maandag, 30 oktober 2017
Doorsturen Doorsturen   Printen Printen

De vrije markt

beter leven rien - CopyArtikel eerder verschenen op overbeterleven.nl. Ik weet dat er veel te vinden is op het internet over de vrije markt en het kapitalisme, maar vrijwel alle besprekingen en definities gaan aan de kern voorbij imo. Ik geloof dat een mens alleen in eigen interesse kan handelen. Daarmee bedoel ik dat een persoon altijd dat zal doen/kiezen waarvan hij/zij de best mogelijke uitkomst voor zichzelf verwacht. Dit is niet hetzelfde als egoïsme. Ik kan dat niet genoeg benadrukken. We doen dat waarvan we het beste resultaat voor het voortbestaan van onszelf, onze genen en onze memen verwachten. (Een meme is een idee, voor meer informatie google maar eens naar “meme” of “memes”).

Er is sprake van een vrije markt wanneer iedereen vrij kan kiezen. Vrij kiezen wil zeggen zonder bang te moeten zijn dat iemand anders geweld zal gebruiken als gevolg van onze keuze/daad. Vooropgesteld natuurlijk dat onze keuze/daad geen geweld begint tegen iemand anders. Regeldruk, belasting enz zijn in wezen niets anders dan een dreiging dat er geweld tegen ons zal worden gebruikt wanneer we niet aan de regels (of de betaling) zullen voldoen. Let wel, ik zeg dit hier zonder een goed/kwaad oordeel hieraan te verbinden. Het is vreselijk moeilijk om een exacte definite te geven van wat geweld nu eigenlijk is. Ik denk dat dit ook niet nodig is, in de praktijk voelen we instinctief aan wanneer het zo ver is. Argumenteren over exacte definities is vaak niet meer dan te proberen (min of meer) onbewuste emoties te rechtvaardigen. Wanneer alle mensen zonder angst voor geweld hun beslissing kunnen nemen, dan is er sprake van een vrije markt.

In zekere zin zou men dit als de markt met het laagste spanningsniveau kunnen zien. Spanning treedt dan op wanneer we geen vrije keuze kunnen maken. Er kan dan nog steeds sprake zijn van keuze, en vele politici zullen beweren dat die keuze vrij is. Maar als er -bijvoorbeeld- BTW geheven wordt dan is de keuze niet langer vrij (ik zou bijvoorbeeld graag een X-aantal producten kopen, maar vanwege de BTW kan ik er slechts X-n kopen). Ook regelgeving (er mogen alleen goedgekeurde … verkocht worden) verhinderen een vrije keuze. Onze hedendaagse markt is dan ook in het geheel niet vrij.

Kapitalisme is een politiek systeem, en daarmee geen vrije markt. Vaak wordt met kapitalisme het huidige politieke systeem bedoeld. Maar er zijn er ook die onder kapitalisme een ideaal text boek systeem verstaan waarin de beweging van kapitaal geheel vrij is. Beide interpretaties worden graag door elkaar gebruikt en dit kan aanleiding zijn voor verhitte discussies of veel hilariteit, afhankelijk van het standpunt van de toeschouwer. Ik zie kapitalisme als een naam voor een politiek systeem, net als communisme of andere -isms. Er wordt wel vaak een associatie gemaakt tussen de vrije markt en het kapitalisme. Maar dat is onterecht zolang er een overheid aanwezig is.

Zoals eerder geschreven, mensen zullen datgene kiezen waarvan men voor zichzelf (leven, genen, memen) de beste resultaten verwacht. Het maakt niet uit onder welk politiek systeem dit gebeurt. Maar hoe meer het politieke systeem de vrij markt onderdrukt, hoe groter de opgeroepen spanningen zullen worden. Zolang de spanningen niet leiden tot de misallocatie van kapitaal kan een politiek systeem zeer lang standhouden. Maar omdat het doel van (vrijwel?) elk politiek system juist de toegang tot kapitaal is is de misallocatie van kapitaal zeker. Het is dan ook enkel de vraag hoe lang een systeem stand kan houden, en of het systeem zich kan aanpassen voordat het tot een ontlading van de spanningen komt. Of men dit systeem kapitalistisch noemt of niet, wel … naamgeving heeft uiteindelijk geen invloed op het resultaat.

met dank aan www.overbeterleven.nl

 
Waardering: 
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars

Door , topic: Algemeen
Reacties op dit artikel kunnen gevolgd worden op de RSS 2.0 feed.
Reacties
  1. Nico schreef op : 2

    Als je het over een vrije markt wilt hebben, dan is het verstandig eerst te definiëren wat je onder ‘vrij’ verstaat en onder ‘markt’.
    – Vrij kan bijvoorbeeld al dan niet gereguleerd worden door gewetensbezwaren. Is er sprake van scrupules?
    – Een markt kan zo klein zijn als de ruimte tussen twee individuele mensen.

