vrijdag, 22 maart 2013
Doorsturen Doorsturen   Printen Printen

Bankencrisis in Cyprus: told you so

Peter_Paul_Rubens_011De cypriotische bankencrisis leidt alom tot verontwaardiging, vooral vanwege de plotseling ingestelde ‘salvageheffing’ door de ministers van de Eurogroep. De woede is echter niet helemaal vrij van opportunisme.

Nederland kent al sinds jaar en dag het zogenaamde depositogarantiestelsel. Dat stelsel houdt in dat bij het failliet van een bank de overheid de spaarders hun inleg garandeert, zij het tot een bepaald bedrag. In het verleden was dat € 40.000 per rekeninghouder, per bank, met dien verstande dat er voor het meerdere boven € 20.000 een eigen risico van 10% gold.

Tijdens de vorige bankencrisis, in 2008, werd het plafond van deze garantie onder invloed van beslissingen van andere EU-landen verhoogd tot € 100.000.

Een gevolg van een dergelijk garantieregeling is dat spaarders zich kunnen permitteren om niet al te kritisch te zijn bij het kiezen van een bank. Als het misgaat met de gekozen bank draagt het garantiestelsel immers de schade. Er staat als het ware een premie op roekeloosheid. In de Engelssprekende wereld noemt men dat ‘a moral hazard’.

Met het aanzeggen van een salvageheffing aan de Cypriotische spaarders is de uitbreiding van de depositogarantieregeling uit 2008 gedeeltelijk teruggedraaid. Er is opnieuw een eigen risico in de regeling opgenomen. Omdat dit gebeurt middels een ad hoc-besluit van de ministers van Financiën van de Eurolanden en niet bij wijze van wetgeving draagt zo’n wijziging een duidelijk politiek – en daarmee opportunistisch – karakter. Het zorgt bovendien voor onzekerheid in de Eurolanden. Immers, als de ministers dat aan Cyprus op kunnen leggen, dan kunnen ze dat ook bij andere Eurolanden doen. Het risico op een slow bank run in andere landen (Italië, Spanje) is door deze beslissing toegenomen. De alom gehoorde kritiek dat de ministers van de Eurolanden met deze zet de stabiliteit van de banken van de Eurolanden alleen maar (verder) hebben ondermijnd is daarom volkomen terecht. De algehele onzekerheid is toegenomen en dat gevoel van onzekerheid gaat ook echt niet meer weg.

Tegelijkertijd is het de vraag of de verontwaardiging over de heffing op de te redden spaartegoeden terecht is. Stel je namelijk eens voor dat er geen garantiestelsel zou zijn, en er valt dan een bank om. Dan zijn de spaarders hun geld kwijt. Het garantiestelsel voorkomt dat. Het stelsel is nog het beste te vergelijken met een schadeverzekering: je betaalt premie voor het verzekerd zijn, en als het misgaat wordt de schade vergoed, al dan niet onder aftrek van een eigen risico.

De kosten van het depositogarantiestelsel worden overigens doorbelast aan andere banken, die dat weer verrekenen in de kosten en de rente die zij hun klanten berekenen. (Lees hier meer over de precieze werking van het stelsel.) Op die manier betalen alle bankklanten mee aan deze zekerheid.

De bankensector van Cyprus wordt nu gered door andere EU-lidstaten (aangenomen dat de redding doorgaat). Dan is het niet onlogisch dat ook deze staten kosten voor de redding in rekening brengen. Op deze wijze wordt het risico – althans een deel daarvan – weer gelegd bij de direct belanghebbenden, de rekeninghouders. Dat is wel zo fair. De wegenwacht is per slot van rekening ook niet gratis, wil ik maar zeggen. Bovendien krijgen spaarders daarmee een heldere boodschap: caveat emptor, ofwel de koper moet uit zijn ogen kijken. Wie geld op de bank zet moet zich ook een afvragen aan wie die bank zoal gelden heeft uitgeleend. Stel dat een spaarbank tot over de oren in de Griekse staatsleningen blijkt te zitten, dan weet je dus dat die bank niet meer solide is, vanwege de zogenaamde haircut die de banken moesten nemen op leningen aan Griekenland. De spaarder kan dan beter een bank nemen die geen vorderingen op of in Griekenland heeft. Dankzij de kwestie-Cyprus wordt de moral hazard die is ontstaan door het garantiestelsel voor een deel weer ongedaan gemaakt.

