vrijdag, 15 maart 2013
Doorsturen Doorsturen   Printen Printen

A Sense of Entitlement

87px-FreudZo af en toe moet ik denken aan iemand die ik in mijn studententijd heb leren kennen. Laat ik hem W. noemen. W. en ik waren lid van hetzelfde studentenclubje. Hij studeerde menswetenschappen terwijl ik rechten deed. Toen ik na een aantal jaren het lidmaatschap van deze vereniging opzegde ging ook het contact met W. verloren.

Een jaar of vijf later kwam ik hem weer tegen. Hij was afgestudeerd en had een baan gehad op zijn vakgebied, maar was die kwijt geraakt door toedoen van zijn collega’s. W. was namelijk nogal serieus, om niet te zeggen ietwat zwaar op de hand. Te serieus, vonden zijn fijne collegaatjes zodat ze op een bepaald moment eendrachtig gingen samenwerken om W. weg te krijgen. Dat lukte ook, want W. meldde zich ziek en hoefde dus niet meer op te komen dagen op zijn werk.

In die tijd was het nog zo dat een ziekmelding een kwestie was van een telefoontje naar de receptie van het bedrijf of organisatie waar je werkte. Dat was voldoende, je hoefde je directe chef niet eens te spreken. Zo’n ziekteverlof kon 104 weken duren. Werkgevers zaten daar niet mee, want het ziekengeld werd door de bedrijfsvereniging vergoed zodat de afwezigheid de werkgever niets kostte. Menige werkgever was bovendien blij om langs die weg van probleemwerknemers af te komen. Een ontslagprocedure kostte immers geld en bracht altijd onzekerheid met zich mee. De werknemer op zijn beurt was van de baas c.q. collega’s verlost en kreeg nog doorbetaald ook. Iedereen blij dus. Na 104 weken hield de Ziektewet op en moest de werknemer worden gekeurd voor de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO). W. vertelde mij dat hij na 104 weken was afgekeurd op een psychische aandoening waarvan de keuringsartsen nog nooit hadden gehoord, maar omdat W. klinisch therapeut was kon hij de keuringsartsen gelukkig haarfijn uitleggen wat die kwaal inhield en waaraan ze konden zien dat hij daaraan leed. W. zat dus in de WAO.

Vanaf het moment dat ik het contact met W. had hernieuwd kwam hij eens in de zoveel tijd bij mij binnenvallen. Op zoek naar aanspraak, zei hij, want in zijn ruim bemeten appartement (3-slaapkamers) kwamen de muren op hem af. “Waarom verhuur je geen kamer?”, zo opperde ik een keer, altijd bereid om mee te denken. Maar dat wilde W. niet. Het zou hem zijn huursubsidie kosten zodat hij er per saldo niets wijzer van zou worden terwijl het ondertussen wel ten koste van zijn privacy ging.

Omdat ik W. ergens wel mocht maakte ik altijd tijd voor hem, ook al dacht ik er ondertussen wel het mijne van. Tijdens een van zijn visites kwam het gesprek op zijn arbeidsmarktsituatie. Hij vertelde het verhaal van zijn laatste baan en hoe hij daar weggewerkt was door zijn collega’s. De leiding van die instelling had het laten gebeuren en dat nam hij ze erg kwalijk. Dat hij in de WAO zat deerde hem niet echt. Dat hij geen werk meer had lag ook niet aan hem. Nee, dat lag aan de maatschappij. De maatschappij, aldus W., had hem die studie laten doen, en dan was het immers ook de verantwoordelijkheid van de maatschappij om hem te voorzien van een baan die bij die opleiding aansloot. Hij meende het echt. Ik keek er van op, want zo’n houding kende ik niet. Niet van huis uit en ook niet van mijn mede-rechtenstudenten. Maar W. was dan ook minstens vijf ouder dan ik en hoorde strikt genomen bij een andere generatie. Hij behoorde tot de bulk van de babyboomers. Opgegroeid met de welvaartsspurt van de jaren zestig, naar de universiteit gegaan toen tiende-, elfde- en twaalfdejaarsstudenten nog de normaalste zaak ter wereld waren en afstuderen per definitie uitzicht gaf op een baan.

