dinsdag, 14 oktober 2008
Doorsturen Doorsturen   Printen Printen

Oorzaken van de Kredietcrises

De politici werken aan de symptomen en gebruiken de situatie om die regelingen te treffen die hun eigen doeleinden dichter bij brengen. De meeste mensen doorzien niet wat er gebeurd is en wat aan het gebeuren is. Daarom is het nuttig om wel te trachten de ware oorzaak op te sporen en bloot te leggen. 
 
We publiceerden al een aantal artikelen hierover maar die zijn nog niet voor iedereen volledig overtuigend.
Een “bezoeker” van de site stelt dat hij een grondige analyse op de Vrijspreker mist en dat hij ook geen suggesties voor oplossingen tegenkomt. Hij stuurt zelf een artikel waarin zijn eigen visie serieus en duidelijk wordt weergegeven.
Wij zijn het niet met alles eens, in tegendeel. Maar het lijkt ons een uitstekend artikel om over te discussiëren, en te trachten tot de feiten te komen die niemand meer kan negeren.
De redactie zal trachten uw reacties per punt te bundelen en alles onder te brengen in een nieuw artikel. (Gebruik daarom zo mogelijk dezelfde nummering)

Oorzaken crisis (door een “bezoeker”)

 1. Fundamentele oorzaken 

1.1 De mens is slecht in staat om risico’s goed in te schatten.
Dat geldt zowel privé als zakelijk.
Wanneer aandelenkoersen en huizenprijzen stijgen dan houden veel mensen geen rekening met het feit dat zij ook en zelfs heel snel weer kunnen dalen. Dat risico wordt meestal veel te laag ingeschat.

Soms worden computerprogramma’s gebruikt om bij het nemen van beslissingen goed rekening te houden met risico’s. Helaas, de historische gegevens waarmee deze programma’s gevoed worden, representeren de werkelijkheid maar in beperkte mate. Zij houden ook te weinig rekening met relatief snelle structurele veranderingen in de economie en onverwachte calamiteiten (bv onverwachte oorlog).

 1.2 Hebzucht
Door meer risico te nemen wordt vaak een hoger rendement behaald.
Hebzucht maakt wellicht ook een beetje blind voor de risico’s.
Daarnaast zijn er ook mensen die zich bewust zijn van de risico’s maar die bewust kiezen voor een hoog rendement op korte termijn.

Voorbeeld van een dergelijke redenering ((bv door de CEO van een bank): Ik verwacht 1 keer in de 20 jaar een ineenstorting van de huizenmarkt of van de economie als geheel. Door veel risico te nemen kan ik de overige 19 jaar een hoog rendement halen en de kans is groot dat het de eerste 10 jaar goed gaat. Mijn bedrijf maakt dan 10 jaar lang grote winsten, ik krijg veel aanzien in de samenleving, realiseer grote salarisverhogingen en grote bonussen en/of opties. Voor het geval het een keer fout gaat beding ik een goede vertrekpremie. Deze redenering lijkt crimineel, maar wat is het alternatief: weinig risico nemen, laag rendement, weinig aanzien in de samenleving, wellicht vervanging door een opvolger die meer risico neemt en een hoger rendement realiseert. De voorzichtige CEO die gehandhaafd blijft en de ineenstorting meemaakt zal pas dan erkenning krijgen, maar de kans is volgens mij groter dat hij voor die tijd al vervangen is (hebzucht, onvoldoende inzicht in de risico’s en korte termijn denken van aandeelhouders en hun vertegenwoordigers). 

2. Gemaakte fouten 

2.1. Greenspan zet rente 3 jaar lang op 1 procent.
Dat was in het begin goed om de economie op gang te helpen maar werd te lang doorgezet en leidde daardoor tot bubbels in de prijzen van huizen, de koersen van aandelen en de omvang van kredieten (o.a. ook via credit card). De rente was nog lager dan de inflatie!

