donderdag, 18 mei 2017
Doorsturen Doorsturen   Printen Printen

ingezonden: Solutionism; de verlichte weg naar het zelfsturend embryo?

we are changeIngezonden artikel eerder verschenen op de site van we are changeThe idea that given the right code, algorithms and robots, technology can solve all of mankind’s problems, effectively making life “frictionless” and trouble-free. Maria van Boekelen, independent journalist en Frans van der Reep, lector digital world Hogeschool Inholland.

 

Afgelopen maart vonden vier baanbrekende besluiten in Nederland plaats die de maatschappelijke toekomst en de context van ons leven mede zullen bepalen. Allemaal mogelijk gemaakt door nieuwe en betaalbare technologie en doordrenkt van ‘internetcentrisme’ en ‘dataïsme’. ‘Internetcentrisme’ wordt door Evgeny Morozov omschreven als ‘de neiging om grootse problemen met online technologie te willen oplossen’. Een quick-online-fix, die volgens Morozov gedoemd is om te mislukken. Yuval Noah Harari wijst op de overrompelende invloed van ‘dataïsme’, dat het universum beschrijft als datastromen. De waarde van elk fenomeen en elke entiteit wordt bepaald door de bijdrage daarvan aan de dataverwerking. Dit is geen ver van ons bed show, sterker nog dit paradigma heeft het grootste deel van het wetenschappelijk establishment al veroverd. Dit is ook geen filosofische revolutie, maar een uitermate praktische die haar weg vindt in de haarvaten van de overheid.

DNA-editing

Sinds 2002 is het in Nederland verboden menselijke embryo’s voor louter wetenschappelijke doeleinden te creëren. Schippers wil echter de desbetreffende Embryowet bij ‘koninklijk besluit’ wijzigen, dat wil zeggen zonder inspraak van het parlement.

Zo zetten we een stap in de richting van het Britse embryobeleid. Daar worden embryo’s inmiddels al gecreëerd door middel van therapeutisch klonen en door het combineren van menselijk met dierlijk materiaal. Als het aan Schippers ligt mogen er in de toekomst ook in Nederland embryo’s worden gekweekt ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek.

Hiermee wordt een principiële grens overschreden. Er ontstaat een nieuw ‘soort’ menselijk leven, dat uitsluitend voor wetenschappelijke productie is bedoeld en dat uitsluitend instrumentele waarde wordt toebedeeld. Daarnaast mag men in de toekomst ook DNA van ongeboren baby’s tijdens de zwangerschap corrigeren bij gebleken gebreken.

Hiermee wordt ook de route naar designer-baby’s ingeslagen. Gaan we het Britse voorbeeld van de National Health Service (het openbare gezondheidszorgstelsel van het Verenigd Koninkrijk) volgen, die DNA editing met CRISPR-Cas 9 bejubeld en medische gegevens uitwisselt met Google DeepMind? Wat is de invloedssfeer van partijen als Alphabet (holding Google) en Microsoft die honderden miljoenen investeren in CRISP-Cas9? Om van de farmaceutische industrie met als vaandeldrager Bayer nog maar te zwijgen. Wie is er na deze revolutie in charge? Is ‘wie’ nog wel de de juiste aanhef? Of is het wellicht gepaster om de vraag te herformuleren naar ‘wat’ is er in charge?

Vanuit een commercieel perspectief is DNA editing natuurlijk booming business. Daarom is het zeer verwonderlijk dat Annelien Bredenoord, hoogleraar medische ethiek aan het UMC Utrecht de impact hiervan niet onder ogen kan of durft te zien. Dit weerhield de Gezondheidsraad echter niet om haar te consulteren voor het zojuist gepubliceerde rapport ‘Ingrijpen in het DNA van de mens’. www.gezondheidsraad.nl

Wanneer gaat de samenleving geen afwijkende kinderen meer accepteren? Wordt het dadelijk niet impliciet verplicht gesteld om DNA te editen omdat we anders de samenleving of overheid op kosten jagen? Vinden we dit ethisch acceptabel? Hebben we deze vraag nu echt breed maatschappelijk geadresseerd? Is er sprake van consensus, een acceptabel antwoord?

Zelfsturing

De andere twee besluiten bevonden zich op het vlak van logistiek en vervoer; in casu de omarming van de zelfrijdende en -sturende auto’s en treinen.

