zondag, 2 augustus 2009
Doorsturen Doorsturen   Printen Printen

Vraag van de week: is het voeren van oorlog immoreel?

vraagtekenjodocusDe vraag klinkt simpel en direct beantwoordbaar met een duidelijke JA!. Toch als je er wat dieper op in gaat, zijn er situaties te bedenken waarin oorlog nader genoeg een logische stap is. Neem bijvoorbeeld invasies.
De reden voor de betreffende vraag is de ophef over de nieuwe vrijheid strijder I, Daniel J. Lakemacher welke bij de US marine werkt en enkele maanden eerder zijn ontslag heeft ingediend met een toch wel opmerkelijke zelf reflectie (warisimmoral.com).

Een belangrijker quote uit zijn verhaal:
”It is with this mindset that I cannot affirm any manner of “Just War Theory” because it intentionally jeopardizes human lives that may not otherwise have been threatened. Whether my moral premise is applied to our current wars, any past war, or any conceivable future war, no warring party can be justified. I accept that from such a strict moral standpoint, the ease of defending the sovereignty of any government is severely compromised, as it would ultimately rely upon the success of individuals defending themselves and their property. Even at such potential cost, I cannot set aside my moral beliefs for the sake of expediency. Therefore, whether on foreign soil or American, in aggression or in defense of government, I am convinced beyond doubt of the immorality of war.”
Belangrijk hieruit op te merken is dat Lakemacher pleit tegen een oorlog ten behoeve van de nationale identiteit, ook in het geval van een aanval.

Idealistisch gezien is een oorlog nooit moreel. In een vrije maatschappij zou er geen overheid zijn om oorlog mee te voeren, maar onafhankelijke individuen. Helaas leven we in een samenleving met een agressieve top welke zijn immoraliteit toont door bijvoorbeeld legers in Afghanistan te houden.

Argumenten als dat oorlog altijd leidt tot de dood van onschuldigen en dat een overheid nog welke instelling dan ook nooit het recht zou mogen hebben een oorlog in te gaan, bieden geen oplossing voor aanvallen.

Is het dan moreel acceptabel om de wapens te pakken en voor onze top te vechten, te stelen en te moorden om onze top te beschermen van derden welke intenties zijn om onze top over te nemen, niet ten behoeve van de gemiddelde inwoner?

Aan te raden leesmateriaal:

James Bovard: Terrorism and Tyranny: Trampling Freedom, Justice and Peace to Rid the World of Evil
Antiwar Arguments

 
Waardering: 
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars

Door , topic: Algemeen
Reacties op dit artikel kunnen gevolgd worden op de RSS 2.0 feed.
Reacties
  1. Scrutinizer schreef op : 1

    In een anarchokapitalistische wereld (let op: niet land doch wereld) is oorlog z.g.a. onmogelijk. Immers je kan niet een heel land veroveren door haar overheid (die zelf “haar” onderdanen via bestuurssystemen onder controle houdt) “over te nemen”, simpelweg omdat er geen overheid bestaat en je dus a.h.w. elk huis afzonderlijk zou moeten gaan veroveren, hetgeen voor een mogelijk veroveraar vooral moeilijk is omdat hij ook alleen staat aangezien in een anarcho-kapitalistische wereld hij zelf niet uit een land met een staatsdwangleger komt dat ie zomaar kan inschakelen voor zijn expansieplannen.
    Het probleem is evenwel dat als ergens, pakweg in NL er een AK samenleving zou zijn, maar in een groot en sterk buurland niet dat dan pakweg in Duistland een politicus zijn grote staatsdwangleger zou kunnen mobiliseren om even naar de lage landen af te zakken en hier met een overmacht van wellicht 1 miljoen militairen toch de boel in te palmen.
    Dit zou dus tevens het einde betekenen van het NL AK-paradijs. Derhalve kan AK m.i. slechts bestaan als het op wereldschaal wordt toegepast.
    Zolang er elders nl. wel een groep georganiseerd is met een groot staatsdwangleger, loop je anders een risico. Derhalve dat ik persoonlijk in weerwil van mijn filosofische voorkeur voor (een wereldwijd) AK, al bij al pragmatisch gezien toch minarchist ben.
    Kortom: we hebben een leger nodig om aggressoren van buitenaf weestand te kunnen bieden. Verder moet onze de facto staat, eigenlijk z.g.a. niets doen, hooguit justitie misschien alhoewel je ook dat aan priverechtbanken kan overlaten die in de markt met mekaar concurreren -niet alleen op prijs doch ook op redelijkheid wat meer kwaliteit garandeert dan ons huidige justitiemonopolie- maar hoe dan ook: een leger hebben we m.i. wel nodig doch uiteraard uitsluitend voor defensieve taken.
    Lastig blijft natuurlijk de vraag: wat te doen bij dreigend onheil vooral met in het achterhoofd “de aanval is vaak de beste verdediging”? Wanneer is de dreiging van je opponent zo ernstig dat je het kan beschouwen alsof hij begon ook al heeft hij nog geen kogel afgevuurd? Kan je bv. van een Achmedinejad die openlijk zegt dat hij je land van de kaart wil vegen stellen dat dit zo’n reele openlijke oorlogsverklaring was dat het moreel te rechtvaardigen is dat je zelf vervolgens het eerste schot lost?
    Het blijft dus altijd een lastige materie: waar ligt de grens?

