Ik wil graag een retorisch model ten toon spreiden dat ik graag gebruik als ik het libertarisme uitleg aan mensen. Ik noem het maar het “je-bent-wat-je-hebt-model”. In dit model moet je er vanuit gaan dat al je bezittingen, inclusief je bewustzijn, rationaliteit, vrijheid en andere abstracte begrippen maar ook je concrete bezittingen zoals je lichaam of simpelweg je auto, je “zijn” of “existentie” opmaken.

Dit model is eigenlijk ook al duidelijk te zien in o.a. het taalgebruik; zo spreekt men van “mijn geest”, “mijn rede” en van “mijn verstand”. Deze, en dergelijke begrippen maken het abstracte gedeelte van het bezit en dus van het individu op.
Verder zijn er nog concrete bezittingen te onderscheiden die eveneens deel uit maken van het individu; zo is “kleren maken de man” een grotere waarheid dan men ooit had kunnen beseffen, tenslotte zijn de kleren eigendom van de desbetreffende man en maken de kleren dus letterlijk deel uit van de existentie van deze man.

Dit model zou binnen een vrije samenleving gebruikt kunnen worden om aan te geven wat misdaad is en om dit begrip te versimplificeren door te stellen dat de enige vorm van misdaad, binnen dit model, ‘diefstal’ is. Binnen dit model is dus ook het inperken van de vrijheid (een bezitting) en de, hieraan inherente, schending van de soevereiniteit ‘diefstal’; immers, de mate waarin het individu controle heeft over zijn bezittingen is gelijk aan de mate van zijn vrijheid en soevereiniteit. Met ‘vrijheid’ als bezit, is het ontnemen of inperken hiervan automatisch gelijk aan diefstal. Uiteraard moet wel het onderscheid worden gemaakt tussen directe en indirecte acties omdat bijvoorbeeld het dalen van de waarde van een aandeel de verkopende handelaren niet kwalijk kan worden genomen, dit is indirect waar bijvoorbeeld het stelen van een auto direct en dus wel kwalijk is.

Een niet geheel onbelangrijk goed onder de ‘abstracte bezittingen/facetten’ van het individu zijn de ‘prestaties’. Zachtzinnige types zoals leraren levenbeschouwing en psychologen willen hun aanhoorders nogal eens van hoon gelach voorzien wanneer deze aanhoorders op de vraag ‘wie zij zijn’ hun opleiding, inkomen en andere prestaties op beginnen te noemen. Deze aanhoorder wordt vervolgens met een arrogante toon, doch oh zo foutief, gecorrigeerd met de stelling dat je prestaties je existentie niet bepalen maar zaken zoals je persoonlijkheid of karakter.
Deze stelling klopt niet omdat zowel de persoonlijkheid als de prestaties individueel eigendom zijn en dus de existentie opmaken.

Wat dit model handig maakt bij het uitleggen van begrippen zoals ‘soevereiniteit’ en ‘vrijheid’, is het feit dat je, net zoals bij het libertarisme op zich, met weinig stellingen te maken hebt en dat slechts twee soorten handeling kunnen worden onderscheiden, namelijk ‘diefstal’ en ‘rechtmatige handeling’.
Dit model is bij het verdedigen van ‘soevereiniteit’ als begrip vooral handig omdat het argument, zij het niet vaak, aangevoerd wordt dat de schending van de eigen soevereiniteit volgens libertarische ideeën gelijk schending van andermans soev’ bestraft moet worden.
Om te beargumenteren dat ‘schending van de eigen soevereiniteit’ een contradictio is, is simpelweg het geven van de definitie van soev’ correct, echter vaak niet duidelijk genoeg voor de ‘beginner’. In zo’n geval kan het hanteren van dit model handig zijn omdat je dan enkel de volgende retorische vraag hoeft te stellen: “kun je van jezelf stelen?”

Deze laatste vraag hoeft uiteraard niet per se retorisch te zijn, dus als iemand een antwoord dan “nee” kan bedenken, hoor ik het graag.

