- Vrijspreker.nl - http://www.vrijspreker.nl/wp -

Hub spreekt: Erasmus achtergebleven en vooruitziend

Eerder verschenen op Vrijspreker in 2007: Khubort geleden kreeg ik van een goede vriend een boek met artikelen van Erasmus *). Hoewel ik eerst dacht dat ik dat alles wel al vroeger gelezen zou hebben, gaf het boek me toch weer nieuwe inzichten. Bij voorbeeld in zijn hoofdstuk “De Christelijke Vorst”.

Tot mijn verrassing begint Erasmus het hoofdstuk “De “Christelijke Vorst” met de factoren waarmee men rekening moet houden bij de keuze van een vorst: “Dezelfde gedachte die een vorst tot leidraad moet dienen bij zijn bewind moet ook het volk leiden bij de keuze van zijn vorst: het algemeen belang, onafhankelijk van alle partijen.”

Die “keuze van een vorst” kunnen we betrekken op “de keuze voor een regering”.
Maar een punt dat dan direct opvalt, is dat Erasmus het concept van “algemeen belang” centraal stelt. Dit verbaast zo sterk omdat het “algemeen belang” (AB) namelijk helemaal niet bestaat.
Het AB zou immers het belang zijn van iedereen, 100% van de mensen, geen enkele uitzonderin.
Het trieste is echter dat deze uitdrukking zeer veel door politici gebruikt wordt om te suggereren dat ze het over “UW” belang hebben, terwijl het neerkomt op maatregelen ten gunste van het belang van een bepaalde groep en ten koste van het belang van alle anderen. Frappant dat Erasmus dat kennelijk niet door had.

Erasmus hecht grote waarde aan een goede vorst: “Een land heeft alles te danken aan goed vorst” . En hoe belangrijk een goed vorst ook is, zullen we toch moeten concluderen dat alle welvaart en vooruitgang primair te danken is aan de productieve geleerden, uitvinders, ondernemers en werkers. En dat geldt in onze tijd waarin overheden alleen maar belastend optreden, nog in versterkte mate.

Als Christen kan Erasmus het misschien niet helpen dat hij ervan uitgaat dat de mens geneigd is tot het kwade. Ook daar ben ik het niet mee eens. De mens is, zoals zijn natuur is. (Als we al de term “de mens” gebruiken!!). En die ingeboren natuur kun je niet een moreel oordeel opplakken van goed of kwaad. Door het gebruik van zijn verstand kan de mens een objectieve ethiek ontwikkelen en als zodanig moreel goed of slecht handelen.

Het lijkt er op dat de huidige politici net zo denken als Erasmus als deze schrijft over de opvoeding van de jonge toekomstige vorst: “Wanneer hij nog een onschuldge jongen is, moeten wij onmiddellijk er voor zorgen, dat hij alleen met goede en vruchtbare gedachten in aanraking komt, en dat hij immuun wordt gemaakt voor de vergiftigde denkbeelden van het gewone volk.”

Sprekend over hoe een vorst een tiran kan zijn, haalt Erasmus Aristoteles aan:
“Het streven van de tiran is in drie hoofdpunten te vatten:
1. De tiran streeft er in de eerste plaats naar dat zijn onderdanen tegen zijn tirannieke bewind in verzet willen noch durven komen,
2. Vervolgens dat zij elkaar niet vertrouwen en
3. Dat zij niet in staat zijn tot revolutie.”

Deze raad zien we door de huidige politici ruimschoots opgevolgd:
1.Verkondig liefde en populariteit voor de overheid. Geef het volk subsidies voor sport en evenementen. Doe dit vanaf zo jong mogelijke leeftijd. Stuur ze direct na de geboorte een CD en zorg voor gratis kinderopvang, enz.
2.Verschaf het volk “kliktelefoons” waar ze anoniem anderen kunnen aanbrengen. Maak het volk bang voor terroristen. Lieg als dat helpt. Registreer elk telefoongesprek en elke e-mail.
Erasmus zegt hiervoor tweedracht en haat te creëren, en de huidige politici doen dit door steeds maar weer een verschil te noemen en te maken tussen allochtonen en autochtonen.
3.Ontwapen het volk. Verbied zelfverdedigingswapens en neem hen meer dan de helft van hun productie af via verplichte belastingen.

Zo is het verrassend op welke punten Erasmus nog niet zover was als we nu kunnen overzien, maar ook verrassend hoeveel inzicht Erasmus al had over de houding en trucs van de huidige politici, 500 jaar na zijn tijd.

————————————————————————
*) Erasmus (1466 – 1536): Ik geef liever adviezen dan dogma’s. Samengesteld door J.Trapman.

**) Zie o.a. www.vrijspreker.nl