    Liberty 5-3000 [2] reageerde op deze reactie.
    R. Hartman (NI) [27] reageerde op deze reactie.

  2. Liberty 5-3000 schreef op : 2
    Liberty 5-3000

    @Scrutinizer [1]:
    Landen met atoomwapens hebben nog nooit andere landen met atoomwapens aangevallen.
    Voor het eerst in de geschiedenis kunnen de leiders die opdracht geven voor de gewelddadigheden zelf het doel worden van oorlogshandelingen.

    Verder is de ironie dat samenlevingen vriendelijker worden naarmate ze meer bewapend zijn.
    Als iedereen een mininuke op zak had waarmee ze de andere persoon in een klap mee uit konden schakelen zou iedereen heel erg aardig zijn voor elkaar.
    Welk land zou het in zijn hoofd halen een anarcho-kapitalistsche gemeenschap aan te vallen als er van dat soort wapens zouden rondslingeren.
    Het idee alleen al dat je niet weet wie zo’n wapen op zak heeft.

  3. HJ schreef op : 3
    Ratio

    Ik ben het met Scrutinizer eens dat vanuit praktisch oogpunt minarchisme de betere oplossing in deze lijkt. En als je dan een leger hebt dan dien je bereid te zijn dat (defensief) te gebruiken. Net als Scrutinizer heb ik nog even geen antwoord op de pre – emptive strike vraag. Mijn toelichting: Vrijheid en eigendom zijn geen vanzelfsprekende zaken die uit de lucht komen vallen. En heb je dat eenmaal dan dien je te zorgen dat je dat niet kwijt raakt. Als een inbreker mijn eigendom probeert te stelen en ik voorkom dat door hem pijn te doen dan is dat jammer voor de inbreker, als ik iets te hard knijp en hij is dood is dat heel triest. Idem als een land mijn land binnenvalt om mijn eigendommen te roven kunnen er trieste zaken plaats vinden. Zolang ik niet aan de kant van de aggressor sta en ik verdedig mijn eigendommen en die van mijn buurman (of huur mensen in om me te verdedigen) kan ik daar eigenlijk prima mee leven.

    Ik vind de vraagstelling overigens enigzins suggestief: –Is het dan moreel acceptabel om de wapens te pakken en voor onze top te vechten, te stelen en te moorden om onze top te beschermen–

    De vraag zou wellicht zuiverder geformuleerd kunnen worden als: zijn er situaties waarin het acceptabel is om als georganiseerde groep mensen de wapens op te pakken? Zijn er situaties waarin het geoorloofd is deel te nemen aan gewapende conflicten dan wel oorlogen?

    Dat is geen nieuwe vraag, er zijn reeds eeuwen geleden criteria opgesteld voor een geoorloofde oorlog (de “just war theory” waarnaar wordt verwezen). Elementen daarin zijn dat er ten eerste een duidelijke daad van agressie plaats heeft gevonden, dat duidelijk is dat er geen diplomatieke oplossing meer bereikt kan worden en dat daarna de oorlog door een bevoegde instantie dient te worden verklaard aan de vijand.

    Het cynische is dat zowel de oorlog in Irak als de oorlog in Afghanistan niet aan deze voorwaarden voldoen, maar dit terzijde.