Nu de welvaart in Nederland – en in andere Westerse landen – al enkele jaren lang aan het dalen is komt het beeld van W. mij regelmatig voor de geest. De houding die hij toonde met zijn uitspraak over de verantwoordelijkheid van de maatschappij is bijkans het handelsmerk van de babyboomgeneratie die nu nog overal de lakens uitdeelt. Die houding is ook de reden waarom de crisisbestrijding door de overheid vooral neerkomt op meer van hetzelfde: meer overheidsbemoeienis, minder ruimte voor particulier initiatief. Daar waar de overheid zich terugtrekt gaat het meestal samen met het verschuiven van lasten naar de burger. In het kader van de nivellering worden dan degenen met een laag inkomen ontzien.

De paradox van dat beleid is dat juist diegenenen die dankzij een beroepsopleiding of universitaire studie een goed inkomen genieten de rekening krijgen. Daar komt de babyboomgeneratie met haar sense of entitlement zichzelf dus tegen. En wat is hun antwoord? Een partij als 50PLUS. Ageren tegen de “afbraak” van “verworvenheden”. Alleen die woorden al. Alsof er ergens iemand is die met opzet de zaak af staat te breken. En verworven van wie eigenlijk?

De huidige economische neergang is de uitkomst van diverse factoren, waarvan het stelselmatig uit het oog verliezen van de ongeschreven wetten van de economie er één is. Maar dat inzicht is aan de typische babyboomers – mensen als W. – niet besteed. Zij vinden het maar niks als er dingen zijn die ze niet krijgen. Ze hebben toch overal recht op? En zijn zij niet met de meesten, om Huub van der Lubbe te parafrasen? Dus waarom zouden ze ook nu hun zin niet krijgen? Kortom, het blijven grote kinderen, de achtenzestigers.

Overigens heb ik al jaren geen contact meer met W. Het einde kwam toen ik ging verhuizen uit mijn studiestad. Ik zocht toen natuurlijk hulp bij de verhuizing en een van de mensen die ik benaderde was W. W. liet echter weten niet te kunnen helpen. Hij had het namelijk aan zijn rug. Voor mij dat een verrassing, want ik wist niet beter dat hij op psychische gronden afgekeurd was. Bovendien kende ik W. als iemand die iedere ochtend naar het zwembad ging om zijn baantjes trekken en die graag op de fiets stapte. Dus hoezo opeens ook last van je rug? Ik besloot echter er geen onnodige energie in te steken en W. maar te laten voor wat hij was. Deze keer voorgoed.

Paul Verhaegh

 
Waardering: 
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars

Door , topic: Politiek, Psychologie
Reacties op dit artikel kunnen gevolgd worden op de RSS 2.0 feed.
Reacties
  1. Hub Jongen schreef op : 1
    Hub Jongen

    Dit artikel geeft goed aan hoe de mentaliteit van heel veel mensen nu nog is. In diverse gradaties kom ik die hier in de flat ook tegen.

    Ik kan het verklaren van het libertarisch ideaal niet laten en dan merk ik dat ze eerst verbaasd zijn maar daarna zie ik ook regelmatig dat ze bang worden (en kwaad en verwijtend). Angst dat ze hun goodies (entitlements) kwijt raken.

    En die mensen gaan straks weer stemmen!!
    Libertariers hebben nog veel werk te doen om een vrije maatschappij met vrede te bereiken.!

    [P.S. Ik zoek een goed Nederlands woord voor “entitlements” dat even goed uitdrukt dat het om “verleende gunsten” gaat en niet om “rechten”.
    Gunsten die de “schenker” (roverheid) je ook zo maar weer kan afnemen.

    Philosoof G&R Eigenwijs [8] reageerde op deze reactie.