    De stelling dat een mens gedreven wordt door eigenbelang is discutabel. Immers, je kunt belangenloos optreden oftewel louter in het belang van de ander. Denk aan bijv. even iemand met pech onderweg helpen. Als een markt echt vrij is hoeft er geen wederprestatie tegenover een prestatie te staan. Zodra er een wederprestatie wordt afgesproken zijn de betrokkene onvrij oftewel gebonden aan afspraken. Hoeft geen probleem te zijn, alleen blijkt hieruit wel dat vrijheid betrekkelijk is.

    Politieke systemen toegang tot kapitaal? Op een bepaalde manier is dat zo. Maar mensen hebben ook zonder dergelijke systemen geleefd. Kennelijk zijn die systemen opgezet als lapmiddel, als een vulkanische pleister op een wonde. Waarschijnlijk goed bedoeld, maar tegelijkertijd ook symptoombestrijding waardoor bepaalde frustraties veelal onderhuids blijven voortbestaan.

    Bertuz [3] reageerde op deze reactie.
    Rien [5] reageerde op deze reactie.

  2. Bertuz schreef op : 3

    @Nico [2]: Belangenloos handelen, kan voortkomen uit een goed gevoel dat dat handelen oplevert. Of kan een aflaat zijn. Maar een ding is duidelijk het handelen heeft een doel gediend en aldus gaat het om een deal.

    Nico [8] reageerde op deze reactie.

  3. Rien schreef op : 4

    @Bertuz [1]:

    Ja, en wel in uiterste consequentie. En dat is niet iets dat iedereen wil aanvaarden, want die kan heel angstaanjagend zijn.

    Het paradoxale daaraan is dat de consequentie die zo gevreesd kan worden sneller komt wanneer de markt niet vrij gelaten wordt…

    Bertuz [6] reageerde op deze reactie.

  4. Bertuz schreef op : 6

    @Rien [4]: Zonder of met aanvaarding, deals blijven gemaakt worden. Daarom werkt de markt ook. De overheid is ook “slechts een speler op die markt”. Vaak een valsspeler overigens. Maar eerlijk is eerlijk als ik de wapens had die de overheid heeft, zou ik ze ook inzetten. Zou het spel eerlijker maken ook nog.

  5. Easymoney schreef op : 7

    Een vrije of een redelijk vrije markt, werkt. Iederen inperking in het handelen van mensen, leidt tot verkeerde besluiten. (valse informatie of misleidende informatie)
    Het idee dat een overheid een bemiddelde rol kan vervullen, of een marktmeester die tussen de partijen klinkt allemaal prachtig, maar in de praktijk blijkt het vaak slechte of halve oplossingen te zijn. Heel vaak kiest de overheid de zijde van de rijke medemens of de overheid voor een eigen oplossing die juist goed is voor de staat maar niet voor de burger.
    Een van de belangrijke inzichten in geplande of aangestuurde economies (samenlevingen) is dat de overheid onmogelijk alle behoeften kan inschatten, geen begrip heeft over prijsvorming in markt met de stuurfunctie die inherent belangrijk is voor de besluitvorming van ondernemers, inzet van investeringen en de toetsing of investeringen nuttig zijn. Een ambtenaar is een ambtenaar, die kan onmogelijk een complexe samenleving inschatten noch sturen. Ondernemers moeten al heel veel moeite en tijd inzetten om hun eigen bedrijf te leiden. Laat staan 300.000 bedrijven, 1 miljoen zzp-ers en de rest van de bevolking. Mocht je nog de illusie hebben, dat de overheid dit allemaal kan bevatten, heb je niets van de gescheidenis van socialisme en communisme geleerd. Zij hebben het geprobeerd, al dan plannen, is hopeloos mislukt.

    Nico [8] reageerde op deze reactie.

