De Europese Centrale Bank pompt de laatste dagen voortdurend geld in de economie. Dat den ze om de “markt liquide te houden”.
Doordat, om te beginnen in Amerika, de prijzen van de huizen sterk gingen dalen, kwamen veel mensen in de problemen om hun hypotheek te betalen.
De banken werden daardoor veel voorzichtiger om niet zelf failliet te gaan, en wilden minder geld uitlenen. Terwijl de economie geld nodig heeft om soepel te draaien.

De ECB heeft daarom voor de vierde keer binnen een week geld in de markt gepompt, waardoor de commerciële banken nu in totaal 211 miljard euro meer ter beschikking hebben om tegen lage tarieven uit te lenen.
Daarmee is het (voorlopig?) gelukt om echte grootschalige economische paniek op korte termijn te voorkomen.

In de Volkskrant van vandaag beantwoordt Wim Boonstra, chef econoom bij Rabobank Nederland de vraag:
“Waar komen die miljarden van de ECB vandaan?” met:
“Centrale banken kunnen in principe onbeperkt geld maken. Dat kost niets. Ze doen dat bijvoorbeeld door leningen te verstrekken aan commerciële banken. ‘De ECB kan geld creëren zolang mensen euro’s blijven accepteren”.

Het antwoord geeft wel de richting aan, maar is niet volledig. *)
Wij zijn er ondertussen echter achter gekomen dat de ECB het “Ezeltje strek je” gestolen heeft. Daardoor hebben zij nooit problemen met het “creëren van geld”.

Ik weet niet hoe bekend moderne lezers van de Vrijspreker zijn met het oude sprookje van Grimm over het ezeltje dat “geld liet vallen”. Daarom pikten we even bij Wikipedia het verkorte verhaal:

Tafeltje dek je, ezeltje strek je en knuppel uit de zak

Tafeltje dek je, ezeltje strek je en knuppel uit de zak is een sprookje uit de serie die werd verzameld door de gebroeders Grimm. (Uit Wikipedia):
Drie broers gaan om de beurt een jaar uit huis in de leer. De eerste kiest als beloning een tafel, waar, als je er “tafeltje dek je” tegen zegt, er bij toverslag de heerlijkste spijzen op komen te staan. De tafel wordt hem echter afhandig gemaakt door een herbergier, die hem verwisselt voor een gewoon exemplaar.
De tweede kiest een ezel die geldstukken poept als je er: “ezeltje strek je” tegen zegt. Ook hem wordt dit afhandig gemaakt.
De derde broer ten slotte, kiest het minst waardevolle. Een knuppel die erop losslaat als je er “knuppel uit de zak” tegen zegt. De derde broer let in de herberg goed op en als de herbergier ook de knuppel wil, wordt deze afgeranseld. Pas nadat hij beloofd heeft alles terug te geven wat hij heeft gestolen, laat de derde broer de knuppel terug in de zak gaan.

Zo nu begrijpt u hoe het werkt.
Alleen begrijp ik nu nog niet waarom de ECB dit niet nog veel meer doet en wel op een schaal dat ze zoveel geld uitdelen dat wij allemaal rijk zijn en in weelde kunnen leven. Begrijpt u dat wel?
——————————————————
*)Voor economische achtergronden kunnen we u eerder op deze site geplaatste artikelen van Albert Spits aanbevelen.

66 REACTIES

  1. [28] Geld vertegenwoordigd nooit waarde Albert. Het nu extra uitgezete geld zal deels leiden tot meer productie en deels niet. Dat laatste deel zijn leidden tot bubbles en inflatie.

    (In dit specifieke geval kun je wellicht wel beargumenteren dat deels behoud van productie wellicht het argument is en niet zozeer stimuleren van extra productie, maar dat maakt voor het principe niet uit.)

  2. [28] Albert S.,
    Dat is precies het punt, dat de meeste mensen niet zien: een vordering op een failliete bank is minder waard dan een even grote vordering op een degelijke betrouwbare winkelier.
    Het probleem is, dat de (eigenlijke) waarde van die vordering niet op het onderhavige papiertje (bankbiljet) staat.

    Msg,
    SpyNose

  3. [30] Armin,
    "Het geld is pas inflatoir als het daadwerkelijk in consumptie omloop komt."

    De bubble in de huizenmarkt zou ik anders ook inflatie noemen. Het kapitaal ("overwaarde") wordt op een bepaald moment verzilverd en komt vroeg of laat in de consumptiesfeer terecht. Dat is precies, waar de Amerikaanse economie op draait: een vicieuze schuldeconomie, die zichzelf in stand houdt, zolang het buitenland de schulden financiert.

