zondag, 27 september 2015
Doorsturen Doorsturen   Printen Printen

Een libertarisch manifest

gale boetticherHet libertarisme is een kleine maar snelgroeiende stroming in het politieke landschap. Wie regelmatig kranten of blogs leest zal de term ‘libertarisme’ zeker voorbij hebben zien komen. Maar waar staat het eigenlijk voor? Wat is het libertarisme?

Libertarisme is de filosofie van zelfbeschikking
De libertarische filosofie is gebaseerd op een simpel maar heel belangrijk principe, namelijk dat van zelfbeschikking. Dit houdt in dat ieder mens de eigenaar is van zijn lichaam en alles wat hij daarmee produceert. Niemand heeft het recht om daar inbreuk op te maken.

Zelfbeschikking is het tegenovergestelde van slavernij, namelijk dat iemand anders de eigenaar is van jouw lichaam en van wat je daarmee voortbrengt. Libertariërs zeggen dat alleen jij, niemand anders, mag bepalen wat je met jouw eigendom doet, zolang je ook dat recht van ieder ander respecteert.

Het bovenstaande betekent dat je niet mag moorden, verkrachten, mishandelen of op andere manieren inbreuk mag maken op iemands lichaam. Het betekent ook dat je niet mag stelen, roven, frauderen of op andere wijzen afhandig mag maken wat iemand rechtmatig met zijn lichaam heeft geproduceerd.

Tegen agressie
Het recht op zelfbeschikking staat voor dat mensen alleen op vrijwillige basis met elkaar om mogen gaan. Gebeurt dat niet, dan legt de ene partij met dwang zijn wil op aan de andere en verliest de laatstgenoemde de controle over zijn lichaam of goederen.

Geweld is alleen acceptabel wanneer daarmee het recht op zelfbeschikking wordt verdedigd, dus in het geval van zelfverdediging of wanneer iemands leven op andere wijze gered moet worden van een onvrijwillige dood.

Libertariërs vatten dit samen in het Non-Agressie Principe (NAP). Geweld, dus inbreuk op iemands zelfbeschikking, is niet toegestaan zolang hij of zij dat recht van ieder ander respecteert. Gebruik je in zo’n geval toch geweld, dan bega je een daad van agressie en dat mag niet.

Een open deur?
Een groot deel van de mensen die dit lezen zal het met deze principes eens zijn. In het dagelijkse leven respecteren de meeste Nederlanders het recht op zelfbeschikking. Ze stelen niet, ze slaan anderen niet, aan ontvoeren doen ze al helemaal niet en ze begrijpen dat je van anderen moet afblijven.

Toch is er een groot verschil tussen libertariërs en de rest van de bevoking. Libertariërs zijn de enigen die altijd in het principe van zelfbeschikking geloven, die voor niks en niemand een uitzondering maken. De rest doet dat wel.

De overheid is het probleem
Er is een organisatie die mensen op grote schaal afperst en er nog mee weg komt ook. Mensen die normaal geen vlieg kwaad zouden doen, worden er maar al te graag onderdeel van. Niet de maffia, maar de staat.

De inkomsten van de staat komen vooral uit belastingheffing. Minimaal één keer per jaar ontvang je van de staat een blauwe envelop waarin staat hoeveel je aan haar moet afdragen in ruil voor de diensten die zij verleent. Weiger je dat bedrag te betalen omdat je nooit voor die diensten getekend hebt? Dan word je met geweld uit huis gehaald en opgesloten.

Ben je niet tevreden met de diensten van de staat en wil je daarom een alternatief bieden? Zonder toestemming van de staat is dat niet mogelijk. Concurrentie voor de falende politie of het inefficiënte onderwijs wordt met geweld bestreden. Weiger je met de concurrerende dienst te stoppen, dan word je met geweld uit huis gehaald en opgesloten.

Dubbele standaarden
Zouden mensen het acceptabel vinden als de Mediamarkt hen een rekening stuurt voor een product waar ze niet om gevraagd hebben? Zouden mensen het acceptabel vinden als de lokale bakker zijn concurrenten opsluit? Natuurlijk niet, maar waarom worden vergelijkbare acties van de staat dan wel geaccepteerd?

