zondag, 17 april 2016
Doorsturen Doorsturen   Printen Printen

Waarom libertarisme?

gale boetticherIn dit artikel legt Gale Boetticher uit waarom het libertarisme de beste en meest rechtvaardige politieke filosofie is.

Er is maar één ding waar het menselijk handelen echt om draait: het nastreven van geluk. Iedere actie, iedere bewuste handeling, heeft het doel om gelukkiger te worden dan je bent of wordt als je niet handelt. Je doet niks waar je denkt ongelukkiger van te worden. Dat is de menselijke natuur. Iedere actie heeft een doel, en door het bereiken van dat doel denk je gelukkiger te worden.

Probeer maar eens een bewuste handeling te bedenken die je niet doet om gelukkiger te worden. Zelfs zogenaamde ‘altruïstische’ acties doe je voor je eigen welzijn. Als je 10 euro geeft aan een zwerver (actie), dan doe je dat natuurlijk om de arme man een beetje te helpen (doel). Je streeft echter alleen dat doel na omdat je daarvan zelf gelukkiger wordt. Het geven van geld geeft je een beter gevoel. Als dat niet zo was, dan had je het niet gedaan. Mensen die niet gelukkiger worden van geld geven aan zwervers, die geven het niet.

De essentie van het leven is dus het nastreven van zoveel mogelijk geluk. Hoe meer je dat hebt, hoe geslaagder je leven is. De manier waarop je denkt meer geluk te verkrijgen, verschilt natuurlijk per persoon. De één wordt gelukkiger van het bouwen van een grote villa, terwijl de ander meer voldoening haalt uit rustig en primitief in een klooster leven. Dat maakt allemaal niet uit.

Het beste politieke systeem is dat welke het meest in lijn is met de menselijke natuur. Een politieke filosofie die mensen dwingt van alles en nog wat te doen, in plaats van hen vrij te laten om hun eigen geluk na te streven, is gedoemd om de mensheid ongelukkiger te maken. Niet voor niets hebben de meest totalitaire systemen, zoals het communisme, het nazisme en het fascisme, als eerste gefaald.

Dat betekent echter niet dat je dan maar een politieke filosofie moet steunen die alles toestaat, want de consequenties daarvan zijn precies hetzelfde als die van de eerdergenoemde systemen. Mensen mogen dan alles doen wat ze willen, en dus ook op allerlei manieren hun wil aan de rest van de mensheid opleggen. De slachtoffers van die dwang kunnen zo niet hun eigen geluk nastreven, waardoor zij niet langer over keuzevrijheid beschikken.

Om mensen hun geluk te laten nastreven, mag je niet met dwang hun keuzevrijheid beperken, maar je moet ook van hun eigendommen afblijven. Waarom? Als mensen door te werken of met andere vreedzame manieren bepaalde goederen (proberen te) verkrijgen, dan doen ze dat om een bepaald doel te bereiken, en dus gelukkiger te worden. Door die goederen met dwang af te nemen, ontzeg jij hen dat geluk.

In een politiek systeem dat het meest in lijn is met de menselijke natuur, hoeft er slechts één regel te zijn waaraan iedereen zich moet houden. Die regel is dat je ieders leven en eigendom respecteert, en daarom geen agressie pleegt. Dat betekent simpelweg dat je niet mag stelen, moorden, frauderen of op andere manieren mensen mag dwingen iets te doen, zolang ze ook dat recht van jou respecteren.

Het libertarisme is de enige politieke filosofie die het nastreven van geluk respecteert en het niemand wil ontzeggen. Libertariërs vinden dat je het recht hebt om alles te mogen doen wat je wilt om je eigen geluk te vergroten, zolang je dat recht ook maar van ieder ander respecteert. Dit wordt vaak samengevat in het Non-Agressie Principe (NAP):de initiatie van dwang, oftewel agressie, is nooit toegestaan.