51 REACTIES

  1. [29] Krijn,

    Zelfverdediging wordt meestal veel
    te nauw geïnterpreteerd…waardoor het
    een achter de feiten aanhollend
    fenomeen is.

    Ik daareentegen meen dat zelfverdediging een dynamisch PREVENTIEF karakter heeft.

    Groetz

  2. [31]

    "dat zelfverdediging een dynamisch PREVENTIEF karakter heeft"

    Cincinnatus,

    Dat is nogal een vergaande uitspraak. Betekent dit dat dreigen en dreigementen (bekende Marokkaanse uitspraak: "Ik maak je dood") al voldoende zijn om actie te ondernemen ? Dus voordat er enige werkelijke schade is ontstaan ?

    En zo ja, hoe kan je dan ooit beoordelen of die (tegen)actie proportioneel is ?

    Of regelt de markt dit vanzelf ? Bijv. iemand licht je op voor 1.000 euro, en je helpt die misdadiger naar de andere wereld. Maar helaas, hij blijkt nog 1 miljoen waard te zijn (earning capacity) en nu eisen de nabestaanden 999.000 euro van je. Dan ga je in het vervolg wel nadenken, niet ? 😉

  3. [32] Peter,

    Klopt.Dreigementen zijn reden om aktie te ondernemen.Als iemand dreigt "Ik maak je dood", mag daar mijn inziens op dezelfde manier op gereageerd worden als dat hij(zij) jouw effectief onder vuur neemt.

    Verder niks schadevergoedingen aan familie.Bandieten verbeuren hun recht
    op compensatie.Wie 1000 euro steelt
    en ten gevolge daarvan naar de
    andere wereld wordt geholpen maar
    1 miljoen blijkt waard te zijn, heeft
    brute pech en zijn nabestaanden ook.

    Groetz,

    Cincinnatus.

  4. [33]

    Dus je wijst proportionaliteit volledig af ? Ik maak een krasje op je auto en je hebt het recht een nieuwe auto te eisen ? Of mij dood te schieten ?

    Denk je werkelijk dit serieus vol te kunnen houden ? 😉

  5. [34] Peter,

    Ja hoor want ik zie eigenlijk niet in waarom jij krassen op mijn auto zou mogen maken.

    Ik heb niet de minste sympathie voor luitjes die uit kwaadaardigheid krasjes op iemands rechtmatig aangekochte auto maken.Om het je eerlijk te zeggen (en ik ben bloedserieus)lijkt mij dat
    een gruwelijke misdaad.

    Want de zaak is heel simpel…jij hebt af te blijven van andermans lijf en RECHTMATIG verworven eigendom.
    Vergrijp je je toch willens en wetens
    daaraan,staat het het slachtoffer vrij
    zich te verdedigen op de manier die hem , haar gepast lijkt.

    Groetz,

    Cincinnatus

  6. [35]

    Maar schade kan ook per ongeluk ontstaan. Dan zal je onder proportionaliteit niet uitkunnen. Je verzekeraar geeft je beslist geen nieuwe auto als je slechts een krasje in de lak hebt. 😉

    Het probleem wat ontstaat als je proportionaliteit niet hanteert bij misdaden, is dat je de intentie van degene die schade aanbrengt moet gaan vaststellen (onopzettelijke schade: proportionele compensatie, opzettelijke schade: doodstraf).

    Je hebt dan een soort ‘gedachtenpolitie’ nodig. Dat lijkt me verre van libertarisch. 😉

  7. [36] Peter,

    Het is inderdaad moeilijk te vatten (in een van socialisme doordesemde samenleving) maar diefstal, vandalisme en geweldpleging hebben geen plaats in een fatsoenlijke maatschappij.

    Auto’s bekrassen…dat is toch niet zo erg…en de corrupte zooi die justitie heet, doet alles wat ze kan om zulk
    geboefte uit de wind te zetten hetgeen inderdaad te verwachten is in een maatschappij waar "privaat eigendom" een lege doos is.

    Gevolg is natuurlijk wildgroei van autokrassers, treinvandalen, radiodieven,graffiti-spuiters,stenen-op-treinen, gooiers,verkeersqagressievelingen enz….