De staat en haar intellectuelen hebben mensen ervan overtuigd dat zij speciale rechten heeft. Dat een groep mensen alles mag doen wat de rest niet mag zolang ze maar een vlag en een badge dragen. Dat als mensen niet bereid zijn om hun recht op zelfbeschikking op te geven, er alleen maar ellende ontstaat.

Libertarisme en de staat
Libertariërs zeggen dat werken voor de staat je geen volmacht geeft om te doen wat je normaal niet zou mogen. Niemand mag zomaar inbreuk maken op het recht op zelfbeschikking, op het recht om je leven zelf te leiden. Ook de staat niet.

Diefstal (belastingheffing) en het met dwang weren van concurrenten (het monopolie op geweld) zijn echter fundamentele kenmerken van de staat. Deze zijn precies wat de staat van andere organisaties onderscheidt.

Weg ermee
De staat kan niet bestaan zonder agressie, zonder inbreuk te maken op de zelfbeschikking van het individu, en zij is daarom onverenigbaar met de principes van het libertarisme. Dat betekent dat één van de twee weg moet.

Moeten onze libertarische principes weg? Nee, want afstand doen van het recht op zelfbeschikking betekent dat we het accepteren om slechts slaven te zijn van de staat. Dat we moeten accepteren dat anderen meer recht hebben op ons lichaam en ons eigendom dan wij zelf.

Mensen zouden juist vrij moeten zijn om te kunnen leven zoals zij zelf willen, zonder dwang. Pas als we dat doen zijn we echt vrije individuen. Het antwoord op de vraag is dus duidelijk: de staat moet weg.

Is dat niet gewoon een rare fantasie?
Afschaffing van de staat, dat klinkt heel raar. Maar is dat wel echt zo? Is het zo gek om stelselmatige diefstal te willen verbannen? Om een monopolie op geweld te willen voorkomen?

Wat libertariërs simpelweg vragen is dat mensen geen dubbele standaarden hanteren. Dat je dus niet alleen zelf je buurvrouw niet berooft, maar je het ook niet steunt als de staat dat doet. Dat je niet alleen zelf je zakelijke concurrent nooit in een kamertje opsluit, maar je het ook niet steunt als de staat dat doet.

Vrijwillige samenwerking
In een libertarische en dus staatloze samenleving vinden alle transacties in principe op vrijwillige basis plaats. Als je een product of dienst wilt aanschaffen, dan betaal je daar zelf voor of doen anderen dat op basis van zelfstandig gemaakte afspraken voor jou.

Zonder staat koop je producten zoals beveiligingsdiensten in op de vrije markt of sluit je je vrijwillig aan bij een club of coöperatie die dat regelt. Zonder staat kijk je zelf wat voor onderwijs het beste bij je kinderen past en hoeveel je ervoor betaalt.

Het belangrijkste verschil met de huidige samenleving is dat je niet alleen je voedsel en je auto op de vrije markt koopt, maar ook zaken die nu nog door de overheid geleverd worden.

Het is overigens een misverstand om te denken dat je in een libertarische samenleving verplicht bent om heel kapitalistisch te leven. Als je liever in een gemeenschap woont waar ze op een hele alternatieve manier samenleven, zoals in een kibboets, dan is dat ook geen enkel probleem. Zolang je je levenstijl maar niet met geweld aan anderen probeert op te dringen is alles mogelijk.

Hoe komt een libertarische wereld dichterbij?
Het is onrealistisch en onverstandig om te denken dat we de staat met een druk op de knop kunnen afschaffen. Uit snelle maatschappelijke omwentelingen komt zelden wat goeds, zoals we gezien hebben met de Franse en Russische revoluties. Evolutie is een beter pad, en in het huidige politieke klimaat ook een stuk waarschijnlijker.

Decentralisatie
Het ideaal van zelfbeschikking komt dichterbij door te decentraliseren. Er ontstaat daardoor meer vrijheid, meer concurrentie tussen staten en nog belangrijker: het verkleint de afstand met een volledige vrije samenleving. Het is zodoende de beste en meest kansrijke route naar een libertarische wereld.

Dat gaat als volgt: van meer onafhankelijkheid voor provincies en gemeentes wordt de stap steeds kleiner naar onafhankelijke ministaatjes, naar onafhankelijke dorpjes en woonwijken, en uiteindelijk naar onafhankelijke en souvereine individuen.