Libertariërs vinden dat je alleen dwang mag gebruiken uit zelfverdediging of vergelding, dus om je eigen recht op het nastreven van geluk te handhaven. Zij dwingen daarom niemand anders hun wil op, zolang anderen niet proberen hun wil aan hen op te leggen. De initiatie van geweld (agressie) is niet toegestaan, alleen geweld in reactie daarop. Het libertarisme is daarmee veruit de meest vrijheidslievende ideologie.

Door het NAP te volgen kan iedereen zo goed mogelijk zijn eigen geluk nastreven, waardoor uiteindelijk de samenleving als geheel ook het gelukkigst is. Niet voor niets blijkt uit ieder onderzoek weer dat de meest vrije landen ook de meest gelukkige zijn. Daarom is het libertarisme de politieke filosofie die het meeste in lijn is met de menselijke natuur, en dus ook het meest succesvol zal zijn in de praktijk.

Het verschil met andere politieke filosofieën

Vrijwel iedere politieke beweging claimt het volk, of in ieder geval een groot deel daarvan, gelukkiger te gaan maken met de implementatie van haar ideeën. Waarin zij verschillen van de libertarische beweging is dat ze dat geluk willen verkrijgen ten koste van anderen, door met dwang hun doelen te bereiken. Communisten willen het proletariaat gelukkiger maken door de bourgeoisie te verwoesten, en democraten willen iedereen gelukkiger maken door een steeds veranderende minderheid naar de pijpen van een steeds veranderende meerderheid te laten dansen.

Libertariërs zijn niet zomaar voor geluk, maar voor het universele en individuele recht op het nastreven daarvan. Een soort algemeen geluk, of een algemeen belang zoals het vaak wordt genoemd, kun je niet met dwang bereiken. Dat is onmogelijk. Iedere persoon is namelijk uniek en heeft andere belangen en voorkeuren. Daardoor kan hij alleen zelf bepalen wat hem gelukkig maakt. Laten we dat illustreren aan de hand van een voorbeeld.

Uit onderzoek blijkt dat het eten van veel taart tot gezondheidsklachten en een korter leven leidt. Een groep activisten, genaamd de anti-taartbeweging, vindt dat heel erg en wil daarom een taartverbod invoeren. De beweging krijgt steeds meer steun, want, zo redeneren veel mensen, wat is er mis met een taartverbod als dat het algemeen belang dient?

Wat die mensen niet begrijpen, is dat er geen algemeen belang bestaat. Iedere persoon wordt van andere dingen gelukkig. Als een man gelukkiger wordt van heel de dag taart eten, waarom zou hij dat dan niet mogen doen? Natuurlijk leeft hij daardoor minder lang, maar dat vindt hij waarschijnlijk helemaal niet erg.

Anderen kiezen ervoor om gezond te eten, zodat ze langer kunnen leven. Zij halen uit dat laatste meer geluk dan uit het eten van taart. De ene waarde is niet beter dan de andere. Het verkiezen van langer leven is niet objectief beter dan een voorkeur voor taart eten.

Door de man toch te verplichten minder taart te eten, legt de anti-taartbeweging haar waarden met geweld op aan de taartenliefhebber. Hij wordt daardoor minder gelukkig, anders was hij zelf wel gestopt met taart eten. Hierdoor is zowel de man als de maatschappij in het geheel slechter af. (En nee, dat levert geen verspilling op in een maatschappij waarin iedereen voor zijn eigen zorg betaalt).

Natuurlijk kun je de man proberen te overtuigen dat minder taarten eten beter is. Uiteindelijk blijft het zijn eigen keuze; als hij denkt dat hij van veel taart eten gelukkiger wordt, dan moet hij het recht hebben om dat te doen.

Het is mogelijk dat de man jaren later, als hij door alle taarten een slechtere gezondheid heeft, spijt krijgt van zijn keuze. Ieder mens maakt fouten. Het is echter net zo goed mogelijk dat de mensen die jarenlang geen taarten hebben gegeten om later dood te gaan, op oudere leeftijd spijt krijgen dat ze niet meer van het leven genoten hebben en meer taart hebben gegeten.

