zondag, 16 augustus 2015
Doorsturen Doorsturen   Printen Printen

Het falen van de BRIC’s

gale boetticherVolgens doemdenkers zal het westen snel haar dominante positie in de wereld verliezen aan de BRIC-landen. Brazilië, Rusland, India en China zouden met snelle economische groei en hun gigantische bevolkingsaantallen de VS en Europa reduceren tot de middelmaat. Een erg realistisch scenario is dat echter niet. Ondanks alle problemen is het westen nog altijd vele malen sterker.

Er is maar één manier waarop landen duurzaam rijk en welvarend kunnen worden, namelijk door de adoptie van een vrije marktbeleid. De Industriële Revolutie ontstond aan het einde van de achttiende eeuw in Engeland, wat op dat moment het meest klassiek-liberale land ooit was. Door het bestaan van een gedecentraliseerde politiek met zwakke overheden en pro-kapitalistische ideeën kon de Revolutie zich snel naar de rest van Europa en naar Amerika verspreiden. Lage belastingen en een relatief goede bescherming van privaat eigendom gaven ondernemers de ruimte om te innoveren, te handelen en hun zaken snel uit te breiden. Wetenschappers konden onderzoek doen zonder te hoeven vrezen voor vervolging.

De klassiek-liberale periode duurde tot het begin van de twintigste eeuw. In ruim een eeuw tijd werd de fundatie gelegd voor onze welvaart. Salarissen van arbeiders verveelvoudigden en ondanks zware luchtvervuiling en andere problemen die economische groei met zich meebracht hadden zij het beter dan ooit tevoren. Zij moesten weliswaar hard werken in de fabrieken, maar dat was nog altijd een stuk beter dan het ruggenbrekende en door insecten geteisterde werk op het land. Nieuwe machines maakten het leven ondertussen steeds makkelijker en medische vooruitgang, betere hygiëne en meer gevarieerd voedsel zorgden voor een snelle daling van de kindersterfte.

In de twintigste eeuw daalde door de opkomst van fascisme en socialisme het niveau van economische vrijheid. Belastingen stegen en de bureaucratie nam toe. Daarnaast werd door de financiële manipulatie van centrale banken het westen een paar keer in diepe economische crises gestort. Als gevolg daarvan is de economische groei ook steeds meer afgenomen. In de jaren vijftig verdubbelde de economie nog bijna, sinds de jaren tachtig kennen we vooral stilstand en zijn de voor inflatie gecorrigeerde salarissen vrijwel gelijk gebleven.

We hebben nu in het westen met enkele serieuze economische bedreigingen te maken. De verzorgingsstaat wordt flink duurder en slokt daardoor steeds meer van onze productiviteit en ons belastinggeld op. Het corporatistische zorgsysteem is onbetaalbaar en levert zorg van matige kwaliteit; veel ouderen zitten opgesloten in karige bejaardengestichten waar zij soms dagenlang in luiers moeten liggen. Allerlei nieuwe milieuregels maken het voor ondernemers steeds lastiger om hun bedrijven voort te zetten en de starre arbeidsmarkt maakt veel werknemers onnodig werkloos.

Een ander groot probleem is het beleid van de centrale banken. Met fictief lage rentestanden hebben zij een bubbel gecreëerd die in 2008 klapte. Om de economie weer aan de praat te krijgen hebben zij de rentestanden echter nog verder verlaagd door vele miljarden euro’s en dollar’s in de economie te pompen. Dit ‘gratis’ geld zorgt tijdelijk voor een economische opleving, maar zo wordt ook de basis gelegd voor een nieuwe, waarschijnlijk nog grotere crisis.

De bovenstaande problemen nemen echter niet weg dat de westerse economieën nog altijd de sterkste ter wereld zijn. Met uitzondering van Japan, Korea en wat kleine stads- en oliestaatjes wordt vrijwel de gehele top vijftig van meest welvarende landen door westerse staten gevormd. Het overgrote deel van de wereldbevolking kan alleen maar dromen van de welvaart die de gemiddelde Amerikaan of Europeaan tot zijn beschikking heeft. En hoewel er veel op het onderwijs valt aan te merken, is het hier nog altijd stukken beter dan in de rest van de wereld.