Sommigen zullen zeggen dat de Cypriotische bankensector de genoemde ‘haircut’ op de leningen aan Griekenland aan ingrijpen van politici van de Eurolanden heeft te danken, en dat is natuurlijk zo. Het feit dat de politici bij het ontstaan van de Griekse crisis niet durfden in te grijpen, maar besloten om de schade over een zo groot mogelijke groep participanten uit te smeren, in de hoop dat het probleem daarmee opgelost zou zijn, wreekt zich nu. Maar onderstreept dat niet juist dat spaarders c.q. beleggers hun kaarten beter niet op politiek ingrijpen kunnen zetten? En als de politiek toch ingrijpt, zoals nu in Cyprus, dan is een ‘haircut’ van 6,75% c.q. 9,9% niet onredelijk als je het afzet tegen het risico van een volledig verlies van tegoeden. Dat het sprookje van risicoloos sparen daarmee uit is – voor wie er nog in geloofde – is uiteindelijk vooruitgang, ook al zorgt het op korte termijn voor onzekerheid.

Paul Verhaegh

 
Waardering: 
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars

Door , topic: Economie, EU, Politiek
Reacties op dit artikel kunnen gevolgd worden op de RSS 2.0 feed.
Reacties
  1. Hugo Z. schreef op : 1

    Banksparen is geen sparen, het is beleggen. U leent uw euro’s uit aan een bank die daar mee gaat gokken in het papieren casino.

    Voor het risico dat u loopt ontvangt u rente. Hoe hoger de rente des te hoger het risico dat u loopt.

    Sparen doe je binnen de EU in goud. Op goud krijg je geen rente en dat is logisch want je loopt geen enkel risico.

    Het conflict tussen spaarders en schuldenaren is in het eurosysteem opgelost.

    Schulden van de PIIGS kunnen niet meer afgelost worden d.m.v. economische groei dus moet het van devaluatie van de euro komen.

    Persoonlijk vind ik het een magistrale zet van de EU baasjes op weg naar een goudgedekte euro.

    Geert [3] reageerde op deze reactie.

  2. Roi schreef op : 2

    Linksom of rechtsom zal Cyprus wel weer gered worden! Het goede van deze onrust is dat we weer meer terug gaan naar meer cash georiënteerde maatschappij, want mensen zullen nu toch wel het vertrouwen in hun plastic kaartje (geblokkeerde bankrekening) een beetje hebben verloren…in Cyprus zal men in ieder geval de komende tijd veel cash gaan aanhouden!

    meijs sylvain [22] reageerde op deze reactie.

  3. Geert schreef op : 3

    @Hugo Z. [1]: Hierin lees ik het gedachtengoed van ((FO)FO)A. Naar mijn mening de meest leerzame macro-economische blog. Je gaat heel anders (en realistischer) naar de wereld kijken wat betreft politiek, energie, geld, rijkdom, vrijheid, transities en machtstructuren in het verleden/heden/toekomst.

    Ik denk trouwens niet dat de meeste liberta’s dit gedachtegoed ook kennen (en op zich in hebben laten werken), want anders werd de Euro hier op Vrijspreker wel anders neergezet. Maar goed, we zullen zien waar we heen gaan… 🙂

  4. HoerenSloep schreef op : 4

    “Op deze wijze wordt het risico – althans een deel daarvan – weer gelegd bij de direct belanghebbenden, de rekeninghouders. Dat is wel zo fair.”
    Dat is verre van fair. De rekeninghouders hebben de bank gekozen als dienstverlener: “de bank mag mijn geld bewaren en er leuke dingen mee doen, zolang ik het niet nodig heb. Het risisco van die leuke dingen ligt uiteraard bij de bank”
    De directbelanghebbenden zijn in deze de banken, niet de rekeninghouders. De rekeninghouders kunnen ook geen invloed uitoefenen op het risico welke de bank neemt.

    En dat is de crux bij deze en vele andere reddingsoperaties: banken maken er -al of niet bewust- een puinhoop van en de eindklanten (zowel belastingbetalers als rekeninghouders) mogen de kosten ophoesten.
    Als iker met mijn onderneming een puinhoop van maak, kan ik dat ook niet afwentelen op mijn klanten (en mezelf een vette bonus geven…). Oneerlijke concurrentie en oneerlijk gebruik van belastinggeld.