Het is zodoende erg belangrijk dat libertariërs gebruik maken van de bijzonder negatieve stemming over organisaties als de EU, door juist te pleiten voor decentralisering en minder macht voor Brussel. En vanaf daar naar minder macht voor Den Haag en meer voor de provincies en gemeentes.

Daarnaast is educatie natuurlijk erg belangrijk. Praat veel met politiek geïnteresseerden, ga discussies aan, maak filmpjes en verspreid op andere manieren het vuurtje van het libertarisme.

Conclusie
Het libertarisme is de enige juiste filosofie voor mensen die geen slaaf van de overheid willen zijn maar liever zelf hun leven vormgeven, voor iedereen die geweld niet als oplossing maar slechts als laatste redmiddel ziet. Het is de ideologie van zelfbeschikking, van vrijheid en van vreedzaamheid.

Gale Boetticher

P.S. Meer weten over het libertarisme? Kijk dan bijvoorbeeld eens naar deze speech, lees dit boek, of dat boek, of bekijk eens deze lijst met artikelen. En zie dit stuk voor meer over de dubbele standaarden van de overheid.

 
Waardering: 
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars

Door , topic: Algemeen, Educatie, Libertarisme, Overheid, Politiek, Rechten, Vrijheid
Reacties op dit artikel kunnen gevolgd worden op de RSS 2.0 feed.
Reacties
  1. Ratio schreef op : 2
    Ratio

    beste Dick [1]: Het aparte is dat je libertarisme niet kan afdwingen. Het moet echt uit de mensen zelf komen want je kan geen staatsdwang toepassen om je gelijk te krijgen.

    Dit betekent dat individu voor individu moet worden overtuigd. En dat de maatschappij waarschijnlijk langzaam aan meer en meer libertarische trekjes krijgt naarmate meer en meer mensen libertarische gedachtes onderschrijven.

    Dick [3] reageerde op deze reactie.
    Tim [12] reageerde op deze reactie.

  2. Dick schreef op : 3

    @Ratio [2]: Ik kan het volledig eens zijn met de conclusie dat je iemand’s overtuiging niet kan afdwingen. Ik ben er zelf echter van overtuigd dat je het kwade moet sanctioneren en het goede belonen. Orde versus chaos. Totale vrijheid, bestaat dat? Wie stelt de norm?
    Zelf ooit een minder prettige discussie gehad met iemand die zijn vuilnis dumpte in de berm. Deze persoon daarop aangesproken en hij vond dat hij die vrijheid had en dat er uitkeringsgerechtigden waren die dat zouden opruimen. Waar ik mij mee bemoeide. Niet mijn vrijheid.
    Is het vrijheid dat een ondernemer een werknemer in tijd van werkloosheid mag uitbuiten?
    Is er nog een sociaal vangnet voor diegenen die niet meer kunnen werken of laten we die creperen omdat “men” geen premies of belasting wil betalen?
    Blijven wij kinderarbeid in de Derde Wereld bestrijden of is het nimby?
    Met andere woorden ( en ik hoop dat een libertarier mij kan overtuigen ), hoe gaan wij om met begrippen zoals solidariteit en charitas, binnen de ideologie van het libertarisme?

    Ratio [4] reageerde op deze reactie.

  3. Ratio schreef op : 4
    Ratio

    Hi Dick [3]: Libertarisme is niet iemands tuin volstorten met vuilnis. Libertarisme is eigen verantwoordelijkheid nemen.

    Ik proef uit je andere vragen dat je vooral zit met praktische consequenties. Wat er nu gebeurt is dat solidariteit wordt afgedwongen door de staat. Dat is geen echte solidariteit. Net zoals gekochte vriendschap geen echte vriendschap is.

    De staat is wispelturig. En biedt zeker geen zekerheid. Als je kijkt naar de hongersnoden in de twintigste eeuw dan waren dat vooral acties van de overheid die haar eigen onderdanen uithongerde. De grootste misdaden zijn niet door bedrijven uitgevoerd maar door overheden. De vraag zou eigenlijk moeten zijn, “wie beschermt me tegen mijn overheid”.

    Om dichter bij huis te blijven, wie beschermt thans de ouden van dagen? Ze hebben hun hele leven betaald, betaald, en betaald en zijn nu totaal afhankelijk van de staat. En de staat laat ze verrekken omdat er geen plaatsen meer zijn in verpleegtehuizen?