    En er staat altijd een koor van professionele excuustruzen klaar om
    de daders te beschermen, de corrupte zooi die justitie heet, welzijnswerkers
    en blijkbaar ook jij….

    Groetz,

    Cincinnatus

  8. [38]

    Cicinnatus,

    Ik bedoel het toch wel serieus. Het gaat mij niet om de emotionele kant (die is er zeker ook) maar om het principe: schade kan op diverse manieren ontstaan en als je niet voor alle schade een proportionele compensatie hanteert moet je gaan selecteren op de intentie van de dader. Dan lijkt mij het middel erger dan de kwaal.

    Daar staat tegenover dat jouw oplossing (zeer afschrikwekkende straffen voor misdadigers) het probleem oplost dat rijke mensen gewoon hun gang kunnen gaan (bijv. afschieten van goedkope zwervers for fun). Dat speelt bij proportionele compensatie natuurlijk wel. 😉

  9. [39] Peter,

    Indien die zwervers ongevraagd op privé-bezit komen,staat het de eigenaar vrij om de nodige aktie te ondernemen.

    Indien dat niet het geval is en ze initieerden geen geweld is er sprake van moord.

    Groetz,

    Cincinnatus

  10. [40]

    “Indien die zwervers ongevraagd op privé-bezit komen, staat het de eigenaar vrij om de nodige actie te ondernemen.”

    Dus eerst schieten en dan praten (zoals bij Franse boeren gebruikelijk is als die onbekenden over hun land zien lopen) ?

    Maar als je je dan vergist en degene die in overtreding is zich van geen kwaad bewust was, of wel het bord “Do Not Enter, Use of Deadly Force Authorized” had gezien maar je toch dringend wilde spreken ?

    Bij proportionele compensatie van deze misdaad is er niets aan de hand want er is immers nauwelijks of geen schade aangericht. Maar bij jouw systeem van ‘zero tolerance’ vallen er meteen dooien. 😉

  11. [41] Peter,

    JIJ : Dus eerst schieten en dan praten (zoals bij Franse boeren gebruikelijk is als die onbekenden over hun land zien lopen) ?

    IK : Niet noodzakelijk.Hangt van de eigenaar af.

    JIJ : Maar als je je dan vergist en degene die in overtreding is zich van geen kwaad bewust was, of wel het bord “Do Not Enter, Use of Deadly Force Authorized” had gezien maar je toch dringend wilde spreken ?
    IK : Nou….ik heb er een absolute hekel aan als iemand onaangekondigd voor m’n deur staat 🙂
    En verder moet je je oren en ogen maar open houden.

    JIJ : Maar bij jouw systeem van ‘zero tolerance’ vallen er meteen dooien.
    IK : Nee hoor.Ja dieven en inbrekers
    die zijn eraan voor de moeite.Geen "openbaar ministerie" meer die juweliers vervolgd die inbrekers neerkogelden maar verder gaat dat allemaal wel goed meevallen.Trouwens het is allemaal niks nieuw wat ik voorstel : in Houstoniaans Texas heeft dit jaren zo bestaan….

    Groetz

    Cincinnatus

  12. [41] [42] Toen deze week de baby van de buren over mijn gras kroop en dat gras beschadigde, heb ik na diep nadenken NIET met mijn kanon dat kind van mijn grond afgeschoten!

    In Libertaria is het rechtsysteem ook rationeel op gezond verstand gebaseerd. Proportionaliteit zal zeker een rol spelen.
    Zie ook: "Wanneer is een bedreiging een bedreiging"
    http://www.vrijspreker.nl/b

  13. [43] Hub,

    Soevereiniteit over je eigendom wil zeggen dat jij de baas bent op jouw grond, jij bent er de absoluut vorst…het staat jou vrij toe te laten wie je wil en het staat jou vrij te weigeren die je wil…het is een mini-koninkrijke waar koning Hub regeert…koning Hub kan meld en lankmoedig zijn of streng en hardvochtig (vaak een kwestie van karakter) maar op zijn grond is hij de baas , hij regeert en niemand anders…