  4. [33] Nee, inflatie en bubbles zijn twee verschillende correctiemechanismen. Veel geld in bubbles komt nooit in omloop maar verdwijnt letterlijk zodra de bubble barst. Men spreekt in de media ook wel eens over ‘verdampen’.

    Inflatie en bubbles zijn natuurlijke mechanismen om het surplus aan geld te corrigeren.

    Betreft de VS zou ik het iets genuanceerder stellen, maar je hebt volledig gelijk dat de schuldbubble van de VSA zichzelf zal corrigeren. Deels gebeurt dat overigens nu juist door de huizenbubble die niet de VS teistert. Een ander mechanisme zal zijn de daling van de dollar zoals in het stukje van Hub van vorige week besproken betreft de Chinese fiannciele bom.

  5. [26] Wat ik er van begreep is dat commercieele banken alleen krediet kunnen verlenen, maar geen geld kunnen scheppen. Standaardgeld komt alleen bij de ECB vandaan, als gewonen banken meer geld uitlenen, wordt hun hefboom alleen maar groter. Gebruikelijk is een factor 10 over standaard geld.
    Waarom denk je dat er met meer vrijheid, meer geldschepping zou zijn ? De bank die onverantwoordelijk zijn geld creert, zal de klanten zien vertrekken

  6. ik begreep ook dat er van al die ECB geldschepping alles op 7.5 bln al weer is teruggedraaid.

  7. [35] de ECB is de enige die geldschepping kan initieren, maar zoals je zelf beschrijft via de hefboomwerking, wordt het werkelijke ‘scheppen’ door de private sector gedaan. Dus jouw formulering is een andere manier van schrijven van wat ik bedoelde.

    En dat private banken die onverantwoordelijk met zijn geld omgaat klanten zal zien vertrekken klopt. En op dat moment zal er een run op het geld komen en wie het laatste is is zijn geld kwijt …

    In de praktijk is het volstrekt ontransparant voor de gewone klant wat betrouwbaar is en wat niet. En waar jouw bank wel en niet in investeerd. Het feit dat recentelijk een Duitse bank voor midden en kleinbedrijf (!) zeer groot in USA hypotheken zat tot verbazing van bijna iedereen is een illustratief voorbeeld. Zulke zaken zullen altijd voorkomen. Plus wat onrendabel is blijkt soms pas te laat…

    En hoe minder regulering hoe meer van dit soort bubbles zullen optreden. Let wel, dit is geen pleidooi voor regulering, maar enkel dat juist omdat de markt niet perfect is meer vrijheid niet alleen veel lusten, maar zeker ook nieuwe lasten zal brengen. Hogere pieken, doch ook diepere dalen.
    Netto denk ik dat het positief zal zijn, doch het is niet enkel positief.

  8. [38]
    Die Duitse bank is overigens voor een aanzienlijk deel in handen van de/een Duitse overheid, als ik me niet vergis..

  9. Mijn eerste bijdrage op deze draad …

    Maar als iemand die nu inmiddels meeer dan dertig jaar gelijktijdig in de VS en NL woont en werkt (maar daaaar en in andere delen van de wereld het meest verdient en dus ook daar zijn mondiale belastingen betaald) … sta ik werkelijk versteld van het uiterst achterlijke geloel dat sommigen hier steeds op een "know-it-all" en pedanterige toon ten beste geven over de Amerikaanse economie …

    Over de consumerisme en schulden-economie bijvoorbeeld, die als zuigers zouden fungeren en daarom de onstilbare "vraag" definieren … dat tot ruine zal leiden, terwijl het …. yaaa hoor, altijd al een echte supply-side systeem is. Zulks omdat de economie daar steeds op pro-actieve expansie is gebaseerd en niet op reactive, en kunstmatige (overheids) stimuli grondslag zoals hier …

    En dan is daar steeds dat uiterst irrelevante geleuter over de "catastrofische bubles" van boom and bust van de goudcultisten. Terwijl die bubles vaker en meer te maken hebben met cyclische churning, zodat het nooit een verassing hoeft te zijn. En nu zijn het dan weer de consumerende schuldenaars die benedenmaats zijn, terwijl eerder de hebberige beleggers de oorzaak waren van een bust etc, enz uns so weiter …

    Men verliest echter steeds uit het oog wat zich in de laatste vijftig jaren (naaaa WO-II) heeft plaatsgevonden en wat er in de komende vijftig jaar staat te gebeuren … waar America bij de rest van de wereld er briljant op voor staat.