 2.2. Beleidsmatig werd niet gereageerd op de bubbels.

 2.3. Gebrekkig toezicht.
Banken ontdoken kapitalisatie-eisen, o.a. door schaduwbanken op te zetten buiten de balans van de bank. Bovendien blijken de kapitalisatie-eisen onvoldoende. Voordeel voor de bank: door met weinig eigen vermogen te werken werd het rendement van het eigen vermogen en daarmee de winst per aandeel enorm opgekrikt (hefboomwerking). Helaas werkt deze hefboomwerking ook voor verliezen. Het eigen vermogen van de bank dat heel klein is in vergelijking tot het vreemde vermogen (soms < 10%) kan dan razendsnel verdwijnen. Een waardedaling van 10% leidt dan al tot een negatief eigen vermogen. Het vertrouwen in een dergelijke bank is dan verdwenen. De bank is dan dus niet goed toegerust voor risicovolle beleggingen en slechtere tijden. Ook voor toezichthouders (Centrale banken, autoriteit financiële markten, commissarissen, aandeelhouders en Credit rating bureaus) is het moeilijk om de risico’s goed in te schatten. Credit rating bureaus worden bovendien vaak betaald door de bedrijven waarvoor zij een credit rating vaststellen. 

2.4 Introductie van zeer risicovolle hypotheken
Verstrekking van hoge hypotheken gebaseerd op een verwachte verdere stijging van huizenprijzen en inkomen van de lener. In een aantal gevallen met de bepaling dat wanneer de opbrengst van het huis bij liquidatie lager zou zijn dan het bedrag van de hypotheek de resterende hypotheekschuld zou worden kwijtgescholden. Dus verliezen voor de bank. Ook werd soms een lagere rente voor de eerste twee jaren afgesproken, wat dan in de periode daarna zou worden goedgemaakt door een hogere rente.

 2.5 Securisatie
Hypotheken werden gebundeld en vervolgens in grote pakketten doorverkocht aan institutionele beleggers en verzekeringsbedrijven, die daarmee ook het risico op wanbetaling gevolgd door liquidatie etc. overnamen. Ik kan mij voorstellen dat de bank die het contact met de huizenkoper had hierdoor nog gemakkelijker (te) veel risico ging nemen. Het risico kon toch weer overgedragen worden aan de kopers van de pakketten. Ook is het voor de toezichthouders heel moeilijk om risico’s in te schatten. Dat geldt uiteraard nog sterker voor de toezichthouders van de banken die de

pakketten overnamen. Voor analisten en aandeelhouders was het al helemaal ondoenlijk om risico’s in te schatten. Accountants keken alleen naar de balanswaardering van de pakketten in relatie tot de marktprijzen die voor de pakketten golden.

 2.6 Deregulering in de VS in de tachtiger en negentiger jaren
Ik lees dat, maar weet er onvoldoende van om concrete punten te noemen.

 2.7 Beloningssystemen die korte termijndenken en risicovol gedrag belonen
Door het verstrekken van grote salarisverhogingen, opties en bonussen op basis van de resultaten over het afgelopen jaar wordt bevorderd dat de aandacht van bestuurders primair gericht is op een maximale winst in het lopende jaar. Risico’s dat het later wellicht fout kan gaan worden daardoor geaccepteerd in ruil voor een hogere jaarwinst. De besturen en commissarissen die de beloningsbeslissingen nemen draaien niet zelfvoor de hoge kosten op en de aandeelhouders geven onvoldoende weerwerk. 

 2.8 Veel bedrijven krijgen de verkeerde bestuurders
Meestal gaat het goed wanneer managers veel risico nemen en stijgt daardoor de winst (behalve die ene keer in de 20 jaar dat het fataal afloopt). Bestuurders die vooral gemotiveerd worden door winst op korte termijn bereiken gemakkelijker de top dan bestuurders die vooral een gezonde ontwikkeling op langere termijn nastreven.

 2.9 Failliet laten gaan van Lehman Brothers
Dit veroorzaakte een enorme kettingreactie. Andere banken, verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen leden daardoor grote verliezen. Bovendien leiden de verwachte liquidatieverkopen van de bezittingen (aandelen, obligaties, hypotheekpakketten tot een totaal van honderden miljarden dollars!) tot een verdere daling van de marktwaarden van aandelen, obligaties en hypotheekpakketten waardoor weer andere financiële instellingen in de problemen kwamen en gedwongen waren om te verkopen.

 3. Hoe nu verder?
Ik lees en hoor de volgende crisisbeheersings-maatregelen:

3.1 Opkopen van slechte vorderingen door daartoe opgerichte fondsen of door centrale banken.
Voordeel: risicovolle vorderingen worden vervangen door dollars (=vorderingen op Centrale bank). Daardoor heeft bank minder eigenvermogen nodig omdat risico’s van verdere daling van de waarde van deze vorderingen zijn overgedragen aan het Fonds of aan de Centrale bank.

Bezwaar: vaststellen van de overdrachtsprijs is arbitrair. Te hoog: de belastingbetaler betaalt teveel. Te laag: bank onvoldoende geholpen.