  5. KlaasDenHelder schreef op : 5

    //Stel je namelijk eens voor dat er geen garantiestelsel zou zijn, en er valt dan een bank om. Dan zijn de spaarders hun geld kwijt//

    De meeste banken die omvallen doen dat vanwege hun investeringstak.

    Je zal dan al snel een roep zien van spaarders die eisen dat de bank buiten het beheer van de spaarrekeningen geen andere (risicovolle) activiteiten ontplooit.

    Dit idee is al eerder geopperd, om de banken te splitsen. Maar andersom kan het natuurlijk ook

  6. Harrie Custers schreef op : 6

    @paul sorry, maar in mijn ogen een waardeloos artikel. Tijdens de wedstrijd eenzijdig de spelregels veranderen is de boel bedriegen. Als je spaarders ook risico wilt laten dragen, dan dien je deze spelregel democratisch – dus in alle openheid – aan te passen. Dan geef je betrokkene ook de gelegenheid hier op in te spelen.

    Verder ben ik van mening dat het gros van de spaarders inderdaad geen idee heeft welke investeringen hun bank doet en met welke risico’s. De bank heeft hun geld in bewaring genomen en daarvoor een rentepercentage gegarandeerd. Daar moet je als spaarder op kunnen vertrouwen. Niet voor niks dat de overheid met een garantiestelsel is gekomen.

    Maar nogmaals, als je als politiek/overheid er voor kiest burgers in slaap te sussen, dan past het niet hen zelf vervolgens in hun slaap te overvallen. Dat heeft men principes, vertrouwen, rechtvaardigheid, integriteit en zo te maken.

  7. Joseph Kétèll schreef op : 7

    Noem mij een bank die volkomen safe is !
    Ik denk dat je veel moeite moet doen om er één te vinden.
    Alle banken zijn met elkaar verstrengeld, ook internationaal. Er is helaas maar één zekerheid: dit hele financiele stelsel gaat ten onder. Wees niet naïef a.u.b. en neem individueel je maatregelen nu !

  8. Scrutinizer schreef op : 8

    Initieel dacht ik hetzelfde als de auteur van het artikel.
    Maar daarbij wordt 1 belangrijk punt over het hoofd gezien en wel dat in Cyprus vooral Laiki en in mindere mate Bank of Cyprus in de penarie zaten. Er zijn talloze andere banken, waaronder Hellenic alsook filialen van buitenlandse banken, voornamelijk (doch niet uitsluitend) van Britse en Russische origine.

    Door alle depositohouders in heel de banksector de 6,75 of 9,9% heffing te laten betalen, laat je rekeninghouders van andere banken mee opdraaien voor de redding van Laiki. En laat nou net die vermaledijde Russen zich verre houden van Laiki en vooral zaken doen met een filiaal van hun o.a. eigen VTB bank. Dan komt het er dus op neer dat je de rijke Russen (met tegoeden vaak ver boven de 100.000 flink laat dokken) voor de bailout van de Cypriotische klanten van Laiki, terwijl hun eigen bank helemaal niet op instorten stond.

    De logica van hr. Verhaegh, die er op neer komt dat je als klant beter 10% kwijt kan zijn dan de gevolgen dragen van het omvallen van de hele bank en het in wezen dus eerlijk is dat de rekeninghouders proratarische afgeroomd worden (net zoals het ook bij een faillisssement zou zijn, alleen zouden ze daarbij nog meer verleizen), gaat slechts op wanneer men dit per bank doet.

    Dus redt alleen probleemgeval Laiki (en eventueel ook BoC) en laat daar de eigen rekeninghouders voor opdraaien. Maar dan zal een premie van 6,75% (want de doorsnee Cyprioot komt toch niet boven de grens van 100k dus 6,75% was het relevante percentage) niet volstaan doch eerder iets in de orde van 30% of meer.
    Maar dit is nog steeds te prefereren boven een faillissement waarbij wellicht nog meer verloren gaat en waarvan de afwikkeling bovendien maanden in beslag neemt, gedurende de welke je niet bij je geld kan.