De hoeveelheid economische vrijheid is in het westen weliswaar flink gedaald, maar dat neemt niet weg dat er nog altijd meer van is dan in de rest van de wereld. Singapore en Hongkong staan bovenaan in de lijstjes van economisch meest vrije landen, maar verder bestaat vrijwel de gehele top uit het westen. Zelfs een bureaucratisch land als Nederland staat nog in de top twintig. Dat betekent niet dat we hier zo goed bezig zijn, maar wel dat ze in het overgrote deel van de rest van de wereld het nog slechter doen.

Hoe meer vrije markt, hoe meer welvaart. Dat hebben ze in de meeste opkomende landen echter niet helemaal begrepen. Ook niet in de BRIC’s. De belastingdruk ligt daar weliswaar lager, maar daarnaast is er nog meer corruptie, nog meer bureaucratie en nog minder rechtszekerheid dan in het westen. Laten we eens kijken naar de vier landen die deel uitmaken van de BRIC’s:

Brazilië: de liberale regering in de jaren negentig zorgde met haar economische hervormingen voor een tijdelijke opleving van de economie, maar de socialistische presidenten Lula en Rousseff die daarna aan de macht kwamen hebben dat weer volledig om zeep geholpen. Het land wordt geteisterd door bureaucratie, inflatie en socialistisch gedachtegoed. Marx en Guevara zijn nog altijd helden voor een groot deel van de politieke klasse. Qua economische vrijheid scoort Brazilië vergelijkbaar met landen als Pakistan, Mali en Nigeria; niet bepaald goed dus.

Rusland: onder het leiderschap van Poetin is er een kleine middenklasse ontstaan, maar verder blijft het vooral een armoedige en corrupte bende. Rusland ziet zichzelf graag als modern land, maar buiten Moskou en Sint-Petersburg lijkt het meer op de derde wereld. Investeren in het land is risicovol en zonder politieke connecties erg lastig. Qua economische vrijheid scoort Rusland nog slechter dan Brazilië, met een plaats tussen de 25% slechts presterende landen op dat gebied.

India: voor dit Aziatische land geldt eigenlijk hetzelfde als voor Brazilië en Rusland. Corruptie, bureaucratie en politieke willekeur zijn er aan de orde van de dag. In tegenstelling tot de eerder genoemde landen groeit de economie in India nog wel, maar er is zoveel armoede dat zelfs als ze die groei weten vol te houden het er over enkel decennia nog steeds armoedig is. De meeste Indiërs moeten rond komen van 1 tot 2 euro per dag, en dan stelt een paar procent meer nog steeds niks voor. In de Economic Freedom Index staat India op plaats 138.

China: volgens de doemdenkers is dit het meest te vrezen land. De ontwikkeling die China in de afgelopen twee decennia heeft doorgemaakt is indrukwekkend. Door de hervormingen sinds de dood van de tiran Mao Zedong hebben Chinezen nu een stuk meer vrijheid dan voorheen, en dat heeft zicht vertaald naar een flinke stijging in de levensstandaard. Van de BRIC’s heeft het land zeker het meeste potentieel, maar toch is het onwaarschijnlijk dat zij hun huidige economische groei kunnen volhouden. Ondanks de hervormingen is China nog altijd een corrupte dictatuur waar de staat zich overal mee bemoeit. Qua economische vrijheid scoort het land veel minder dan het westen. Hoewel we in ons deel van de wereld te maken hebben met een serieuze bubbel, is die in China misschien nog wel erger. Mede door te lage rentestanden en manipulatie van de wisselkoersen is er een ware bouwhausse ontstaan in China, met als gevolg hele spooksteden en snelwegen die amper gebruikt worden. De bubbel die daardoor ontstaan is doet China momenteel rijker lijken dan zij is, maar het is onvermijdelijk dat de prijs daarvan op een gegeven moment betaald moet worden.