    Nu is het niet volstrekt willekeurig.Als je bijv een openbare
    barbeque aanricht en gans het dorp uitnodigt en vervolgens je machinegun bovenhaalt, is er sprake van misleiding en moord maar indien je bijv duidelijk maakt dat je niet wil dat je grond betreden wordt, heb je
    mijns inziens het recht om je kanon boven te halen wanneer iemand je grond betreed…

    Nu zou ik zelf niet meteen schieten op rondkruipende baby’s en ik vermoed dat
    99,9 % van de bevolking dat evenmin zou doen.
    Echter net zo min als kinders op de aurostrade behoren te kruipen , behoren ze zonder toestemming op andermans grond te kruipen….wat is daar eigenlijk onredelijk aan ?

    Echter " Proportionaliteit " zoals Peter (allicht polemisch) naar voren schuift, is DE FACTO het einde van alle eigendom.Dan zijn we terug waar
    we nu zijn, waar in naam "eigendom" bestaat maar waar je in praktijk niet mag beslissen wie je aanneemt, aan wie je verhuurt, welke boom je ophakt, welke kleur je je huis geeft..waar je je niet mag verdedigen tegen inbrekers..waar eigendom gewoon een wassen neus is…

    Het zou betekenen dat gangs elke dag
    je domein kunnen betreden, je rust verstoren maar ze moeten enkel de
    vertrapte grassprietjes vergoeden…

    Groetz,

    Cincinnatus

  14. [44] [44] Cinci,
    Ik denk dat je proportionaliteit ook anders kan bekijken. De indringer op jouw eigendom kan onbewust jouw eigendom betreden hebben. Veel zal dan afhangen van de omstandigheden. Voor het kind is het overduidelijk dat het letterlijk geen grenzen kent. Maar ook iemand die over een omheining kruipt bedoelt dit niet noodzakelijk kwaad. Hij wil misschien alleen de bal die hij erover geshot heeft terughalen, of zijn kind redden uit de klauwen van een boze koning-buurman. In die zin is de vrijheid ‘point and shoot’ disproportioneel en in mijn ogen een misbruik van het eigen eigendomsrecht om dat van een ander te schenden, m.n. het eigendomsrecht van het kind of zijn vader op het lichaam, het levende lichaam, het eigen leven. Dat je zelf in deze omstandigheden niet zou schieten, en verwacht dat 99,9% van de mensen dat ook niet zou doen, geeft aan dat je zelf de onredelijkheid en dus onrechtmatigheid van het principe aanvoelt. Als rechter zal je altijd rechten en vrijheden tegen elkaar moeten afwegen en redelijkheid c.q. proportionaliteit zijn daarbij valabele criteria. Eerlijkheid en billijkheid niet.

  15. [45] Live Free,

    Hetgeen jullie voorstaan heeft een naam : socialisme…misschien een iets mildere variant dan de heersende sociaal-democratie maar als puntje bij paaltje komt desalnietemin socialisme want een eigenaar wordt het recht ontnomen z’n grond te verdedigen tegen indringers…

    Als men evenwel MOET dulden dat een buurman over het hek klimt om in je tuin te neuzen, is eigendomsrecht een volledig lege doos.

    Het " proportionaliteits-beginsel"
    dat jij naar voren schuift, komt er
    simpelweg op neer dat de buurman in je
    tuin mag klimmen en er rondlopen zolang hij maar netjes de platgelopen grassprietjes betaald…

    Echter niet de materiële schade maar
    de schending van soevereiniteit van de eigenaar is de eigenlijke misdaad (de materiële schade is daar slechts een gevolg van)en in een maatschappij die
    privaat bezit en eigendomsrecht ernstig neemt, is dat een bijzonder ernstig misdrijf.