    Je kan in een libertarische samenleving juist ervoor kiezen wel of geen premies te betalen. Nu heb je de illusie dat er zorg en uitkeringen zijn. Maar niet meer dan dat, want zekerheid heb je niet. In een libertarische samenleving zal je een contract hebben met een partij die niet eenzijdig zoals de staat de voorwaarden kan veranderen. De sociale zekerheid die wij menen te hebben is er bij de gratie van de politiek die op een gegeven moment een beleidswijziging kan doorvoeren. Dat is contractbreuk maar de overheid komt er altijd mee weg. Een bedrijf zal daar minder snel mee weg kunnen komen.

    Ratio [5] reageerde op deze reactie.
    Pendragon [6] reageerde op deze reactie.

  4. Ratio schreef op : 5
    Ratio

    @Ratio [4]: bovendien spannen staat en bedrijfsleven juist vaak samen, en is de burger juist degene die wordt uitgezogen.

  5. Pendragon schreef op : 6

    @Ratio [4]: Ik heb een gedacht over solidariteit die ik eens tegen je aan wil houden.
    Ben je het met me eens dat solidair zijn met een ander zich vooral beperkt tot je eigen (intieme) cirkel. Ik vind het namelijk erg moeilijk om solidair te zijn met iemand uit Appelscha, laat staan iemand uit Spanje of willekeurig een ander land.

    Is solidariteit een door het communisme of socialisme uitgevonden dwangmiddel om “het collectief” te laten prevaleren boven de normen en waarden van het individu?

    Ben ik een slecht mens als ik solidariteit zie als een opgelegd pandoer waarbij de roverheid bepaalt waar het solidaire geld naar toe gaat? Ook al ben ik als individu het niet eens met de manier waarop het solidaire geld besteed wordt?

    Zo maar wat mijmeringen… Kijken naar wat verbindende factoren zijn… Als die er zijn.

    MMAP [7] reageerde op deze reactie.
    Ratio [8] reageerde op deze reactie.
    Rien [9] reageerde op deze reactie.

  6. MMAP schreef op : 7
    Nominator

    @Pendragon [6]: Beste Pandragon, als iedereen VRIJWILLIG solidair is voor zijn/haar eigen omgeving (gezin, familie, vrienden, buurt, collega’s, noem maar op) en alleen voor die mensen die zij het waard vinden om vrijwillig solidair te zijn, zou de wereld (jawel, het is een utopie) er stukken beter uitzien. Die meneer in Appelscha, Spanje of eender welk land/gebied, die jij niet kent en waarvoor jij geen solidariteitsgevoel hebt (en terecht, wat mij betreft) hebben ook weer mensen in hún omgeving waarvan zij hulp, empathie, solidariteit van kunnen krijgen.

    Is iemand een crimineel, een eenling of gewoon een rotzak in/voor zijn omgeving, zal deze weinig solidariteit uit zijn omgeving kennen. Eigen schuld, eigen keuze, eigen verantwoordelijkheid en eigen probleem om de eigen boontjes te doppen.

    Ik baal ervan dat een deel van mijn afgedwongen centen naar doelen gaat waar ik niets mee heb. Anderzijds ben ik zeker bereid de mensen in mijn omgeving waar ik een goede band mee heb te helpen. Ook ben ik zeker bereid vrijwillig bij te dragen aan infrastructuur, veiligheid, en zelfs goed onderwijs (ook al hebben zij geen kinderen), enz.

    Zonder dwang of roverheidsdruk betalen (aan particuliere organisaties, dus goedkoper want er is vrije concurrentie) waar ik gebruik van maak, wat ik vervuil en welke diensten ik afneem.

    Bovendien zou ik liever in vrijheid leven met de paar moeilijk op te lossen zaken die misschien een probleem blijven, dan als slaaf in een staatssysteem dat ook van geen kanten werkt en veel te duur is.

  7. Ratio schreef op : 8
    Ratio

    HiPendragon [6]: Stel, je leeft voor jezelf. Ben je dan een slecht mens? Neen. Je bent pas een slecht mens als je slechte daden uitvoert. De afwezigheid van goede daden in je leven is misschien een trieste zaak maar het maakt je hooguit een onverschillig mens. Maar nooit slecht.