Bovendien is het moeilijker (ondoenlijk) om vanuit een centraal fonds / Centrale bank vorderingen op huiseigenaren te heronderhandelen en op die manier de schade te beperken. De banken die het risico hebben overgedragen aan het fonds of Centrale bank hebben er onvoldoende belang bij om zich daar nog voor in te zetten.

 3.2 Gedeeltelijk nationaliseren
Dit kan doordat de staat gewone aandelen of preferente aandelen in banken neemt. Banken kunnen hieraan vrijwillig (Nederland) of gedwongen meedoen.
Voordelen:
– De bank krijgt contant geld (vordering op centrale bank) en het eigen vermogen wordt vergroot.
Nadelen:
-Geld van de belastingbetaler wordt gebruikt. Dit nadeel kan een groot voordeel voor de belastingbetaler zijn omdat de beurskoersen van banken en verzekeringsbedrijven zover zijn gedaald, dat de kans groot lijkt dat de staat binnen 5 jaar de aandelen weer met winst kan verkopen.

– De staat kan eisen stellen op het gebeid van bonusregelingen en de hoogte van de salarissen.
Nadelen:
De methode is moeilijker toepasbaar voor zeer grote financiële instelling die wereldwijd opereren. Immers, welk land stelt de immense bedragen beschikbaar voor het geheel of gedeeltelijk nationaliseren van een dergelijk immens bedrijf. Hier is een actie door een aantal landen gezamenlijk nodig om IJslandse toestanden te voorkomen.

 3.3 Kredietverlening via de Centrale banken mogelijk maken 
Dat kan op middellange termijn doordat banken hun bezittingen in onderpand geven bij de Centrale bank in ruil voor geldleningen. Daarnaast moet financiële instellingen die geld over hebben de mogelijkheid worden geboden om geld te lenen aan de Centrale bank tegen een redelijke rentevergoeding. Dit geld kan vervolgens weer tegen een vergoeding door de Centrale bank worden uitgeleend aan de financiële instellingen die op korte termijn geld nodig hebben. Dit is nodig omdat financiële instellingen elkaar geen geld meer durven te lenen 

3.4 Kredietverlening aan bedrijven
Nu banken nauwelijks meer krediet kunnen of willen verlenen kan de Centrale bank aan bedrijven geld lenen (vb VS die vele miljarden aan de auto-industrie leent).

 Bezwaar: Deze maatregel is schadelijk voor de auto-industrie buiten de VS en kan leiden tot soortgelijke acties door andere landen (protectionisme). Dit tast de essentie van de vrijhandel aan.
Voordeel is dat ontslagen in de Amerikaanse auto-industrie beperkt worden, maar dat gaat ten koste van ontslagen in de auto-industrie buiten de VS. Het zou beter zijn om de sociale gevolgen te beperken door een goed vangnet voor ontslagen werknemers.
De maatregel tast verder het financiële vermogen van de staat aan om meer zinvolle maatregelen te nemen.   

3.5 Geldschepping
De Centrale bank leent nieuw geld aan de banken.
Het is goed denkbaar dat het de Centrale banken en overheden op den duur niet lukt om alle benodigde miljarden te lenen. Ik begrijp dat men in China en Rusland huiverig is om nog meer miljarden in Westerse bedrijven en ook in Westerse overheden te investeren. De bronnen kunnen dus opdrogen.

Bezwaar: Het vertrouwen in de Westerse munten zou hierdoor kunnen worden aangetast en daardoor koersdalingen van de munten. Dit zou op termijn tot hogere importprijzen en inflatie kunnen leiden. Voorlopig zal de consumptie in de Westerse landen nog afnemen en dreigt eerder deflatie dan inflatie. Bovendien zouden dalingen van de munteenheid tot meer export en herstel van de economie kunnen leiden. Door tijdig op de rem te staan (renteverhoging door Centrale banken, opeisen van uitstaande leningen) moet dan een overspannen economie met hoge inflatie worden voorkomen.

4. Gevaren

4.1 Onvoldoende maatregelen en/of onvoldoende gecoördineerde maatregelen

Grote wereldwijd opererende instellingen kunnen alleen door samenwerkende landen gered worden.

Gevolg: verdere faillissementen en het ernstig bemoeilijken van het normale girale geldverkeer. Als ik mij voorstel wat er gebeurt als de Postbank failliet zou gaan. Er zou een enorme administratieve warboel ontstaan, salarisbetalingen lopen fout, het pinnen wordt onmogelijk, etc. De economie zou kralend tot stilstand komen, mensen die hun geld niet of veel te laat krijgen zouden in verzet komen. Kortom, wellicht het einde van het kapitalistische systeem.