Proeven met dit soort auto’s gaan in Brabant op korte termijn van start. Wat men met die ‘proeven’ beoogt is echter onduidelijk. De massa beschouwt deze ontwikkeling kennelijk als onvermijdelijk en ziet het concept ‘zelfrijdend’ als een oplossing voor van alles maar in eerste instantie voor de steden die de autodichtheid niet meer aankunnen.

Waarom is er geen enkel rapport over de maatschappelijke impact van deze ontwikkeling?
Wie kan de burger juridisch aanspreken op effecten van deze proeven? De verantwoordelijkheid ligt in eerste instantie bij de minister, die nu juist vertrekt.

Kortom, het juridisch kader ontbreekt vrijwel volledig en de lijst van onbesproken (juridische) consequenties is lang, te lang.

Ook rijst de vraag hoe we dan omgaan met het ownership van de data die een auto produceert. Sommige automerken stellen zich op het standpunt dat alle data die een auto produceert van de autofabrikant zijn en, net als zojuist besloten is in de USA, zelfs vrij verhandelbaar zijn. Voor uw begrip, ieder gat in de weg en iedere slok wijn die u drinkt zijn zichtbaar in deze data. Gaan we dan automobilisten achteraf en machine-only bekeuren voor bijvoorbeeld te hard rijden? Snappen we dat auto’s gewoon drones worden met ergens een knop om het gehele verkeer aan en uit te zetten? Kunnen diezelfde auto’s over een paar jaar worden gebruikt als mobiele surveillance camera’s ten behoeve van crowd control en opsporing? Google en Uber staan in de startblokken om de West Europese mobiliteit te regelen, de lobbyisten maken overuren. Ook hier is er sprake van een dubieuze invloedssfeer van zwaar investerende multinationals.

Handrem

Hoe kan de burger zich verweren tegen New Tech als iedereen die tegendruk moet geven narcistisch verliefd lijkt te zijn op diezelfde ontwikkelingen die gebracht worden in het belang van het land. Hebben we in de gaten hoe verstrekkend deze besluiten zijn? En hoe zeer ze in lijn ligt met wat Morozov ‘solutionism’ noemt en Harari ‘dataïsme’? Wie oefent toezicht uit en bij wie kan de burger terecht met problemen?

Theodore Roszak signaleerde al in 1986 dat door adoptie van de nieuwe informatie-ideologie aan de groeiende controlebehoefte van staat en bedrijfsleven voldaan kan worden. Het stimuleren van deze ontwikkelingen benoemd hij als een bewust gevolgde strategie van bedrijven en publieke instellingen. Heeft hij gelijk?

Centrale vraag is wat ons betreft; wie het toezicht uitoefent en bij wie de burger terecht kan met problemen. “Who will guard the guards themselves?” Is die ‘algorithm based society’ wel zo nastrevenswaardig? De New Tech World accelereert, van een handrem voor de burger is vooralsnog geen sprake.

Tot slot

Natuurlijk is het voor het individu geweldig dat we meer vat op en inzichten verkrijgen in ons DNA; wellicht kan veel menselijk verdriet voorkomen worden. Dat staat buiten kijf en ook buiten de discussie die we graag willen aanzwengelen. De vraag is echter of wat goed is voor de staat of multinational, welke steeds inniger verbonden lijken te zijn, ook goed is voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor dat voorafgaand aan de uitwerking van bovenstaande besluiten afstand wordt gedaan van het standpunt dat het onvermijdelijk is dat nieuwe technologie wordt ingevoerd. Er is namelijk maar een onvermijdelijk gegeven en dat is de dood, de rest is politiek.

Bronnen:

Evgeny Morozov (1984) is een blogger, internetscepticus, publicist en onderzoeker. Hij bestudeert de sociale en politieke gevolgen van nieuwe technologieën zoals sociale media en het internet. Zie bijv. www.theguardian.com

Yuval Noah Harari (1976) is an Israeli historian and a tenured professor in the Department of History at the Hebrew University of Jerusalem. He is the author of the international bestseller Sapiens: A Brief History of Humankind (2014).

Theodore Roszak (1986), The cult of information : the folklore of computers and the true art of thinking, New York (Pantheon Books); Ned. vert.: De Informatiecultus. Computerfolklore en de kunst van het denken. Amsterdam 1986, (Meulenhoff).