    Liberty 5-3000 [4] reageerde op deze reactie.
    R. Hartman (NI) [27] reageerde op deze reactie.

  4. Liberty 5-3000 schreef op : 4
    Liberty 5-3000

    @HJ [3]:
    “Elementen daarin zijn dat er ten eerste een duidelijke daad van agressie plaats heeft gevonden, dat duidelijk is dat er geen diplomatieke oplossing meer bereikt kan worden en dat daarna de oorlog door een bevoegde instantie dient te worden verklaard aan de vijand.”

    En wie mag die bevoegde instantie zijn dan?
    Denk u niet dat een defensief leger zelf zorgt voor externe dreiging om zijn bestaan te rechtvaardigen?
    Is het ook niet zo dat zo’n leger juist zijn wapens intern richt om betaalt te worden?
    Hebben wij niets geleerd van 10.000 jaren legers oprichten?
    beek [5] reageerde op deze reactie.
    HJ [9] reageerde op deze reactie.

  5. beek schreef op : 5

    @Liberty 5-3000 [4]:

    Wat een (k)leuter is hier aan het woord.
    Stellen wij ons een situatie voor zonder overheidsdefensie.
    Hoe gaat Liberty zijn huis en eventuele familie beschermen tegen agressievelingen? Bewapend?
    OK.
    Nu heeft hij regelmatig last van een troep inbrekers, afpersers enz.
    Blijft hij zich dan alleen verdedigen?
    Of zoekt hij eveneens een groep medebedreigden die zich gaan verweren?
    Het laatste is gebruikelijk, want meer kans op succes.

    In stamverband: waarom geen sterke jongemannen aanwijzen die de verdediging van de stam op zich nemen?
    Kwestie van groter kans op slagen, zeker als de aanvaller ook iets dergelijks had bedacht.

    En daar zien we dus de defensie onstaan.Slechts de verbanden (staten) werden groter. Maar in principe is er hetzelfde aan de hand.

    Wat zijn die conspiracy-nuts toch eigenlijk onnozel.
    Kennen zij het leven wel??

    beek [6] reageerde op deze reactie.
    Hub Jongen [7] reageerde op deze reactie.
    R. Hartman (NI) [13] reageerde op deze reactie.

  6. beek schreef op : 6

    @beek [5]:

    Is Liberty nu op zijn gevoelige teentjes getrapt? En vraagt hij om verwijdering van de reactie door de moderator?
    We zullen zien.

  7. HJ schreef op : 9
    Ratio

    @Liberty 5-3000 [4]:

    De bevoegde instantie was in vroegere tijden de koning. Tegenwoordig is het de in de grondwet aangegeven instantie.

    Ik vind de kritische opmerking van Liberty aangaande legers niet zo gek. Dat is een van de redenen waarom beperkingen op het recht van burgers om vuurwapens te bezitten door velen in de VS als immoreel worden gezien. En de geschiedenis leert ons dat er een aantal gevallen geweest zijn van dictators die eerst de bevolking ontwapenden voordat hun genocide of dictatuur in volle hevigheid losbarstte. Dus gewapende burgerij, eventueel in georganiseerd verband als milities of schutterijen kan een tegenwicht bieden aan een leger dat zich tegen de eigen bevolking keert.

    Je kan beter wat moeite moeten doen om je eigen leger in toom houden dan zuchten onder het juk van een leger plunderaars.

    beek [10] reageerde op deze reactie.

  8. beek schreef op : 10

    @HJ [9]:

    Die laatste zin: dat is precies wat het leger doet.
    Agressievelingen en sadisten zijn allerminst welkom in het leger.

    Overigens: hadden bewapende Duitse burgers macht gehad tegen Hitler en zijn SA?
    Alleen als zij zich in groepsverband goed hadden georganiseerd hadden zij een tegenwicht kunnen bieden tegen de goed georganiseerde troepen van Hitler.
    Waarmee alweer een goede reden voor een goed georganiseerde defensie is ontstaan.

    Want net als Liberty spreekt HJ vooral in vage algemeenheden.

    flap [11] reageerde op deze reactie.
    HJ [12] reageerde op deze reactie.

  9. flap schreef op : 11

    @beek [10]: Wat ben jij ook een enorme stakker Beek.