  2. jhon schreef op : 2

    Verklaring entitlements
    Een sociaal grondrecht is een grondrecht dat actief optreden van de overheid vereist, bijvoorbeeld het recht op werk, huisvesting of onderwijs. De grondrechten zijn zogenaamde instructienormen; ze vormen een instructie aan de overheid om ervoor te zorgen dat er sociale gerechtigheid heerst en dat burgers zich voldoende kunnen ontplooien.
    De benaming sociale grondrechten is opgekomen ter onderscheiding van de klassieke grondrechten (waarborgnormen). De bepalingen zijn in 1983 in de Nederlandse Grondwet opgenomen. In tegenstelling tot klassieke grondrechten zijn sociale grondrechten niet direct afdwingbaar. In Nederland zijn de sociale grondrechten te vinden in de artikelen 19 tot en met 23 van de Nederlandse Grondwet. Een verzorgingsstaat is een voorbeeld van een type staat waarin sociale grondrechten een belangrijke rol spelen. De sociale grondrechten zijn onder meer afgeleid van het Europees Sociaal Handvest (ESH) waarin onder andere ook het recht op staken is opgenomen.

    Hub Jongen [3] reageerde op deze reactie.

  3. Hub Jongen schreef op : 3
    Hub Jongen

    @jhon [2]:
    Oei, jhon, geloof, meen je nu echt wat je hier schrijft?
    Ik bedoel je verklaringen klinken wel goed en de dingen zullen echt wel in grondwet staan. Maar so what?

    Je zou eens moeten nadenken wat is een recht?
    Is dat wat een stel politici in boeken hebben geschreven?
    Of is het een fundamentele claim die voor ieder mens, als mens, geldt?
    In die laatste geval kom je bij mijn mening (libertarisch) dat er maar ÉÉN recht is: namelijk dat IEDER MENS HEEFT RECHT OP ZIJN EIGEN LEVEN.
    En logisch kom je verder denkende er op dat NIEMAND anders dan recht heeft op dat leven . En dat er een samenleving zou moeten komen met NAP als richtlijn.

    jhon [7] reageerde op deze reactie.

  4. Adam schreef op : 4

    Het is wel herkenbaar dit verhaal.

    Ik heb meegemaakt dat mensen verbolgen waren over het feit dat er na de studie geen begeleiding is naar een baan door de overheid.

    Er was weinig/geen dankbaarheid voor het feit dat zij 20 lang jaar op kosten van anderen onderwijs heb kunnen volgen. Integendeel. Ze zijn zo gewend geraakt dat alles werd aangereikt dat het eigen initiatief en verantwoordelijk verdwenen was.

    Verder ken ik ook een geval van iemand die zelfmoord pleegde nadat zij afgestudeerd was. De overzichtelijke wereld van onderwijs waar je slechts goede cijfers moet halen om door te kunnen wordt dan plotseling vervangen door een ingewikkeldere wereld waar je iets moet betekenen voor anderen om een baan te krijgen. Niet iedereen kan deze omslag aan, en het universitair onderwijs bereidt mensen daar ook niet op voor.

  5. Bubbelprikker schreef op : 5

    om het woord recht te vermijden, dan zou ik entitlements vertalen met:

    entitlements = aanspraak; dingen waar je aanspraak op maakt (al dan niet terecht. 🙂 )

  6. Andries Wijma schreef op : 6

    Als je op de Engelse Wikipedia ‘entitlement’ opzoekt en vervolgens kijkt naar de gekoppelde anderstalige artikelen dan komt er vertaald naar het Nederlands ‘subjectief recht’ uit.

  7. jhon schreef op : 7

    @Hub Jongen [3]: De grondwet is bedoeld om de burgers te beschermen tegen de (R)overheid.
    Het eerste wat de NL (R)overheid deed was de grondwet uitschakelen en de uivoerenden immuun verklaren (pikmeerarrest, BIS etc.). informatie is de moeder van alle kennis !
    www.degroenen.nl
    Jhon

  8. Philosoof G&R Eigenwijs schreef op : 9

    @Philosoof G&R Eigenwijs [8]:

    Na een nachtje slapen kwam het na volgende woord boven drijven:

    Sjoemelgunst.