Nadere informatie over inevitability thesis:
en.wikipedia.org

nl.wikipedia.org

Nieuwsbronnen:

www.nhs.uk/news/2016/02February/Pages/UK-regulators-give-go-ahead-for-embryo-editing.aspx

www.trouw.nl

blogs.ws

www.gezondheidsraad.nl

www.scientificamerican.com

 
Waardering: 
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars

Door , topic: Algemeen
Reacties op dit artikel kunnen gevolgd worden op de RSS 2.0 feed.
Reacties
  1. Bertuz schreef op : 1

    Leuk artikel. Erg interessant. Een mens lijdt het meest van het lijden dat hij vreest, gaat hier op. Ik zie het probleem niet zo. Ontwikkelingen, goede of slechte, kan je niet tegen gaan. Als je een ontwikkeling tegen gaat, is dat ook weer een ontwikkeling. Go with the flow en los gaandeweg dat op waarvan je vindt dat dat opgelost moet worden. De mens staat nergens boven. De mens maakt deel uit van processen. Hij is onderdeel. Nogmaals leuk artikel.

  2. Bertuz schreef op : 2

    Ik wist niet dat iemand van Inholland dit in zich had. Inholland maakt kennelijk een ontwikkeling door.

  3. Nico schreef op : 3

    Je kunt dit filosofisch ook anders benaderen, gewoon bij het begin beginnen.

    De ontwikkeling van een embryo in een baarmoeder is van nature zelfsturend. Waarom zou de ontwikkeling van de mens na de geboorte uit een biologische baarmoeder dat dan niet zijn? Waar het om gaan is dat er een set basisregels is die ervoor zorgt dat zelfsturing de goede kant op gaat. In de biologische baarmoeder staat ‘moedertje natuur’ daar garant voor. Want afwijkingen worden gecorrigeerd, resulteren in een miskraam of anders wel kindersterfte. Dit is gewoon de natuur. Een uitermate complex en mooi proces, wat zo mooi kan zijn omdat het ook meedogenloos is.

    Na de geboorte uit de biologisch baarmoeder komen er mensen in het spel. De bedoeling van opvoeding is dat er een basissetje regels ingegraveerd worden (karakter komt van het Franse l’engrave) waarmee een volledig zelfsturend leven mogelijk is. Dus bijvoorbeeld zelf leren (later anderen onderwijzen), jezelf corrigeren (later anderen corrigeren). Welke kant het op gaat; dat is een verrassing. Het moet niet voorspelbaar worden, want dan wordt het saai. Zolang karakter en het karakter van de omgang met andere mensen maar niet geperverteerd wordt, want dan ontstaat pervers gedrag.

    Over toezicht hoeft ook niet zo moeilijk gedaan te worden.
    Ouders zien toe op hun kinderen, zodat er geen perverteringen ontstaan of anders wel gecorrigeerd worden.
    De man en vrouw zien na vereniging op elkaar toe, zodat er geen perverteringen ontstaan of anders wel gecorrigeerd worden.
    ‘Buitenstaanders’ houden in de gaten of er niet ergens pervers oftewel schadelijk gedrag opduikt dat gecorrigeerd moet worden om (verdere) schade te voorkomen. De rest, hoe iemand wenst te denken, leven etc., is aan de betrokkene zelf. Bemoeizucht is namelijk ook een perversiteit.

    Maatschappelijk is het taboe om zo te denken. Want waar de natuur van binnenuit werkt en is gericht op de natuurlijke cyclus van zaaien, groeien, bloeien, vervallen en afsterven, is de maatschappij meer gericht op anderen als instrument behandelen om de eigen zin te doen materialiseren – en daarbij desnoods gewoon door te drijven. Maatschappelijke groei en bloei (denk aan bijv. organisaties) gaat gewoonlijk ten koste van organische groei en bloei. Tegengestelde belangen die opgelost worden middels het ‘recht’ van de sterkste en/of sluwste.

    Zie hier de verhouding tussen systeemdenken (maatschappelijk denken) en andere dimensies van de werkelijkheid. Zie hier voor meer over die balans en dimensies.

    Bertuz [5] reageerde op deze reactie.

  4. Nico schreef op : 4

    Hier nog iets over de verhouding tussen systeemdenken en andere dimensies.

  5. Nico schreef op : 6

    De pijn ontstaat omdat de ‘goede’ kant niet juist wordt ingeschat. Ons inziens is ‘goed’ het faciliteren en beschermen van wat ik eerder schreef; “de natuurlijke cyclus van zaaien, groeien, bloeien, vervallen en afsterven”. En ‘slecht’ is dan het tegenovergestelde, zoals deze gang van zaken hinderen, verzieken etc.

