zondag, 1 mei 2016
Doorsturen Doorsturen   Printen Printen

Socialisme vs. kapitalisme: een verhaal van twee landen

gale boettischerWat is beter? Wat levert mensen de meeste welvaart op? Het socialisme of het kapitalisme? Een vergelijking tussen het socialistische Venezuela en het kapitalistische Chili geeft het antwoord.

Een case study van deze twee landen is zo nuttig omdat ze in veel opzichten op elkaar lijken. Het is daardoor lastig voor critici om te wijzen naar andere oorzaken van de welvaartsverschillen dan het economische systeem.

Gelijkenissen:

–          In 1998, het jaar dat Hugo Chavez aan de macht kwam in Venezuela, was de koopkrachtpariteit van het land zo’n 15.000 dollar. In Chili was dat maar ietsje minder, namelijk 14.000 dollar.

–          Beide landen zijn voor hun export sterk afhankelijk van één grondstof: Venezuela van olie en Chili van koper. De prijzen van deze grondstoffen stegen in het eerste decennium van deze eeuw hard, maar zijn in de afgelopen paar jaar gehalveerd.

–          Zowel Venezuela als Chili zijn Zuid-Amerikaans, Spaanstalig, katholiek en hebben een vergelijkbare cultuur en bevolkingssamenstelling.

Het grote verschil:

Sinds 1998 is de economische vrijheid in Venezuela hard gedaald. In de Economic Freedom Index is het socialistische land nu de nummer 176 van de wereld, terwijl Chili juist één van de meest vrije landen is en op de zevende plaats komt.

Uitleg:

–          Nadat Hugo Chavez aan het eind van de vorige eeuw de presidentsverkiezingen won, begon hij snel met het invoeren van allerlei economische wetten die de ‘uitbuiting’ van de armen door kapitalisten moest stoppen.

In zijn Bolivariaanse Revolutie voerde Chavez prijscontroles in, verhoogde de hoogste schaal van de inkomstenbelasting naar meer dan 60%, liet de overheidsuitgaven naar meer dan de helft van het BNP stijgen en nationaliseerde tientallen grote bedrijven.

–          Tot 1973 was er in Chili een president aan de macht die opvallend veel op Hugo Chavez leek: Salvador Allende. In dat jaar werd hij afgezet door generaal Pinochet, die met steun van de CIA wilde voorkomen dat het land te socialistisch (en dus pro-Sovjet Unie) werd.

Tijdens zijn bewind voerde Pinochet een tegenovergesteld beleid van Allende. Hij privatiseerde grote staatsbedrijven, verlaagde de belastingen, verminderde de bureaucratie en maakte zakendoen een stuk makkelijker in het land.

Het vrijemarktbeleid was zo geliefd bij de bevolking dat na het aftreden van president Pinochet (in 1990) zijn democratische opvolgers ermee doorgingen. Daardoor is Chili ook nu nog veruit het meest kapitalistische land van Zuid-Amerika.

Gevolgen:

–          Het gaat zo slecht met de economie van Venezuela, dat het land al twee jaar geen economische statistieken meer uitbrengt. In 2014 was de koopkrachtpariteit 16.500 dollar, slechts tien procent meer dan in 1998. 

Sindsdien krimpt de economie volgens schattingen van het IMF en andere instanties met 7-10% per jaar, waardoor de koopkracht anno 2016 lager is dan vóór Chavez’ Bolivariaanse Revolutie.

 

Door de economische malaise verkeert Venezuela in diepe problemen. Er zijn regelmatig stroomstoringen, er wordt massaal geplunderd, door prijscontroles staan de schappen van veel supermarkten leeg en de criminaliteit is gigantisch gegroeid. Na Honduras heeft Venezuela inmiddels de hoogste moordcijfers ter wereld.

 

–          In Chili was de koopkrachtpariteit in 2014 22.000 dollar, ruim vijftig procent meer dan zestien jaar eerder. Na 2014 is de economie van het meest welvarende land van Zuid-Amerika stabiel gebleven, ondanks eens sterk dalende koperprijs.

Door de economische voorspoed is Chili een stabiel en veilig land geworden. Het voormalige ontwikkelingsland kan zich qua welvaartsniveau inmiddels goed meten met diverse Zuid-Europese landen. De criminaliteit is een fractie van die in Venezuela.