Een vrije samenleving is geen utopie waarin alles goed gaat. Juist het utopische denken dat je met dwang ieder probleem kunt oplossen, zorgt ervoor dat er nog veel minder goed gaat. Libertariërs begrijpen dat als mensen continu met de initiatie van dwang hun waarden aan anderen proberen op te leggen, uiteindelijk vrijwel iedereen slechter af is. Zij vinden daarom dat mensen volledige keuzevrijheid moeten hebben, zolang ze ook maar dat recht van ieder ander respecteren.

Maar wat als ethiek mij niet interesseert?

Nu kun je natuurlijk zeggen: maar wat als ik niet geïnteresseerd ben in het geluk van anderen, als het geluk van anderen mij niet gelukkiger maakt? Wat als ethiek mij niet interesseert? Waarom zou ik dan niet gewoon doen wat ik wil, ongeacht of dat nou met dwang is of niet? Het antwoord daarop is simpel: zo kun je inderdaad leven, maar de kans is erg groot dat anderen dan ook met dwang hun wil aan jou opleggen.

Acties hebben reacties. Als jij een democratie steunt zodat je anderen met staatsdwang kunt laten doen wat je wilt, dan zullen anderen ook van dat systeem gebruikmaken om hetzelfde te bereiken, en zij zullen het niet altijd met je eens zijn. Hoe groot is de kans dat jij altijd in de meerderheid zult zijn? Nihil, en dus zal jij zelf ook vaak gedwongen worden om dingen te doen die je niet wilt doen. Word je dan het echt het gelukkigst?

Je kunt met de initiatie van dwang alleen altijd gelukkiger worden als je een soort almachtige dictator wordt, maar hoeveel mensen is dat al gelukt? De kans op een zo goed mogelijk leven is veel groter als je de initiatie van dwang afwijst, en met anderen overeenkomt om een libertarisch systeem te steunen zodat iedereen zijn eigen geluk kan nastreven. Tenzij je natuurlijk een psychopaat bent wiens hoogste doel in het leven zoveel mogelijk geweld veroorzaken is, maar dan is het libertarisme sowieso niks voor jou.

De ethiek van de vrije markt

Het adopteren van de libertarische filosofie heeft belangrijke politieke consequenties. De eerste daarvan is dat de vrije markt de meest ethische manier van samenwerken is. Er zijn namelijk maar drie manieren waarop je als kapitalist eigendom kunt vergaren: door te handelen, door te krijgen of door nog niet eerder toegeëigende natuurlijke bronnen te gaan gebruiken. De gemeenschappelijke factor die deze drie hebben is dat ze allemaal op vrijwilligheid berusten.

Het verhandelen van eigendom spreekt voor zich. Mensen sluiten alleen een handelsovereenkomst als ze er beide beter van worden. Bij de verkoop van een kast van 50 euro, sluit de verkoper een deal omdat hij 50 euro meer waard vindt dan een kast, en de koper tekent omdat hij het omgekeerde vindt. Als één van beide partijen niet denkt zijn geluk te kunnen vergroten, dan vindt de deal simpelweg niet plaats.

Ook het krijgen van eigendom is geen probleem. Als een suikeroom een vermogen aan zijn favoriete neefje doneert, dan doet hij dat omdat hij er gelukkiger van wordt. Als het neefje geen waarde voor hem had, dan hij dat vermogen niet gegeven. Dat is niet oneerlijk voor alle personen die geen geld krijgen van de suikeroom. Hij doet niemand kwaad, en dus zou het een schending van zijn recht op het nastreven van geluk zijn om dat geld van hem af te pakken.

De derde manier om eigendom te verkrijgen in de vrije markt is het toe-eigenen van natuurlijke bronnen die nog van niemand zijn, door ze te exploiteren. In het Engels hebben ze hier een mooi woord voor, genaamd homesteading. Met homesteaden doe je niemand kwaad, want geen enkel persoon maakt tot dan toe gebruik van de bron. Je zit dus ook niemand anders’ nastreven van geluk in de weg.