  9. Max schreef op : 9

    Ik hoorde net bij BNR van een Nederlandse voetbaltrainer die daar woont dat rijke russen en anderen al een half jaar van te voren 4 biljoen euro weggesluisd hebben. Die wisten al lang va te voren dat dit ging gebeuren.

  10. Crisis schreef op : 10

    Waarom zou een spaarder zijn geld kwijt moeten raken zodra een bank failliet gaat? Als ik mijn auto in de parkeergarage parkeer en de garage gaat failliet dan ben ik toch ook niet mijn auto kwijt..

    Scrutinizer [11] reageerde op deze reactie.

  11. Scrutinizer schreef op : 11

    @Crisis [10]: De auto vormt geen deel van de te verdelen boedel maar werd slechts voor jou bijgehouden, net als effecten in portefeuille (zoals aandelen of obligaties inclusief erg kortlopende en liquide). Geld op rekening echter is zoals een kortlopende lening die je de garagist geleend zou hebben. Gaat het fout, dan ben je concurrente crediteur en krijg je na liquidatie pro rata een deel van de boedel.
    Ter bescherming tegen faillissement van de bank kan je dus beter geen te grote rekeningsaldi aanhouden maar beter kortlopend (staats)papier kopen. Uiteraard kan de emitent ervan wel failleren, maar als dat gebeurt, zijn de banken (die massaal in staatspapier zitten) anders ook wel de klos, dus dan maakt het niet uit. Uiteraard kan je ook besluiten te kiezen voor een andere meer solide emitent bv. BRD of een solide bedrijf. Ik weet niet of Shell commercial paper in EUR heeft uitgegeven, maar dat zou ik zeker als meer solide beschouwen dan staatspapier.

    Andre NI [12] reageerde op deze reactie.
    Crisis [13] reageerde op deze reactie.
    Crisis [13] reageerde op deze reactie.

  12. Andre NI schreef op : 12
    Nominator

    @Scrutinizer [11]:

    Effecten in portefeuille zijn sinds MF Global ook niet meer “veilig”. MFG had zich non-margined kapitaal van klanten toegeëigend om mee te speculeren en dat ging niet helemaal goed. Normaal hoort kapitaal van klanten gescheiden te zijn van clearing houses zodat als ze omvallen de klanten hun geld nog hebben; de beurs (CME in het geval van MFG) zou de financiële klappen opgevangen hebben en portefeuilles verdelen onder andere clearing houses. Beursbedrijven zoals CME hebben echter simpelweg te weinig kapitaal om omvallende clearing houses die zich niet aan de regels houden financiëel op te vangen, wat in het geval van MFG heeft geleid tot het stopzetten van trades van MFG klanten en het verdwijnen van hun geld (Gerald Celente is volgens eigen zeggen op die manier een miljoen USD in goud futures kwijtgeraakt).

    In het geval van Cyprus schijnt er sprake te zijn van obligaties volgens de wetgeving van het VK waardoor deze niet zonder meer aangepakt kunnen worden en het oog dus valt op andere middelen. Daar was bij Griekenland gedeeltelijk ook al sprake van.

    Meer in het algemeen zien we denk ik de laatste tijd dat de willekeur van overheden en de versmelting van wetgevende- en uitvoerende machten toenemen om het zinkende schip maar drijvende te houden. Wetgeving wordt waar nodig met terugwerkende kracht aangepast en afspraken worden niet nagekomen, en dat zal voor velen hier geen verassing zijn neem ik aan. En natuurlijk de te verwachten machtsspelletjes van deze en gene patjepeeër annex sociopaat zoals ook te lezen valt in dit artikel van Jim Sinclair: tinyurl.com

    Is it safe ? tinyurl.com

    Ik denk dat er geen enkel papier is dat nog “veilig” is..

    Andre NI [13] reageerde op deze reactie.
    Scrutinizer [15] reageerde op deze reactie.

  13. Andre NI schreef op : 13
    Nominator

    @Andre NI [12]:

    verrassing, geen verassing (alhoewel de gelijkenis met de gebeurtenissen treffend is..)