Wat de BRIC’s representeren is niet een serieus alternatief voor de westerse politieke orde, maar in plaats daarvan meer van hetzelfde. De economieën van Brazilië, Rusland, India en China zijn vooral slechte kopieën van die van het westen, met dezelfde domme politici en dezelfde centrale banken maar dan met nog meer corruptie en bureaucratie. Als zij ooit op hetzelfde niveau als het westen willen komen dan zullen ze een stuk meer economische vrijheid moeten hebben dan nu. Dat is echter heel ver verwijderd van de politieke en economische realiteit.

We hebben een hoop economische problemen in het westen, maar die hebben ze in de BRIC’s ook. Het enige waarin ze verschillen is dat ze nog corrupter en minder vrij zijn. Gary North, een Amerikaanse historicus met vreemde religieuze ideeën maar een fantastisch economisch inzicht, verwoordde het laatst nog uitstekend:

“De systemen aan beide kanten van de grens tussen Oost en West, waar die ook ligt, zijn corrupt. Ze zijn te groot. Ze zijn interventionistisch. Ze hebben dezelfde soorten centrale banken. Ze worden allemaal bestuurd door Keynesianen. Het verschil zit slechts in de gradaties.”

De termen BRIC en BRICS (als je het nog corruptere en armoedige Zuid-Afrika meetelt) zullen we nog vaak tegenkomen in de media. Hoeveel namen je ze echter ook geeft, Brazilië, Rusland, India en China vormen voorlopig geen serieus alternatief voor de westerse hegemonie. Eerder een slap aftreksel ervan.

Gale Boetticher

 
Waardering: 
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars

Door , topic: Algemeen
Reacties op dit artikel kunnen gevolgd worden op de RSS 2.0 feed.
Reacties
  1. Keinstein schreef op : 1

    Ik denk dat het juist is wat je zegt. Met dat verschil dat bv Rusland nauwelijks schulden heeft. Dat gaat wel verschil maken zodra de bubbel barst. Verder is het vooral verbijsterend hoeveel beter mensen het krijgen met een beetje economische vrijheid, zoals bv China bewijst. En hoe erg moet het wel niet geweest zijn. En hoe welvarend kunnen we wel niet zijn bij volledige economische vrijheid. Zal nog iemand dat willen opblazen voor een plekje in het paradijs na de dood?

  2. ratio schreef op : 2
    Ratio

    Het huidige groeicijfer van de chinese economie kan genuanceerd worden. Er is thans 7 procent groei. www.tradingeconomics.com
    De bouwsector beslaat 9 procent. In een land als Nederland is dat 5 procent of minder. Als we deze 5 procent als uitgangspunt nemen dan zou er in China 4 procent extra groei zijn ten gevolge van de bubble. En dan is er nog maar 3 procent echte groei die overblijft. Voor zover we de cijfers allemaal mogen geloven. Een flink deel van deze 7 procent groei is in ieder geval kunstmatig.

    Scrutinizer [3] reageerde op deze reactie.

  3. Scrutinizer schreef op : 3

    @ratio [2]: Ik interpreteer de cijfers vooralsnog iets anders.
    “Year-on-year, fixed asset investment increased 11.4 percent in the first six months of 2015”
    Als construction 9% van de economie uitmaakt en 11.4% groeit dan is dat goed voor 1,03% groei van de economie als geheel.
    IS het totaal 7, dan is dus de overige 5,97% afkomstig van de overige sectoren die gezamelijk 93% van de economie uitmaakten. Gemiddeld groeiden die dus 6,42%.
    Dus, ja er gaat wel wat van die 7% af maar het (directe) effect is beperkt.
    Natuurlijk is er ook een indirect effect. Bouwvakkers die anders werkloos waren geweest, geven geld uit en dat leidt tot (artificiele) groei in de andere sectoren. Restaurantjes, scooterproducenten en distributuers, hoeren, bioscoopuitbaters, producenten en verkopers van mobieltjes dus allemaal meer zaken wanneer een werkloze ineens geld verdient als bouwvakker, dus als die artificiele bubble baan verdwijnt, werkt het dieper door dan alleen in de bouwsector.
    Hoe groot die impact is, lijkt me lastig te kwantificeren.
    En een plots wegvallen kan ook wel zorgen voor een plotse implosie elders dus op korte termijn kan dit ertoe leiden dat de economie zelfs krimpt. 2% krimp na 7% groei lijkt dan een forse terugval, maar ook dat is natuurlijk niet structureel.
    Ik ben het er wel mee eens dat de bouwwoede een bubble is maar ik zou de impact op de economie als geheel (gemiddeld genomen over de afgelopen jaren) nou ook weer niet overschatten. Misschien ruim 2%, maar m.i. geen 4.
    Maar zoals gezegd: als het plots tot stilstand komt kan de impact wel fors zijn en kan er y-o-y misschien ineens 9% minder groei zijn (van +7 naar -2 of zo).