Denk als voorbeeld van homesteading aan het bouwen van een boerderij op een stuk braakliggende grond. Het perceel wordt dan jouw eigendom, en jij mag het dus vervolgens houden, weggeven of verkopen. Als iemand de grond met geweld komt opeisen, omdat hij vindt dat je er geen recht op hebt, dan schendt hij jouw eigendomsrecht. Dat vinden libertariërs onterecht, aangezien jij dan niet meer de mogelijkheid hebt om de doelen te bereiken die je met de gedane arbeid probeerde te verwezenlijken.

Op de bovenstaande manieren kun je je eigen geluk nastreven zonder dat het ten koste gaat van het recht daarop van ieder ander. Dit in tegenstelling tot andere vormen van bezit verkrijgen, zoals stelen, aangezien die gebaseerd zijn op de initiatie van geweld. Een vrije markt draait volledig om vrijwillige samenwerking, en is daarom het meest ethische en sociale systeem.

De ethiek van de staat

De staat profileert zichzelf als de beschermer van het recht op zelfbeschikking en eigendom. In werkelijkheid doet ze juist het omgekeerde, want zonder belastingheffing (diefstal) en een monopolie op geweld (het met dwang wegjagen van concurrentie) zou de staat niet eens kunnen bestaan.

Op basis van de essentiële kenmerken is een staat dus niet compatibel met het libertarische gedachtegoed. Zonder agressie is er geen staat mogelijk. Libertariërs zijn daarom voor de volledige afschaffing van de overheid, ongeacht hoe groot of klein zij is. Alle overheidsdiensten, inclusief rechtspraak en -handhaving, kunnen en moeten door de vrije markt verschaft worden, aangezien deze wél op basis van vrijwilligheid opereert.

Conclusie

Het menselijk leven draait om het streven naar geluk. Iedere actie, iedere bewust handeling, dient ter verkrijging of behoud van geluk. Alleen een politiek systeem dat met dit natuurlijke gegeven rekening houdt, kan volledig slagen. Het libertarisme beschermt ieders recht op het nastreven van geluk zo goed mogelijk, en zal daarmee in de praktijk het succesvolst zijn. Dat betekent 100% vrije markt, en 0% staat.

Gale Boetticher

 
Waardering: 
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars

Door , topic: Algemeen, Educatie, Filosofie, Libertarisme, Rechten, Wetenschap
Reacties op dit artikel kunnen gevolgd worden op de RSS 2.0 feed.
Reacties
  1. Plato schreef op : 1

    Al dat streven naar geluk is niets anders dan het bevredigen van de wil. En zodra dat gebeurd is, wil de wil weer iets anders. Geluk is maar heel tijdelijk. Voor veel mensen is het leven een armetierig bestaan. Zie alle oorlogen. Maar het is zoals het is en dan is libertarisme inderdaad de enig juiste filosofie. Helaas zal dat tot grote verschillen leiden en dit zal niet worden geaccepteerd. Het zal dit tot een politiek systeem uitmonden waarin de beter bedeelden een flink deel van hun verdiensten zal moeten afstaan. Het zal een evenwicht worden waarbij alle partijen nog net accepteren wat er voor hun in het vat zit. Het echte libertarisme zal never nooit een grote beweging worden.
    .

  2. Nico schreef op : 2

    Goed artikel. Het streven naar geluk is inderdaad een centraal element. De menselijke natuur is zodanig geconstrueerd, dat geven en ontvangen richting geluk leidt en afdwingen of gedwongen worden tot onvrede. Niet voor niets is het streven naar geluk opgenomen in bijv. de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring.

    Puur libertarisme en het NAP is in lijn met natuurwetten c.q. natuurrecht. Dat geldt niet voor anderssoortige ideologiën, die – hoe kleinschalig ook – vaak neerkomen op een soort van empire building. Een rijk (koninkrijk, keizerrijk) kan alleen uitgebouwd worden middels dwang. Ideaal is daarom ‘het rijk alleen’ waarbij mensen met elkaar omgaan zoals men bedoelt met ‘mi casa es tu casa’; harmonie en naastenliefde.