   4.2 Protectionisme
Zoals het voorbeeld van de auto-industrie al aangeeft is ieder land geneigd de eigen industrie te beschermen. Dat gaat altijd ten kosten van de industrie in andere landen en leidt tot grote schade aan de internationale arbeidsverdeling. Het gevolg is een welvaartsdaling voor iedereen ten voordele van een beperkte groep die op deze wijze wellicht behoed wordt voor grote armoede. Uiteindelijk hebben de VS en wellicht ook de Amerikaanse industrie op langere termijn belang bij een wereldwijde automarkt (schaalvergroting en daarmee lagere kosten per eenheid).

 4.3 Te strakke en te snel ingevoerde regulering
Dit is niet de tijd om op korte termijn nieuwe regels in te voeren. Deze kunnen tot nieuwe problemen leiden. Zelfs zullen we moeten accepteren dat tijdelijk van strakke regulering wordt afgeweken. Bv sommige Nederlandse pensioenfondsen komen nu beneden de minimaal vereiste dekkingsgraag van 105%. Ze zouden dan via premieverhoging en verkopen van risicovolle beleggingen hun dekkingsgraad moeten verbeteren. Het is duidelijk dat dit tot grotere rampspoed voor iedereen zou leiden (verdere daling van waarde van risicovolle beleggingen, verder dalende beurskoersen, verdere aantasting van de waarde van financiële instellingen).

Ingezonden door een “bezoeker”.

 
Waardering: 
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars

Door , topic: Economie, Internationaal, Overheid
Reacties op dit artikel kunnen gevolgd worden op de RSS 2.0 feed.
Reacties
  1. Armin schreef op : 1

    Ik mis nog een nadeel bij geldschepping 3.5:

    Technisch gezien is er doorgaans geen geldschepping. Dat was een van de meest gemaakte denkfouten in de artikelen van de laatste weken. De overheidsinvesteringen zijn voor het merendeel gefinancieerd met nieuwe staatsobligaties.
    Wat namelijk onder belicht is, is dat er nog zat krediet aanwezig is, maar het krediet nu door gebrek aan vertrouwen niet naar de juiste plaatsen kan vloeien. Daardoor komen nu bedrijven en banken in problemen die anders nooit zo’n probleem gehad hadden met het aantrekken van krediet.
    Het via de staat laten lopen van het geld, door het via staatsobligaties op te halen en dan te investeren in bedrijven via leningen en opkopen van aandelen, werkt dan hoe vervelend dat voor ons liberalen is om te erkennen. Maar wat onderbelicht is, is waar het geld vandaan komt.
    De afgelopen weken zijn de beursen enorm gedaald. Ik durf te beweren dat een deel hiervan simpelweg is, van bedrijven die hun aandelen dumpte in ruil voor instappen in deze staatsonbligaties. Ofwel, de reddingsplannen zullen de financiele bankwereld redden, maar deden dit deels ten koste van de aandelenmarkten.

    En nog een aanvulling bij 4.3

    Bij de 1929 crash waren een aantal staatsingrepen de oorzaak dat er na de monetaire crisis een lange recessie onstond. Het was niet het falen van het banksysteem zelf dat de recessie gaf. Het was vooral daarna de

    1) het feit da de FED niets deed anders dan nu.
    2) de staat de belastingen verhoogde (Je kunt het je bijna niet voorstellen dat men oprecht geen benul had van hoe dramatisch dat evident zou gaan uitpakken)
    3) wat de schrijver heel juist aangeeft: men ging allerlei wetgeving invoeren die financiele instellingen verplichte meer geld in kas te houden dan daarvoor. Financiele instellingen gingen toen in een tijd van monetaire krapte dus nog meer geld onttrekken uit de markt en nog minder uitlenen.

    Albert S. reageerde op deze reactie.

  2. denker schreef op : 2

    Om aan te geven warom dit gebeurd (is denk ik het meest belangrijke van allemaal)

    De private aandeelhouders brengen op deze manier alle landen in een houdgreep waardoor het IMF in samenwerking met andere VN organisties “hulp” gaan aanbieden.

    Met andere woorden, de macht ligt straks niet meer gedeeltelijk bij de landen zelf maar totaal bij de internationale bankiers in opdracht van hier niet nader te noemen groep mensen.