    Edoch, nu gaat men het tuurlijk weer over de chinezen in opkomst hebben, die echter vooral leep genoeg zijn om niet meer dan de tweede positie te ambieren …

  10. [38] Ik denk ook dat het netto resultaat positief zal zijn.
    Wel twijfel ik aan de hogere pieken en diepere dalen.
    Nu is er een controle door de overheid die het overgrote deel van de mensen ervan heeft overtuigd dat ze rustig kunnen gaan slapen, alles is veilig en voor een groot deel gegarandeerd door de (onbekwame) staat.
    Als dat wegvalt, en de klanten worden weer wakker, zullen er beslist nieuwe controle of garantie mechanismen ontstaan.
    Ik denk zelfs dat een aantal Vrijsprekerbezoekers nu al met ideeen daarover zouden kunnen komen.

  11. [41] Zeker, maar ik denk wel dat banken eerder failliet gaat. Bedenk dat er nu limieten zijn aan de geldschepping die private banken mogen verrichten. Die limiet zal dan verdwijnen. Er zullen altijd banken zijn die de verleiding niet kunnen weerstaan. In die richting redeneer ik met de diepere dalen.

    Maar gegarandeerd dat er nieuwe mechanismen zullen ontstaan. Ik weet bijvoorbeeld bijna zeker dat banken onderling afspraken zullen maken over geld. Grote consortia zullen bijvoorbeeld gezamenlijk munten gaan uitgeven met hun eigen gezamelijk controlemechanisme. Een klein beetje zoals de banken nu samen hun MasterCard als alternatief voor VISA hebben bedacht of nog beter het banken alternatief Maestro voor ons PIN systeem.

    En er zullen – zeker na wat faillisementen van banken – keurmerken ontstaan.

    Ik denk dat zoiets een stap vooruit zou zijn.

  12. [31] Echte productie is altijd waarde Armin, want het vergt tijd en moeite om deze waarde te behalen Dit wordt betaald in ‘geld’. Dit ‘geld’ wordt weer betaald aan o.a. banken om de rente te betalen, ergo ‘rente’ vertegenwoordigt waarde. Het probleem is echter dat de centrale bank (i.e. de roverheid) het krediet uit het niets schept, dus krijgt de roverheid iets voor niets. Dit is waarde (rente) voor nepgeld (krediet). Een ander punt is dat echt geld altijd waarde heeft, ergo goud en zilver. Dat is al 5000 jaar het geval en dat zal nog voor de volgende 5000 jaar ook gelden. Papier’geld’ gaat altijd naar de intrinsieke waarde en dat is nul. Dat heeft de geschiedenis uitgewezen.

  13. [43] Nee, Albert, je mist het punt. De ECB schept geld uit niets, maar de rente verdwijnt ook weer naar niets. De ECB krijgt dus niets en ontvangt dus geen waarde.

    De waarde wordt geschept in de economie en blijft daar ook volledig.

    Denkfout is te kijken naar het geld zelf ipv het pad dat het aflegd in de economie. Het gedrag van de ECB werkt als een katalysator voor economische productie. En die economische productie is waar het werkelijk om gaat.

  14. [34] Er zijn twee soorten inflatie Armin, de eerste is monetaire inflatie en dat is papiergeld en dat blijft in omloop zolang het papiergeld blijft bestaan en deze inflatie is dus ingebouwd in de producenten- en consumentenprijzen. Het andere soort is kredietexpansie en deze is de veroorzaker van de grote zeepbellen, want het krediet wordt en werd aangewend voor speculatie in de aandelen- en huizenmarkt. Deze ‘verdampen’ voor het grootste deel zodra de zeepbellen uiteenspatten. Alhoewel een behoorlijk deel in de consumptiesector is terechtgekomen en dus opgesoupeerd is door de kredietafnemers in de loop der jaren aan vakanties, auto’s, keukens, dakterassen etc.

  15. [44] Ik denk dat we langs elkaar heen praten Armin. De reële waarde is datgene waar moeite voor moet worden gedaan en dat vertegenwoordigt rente. Deze blijft gewoon in het systeem zitten. Het krediet is echter datgene dat wordt geschapen uit het niets en vertegenwoordigt geen waarde, omdat daar geen moeite voor is gedaan, ergo fictieve waarde. Zodra de lening wordt afbetaald of de lener gaat failliet dan verdwijnt deze lening ook in het niets. De banken hebben wel het nadeel dat ze deze lening met rente moeten terugbetalen aan de centrale bank. Daardoor geraken veel banken in een probleemsituatie, omdat ze geen liquide middelen hebben om deze klappen op te vangen en moeten hun deuren dus sluiten.