    Dit aangeprate schuldbesef dat je slecht bent als je niet door de hoepels van morele hypocrieten (=politici) springt is het fundament van je eigen gevangenis. Het dienen van slechte morele hypocriete mensen maakt je niet tot een goed mens. Maar eerder een naief mens. Die uiteindelijk de belangen dient van machtshebbers. Je laat je door je eigen schuldgevoel tot een marionet verlagen.

    Je mag voor jezelf leven, je leven is van jezelf, je moet niets. Je hoeft al helemaal niet te geloven in collectivistische dwangbuizen van schuldgevoel. Zo van, zonder ons socialistische stelsel, lees, onze baantjes, dan is er kinderarbeid en komen de armen om…… Morele chantage waar men helaas massaal in trapt.

    Door de staat afgedwongen solidariteit is volgens mij net zo iets als betaalde liefde. Het is in tegenspraak met het concept zelf. Solidariteit komt uit het hart en kan nooit worden afgedwongen. Een maatschappij wordt nooit beter door afgedwongen liefdadigheid, alleen maar cynischer en hypocrieter. Het is net zoiets als gekochte vrienden. Het geeft even een goed gevoel maar is het niet.

    Tenminste, dit zijn mijn zondagavond mijmeringen over dit onderwerp.

  8. Rien schreef op : 9

    @Pendragon [6]: Zoals Ratio al schreef, solidariteit kan alleen maar vrijwillig zijn. Als het afgedwongen wordt, dan is het geen solidariteit meer. Maar je brengt een punt naar voren waar ik onlangs zelf over mijmerde:

    Is goed doen de afwezigheid van kwaad doen?

    Ik denk het niet, maar heb mijn gedachten hierover nog niet tot een conclusie gebracht.

    Het NAP mag dan de ultime morele keuze zijn, maar is leven volgens het NAP ook een “goed” leven? Iemand die zich 100% aan het NAP houdt die leeft correct. Zo iemand kun je echt helemaal niets meer kwalijk nemen.

    Maar mogen we meer verwachten? van onszelf en mede NAP’ers?

    Of is dat een overblijfsel van de indoctrinatie vanuit de politieke correctheid die er ingehamerd is de laatste -tig jaren?

    Pendragon [10] reageerde op deze reactie.
    Hub Jongen [15] reageerde op deze reactie.

  9. Pendragon schreef op : 10

    @Rien [9]: Wel, er zit in mij ook nog een stuk dualisme… NAP is een geweldig concept… Als iedereen zich daaraan zou houden. Maar helaas zien we dagelijks dat de voordelen van NAP nog niet door iedereen zijn geaccepteerd.

    Er zijn hele volksstammen die hun ploegen hebben omgesmeed tot zwaarden en hakken daar de hoofden van hun medemens mee af. Nauwelijks NAP te bekennen…

    Misschien is het mij vergund om toch een klein beetje de bochten af te snijden ten aanzien van NAP wanneer het er om gaat HIJ of IK.. Dan kies ik toch echt voor IK.

    Afgezien daarvan voel ik veel meer voor een Libertarische Republiek… Ik weet het, beste puristen, ook daar kleven bezwaren aan, maar voor mij is het the next best thing boven democratie. Anyhow… lekker blijven mijmeren…

    Rien [11] reageerde op deze reactie.
    Ratio [13] reageerde op deze reactie.

  10. Rien schreef op : 11

    @Pendragon [10]: “wanneer het er om gaat HIJ of IK.. Dan kies ik toch echt voor IK.”

    a) NAP is geen pacifisme, zelfverdediging is imo een maatschappelijke plicht in een NAP samenleving.

    b) In lifeboat scenario’s zijn morele overwegingen overbodige luxe.

  11. Tim schreef op : 12

    @Ratio [2]: In een vrije maatschappij, zouden er geen uitkeringsgerechtigden zijn om het vuilnis van de vervuiler uit de berm te plukken. De nimby/afschuif-mentaliteit wordt gekweekt doordat mensen niet volwassen kunnen worden, omdat papa overheid hun hand vast blijft houden.
    In een vrije maatschappij had je misschien een filmpje van meneer naar de eigenaar van de snelweg in kwestie gestuurd, die hem een rekening had nagezonden.

    Ratio [14] reageerde op deze reactie.