  6. Nico schreef op : 8

    @Bertuz [3] en Rien [5]: Ik noemde een voorbeeld; iemand met pech onderweg helpen. Dat doe je belangenloos. Je wilt er geen vergoeding voor terug. Het is dus geen deal, hoogstens met jezelf (‘ik wil een goed gevoel als beloning vanwege de goede daad die ik heb verricht’). Zoiets is ook geen willekeur, want na de aanleiding dat je iemand met een probleem ziet besluit je te handelen. En dat staat je vrij, indien je hulp tenminste verwelkomd wordt.

    Andersom kun je op een vrije markt willekeurige voorbijganger uitkiezen om de weg naar X te vragen. Die vervolgens de weg belangenloos wijst. Hoewel de één dat zal doen om voor zichzelf een goed gevoel te kweken en de ander ijskoud weigert (‘vraag maar aan een ander’), waarbij soms smoezen gebruikt worden (‘ik ben hier niet bekend’).

    @Easymoney [7]: Overheidsbemoeienis kan twee kanten op werken.

    1) Voor ons – ondernemend, weldenkend en zelfstandig – was het altijd een last die een ondernemersklimaat vergiftigd en verziekt.

    2) Sommige ondernemers worden in een bepaald gareel gedwongen en zouden zonder dreiging tot boetes ongezonde capriolen overhoop halen. Een vrije markt met correcties vanuit de markt werkt alleen als afnemers daadwerkelijk weerbaar zijn, dus hun gedrag niet van overheidswege gereguleerd en gelimiteerd wordt.

    Als de moraal niet gezond is, zijn zowel overheidsmachines als een vrije markt niet in staat om afdoende te corrigeren. Is de moraal wel gezond, dan is er geen correctie nodig.

    Easymoney [10] reageerde op deze reactie.

  7. Nico schreef op : 9

    De eerlijkheid gebiedt mij te melden dat de gezondheid van een vrije markt bewaakt moet worden door één of meerdere Lucifers.

    De anatomie van een Lucifer:
    Een Lucifer bestaat uit een staafje (man) en een kop (vrouw) die als een Kroon over het staafje geschoven wordt. Een man en vrouw kunnen best lol hebben als ze als een paar schoenen langs elkaar heen leven, af en toe eens tegen elkaar aanwrijven (liefst zonder te botsen), maar interessant wordt het leven pas echt na mentale vereniging van deze schijnbare tegenpolen. Hoe verhoudt de oorlogsgod Mars zich met de godin van de liefde, Venus?

    Als een dergelijke Lucifer goed wordt geproduceerd (en dat kunnen man en vrouw helemaal zelf regelen), dan is de uitkomst als het goed is een evenwichtig en nobel karakter.

    Een Lucifer is een lichtdrager en warmtebron, alleen moet je er je fikken niet aan branden.

    Als je van humor houdt… dan is de TV-serie Lucifer een aanrader. Over een man genaamd Lucifer Morning Star, normaliter als opperduivel Heer van de Hel, nu in de rol van assistent-detective. Als onsterfelijke kan hij onder vuur genomen worden met vuurwapens, zonder dood te gaan.

    Een charmante figuur met humor, die walgelijke figuren en rechtvaardigen prima uit elkaar kan houden, die humor afwisselt met dodelijke ernst.

  8. Easymoney schreef op : 10

    @Nico [8]: Een pleidooi voor een beperkte overheidsbemoeienis. Toch lijkt het mij niet verstandig, door een simpele vraag: kun je mij garanderen dat de overheid de juiste ondernemers aanpakt en nu continue in omvang blijft groeien?
    Zoals iets als een beperkte overheid bestaat niet, zelfs in Amerika groeit de overheid alleen maar.
    Mensen worden verstandig als zij moeten, en niet als erom gevraagd wordt. Verstandig zijn en verstandig handelen, dat moet geleerd worden. Dat kun je niet opleggen.
    Mensen die de wet volgen en goed willen doen, voor die groep of je geen wetten te maken. Want zij denken na, voordat zij handelen.
    De mensen die de wet overtreden, geven daarmee aan, dat de wet hun niet interesseert. Dan moet je voor deze kleine groep, veel geweld toepassen om een correctie aan te brengen. Daarmee creer je ook weer een probleem voor de goede groep mensen, want ook zij worden geconfronteerd met toepassing van de geweld.
    Nee, dat is niet de manier om een gezonde samenleving te krijgen. Mensen moeten kunnen leren, en reciteren, dat laatste werkt niet.
    Als de moraal niet gezond is, dan is er meestal iets vooraf gegaan, waardoor die moraal ongezond wordt. En bijna altijd is de staat de oorzaak.