    ratio [4] reageerde op deze reactie.

  4. ratio schreef op : 4
    Ratio

    @Scrutinizer [3]: Yep, je hebt gelijk…. Zondagochtend brakheid, excuus. Als de zeepbel echter klapt dan komt mijn scenario in beeld, sorry voor de verwarring. Dan is er opeens maar 3 procent groei.

  5. Hub Jongen schreef op : 5
    Hub Jongen

    Je artikel geeft duidelijk aan dat de hele wereld dicht langs een afgrond loopt en dat overheden de oplossingen alleen maar in de weg lopen.
    Er zijn economen die beweren dat we nog dit jaar in een echte erge crisis terecht zullen komen.
    Je weet nooit precies wanneer, en ook niet waardoor het getriggerd wordt.
    In ieder geval wees gewaarschuwd en neem zo mogelijk maatregelen die die voor je mogelijk zijn.

  6. pcrs schreef op : 6

    Goed verhaal. Ik denk dat het echter ook uitmaakt in welke richting het momentum zit. Het westen wordt alleen maar totalitairder. China wordt meer vrij. De menSen die daar aan de welvaart geroken hebben, laten niet mee los.
    De hoeveelheid IT en high tech die uitgereikt wordt in India is ook enorm. Ze leiden gewoon veel meer ingenieurs en wetenschappers op.
    Ik werk bij een groot Amerikaans Hi tech bedrijf en uitbreiding gebeurt in Azië. Het is onlangs overgenomen door een bedrijf uit Singapore en het nieuwe hoofdkantoor staat in Singapore.
    Ik was in California op bezoek en bijna iedereen Is daar Aziatisch. Ook Amerikaanse hi-tech bestaat al uit Aziaten.
    Ik denk dat de komende crisis en crash in China toch een instap moment is. Bij investeren gaat het niet zo zeer over het niveau van vrijheid maar om de richting waarin het gaat.
    In China worden 10 ingenieurs opgeleid voor 1 advocaat en in de VS 10 advocaten voor 1 ingenieur, heb ik wel eens gehoord.
    Amerikaanse grote bedrijven worden nog overeind gehouden Door Aziatisch intellectueel kapitaal.

  7. Marnix schreef op : 7
    Marnix

    Waar ik de schrijver ook attent op wil maken is dat West Europa en de VS samen 800 miljoen inwoners hebben. De BRICS hebben samen 3 keer zoveel inwoners. Ze hoeven niet naar het westerse welvaartsniveau te groeien om economisch sterker te worden. Aangezien economische macht = militaire macht = politieke macht, zullen de BRICS toch de westerse hegemonie gaan doorbreken. De vraag is, wordt dat gezonde concurentie tussen staten, of een nieuwe koude oorlog?

  8. Opt-out schreef op : 8

    Als ondernemer net terug van een rondje Moskou, Beijing, Jinan en Istanbul begrijp ik in alle eerlijkheid niet waar de schrijver van dit stuk het over heeft. Brics are booming en investeerders lopen over elkaar heen om een graantje van het succes mee te pikken. En het einde is nog lang niet in zicht. In tegenstelling tot de situatie in ons kikkerlandje. Aankomend op een uitgestorven Schiphol om 23.30 uur en leegstaande kantoren passerend op de onverlichte snelweg naar huis werd dat mij nog eens pijnlijk duidelijk.