  12. Ratio schreef op : 13
    Ratio

    Hi Pendragon [10]: Je mag je verdedigen in een libertarische gemeenschap. En je kan je dan ook verdedigen. Een overheid zal meestal de burgers proberen te ontwapenen. De bescherming van de overheid tegen criminaliteit is vaak niet veel meer dan fictie. Als je kijkt naar de opsporingspercentages van misdaden in bijv NL dan is dat erg laag. Bij sommige misdrijven 10 procent of minder. Dus als bescherming van lijf en goed je lief is, dan is een libertarische samenleving naar alle waarschijnlijkheid beter dan wat we nu hebben.

    De huidige straftrechtketen is disfunctioneel en functioneert niet. En daarnaast doet de overheid alle moeite lijkt het wel om de bevolkingsgroepen die jij beschrijft binnen te halen.

  13. Ratio schreef op : 14
    Ratio

    @Tim [12]: In een vrije maatschappij is het mogelijk dat mensen gratis je afval ophalen omdat daar waardevolle grondstoffen in zitten. Of komen er weer “schillenmannetjes” langs de deur om je voedselafval en schillen op te halen.

    Als de afval keten efficient geregeld wordt en dus niet via de gemeente als tussenpersoon, dan zou het veel goedkoper worden of wellicht zelfs geld opleveren voor de aanbieder van het afval

  14. Hub Jongen schreef op : 15
    Hub Jongen

    @Rien [9]:
    ” . . .Maar mogen we meer verwachten? van onszelf en mede NAP’ers?. . . . ”

    Je mag verwachten wat je wil zolang je zelf binnen NAP blijft..
    -Wat wil je van ” iemand verwachten” ? ”
    M.i alles waartoe hij/zij zich heeft verplicht, cq heeft toegezegd. Dat is een contract.
    Wat wil je nog meer? Dat hij/zij zich op de een of andere manier voor je opoffert? Dat hij/zij een altruïst is?
    Dat zou niet in overeenstemming met het NAP zijn!

  15. Tita tovenaar schreef op : 16

    Het NAP is een principe geen wet.

    Een paar van mijn gedachten hierover
    Of je houdt je aan het non agressie principe of je houdt je aan het agressie principe. Een middenweg is er niet. Het is ook alleen te zien aan iemands daden waar iemand zich aan houd.

    Als iemand geweld initieerd heeft hij zich dus duidelijk niet aan het NAP gehouden. Jij kunt alleen anderen houden aan het NAP door jezelf eraan te houden door je te verdedigen. Als steed meer mensen zich verdedigen tegen mensen die het agressie principe leven. Wordt non agressie het nieuwe normaal en kan het agressie niet overleven.

    Eigenlijk zou je het NAP ook het verdedigings principe kunnen noemen.

    En het agressie principe het non verdedigings principe. Mensen die zich hier tegenwoordig aan houden (staatisten) verdedigen zich niet tegen agressie niet principieel in ieder geval
    Ik houd mij principieel aan het verdedigings principe ik verdedig mezelf en hoop van ganser harte dat andere mensen zich verdedigen tegen mij mocht ik geweld initieren en tegen iedereen die geweld initieerd

    Ik hoop dat iedereen zich in de toekomst aan het verdedigings principe houd.

    Een voorbeeld pacifisten zeggen tegen geweld te zijn maar als ze staatisten zijn zijn ze dus niet daadwerkelijk tegen agressie, ze zijn dus niet principieel tegen agressie. Mogelijk onwetend.

    Ik als NAP-er leg het NAP (VP) uit met woorden.

    AP-ers verdedigen hun gewelds initiatie principe met het zwaard van de staat, en zien niet dat ze een zwaard in de handen hebben of wat het principe waarnaar zij handelen.
    Nu hoop ik maar dat het spreekwoord klopt
    The word is mightier than the sword.

    www.youtube.com
    www.youtube.com

    Het is magie, wij moeten white wizzards worden met het woord als zwaard.
    Willen we ooit de black wizzards verslaan. The black lizzards (slangen) uit het paradijs verwijderen door met ons presicie (s)word gewoon de twee puntjes van zijn listige tongetje eraf snijden zodat er alleen maar wizzards overblijven die scheppen met hun tong.
    Ik zal nu ophouden met mijn woorden spelletjes hihi

    Het NAP is een principe…………geen wet. leer het verschil.