Conclusie:

De vrije markt is duidelijk beter in het creëren van welvaart, vrede en stabiliteit. In Venezuela zijn er vele socialistische overheidsprogramma’s voor de armen, maar uiteindelijk is het economische groei die hen op de lange termijn het meeste helpt.

¡Viva Chile!

Gale Boetticher

 

 
Waardering: 
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars

Door , topic: Algemeen, Economie, Educatie, Geschiedenis, Politiek, Subsidie Industrie
Reacties op dit artikel kunnen gevolgd worden op de RSS 2.0 feed.
Reacties
  1. Nico schreef op : 1

    Helder en duidelijk. Gedwongen herverdeling leidt tot frustratie. Minder bemoeizucht leidt tot expansie, bijv. welvaartsgroei.

    Misschien is het ook goed om wat verder te kijken. In het kapitalisme krijgen mensen meer mogelijkheden om welvaart op te bouwen. Wanneer is het genoeg?

    Ik denk aan een individu die miljonair wil worden om financieel onafhankelijk te zijn en vervolgens besluit om miljardair te worden. Waarna ook dat weer niet genoeg is. Waar is het einde? Alleen iemand met een bepaald karakter besluit ergens onderweg dat het genoeg is en besluit om anderen een handje te helpen door hem de kans (training of instrumenten) te bieden wat meer welvaart te creëren.

    Op het niveau van een staten wordt in extreme gevallen de ene staat gebruikt als – niet meer dan een – instrument, onderworpen aan een andere staat zodat die welvarender wordt. In andere gevallen is de uitwisseling van goederen, producten en diensten wat evenwichtiger (handelsbalans).

    Socialisme leidt tot onnodig leiden. Kapitalisme, oftewel onbeheerste groei ook. Wordt de rekening van welvaart voor de één gedwongen betaald door de ander, dan leidt dat tot lijden.

    De uitdaging is dus niet hoe de één gedwongen kan worden om de welvaart van de ander te sponsoren, maar zelfbeheersing te kweken waarbij een ieder voldoende gegund wordt om een waardig bestaan te leiden. Op laag niveau dus geen ongeschoolde werknemers als een citroen uitknijpen en vervolgens afdanken en vervangen zodat de manager of bestuurder van zijn werkgever een leuk inkomen heeft. Op hoger niveau dus geen landen uitplunderen (de bananenrepubliek etc.) zodat andere landen welvarend kunnen zijn. Wanneer mensen elkaar niet bestrijden maar elkaar wat gunnen, hoeft er geen honger etc. op deze wereld te zijn.

    Bertuz [8] reageerde op deze reactie.

  2. Nico schreef op : 2

    Voor een waardig bestaan is overigens geen uniforme maat.
    De één ziet een waardig bestaan als een hutje op de hei waar hij lekker in de natuur zit en met rust gelaten wordt.
    De ander ziet een waardig bestaan als een leuke woning in een stad waar hij tussen mensen zit en over faciliteiten beschikt zodat hij zich nuttig kan maken.

    Met waardig bedoel ik menswaardig, in vrijheid, in harmonie met anderen, ieder op zijn eigen niveau en in de context en met verantwoordelijkheden die bij hem passen. De praktijk is weerbarstig; er zijn ook onwaardige lieden en een context die bij hen past – een hel op aarde.

    Hub [4] reageerde op deze reactie.

  3. Rob schreef op : 3

    En niet te vergeten, socialisme doodt elke lust tot ondernemen.

    Waarom zou je je nog inspannen als vooral anderen en de staat er van profiteren?
    Dan ga je dus de hele dag op je kont zitten en wacht, net als de anderen, tot er iets naar je toe komt.

    Socialisme is de economie van “allemaal niets”!

    Nico [6] reageerde op deze reactie.

  4. Hub schreef op : 5
    Hub Jongen

    Chili heeft toch ook een meer individueel pensioensysteem a la Milton Friedman ingevoerd? Werkt dat nog?