    Een wereldmunt en globaal monetair systeem met een centrale wereldbank die de touwtjes in handen heeft is onvermijdbaar.

    Het geld (wat niet werkelijk bestaat) dat nu overal ingepompt wordt (maar waar de landen wel meer van in de schulden komen te staan)
    kan dit systeem (welke is opgezet en gebruikt is om de controle over alle landen te nemen) nooit gaan doen wat ons nu voorgehouden wordt.

    Enige hoop is dat men dit doet ten goede van de totale wereldbevolking en dat welvaart eerlijker verdeeld zal gaan worden.

  3. IIS schreef op : 3

    Oorlog is geld, is zaken doen, is manipuleren van geldmarkten, is spelletjes spelen, is dieper in het moeras verdwijnen, is meer en meer geld pompen in een verdorven industrie. Zolang de oorlog en zijn aanstichters niet worden bestreden zal deze crisis alleen maar verergeren.
    Hoe mooi de mensen ook blijven praten en hoe mooi de waslijsten samengesteld zijn…het leidt tot niets.
    Ik blijf erbij we gaan allemaal diep naar de kloten en dit hele verhaal zal ooit eindigen in een groot vuurwerk. Pas dan kan de wereld weer verder…met of zonder ons!

    Zachte heelmeester maken stinkende wonden en het gangreen van onze economie zal niet worden bestreden zolang de overheden blijven liegen als duivels.
    The artist formerly known as Bep reageerde op deze reactie.

  4. The artist formerly known as Bep schreef op : 4

    @IIS:

    Ik denk dat je het fout ziet.

    Geld is niks anders dan een idee in de hoofden van velen, een geloof.
    Alleen het contact middels het ruilen van geld voor echte produkten, voedsel, schuilplaats, kleren, transport e.d. heeft effect.

    Het probleem zit ‘m m.i. dan ook in de belachelijke beloning van sommigen die daarmee echte invloed op de produkten kunnen uitoefenen.

    Ik ben er zelfs voor om iemands vermogen na zijn dood gewoon op nul te zetten, simpelweg schrappen. Game over. Nieuwe ronden nieuwe kansen voor de volgenden.

    IIS reageerde op deze reactie.

  5. Jan Berg schreef op : 5

    Kredietcrisis

    Een van de medeoorzaken van de crisis komt voort uit het eenzijdig kapitalistisch denken.

    1.2 Gewettigde hebzucht
    Als ik een hypotheek heb van 2 ton , en de bank gaat failliet, dan wordt de hypotheek verkocht en heb ik nog steeds mijn volledige hypotheekschuld.
    De kapitalist behoudt zijn vordering.

    Als ik een spaarrekening heb van 2 ton en de bank gaat failliet dan kreeg ik tot voor kort 38000 euro terug en nu, “na de symptoombestrijding van Bos” 100.000 euro.
    Een verschil van maar liefst 50%
    De particulier krijgt een verlies van 100000 euro te verwerken.

    Geen wonder dat het vertrouwen in de overheid en het bankwezen verdampt.

    2.07 – 2.08
    Ook de volatiliteit van de beurs is deels oorzaak van de crisis.

    Als de koersen hard omlaag gaan wordt er niet meer nagedacht en gaat men mee in de verkoophype. Als de koersen omhoog gaan is het omgekeerde het geval.
    Iedereen wil ”door tijdig instappen” nog even profiteren van de rally.
    De enige rem die er is voor het dumpen van in koers dalende aandelen, bestaat uit het risico van een lagere verkoop dan aankoopkoers. Gezien de invloed die een aandeelhouder op een bedrijf kan hebben, middels de aandeelhouders vergadering, is hier mijns inziens sprake van volstrekt onverantwoordelijk handelen.
    Inderdaad we spreken van een vrije markt, waarin het vrij staat aandelen te verwerven en hiervoor een dividend te ontvangen in tijden dat er winst wordt gemaakt.
    De kapitalist ontvangt de winst.

    Maar wat als het bedrijf in wat mindere tijden terecht komt?
    Nu worden de aandelen “als het even kan” nog snel boven aankoopkoers van de hand gedaan.
    Het bedrijf ontvangt geen sturing van de aandeelhouder.
    In het ergste geval moet het bedrijf sluiten.
    Of de particulier “lees werknemer” komt alleen middels reorganisatie in het gedrang.