    Nico [11] reageerde op deze reactie.

  9. Nico schreef op : 11

    Beste Easymoney [10]: Het is een misverstand dat ik een pleidooi zou houden voor overheidsbemoeienis.

    Reactie 8 gaf de huidige situatie weer, maar we weten ook dat, zoals je zelf ook stelt, er altijd mensen wetgeving aan de laars zullen lappen.

    Reactie 9 bevat wat beeldende taal. Volgens de klassieke (christelijke) interpretatie is Lucifer een staatshoofd, de Heer van de Hel. Met overheidsdienaren in de rol van engel of duivel. Als je goed leest, dan zie je dat ik het Lucifer concept vertaal naar een individuele man en dito vrouw.
    Als je getrouwd bent, dan raad ik je van harte aan om samen met je vrouw een figuurlijke Lucifer te worden. Het leuke is, iedereen kan een figuurlijke Lucifer worden. Het enige wat je ervoor nodig hebt is de wens om samen gezond te functioneren.
    Stel je een sociale context voor met allerlei echtparen die een volgende stap in hun natuurlijke evolutie hebben genomen en mentaal één geheel met elkaar zijn geworden, beter dan als een paar schoenen langs elkaar heen leven. Dan is er echt geen overheidsbemoeienis nodig. Dan kunnen de betrokkenen heus wel zelf allerlei ongezond sociaal gedrag aanpakken.

    Helaas is de nationale staat telkens weer spelbreker bij alles wat gezond zou kunnen blijven of worden. Zieken en verzieken hoort bij de traditionele rol ‘de duivel uithangen’.

    Een werkelijk gezonde situatie met een werkelijk vrije markt ontstaat m.i. wanneer mensen zowel fysiek als mentaal gezond functioneren. Een gezonde moraal richt zich minstens op fysieke en mentale gezondheid voor mens en dier. Dat is hoe wij (man vrouw) erover denken.

  10. Peter de Jong schreef op : 12

    Kapitalisme wordt vaak verward met corporatisme en alle slechte eigenschappen van het corporatisme worden dan ten onrechte toegedicht aan het kapitalisme.

    Corporatisme is het samenspel tussen bedrijfsleven en belangengroepen en de overheid. Politici worden gekocht en dan komen er wetten en regels die de financiers beschermen tegen hun concurrenten.

    Dit is de voornaamste reden waarom er geen vrije markt kan bestaan zolang er een overheid is.

    “When buying and selling are controlled by legislation, the first things to be bought and sold are legislators”

    – P. J. O’Rourke

    Nico [13] reageerde op deze reactie.
    Easymoney [14] reageerde op deze reactie.

  11. Nico schreef op : 13

    @Peter de Jong [12]: Als nationale staten in de rol van piraten optreden, en deze piraten zijn te koop, waarom wordt dat geld dan besteedt om mensen in een private gevangenis te houden? De alternatieven zijn losgeld betalen en vrijkopen of de piraten kielhanen 😀

    Peter de Jong [15] reageerde op deze reactie.

  12. Easymoney schreef op : 14

    @Peter de Jong [12]: Kapitalisme is een van de meest misbruikte en gebruikte woord. Er hangen nu al zoveel definities aan, dat je door de bomen het bos niet meer kunt zien.
    De Oostenrijkse school van de economie gebruikt dit woord bijna niet meer, maar praat over bestedingen, investeringen en rendement. Dit zijn begrippen die iedereen kent. Dan maakt het niet meer uit, of kapitalisme nu bestaat of niet. Dan praat je over wie de voordelen ontvangt van investeringen en welk rendement gerealiseerd moet worden. Dat maakt de discussie ook eenvoudiger.
    Particulieren (burgers en bedrijven) investeringen hun geldmiddelen om een rendement te kunnen behalen. Hiermee dekken zij hun productie- en vermogenskosten en een inkomen. Geld wat over blijft is brutowinst. Deze brutowinst behoort aan de eigenaar en niemand anders. Simpel toch. Feitelijk maak je het neutraal. Geen gezeik over rijke mensen, nee, je gaat discussiëren over hun handelingen.

    Peter de Jong [16] reageerde op deze reactie.