  3. Johannes schreef op : 4

    Bedankt voor het artikel, lees altijd met veel plezier en herkenning en het maakt mij gelukkig te weten dat er gelijk gestemden zijn, ben erg blij met de Vrijspreker web-site. Wat mij echter zorgen baart is dat er weinig ruimte in deze wereld waarin we nu leven is, om volgens het NAP princiepe te leven. Alles is reeds geclaimd door mensen die met democratie of andere politieke gevormemde staten, alle land hebben ingepikt en je gedwongen wordt in deze systemen te leven! Wat zou een oplossing zijn om je uit deze bestaande systemen te bevrijden? Wie weet een oplossing?

    Philosoof G&R Eigenwijs [8] reageerde op deze reactie.

  4. Harrie van Vaore Theu schreef op : 5

    @Romee [3]: Het inleveren van zeggenschap en eigendom!
    Elke wet betekent een inperking van de vrijheid.

    Kortom wanneer mensen de wet accepteren geeft dat de wetgever (en diens eigenaren) macht. Door verdeel en heers (privileges, door nog meer wetten, vergunningen, licenties) kan hij die macht uitbouwen. Door propaganda, hersenspoeling weet hij juist de minderbedeelden, de kwetsbaren, de mensen die niet voor zichzelf willen of kunnen zorgen èn de parasieten voor zich te winnen.
    Stelen is toegestaan wanneer het door of vanwege de staat gebeurt.
    Kortom de machtsstrijd evalueert van gewelddadig wapengekletter naar Silent weapons of quiet wars.

  5. individualist schreef op : 6

    @Romee [3]:

    De enige wetten die bedoeld zijn om iedereen een gelijke kans te geven, zijn wetten tegen de initiatie van dwang/geweld en fraude.

    De andere wetten geven mensen geen gelijke kansen, maar zijn erop gericht gelijke resultaten te (proberen te) creëren vanuit een ideologie. Sommige wetten zijn gewoon om met behulp van dwang de bevoordeelde posities van machthebbers te beschermen en consolideren. Denk aan wetten die belediging van staatshoofden criminaliseren. Die wetten zijn puur gebaseerd op eigenbelang.

  6. individualist schreef op : 7

    Libertariërs zijn daarom voor de volledige afschaffing van de overheid, ongeacht hoe groot of klein zij is.

    Geweldig artikel, maar ik ben het hier niet helemaal mee eens. Niet alle libertariërs zijn voor de volledige afschaffing van de overheid.
    Je hebt ook minarchisten, klassiek liberalen, geolibertariers etc.

    Als anarchist vind ik dat zij zichzelf tegenspreken en dat hun versie van libertarisme niet (lang) kan bestaan, maar dat betekent niet dat het geen libertariërs zijn.

    Daarom noem ik mezelf ook individualist en marktanarchist. Ik wil niet worden gezien als iemand die nog steeds vind dat de staat een rol te spelen heeft in de uiteindelijke samenleving.

    Rien [9] reageerde op deze reactie.

  7. Philosoof G&R Eigenwijs schreef op : 8

    @Johannes [4]:

    DE OPLOSSING IS:

    Verdraagzaamheid _ goede wil _ de regel wat jij
    niet wil, dat jou geschiet, doe dat ook bij een ander niet!

    Wees aardig voor je buren! ( een ieder voor zich )

    Met betrekking tot het eigendom recht, zie ik nog wel wat haken on ogen.

    De ongelijke verdeling,
    door wie het eerst komt, heeft het alleen recht!
    Hoe gaat het verder bij schaarste van wat dan ook?

    Ontstaat er dan (verplichte) liefdadigheid?

    Of zijn wij dan al zover, dat het hemd niet nader is dan de rok?

    En behouden wij het GELD of, niet?/!

  8. Rien schreef op : 10

    @Rien [9]: Het woordje ‘ook’ had er uit gemoeten