  14. Andre NI schreef op : 14
    Nominator

    De crisis in Cyprus is niet wat het lijkt: tinyurl.com

  15. Scrutinizer schreef op : 15

    @Andre NI [12]: Dat klopt. Tegen fraude kan je je moeilijk wapenen. Maar met geld op rekening ben je zelfs niet eens beschermd tegen onkunde. En als een partij fraudeert met de effecten, waarom dan niet ook met de rest van de boekhouding? Dus ook al is kortlopend schuldpapier niet 100% veilig, het lijkt me toch beter dan geld op rekening. Sterker nog: het lijkt me dat voor er een boedel te verdelen valt, eerst de bedrogenen (voor zover er ueberhaupt nog iets is) schadeloos gesteld dienen te worden, m.a.w. dat je als bedrogen in bewaargever van effecten eerder toebedeeld wordt dan de gewone rekeninghouders. En wellicht is er niet genoeg en lijdt je dus wel verlies maar als gewoon rekeninghouder sta je nog verder onderaan en krijg je dan helemaal niets. Dus ook al is het aanhouden van schuldpapier niet 100% veilig, het lijkt me alleszins veiliger dan geld op rekening.

    Andre NI [16] reageerde op deze reactie.

  16. Andre NI schreef op : 16
    Nominator

    @Scrutinizer [15]:

    Ik durf werkelijk niet te zeggen welk soort papier met inkt op enig moment “veilig” is, simpelweg omdat de waarde daarvan gegarandeerd wordt door een stel schurken die wetten van het ene moment op het andere wijzigen. Wat ik wel durf te zeggen, is dat er zaken/goederen zijn die geen risico van een tegenpartij in zich dragen. En het lijkt me persoonlijk dat dat “veiliger” is. Op het moment lijkt het me niet zozeer een kwestie van “return op investment” alswel het instandhouden van investment; alles wat extra is, is mooi meegenomen.

  17. Crisis schreef op : 18

    Crisis [13] reageerde op deze reactie.
    Crisis [13] reageerde op deze reactie.

    Probeerde tot 2X keer een heel fatsoenlijke reactie te plaatsen, maar om de één of andere reden werd dit niet geplaatst. Nu zal mijn reactie wel weer in het ‘spambakje’ terecht zijn gekomen omdat ik met verschillende ip’s reageer ipv met mijn eigen ip. Dat mag niet want dan is men ook hier niet meer te controleren. Vrijheid blijheid my ass!
    www.hidemyass.com

    Vrij-spreken?

  18. Crisis schreef op : 19

    Toegevoegd: zaterdag 23 mrt 2013, 13:00
    Update: zaterdag 23 mrt 2013, 13:26

    Cyprus wil een heffing van 25 procent opleggen op banktegoeden boven de 100.000 euro. Minister Sarris van Financiën heeft gezegd dat deze heffing wordt overwogen voor tegoeden bij de grootste bank van het land, de Bank of Cyprus.

    Eerder werd bekend dat rekeninghouders bij de tweede bank, de Laiki-bank, hun geld boven de 100.000 euro grotendeels kwijt zijn. De Laiki-bank heeft veel grote Russische klanten. De regeling voor de Bank of Cyprus zal vermoedelijk ook gelden voor de andere banken op Cyprus.
    Trojka

    Cyprus overlegt vandaag met de trojka (de EU, de Europese Centrale Bank en het IMF) over het reddingsplan. Cyprus moet zelf voor maandag 5,8 miljard euro op tafel leggen.

    Sarris zegt dat er belangrijke vooruitgang is geboekt in de gesprekken met de trojka. Volgens hem wordt er een totaalplan besproken en komt er mogelijk vanavond een akkoord.
    Eurogroep

    Morgen komt onder leiding van minister Dijsselbloem de eurogroep bijeen, die de uitwerking van het reddingsplan moet goedkeuren. Daarna zal het parlement van Cyprus erover stemmen. (Bron: NWO kanaal NOS)

  19. reiny schreef op : 21

    @8th day is Doomsday [20]: Staat in het dagblad van het Noorden, maar ik geloof niet dat het zo is, maar als het zo is dan is dat wel redelijk, want anders verliest Griekenland ook nog eens miljarden. Trouwens Nederlandse pensioenfondsen ook !!!

  20. meijs sylvain schreef op : 22

    @Roi [2]: 1 goede raad aan iedereen ga je geld hier in dit land van de bank halen stort het hier als 1 kaartenhuis in elkaar dit gaat gebeuren dus doen.