  6. Nico schreef op : 7

    Het moge duidelijk zijn dat alle levensvormen de bovenstaande cyclus (horen te) doorlopen. Zo gezond als mogelijk wel te verstaan, zowel in mentale als fysieke zin.

  7. Philosoof G&R Eigenwijs schreef op : 8

    Vragen en inzichten die tijdens het lezen boven komen drijven.

    Welke invloed konden wij voordien uitoefenen, op de menselijke
    evolutie?
    Geweld en vernietiging!

    Als wij wel overwogen invloed uitoefenen, zijn wij dan aan het verbeteren of niet?
    En alzo doende, ontstaat er toch weer evolutie! (natuurlijke selectie)
    Wat is dan ons voordeel?

    Werkverschaffing __ Macht verschuiving?

    Waarom is er geen rapport:
    Om dat er geen vergelijk op de toekomst is te maken.

    De vraag is willen wij ons laten robotiseren?
    Van uit het nu bezien, trekt het mij,niet aan!

    Tot slot.
    Zij die niet willen robotiseren, menen recht te hebben, op een evenredig deel naar verhouding, to. van de anderen, op een deel van de wereld om daar,
    naar hun wens en inzicht te leven!

    Om maar eens wat te noemen.

    Nico [9] reageerde op deze reactie.

  8. Nico schreef op : 9

    @Philosoof G&R Eigenwijs [8]: Uit eigen ervaring kunnen wij melden dat overheidsmachines zich barbaars gedragen en zich verlagen tot geweld en vernietiging om ordinair de zin door te drijven.

    Er zijn mensen die van alles menen te mogen doen. Het verschijnsel ‘organisatie’ faciliteert dat, zowel in het bedrijfsleven als voor overheidsmachines. De vraag is hoe dat getijde gekeerd kan worden.

    Er wordt wel gezegd dat het niet verstanding is om vuur met vuur te bestrijden. Jezelf verlagen tot een ordinaire revolutie heeft dus geen zin. Het brengt alleen maar meer vuur, meer vernietiging en plant het zaad voor volgende barbarij, tirannie en vernietiging.
    Om die reden is het beter om vuur (vanuit organisaties) met een ander element (van de 4 elementen) te bestrijden: Wind. Zie een organisatie als een open haard waar je frisse wind naar binnen blaast. Gewoon stelselmatig, luid en duidelijk vertellen waar ze mee bezig zijn. Het vuurtje IN organisaties opstoken. Daar krijgen mensen het vanzelf wel warm van onder de voeten. Tot hun positie onhoudbaar wordt vanwege oplopende gemoederen, intern. Als de boel eenmaal gedesingreerd is, BINNEN de organisatie, en men huilend, hulpeloos en machteloos is geworden, pas dan is de tijd aangebroken om de koppen bij elkaar te steken om te zien hoe het anders en beter kan.

    Voor de duidelijkheid; ik schrijf dit in de wetenschap dat overheidsdienaren meelezen. Voor het goedwillende deel: Jullie zijn loyaal aan een club die tot op het bot corrupt is. Stook het vuurtje intern maar goed op, want dat is uiteindelijk dé manier om een einde te maken aan allerlei ellende. Doen jullie dat niet, ook goed. Eigen keuze. Ik ben geen opruier en wil dat nu ook niet doen. Weet echter wel dat als de hand niet in eigen boezem gaat, de ‘wind met vuur’ methode faalt, er vroeger of later mensen zullen zijn die de ‘vuur met vuur’ methode zullen hanteren.

  9. Nico schreef op : 10

    Als mensen zichzelf niet mogen sturen levert dat ellende op. Ik herinner me nog een aantal agenten die opgelucht en blij waren omdat ze dachten dat we kwamen om interne corruptie aan te pakken (bestuurders). Het was voor hen nogal een kater toen ze merkten dat dat niet het doel van ons bezoekje was. Als het zóver is in gelederen van politie, dan is er iets goed mis.

Reageer ook, maar check eerst de huisregels

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *


Reacties met meer dan vijf links worden gemodereerd voor ze worden weergegeven om SPAM tegen te gaan. Je kunt <a> <b> <i> tags gebruiken in je commentaar.
Ga naar Gravatar om je Avatar aan te passen.