  10. HJ schreef op : 12
    Ratio

    @beek [10]:

    Beek, ik wil niet persoonlijk worden. Maar ik vind je redeneertrant lastig te volgen:

    1] –Agressievelingen en sadisten zijn allerminst welkom in het leger–
    Dus het leger zijn een stel slome sukkeltjes volgens jou

    2] –Alleen……. tegen de goed georganiseerde troepen van Hitler.–
    Dus het leger zijn geen slome sukkels

    3] –Waarmee alweer een goede reden voor een goed georganiseerde defensie is ontstaan–

    En daarom hebben we het leger nodig? Omdat ze sloom zijn en omdat ze niet sloom zijn?

    beek [14] reageerde op deze reactie.
    R. Hartman (NI) [16] reageerde op deze reactie.

  11. R. Hartman (NI) schreef op : 13
    R. Hartman

    @beek [5]: Wat een kleuter is hier aan het woord. Geen historisch inzicht, maar wel pleiten voor de staat, op een libertarische site, nota bene. Daarom is de benaming trol (zie definitie) naadloos op dit sujet van toepassing.

    Er zijn legio voorbeelden van landen met een bewapende bevolking, die vooral om die reden niet zijn aangevallen door buitenlandse agressors. Daar waar die agressors dat toch deden, eigenwijs op zijn beeks, zijn zij van een koude kermis thuisgekomen.

    beek [15] reageerde op deze reactie.

  12. beek schreef op : 14

    @HJ [12]:

    Rationele verdediging is NIET hetzelfde als wellustige agressie, HJ.
    Maar dat schijnt een onnozele als HJ niet te kunnen bevatten.

  13. beek schreef op : 15

    @R. Hartman (NI) [13]:

    Legio voorbeelden???
    Waren die Germanen bijvoorbeeld niet allemaal goed bewapend??
    Toch hielden zij geen stand tegen de beter georganiseerde troepen van Rome!
    BIJVOORBELD.

    Maar ‘trol’ roepen is altijd gemakkelijker, goedkoper en fijner, nietwaar Hartman?

    HJ [17] reageerde op deze reactie.

  14. R. Hartman (NI) schreef op : 16
    R. Hartman

    @beek [8]: “Want ik leg het altijd uit, waarom ik lieden iets toedicht”
    Deed je dat maar eens. Je zwetst alleen maar volkomen inconsequent voor je uit, zoals HJ [12] ook al snel doorheeft, uitsluitend met het oogmerk te kunnen trollen.

    Rationele logica en onwelgevallige feiten zijn nu eenmaal lastig te pruimen voor lieden die niet met de werkelijkheid om kunnen gaan, en derhalve hun toevlucht maar zoeken in zaken die zij kunnen accepteren, zonder het te kunnen verklaren (zoals je zelf hier eens uiteengezet hebt).

    Heb je nu werkelijk niet in de gaten hoe je jezelf hier als een volkomen triest en onsamenhangend raaskallend kind neerzet? Daar schijn je hulp voor te kunnen krijgen, als je tenminste bestand bent tegen de lange wachtlijsten

    beek [18] reageerde op deze reactie.

  15. HJ schreef op : 17
    Ratio

    @beek [15]:

    Teutoburger woud??????
    Tot ze de Germanen tegen kwamen hadden de Romeinen ieder volk overwonnen dat ze wilden overwinnen.

    Beek,

    Probeer wat minder te schelden en wat beter te argumenteren, dan heb je kans dat je boodschap overkomt.

    bij voorbaat dank
    HJ

    beek [19] reageerde op deze reactie.

  16. beek schreef op : 18

    @R. Hartman (NI) [16]:

    WAAR gaf ik een verkeerd voorbeeld, Hartman?!
    Denk daar eens over na, in plaats van je ziekelijke praatjes over psychiaters en dergelijke.

  17. beek schreef op : 19

    @HJ [17]:

    Ach so. Die Romeinen verloren daar, in de redenering van Hartman op wie ik reageerde, dus omdat ze niet bewapend waren?????
    Leuter niet zo dom HJ.

    Beide groepen hadden hun ‘defensie’, maar de Romeinse was duidelijk beter georganiseerd, maar eerder agressief dan defensief.
    Dat agressie dus voorkomt, betekent dat defensie dus noodzakelijk is.
    Meestal dient men daarbij dan over betere middelen dan de agressor te beschikken.

    flap [20] reageerde op deze reactie.
    HJ [21] reageerde op deze reactie.