    Er is echter meestal tijd genoeg om bij te sturen. En het is geen ramp als een bedrijf 1 of 2 jaar geen winst maakt.
    Het zou verstandig zijn, dat als er verlies wordt geleden, de verkoper van de aandelen zijn deel in het verlies te laten nemen. Als een soort straf voor het niet nemen van zijn verantwoordelijkheid van sturing. Men is toch aandeelhouder!
    Immers de aandeelhouder heeft invloed op de leiding van een bedrijf door middel van de aandeelhoudersvergaderingen.
    Zij kunnen met andere woorden capabeler bestuurders aanstellen om een hoger rendement uit hun aandeel te halen. En bij mindere resultaten een bestuurder wegsturen. En het is dan ook prima als een bestuurder een bonus ontvangt na een aantal jaren goede bedrijfsresultaten
    Als de aandeelhouders de juiste mensen aanstellen, zal hun aandeel in waarde stijgen.
    De aandeelhouder zal minder snel geneigd zijn, als het even moeilijker gaat met het bedrijf zijn aandelen van de hand te doen. Dat kost hem namelijk geld

    De aandeelhouder zal ook minder snel geneigd zijn, als het goed gaat met het bedrijf zijn aandelen van de hand te doen. Dat kost hem namelijk ook geld.
    De aandeelhouder kan wel uitstappen, alleen zal het minder sentiment gestuurd worden en meer met de ratio.Deze regel zou de beursstorm aanzienlijk kunnen dempen.

    Jan Berg

  6. goedbeheer schreef op : 6

    Iedereen vrij en rijk in 12 stappen

    1. Rente op geld moet worden verboden. Dit is het enige verbod. Rendement op kapitaal is een goede zaak, en moet niet worden afgeschaft.

    2. Hef een belasting op geld van bijvoorbeeld één procent per maand. Dit is geen belasting op vermogen, dus aandelen, vastgoed en uitgeleend geld vallen daar niet onder.

    3. Druk geen geld bij, zodat er ook geen inflatie is.

    4. Omdat er een belasting is op geld, zullen mensen het geld snel gebruiken om:
    – te investeren;
    – te consumeren;
    – uit te lenen zonder rente.

    5. Omdat over het uitgeleende geld geen rente mag worden gevraagd:
    – zal het niet worden uitgeleend aan onbetrouwbare individuen, bedrijven en constructies.
    – zal minder geld worden uitgeleend en vooral direct worden geïnvesteerd in aandelen en vastgoed.
    – zullen alleen betrouwbare mensen, mensen met een onderpand en goed gefinancierde bedrijven kunnen lenen zonder rente.

    6. Daarom zal er nooit meer een economische crisis zijn, want geld wordt direct uitgegeven en er zijn geen slechte leningen.

    7. Omdat alle geld gelijk wordt gebruikt voor investeringen of consumptie, is iedereen aan het werk en groeit de economie constant op maximale snelheid.

    8. De financiële sector is dan grotendeels overbodig, en dat is gunstig, want deze sector produceert niets en destabiliseert de economie. De mensen hier werkten, krijgen snel ander werk, want de economie groeit constant op maximale snelheid.

    9. Ook hoeft de overheid zich veel minder te bemoeien met de economie. De mensen die dit werk deden, krijgen ook snel ander werk.

    10. Omdat de economie constant groeit op maximale snelheid, en omdat er niet meer geld bij gedrukt wordt, zullen de prijzen dalen. Daarom zullen leningen met nul procent rente toch een rendement opleveren dat waarschijnlijk hoger is dan de rente die je nu op de bank krijgt. Immers: met hetzelfde geld kun je aan het einde van de looptijd van de lening, meer kopen.

    11. Als één land dit doet, zal dit land het kapitaal uit andere landen wegzuigen omdat het rendement van leningen met nul procent rente hoger is dan het rendement van de rente in de andere landen (bizar, maar waar!). Daarom zullen alle landen dit moeten doen, zodra één land ermee is begonnen.

    12. Nu is iedereen vrij. Er is altijd werk voor de arbeiders en er zijn altijd klanten voor de bedrijven. Niemand heeft schulden.

    Wie denkt dat dit flauwekul is, heeft ongelijk. Het is al uitgeprobeerd en het werkte.

    Zie: www.geenflauwekul.nl

    Dit is waar de bankiers bang voor zijn. Dit hebben ze nooit durven vertellen. Deze beweringen zijn gebaseerd op de theorie van Silvio Gesell. De beroemde econoom Keynes zei dat de ideeën van Gesell langer herinnerd zullen worden dan die van Marx.