    Buurman mag niet zonder jouw permissie in jouw tuin lopen, ook niet als hij de schade vergoedt…om de simpele reden dat het JOUW en niet zijn tuin is.Hij schendt jouw eigendomsrecht…

    Als hij wel in jouw tuin mag lopen, is het jouw tuin niet meer maar op z’n best, "gemengd" eigendom…

    Als jij jouw tuin niet met alle mogelijke middelen mag verdedigen,
    is eigendomsrecht een vrijblijvend of arbitrair iets…want als je buurman moet smeken om je tuin te verlaten of naar de rechter moet hollen om hem
    uit je tuin te mogen zetten, is het niet jij die over je tuin beschikt maar je buurman of de rechter…

    net hetzelfde als dat nu in socialistisch Nederland is….

    Dat krakers of maoïsten met iets
    als proportionaliteit zouden komen aanzetten om privaat eigendom in discrediet te brengen, is te verwachten maar van zogenaamde libertariërs zou men beter verwachten…

    Niet dus.

    Groetz,

    Cincinnatus

  16. [46]

    "Als hij wel in jouw tuin mag lopen, is het jouw tuin niet meer maar op z’n best, "gemengd" eigendom…"

    Dit vind ik een sterk argument.

    Die ‘zwerversafari’s’ bevielen mij al niet en zo had ik het nog nooit bekeken.

    Blijkbaar ontkomen we er niet aan om een duidelijk onderscheid te maken tussen schade door ongelukjes (waarbij het proportionaliteitsbeginsel geldt) en echte misdaden.

  17. [46] Ik geloof niet dat krakers proportionaliteit inroepen om hun schending van het eigendomsrecht te verantwoorden, wel eerljkheid. Zij vinden het niet eerlijk dat huiseigenaar het niet nodig heeft om een leegstaand pand te verhuren. Zij vinden het niet eerlijk dat iemand meerdere huizen heeft terwijl zij, arme dutsen, zich zogenaamd geen behoorlijke woning kunnen veroorloven. Zij vinden het niet eerlijk dat iemand leeft zonder te moeten werken en dat zij dat niet kunnen. Zij vinden dat zij het recht hebben om anderen schade te berokkenen "an sich".

    Waar ik het over heb is de afweging van verschillende eigendomsrechten, waarbij de bescherming van het ene recht een disproportioneel lage graad van schade veroorzaakt ten overstaan van het andere en alleen om die reden moet weerhouden worden.

    Ik geloof niet dat mijn opvatting de toets van het libertarische gedachtengoed niet kan doorstaan. Maar aan de andere kant, wie ben ik? Geef mij echte argumenten, en wie weet verander ik nog van positie 😉

  18. [48]

    LFOD,

    Hoe zou je dan het probleem oplossen dat rijke mensen gewoon hun gang kunnen gaan ?

    Bijv. je auto in elkaar rammen, just for fun, en je dan een bundel bankbiljetten toewerpen, waarmee de kous af is. De oplossing van Cincinnatus zou dit voorkomen.

    Is er over dit fundamentle probleem misschien ergens een goed libertarisch artikel te vinden ? Ik weet er te weinig van en ik wil er graag meer over lezen.

  19. [49] Ik reken er een beetje op dat rijke mensen dat niet zullen doen, maar dat is geen antwoord op jouw vraag vrees is.

    Dat iemand de middelen en de bedoeling heeft om de schade te vergoeden betekent m.i. niet dat het opzettelijk beschadigen van andermans toelaatbaar zou zijn. Het blijft een misdaad. In geval van opzettelijkheid of onverschoonbare roekeloosheid (wat quasi hetzelfde is) moet de dader gevat worden en gestraft worden. Meestal is het vergoeden van de veroorzaakte schade voldoende straf om de veroorzaker tot ‘beter’ gedrag te bewegen. Maar bij het soort uitschot dat jij hier beschrijft is dat klaarblijkelijk niet voldoende. Daar is een straf echt wel op zijn plaats. Opsluiting zal die rijke mensen wellicht wel op andere gedachten brengen.

    Dit heeft in wezen niets te maken met de proportionaliteitsoverwegingen bij de beslechting van een conflict tussen twee rechtmatige eigendomsrechten.

Comments are closed.