  18. flap schreef op : 20

    @beek [19]: Meestal dient men daarbij dan over betere middelen dan de agressor te beschikken.

    En daarom waren de V.S ook zo succesvol in Vietnam,
    en zijn we nou ook zo’n succes in Afghanistan… In beide gevallen had de agressor (VS, NAVO) een veel beter arsenaal, en winnen? ho maar.

    beek [22] reageerde op deze reactie.

  19. HJ schreef op : 21
    Ratio

    @beek [19]:

    Beek

    ik probeer nogmaals je redeneertrant te volgen:

    Beek 1] — Waren die Germanen bijvoorbeeld niet allemaal goed bewapend?? Toch hielden zij geen stand tegen de beter georganiseerde troepen van Rome! —

    de Romeinen wonnen dus ik (Beek) heb gelijk

    Beek 2] — Ach so. Die Romeinen verloren daar —

    De Romeinen verloren dus ik (Beek) heb gelijk

    Dus klopt het standpunt van Beek altijd!

    In ieder geval heb je met deze zin wel gelijk:
    –Dat agressie dus voorkomt, betekent dat defensie dus noodzakelijk is– Maar ik heb een beetje moeite met de onderbouwing……

    beek [26] reageerde op deze reactie.

  20. beek schreef op : 22

    @flap [20]:

    Is met deze reactie de aangetoond dat een goede defensie niet noodzakelijk is?
    Nee dus.
    Tegen guerilla’s en zelfmoordenaars zijn mogelijk betere taktieken vereist.
    Ik zeg niet dat uitsluitend het materieel ‘beter’ moet zijn.
    Hoewel onbemande wapens die de USA gebruikt m.i. wel taktisch voordelig zijn.
    Het Romeinse leger verloor mede van die Germanen wegens de ondoordringbare wouden en de onbekendheid met het gebied.
    Niet vanwege het materiaal.
    Vele factoren spelen een rol, maar defensie afschaffen betekent altijd overgave aan vijanden.
    Dat laatste is niet zomaar ‘beter’ in moreel opzicht, zeker als men bekijkt wat de agressor met vrouwen en kinderen gaat doen bijvoorbeeld.

    flap [23] reageerde op deze reactie.

  21. jetze schreef op : 25

    @flap [23]:
    “Zwitserland heeft zichzelf ook redellijk buiten de tweede wereldoorlog weten te houden.”

    Nederland in de eerste wereldoorlog ook, niet dankzij haar “defensie”.

    De Nederlandse defensie stelde tijdens WOII ook al geen ene ruk voor, gebroken geweertjes en zo (bezoek het kazematten museum in Korwerderzand maar eens).

    Wat die Romeinen betreft:
    Die deden het dun in de broek voor die Friezen, vandaar dat ze nooit verder geweest zijn dan ten zuiden van de rijn.
    (leuke serie, de Fryske skiednis yn 11&30 finsters, te koop bij sjop.omropfryslan.nl)

    “Meestal dient men daarbij dan over betere middelen dan de agressor te beschikken.”

    Wat zijn dat dan, die betere middelen.

    Tunnels?
    Bermbommen?
    Kinderen?
    Zelfmoordenaars?

  22. beek schreef op : 26

    @HJ [21]:

    Tuurlijk.
    Germanen waren er te kust en te keur.
    Niet alleen in dat Teutoburgerwoud.
    Zij waren bewapend, evenals die Romeinen.
    In tegenstelling tot wat Hartman zei, werden zij bewapend en wel toch aangevallen.

  23. R. Hartman (NI) schreef op : 27
    R. Hartman

    @Scrutinizer [1] en HJ [3]: Goede reacties, allebei. Probleem met die minarchie (en die bevoegde instantie van HJ) is dat een minimale staat altijd weer zal uitdijen naar een steeds groter en uiteindelijk totalitair wordende overheid. Zodra je één partij zowel het machts- als geweldsmonopolie geeft is de verleiding daar misbruik van te maken voor velen nu eenmaal onweerstaanbaar, zoals de geschiedenis steeds weer aangeeft.

    Dit was ook het punt waar Ayn Rand de mist in ging, en waar ze zich zwaar liet kennen toen zij daar door Roy Childs op werd gewezen.