  7. IIS schreef op : 7

    @The artist formerly known as Bep:

    Vanwaar deze transformatie, is Bep werkelijk an artist geworden. In welke schone kunsten is Be…The artist zich gaan verdiepen? btw na mijn dood blijft iedereen van de poet af, ik was van plan onmiddellijk te reïncarneren en ik kom natuurlijk het liefst als mezelf terug, maar dat moet ik dan nog even bespreken met de hogere jongens.

    Ooit las ik een theorie dat al het leven op aarde, de aarde zelf, alles in het heelal uiteindelijk terug gaat naar zijn beginvorm en daarna weer uitdijt en alles zich herhaalt. Misschien zien of horen we elkaar over een paar biljoen jaren weer op de vrijspreker?

  8. antonia schreef op : 8

    Deze morgen toen ik naar het journaal zat te kijken ,hoorde ik dat gemeenten ook veel geld op ice save hadden gezet en op nog meer verschillende buitenlandse banken en miljoenen hebben verloren
    maar dat geeft niet want ze krijgen alles terug in tegenstelling tot gewone burgers,(zie extrauitzending rtl 4 savonds)een man had 6 ton verloren en kreeg als reactie dat hij dat had kunnen weten,de gemeentes niet dan?Ik vind dat nederlanders weer een referendum moeten houden over dit politieke beleid en meer rechten moeten krijgen om ze te stoppen en nooit meer te laten gebeuren wat gebeurd is toen heel nederland Nee!zei tegen een europese comissie en wij gewoon heel onbeschofd buitenspel werden gezet als nietsbetekenden.

  9. Albert S. schreef op : 9

    Het is een goed geschreven artikel en met een aantal stellingen ben ik het wel eens. Het probleem is echter dat de centrale banken nog steeds een grote rol toebedeeld krijgen. Dat is juist degene die de enorme kredietexpansie van de afgelopen 25 jaar heeft veroorzaakt. Hoe men het ook wendt of keert er zal een sanering moeten plaatsvinden van waninvesteringen die zijn opgebouwd tijdens deze krediettsunami. Men kan er wel geld in blijven steken, maar dat betekent eenvoudig een verdere verwatering van het bronkapitaal, d.w.z. het echte waardegeld dat men nodig heeft om een snel herstel te kunnen bewerkstelligen. Let wel als we kijken naar de M3 (kredietexpansie) dan is dat met meer dan 500% gestegen over de afgelopen kwart eeuw. Daardoor zijn er diverse zeepbellen gecreëerd in de aandelen-, huizen- en nu ook grondstoffenmarkten. Het duurt altijd een tijd alvorens deze kredietzeepbellen zijn ontploft, echter dat deze ontploffen is een ding dat een absolute zekerheid is. Helaas zijn er dan heel wat slachtoffers te betreuren. Het beste is daarom als overheid je niet te bemoeien met het kredietbeleid van de banken en ook geen fiatgeld te creëren dat dit mogelijk maakt.

    Hebzucht en inhaligheid is niemand vreemd, ook banken, bedrijven en particulieren niet, dat is met fiatgeld een automatisch gevolg, want er is geen goudstandaard die iedereen beperkt in zijn overspendeergedrag. Fiatgeld steken in waninvesteringen, zoals banken, hadgefondsen, verzekeraars etc. is net zoiets als olie op het al felbrandende vuur gooien.

  10. Albert S. schreef op : 10

    @Armin: Armin, ik denk toch dat het noodzakelijk is dat je het boek van America’s Great Depression van Murray Rothbard uit 1963 gaat lezen, want dan worden een aantal zaken die jij stelt ontzenuwd:

    1) het feit da de FED niets deed anders dan nu.

    Integendeel de Federal Reserve probeerde na de initiële monetaire inkrimping meer geld in de economie te pompen, maar de economie was al in een neergaande fase die niet meer te stoppen was. Monetaire stimulering in een crisis (wegvallen van vertrouwen) is onmogelijk, omdat banken niet meer willen uitlenen en particulieren en bedrijven niet meer willen of kunnen lenen. Het is als het ware een bloedtransfusie geven aan een lijk.

    2) de staat de belastingen verhoogde (Je kunt het je bijna niet voorstellen dat men oprecht geen benul had van hoe dramatisch dat evident zou gaan uitpakken)

    Mee eens, dat was een slecht beleid, want in feite ontrek je broodnodig kapitaal aan de markt en wordt het verkwanseld door de overheid.