  5. Nico schreef op : 6

    @Rob [3]: Als je vooraf weet dat een deel van je de vrucht van je arbeid in beslag genomen wordt door parasieten, dan werkt dat niet motiverend. Dat was achter het IJzeren gordijn duidelijk en is ook in hedendaagse ‘democratieën’ een overweging.

    Gewoon elkaar helpen is onbetaalbaar en wordt door de betrokkenen gewoonlijk niet uitgedrukt in termen van geld. Een accountant legde me ooit uit dat in Nederland de belastingdienst dan desalniettemin stelt dat er sprake zou zijn van economische verrichtingen, een belastbare prestatie. Dus stel dat je goede verhoudingen hebt met mensen in je straat en daardoor minder inkomen bijeen hoeft te harken, dan nog hangt het zwaard van Damocles boven je hoofd. Nadat een inspecteur zijn aandacht op je heeft gericht wel te verstaan.

  6. Nico schreef op : 7

    @Hub [4]: Mee eens. Hoe verkrijgt een mens vrijheid? Hij is immers bij geboorteregistratie gebombardeerd tot burger, iemand die onderworpen is aan dwingende wetten. Kennelijk moet iemand opstaan en het staatshoofd melden dat hij vrij wil zijn? Waarna hij een vrijbrief verkrijgt, een stukje papier dat anderen duidelijk maakt dat de betrokkenen soeverein is en met rust gelaten dient te worden?

    Met vrijheid komt ook verantwoordelijkheid. Ik stel me zo voor dat iemand die zijn verkregen vrijheid misbruikt dat ook weer kan verliezen, al dan niet tijdelijk (vagevuur-principe of terug naar de hel in de hoedanigheid van burger).

  7. Bertuz schreef op : 8

    @Nico [1]: Met dit verschil. Bij kapitalisme valt er nog iets te verdelen. Bij socialisme niet. In dienst leerden we bij onze EHBO lessen goed op ons zelf te passen. Als een zot op je aangeschoten vriend af rennen om hem te helpen, is gevaarlijk. De gewonde soldaat maakt alleen een kans als jij gezond bent en blijft. De bakker is belangrijker dan de verdeler.

    Nico [9] reageerde op deze reactie.

  8. Nico schreef op : 9

    @Bertuz [8]: Je hebt over het vinden van de juiste balans. Normaliter zorg je zodanig voor jezelf dat je in staat bent om anderen behulpzaam te zijn. Er zijn echter ook gevallen waarbij je dat met gevaar voor je eigen leven zou moeten doen. Of niet. Bij het redden van een drenkeling kan je leven in gevaar komen. Als je echter de situatie zodanig inschat dat je weet dat je zult verzuipen, dan heeft de drenkeling er niets aan als je toch het water in springt.

    Bij socialisme valt er wel wat te verdelen, maar steeds minder naarmate de motivatie afneemt. Een systeem wat naastenliefde af wenst te dwingen is per definitie ten dode opgeschreven.

    Bertuz [10] reageerde op deze reactie.

  9. Bertuz schreef op : 10

    @Nico [9]: Je schrijft “steeds minder”. Met andere woorden bij socialisme valt er uiteindelijk niets meer te verdelen. Bij kapitalisme valt er altijd wat te verdelen. Eén nul voor de bakkers.

    Nico [12] reageerde op deze reactie.

  10. Henk2 schreef op : 11

    Sinds Venezuela een gevaar is voor de USA…..(officieel in de Senaat zo behandeld) is die USA bezig dit land volledig kapot te maken……..
    Hoe verklaart u anders de vele aanslagen op Hugo Chavez??? allen uitgevoerd door de CIA…. en vriendjes……
    Alleen slaven van de CIA zijn goed volgens dit artikel……
    Begin eens te lezen met het boek..: A confession of a economic hitman……..

  11. Nico schreef op : 12

    @Bertuz [10]: Ook bij kapitalisme valt er uiteindelijk niets meer te verdelen denk ik. Wanneer een middenklasse weg is gevaagd en er alleen een onder- en toplaag is, dan zijn de armen weinig meer dan machteloze slaven van de rijken.

    Je hebt vast weleens gehoord dat iemand die kapitaalkrachtig is meldt dat hoe meer geld je hebt, hoe makkelijker het binnenkomt. En iemand moet daarvoor de rekening betalen. Drie keer raden wie.