    De pre-emptive strike vraag is gegeven het voorbeeld voor mij niet zo’n lastige: In het verleden heeft nog geen enkel land met nucleaire holocaust gedreigd, anders dan uit politieke gronden, waarbij de dreiging de onderhandelingsruimte diende op te rekken.

    In het geval van Iran wordt het dreigement geuit uit religieuze gronden, waarbij de fundamentalistische machthebbers al hebben aangegeven dat het hun geen bal kan schelen wat de consequenties zijn, en of Iran al dan niet een glasvlakte zal worden. Chaos zorgt voor de komst van de Mahdi, en meer chaos dan van een nucleaire oorlog te verwachten valt wordt het niet. Het religieuze aspect (een gesneuvelde Jihadist is verzekerd van een plek in het paradijs) zorgt er voor dat de dreiging van Iran absoluut onvergelijkbaar is met enige eerder geuite dreiging ooit.

    Dus is het een volstrekt logische en legitieme actie om voordat de installaties zijn voltooid deze te vernietigen. Met de huidige precisiebombardementen is de ‘collateral damage’ verwaarloosbaar en hoe dan ook zal de schade en het verlies aan mensenlevens bij een dergelijke aanval in het niet vallen bij het alternatief.

    En dan krijgt de huidige opstand binnen Iran mogelijk de gelegenheid op een wat ‘normalere’ manier van de fanatieke geestelijken af te komen. Het begin is tenslotte al gemaakt.
    HJ [29] reageerde op deze reactie.
    Andre [32] reageerde op deze reactie.

  24. flap schreef op : 28

    @beek [24]: Dat beweer ik ook helemaal niet. Zeg alleen maar dat Zwitserland zijn neutraliteit in de tweede wereldoorlog niet aan zijn eigen leger te danken had.

  25. HJ schreef op : 29
    Ratio

    @R. Hartman (NI) [27]:

    R Hartman.

    De motivatie die jij gebruikt voor de aanval op Iran was bij mij ook opgekomen en is zeker redelijk en verdedigbaar. Echter, we zitten nu net midden in een uit de hand gelopen pre emptive oorlog in Irak. WMD. Vermoedelijke uranium aanschaf door Bagdad uit Niger of welke Afrikaanse staat het indertijd ook was. Achteraf allemaal grote leugens. Saddam was bang voor zijn eigen volk, de VS, maar ook voor Iran. Door net te doen of hij nog over gifgas beschikte hoopte hij Iran op afstand te houden maar gaf hij George W juist de kans waar deze op wachtte.

    De nucleaire dreiging van Iran kan net zo goed vooral een binnenlands Iraans politiek doel dienen. Een aanval van Israel en de vernietiging van de installaties kan de Iraanse machthebbers in de kaart spelen. Er is een gemeenschappelijke vijand geschapen die om martelaren vraagt. Dat werkte indertijd prima voor het bewind toen ze het Iraanse vaderland tegen Irak verdedigden. Evenzo kan een pre emptive strike vanuit Israel binnenlandse politieke doelen dienen van Israel. Vreemd genoeg kan deze pre – emptive strike een win – win situatie voor de havik – machthebbers in beide landen betekenen. En dat is dan weer niet noodzakelijkerwijze een winst voor de veiligheid. Want wie zegt dat het Iran net zo als Pakistan zal lukken om de bom te maken? Pakistan schijnt -alu hoedje alert aan- toch behoorlijk geholpen te zijn door de VS toen ze hun bom maakten.

    NB indien ik in Israel woonde zou ik inderdaad stemmen op partijen die in deze het zekere voor het onzekere nemen. Een bevolking die tien jaar geleden voor Scuds met mogelijke chemische lading met familie en al met gasmaskers in dicht geplakte kamers heeft geschuild zal geen genade kennen en gewoon bloed willen zien. En ook dat is prima te begrijpen.

    HJ [34] reageerde op deze reactie.

  26. schreef op : 30

    Volgens mij was hier de issue, de vraag, of oorlog immoreel is.
    Ik zie daar niet echt een antwoord op tot zover.
    De vraag stellen betekent denk ik dat het dus over “moraliteit” gaat.
    Oorlog lijkt mij niet moreel om het simpele feit dat het gaat over het doden van mensen. Het moedwillig doden van mensen is niet een moreel, of beter nog ethisch, wenselijk ding.

    HJ [31] reageerde op deze reactie.