    3) wat de schrijver heel juist aangeeft: men ging allerlei wetgeving invoeren die financiele instellingen verplichte meer geld in kas te houden dan daarvoor. Financiele instellingen gingen toen in een tijd van monetaire krapte dus nog meer geld onttrekken uit de markt en nog minder uitlenen.

    Dat is niet de oorzaak dat de crisis zo lang heeft geduurd, want juist in een recessie of depressie moet men spaarzaam omgaan met financiële middelen. Wij noemen dat ook bronkapitaal. Als dit zou worden uitgegeven ter stimulering van de economie door de overheid, dan is er minder kapitaal voorhanden dat een snel herstel mogelijk zou maken. Het is namelijk zo dat elke crisis een bodem moet vinden en die bodem kan beter zo snel mogelijk worden bereikt, zodat het noodzakelijke opgespaarde kapitaal kan worden gebruikt voor dit herstel. Hoe meer bronkapitaal voorhanden hoe sneller en sterker het herstel.

    De werkelijke reden was dat de crisis zo lang had geduurd is vanwege de veelvuldige ingrepen van de overheid om de economie te ‘stimuleren’. In de VS ddeed men dat via de New Deal, zowel door president Herbert Hoover sinds 1931 als door president Franklin Roosevelt sinds 1933. Beiden dragen hiervoor volledige verantwoordelijkheid.

  11. Niels schreef op : 11

    Oorzaken van de kredietcrisis!

    Ik zie maar een oorzaak, misschien vat ik het wel te bondig samen maar in mijn belevenis is het een “limiet van groei..!”

    De oorzaken die in het prima artikel worden genoemd zijn alle wel relevant, maar zie ik meer als randvoorwaarden waaronder deze enorme groei van krediet heeft kunnen plaatsvinden.

    In de nieuwe werkelijkheid die nu is ontstaan blijkt het geloof in terug betalen van schulden niet erg groot. De eerste voorbeelden van deze nieuwe werkelijkheid worden nu een beetje bekend. De volgende twee artikelen heb ik gister gelezen en geven samen een goed beeld van de huidige stand van zaken;

    business.timesonline.co.uk

    www.independent.co.uk

    Naar nu blijkt is de handel in schuld tien keer groter dan de werkelijke economie. De huidige waarde van schuldpapier is nog geen 10%.

  12. roger vaessen. schreef op : 13

    @roger vaessen. [12]: en bovendien verschuild iedereen zich achter een pseudoniem wat de kern van het probleem is, de afschuifcultuur….’k wast nie

  13. roger vaessen. schreef op : 14

    en het laatste wat we nodig hebben zijn economen [al ben ik er zelf één], die zich bemoeien met de bakker om de hoek

  14. anoniem schreef op : 15

    ach ja het komt alleen door de euro
    die heeft mij blut gemaakt

  15. a.baars schreef op : 16

    De crediet crisis is gekomen zegd men door leningen en hyptheken aan mensen die het eigenlijk niet konden betalen, ik ben een van die mensen maar betaal nog steeds keurig, net zoals de meesten.
    Niks aan de hand met ons,ook niet bij de meeste burgers is er iets van te merken, behalve bij degene die op de verkeerde bank hun geld hadden staan. De enige die in crisis zit zijn de grote banken en de gemeenten die belegd en leuk gespeeld hebben met ons belasting geld
    Ik vind dat diezelfde gemeenten en overheid zich moeten verantwoorden voor hun gok lust , zeker het zal lang duren voordat de schade die hun legale graaierigheid met zich meebracht hersteld is,maar tegen die tijd geloofd geen hond meer in een crisis ,wel in
    zakkenvullers.

  16. L. van Helden schreef op : 17

    Groeien, groter, meer consumeren.

    Door vele factoren, globalisering, individualisering en consumptisme is zoniet de halve wereld gericht op maximalisatie van voornamelijk materie.
    Slechte en nog slechtere bedrijven komen in de malaise welke ook goede bedrijven en mensen daarbinnen treft, als eerste bovendrijven.
    GM wordt gered, dit terwijl het al zeker een decennia haar eigenwijze koers rijdt en daarmee technologisch ver achter haar concurrenten aanzwalkt. Deze icoon uit een systeem dat schijndood is wordt nu weer gereanimeerd. Wat is er zo slecht aan de-constructie? Echte ondernemersgeest ontstaat zo niet er wordt door borduurd op de puinhopen. Jammer want uiteindelijk worden organisaties en ook elke mens beoordeeld op de toegevoegde waarde. en daarmee doel ik niet op de waarde van geld. Deze waarden zullen uiteindelijk de nieuwe richting zijn?