  13. Peter de Jong schreef op : 15

    @Nico [13]: “De alternatieven zijn losgeld betalen en vrijkopen of de piraten kielhalen”

    Tja, om jezelf vrij te kopen moet je een fors bedrag kunnen ophoesten. Alleen de Trumps van deze wereld kunnen dat. Zij hebben nergens last van en zijn zo vrij als iedereen zou willen zijn.

    En een gewelddadige opstand tegen de overheid vereist dat deze overduidelijk te ver gaat. Dat zal zelden of nooit gebeuren. Politici hanteren graag de kaasschaaf- c.q gekookte kikker methode en de overheid heeft het geweldsmonopolie. In een democratie hebben alleen de politie, het leger en criminelen wapens.

    Zware onderdrukking en uitbuiting is voor de overheid ook helemaal niet nodig. Burgers zijn immers geen vrije markt gewend en weten niet beter. Sterker nog, zij denken dat het normaal is en dat zij er zelfs beter van worden als de overheid bijvoorbeeld tariefmuren opwerpt om de buitenlandse concurrentie buiten de deur te houden.

    In werkelijkheid smoort corporatisme innovatie en vrije concurrentie en drukt daardoor de welvaart. Het stelt grote bedrijven in staat monopolyposities te behouden, lui achterover te leunen en hun captive markets leeg te melken. Het is het typische beeld dat het grote publiek van het kapitalisme heeft, terwijl dit corporatisme niets met kapitalisme te maken heeft.

    Alleen de grote bedrijven en de belangenorganisaties die de sleutelfunctionarissen in hun zak hebben weten wie er werkelijk aan de touwtjes trekt. Burgers en politici die de marktregulering steunen in de oprechte overtuiging dat deze het leven verbetert zouden door Lenin “useful idiots” worden genoemd.

    en.wikipedia.org

    Nico [17] reageerde op deze reactie.

  14. Peter de Jong schreef op : 16

    @Easymoney [14]:“Deze brutowinst behoort aan de eigenaar en niemand anders”

    Dat is idd de kern van de zaak. Het komt neer op het erkennen van het eigendomsrecht. Als iemand anders recht op jouw eigendom heeft dan ben je niets meer dan een slaaf. Kapitalisme is meer dan je geld laten renderen, het is een moreel systeem.

    In een land waarin je meer dan de helft van je inkomen moet (!) afdragen en waar dit door de meeste burgers doodnormaal wordt gevonden (die zien zich allerminst als slaven, zij mogen immers stemmen) is er nog wel enige ruimte voor een cursus kapitalisme voor dummies.

    The Pledge
    www.youtube.com

    Easymoney [18] reageerde op deze reactie.

  15. Nico schreef op : 17

    Beste Peter de Jong [15]: Ik plakte een offline geschreven reactie op de verkeerde plek. Zie hier.

  16. Easymoney schreef op : 18

    @Peter de Jong [16]: Je hebt gelijk. Maar, zoals je al aangeeft, een cursus kapitalisme voor dummies.
    Zelfs dan nog, is het vechten tegen de bierkaai. Stel je legt in de middag iemand uit, wat feitelijk kapitalisme is. De dag erna, zijn zij het alweer vergeten. De oude omgeving, familie, gezien en TV verdraaien de waarheid, en je wordt weer geconfronteerd met oude politieke slagons. Ik ondervind hetzelfde, het maakt niets uit, hoe vaak je het uitlegt, zelfs als je gesprekspartner geconfronteerd wordt met zijn de gevolgen van anti-kapitalistisch handelen van de staat, blijven zij vasthouden aan anti-kapitalistische denkbeelden.
    De overheid zit diep in het hoofd van burgers, verdraaien continue de waarheid en hun uitspraken. Dus burgers gaan dus simpel redeneren, de meerderheid zegt dat kapitalisme slechts is, is het dus slecht omdat de meerderheid dat zegt. Ik en jij als eenlingen, worden als gekkies gezien, die voor de rijken zijn en niet voor de armen. Praat niet meer over kapitalisme, maar over voordelen van werken en de voordelen van vermogen.
    Vraag aan iemand, is jouw spaargeld van jouw, zo ja, dan heb je ook geen recht op iemands anders spaargeld en ook niet via de staat. Pats, dan zie je ze kijken.
    Gebruik geen woorden met negatieve associaties. Zo doe ik het. Vind je dat er subsidies moeten zijn, zo ja, moet je niet zeuren als er dure milieu auto’s worden verkocht, die de armen niet kunnen kopen. etc etc. Vergeet niet, je praat met dummies.