  16. [44]

    Zogenaamde "economen" op deze site verbeelden zich dat "goud", "geld" en de economie helemaal apparte begrippen zij die geheel op zichzelf staan … en bovendien ook nog meer afhankelijk zijn van idealogie en ideologie.

    Over goudmetaal als absolute en dooie commoditeit hoeven wij het niet meer te hebben … maar men kan er nog steeeeeds niet bij dat geld en geld coupures in feite representatief zijn van stukjes (handelbare en verhandelbare) economische productiviteit zijn … terwijl velen zonder expertise te veinzen dat wel intutief bij kunnen.

    Voegt men dus ARTIFIEEL geld toe aan de circulatie, zoals dat bijvoorbeeld ook bij de dillutie van aandelen plaatsvind … dan wordt e.e.a. door de economie geabsorbeert, of in het laatste geval daar de betreffende onderneming. Gebeurt dat niet dan zijn alle aandelen tijdelijk of permanent minder "waard" tot het door hogere productitiviteit weer op peil komt …

  17. [41] Als de overheid zich niet meer met het geldsysteem bemoeit en de banken vrijlaat om leningen af te sluiten of hun eigen geld te drukken dan zijn we al een stuk verder. De problemen ontstaan eigenlijk met de monipolisering van het geld door diezelfde overheid in de vorm van een centrale bank, die niet alleen het geld uitgeeft, maar ook de rente bepaalt en de regels stelt. Daarom hebben we een groot probleem nu met recessies en crises.

  18. Zonder centrale bank kan dit systeem(monetarisme?) niet bestaan, toch?
    Dit is toch de leer van friedman die nu (voor het eerst) op de proef wordt gesteld of niet?

  19. [45] [46] [48] Wellicht praten we langs elkaar heen. Jij spreekt over twee soorten inflatie. Ik spreek liever over inflatie en kredietbubbles omdat dit beter aansluit bij wat we in de volksmond als inflatie ervaren, en je naar mijn smaak het systeem van geldschepping en zaken zoals de huidige ‘crisis’ beter kunt verklaren,
    maar ik doe uiteraard niet moeilijk over semantiek.

    Echter in post #46 draai je volgens mij oorzaak en gevolg om. De banken of beter financiele instellingen in het algemeen, komen in problemen omdat hun eigen ‘klanten’ de aan hen versterkte leningen niet kunnen terugbetalen. Dat de financiele instellingen zelf geld verschuldigd zijn aan de centrale bank is daar niet zozeer voor van belang.
    Zoals ik in #24 aangaf, is de essentie dat het uitgezette geld niet rendabel blijkt te zijn. Het vertegenwoordigd geen waarde meer en de bubble loopt leeg.

    Ook zonder een centrale bank zou een financiele instelling in problemen geraakt zijn bij het barsten van een kredietbubble. Dit soort recessies en ‘crisissen’ zijn een gevolg van het susplus aan geld, maar het maakt niet uit wie de bubble gemaakt zou hebben. In een overheidsloze wereld zou het klappen van een bubble ook pijnlijk zijn geweest.

    Maar we zijn het geloof ik wel eens dat een stap vooruit het geldscheppen aan de markt overlaten is, en dat we zoals ACP in "[47]" aangeeft we niet moeten gaan kletsen over goudstandaarden of andere etatische geldsystemen.

  20. [49] Het huidige systeem kan inderdaad niet bestaan, daar nu geldschepping en rente bepaald wordt door de centrale bank.

    Maar waarom zou je deze zaken niet kunnen decentraliseren? Enige verschil is dat ipv staten of gebieden met centrale banken die een monetair gebied vertegenwoordigen, we dan commerciele bedrijven of samenwerkingsverbanden hebben die munten uitgeven. In principe maakt het niet uit of de gezamelijke banken van de USA of de FED de dollar uitgeeft.

    Enkel de vraag in wie je meer vertrouwen hebt.

    Persoonlijk acht ik de FED en ECB behoorlijk betrouwbaar. Zeker in relatie tot de tijd dat overheden zelf de dienst utmaakte bij geldshepping. Bijvoorbeeld – sorry ik kan het niet laten 🙂 – ten tijde van de goudstandaard.

  21. Omdat ze elkaar niet te hulp schieten als de nood aan de man is, kan zo,n commercieele bankmunt dan niet ineens last krijgen van deflatie of hyperinflatie?
    Wat gebeurt er eigenlijk als er een tekort ontstaat naar die commercieele fiatmunt? gaan ze dan ook drukken?
    ,zou nogal mooi worden?
    Maar goed,, een kadobon van kijkshop is eigenlijk ook geld, in feite kan iedereen geld drukken, zolang diegene die het doet ook daadwerkelijk wat in de kast heeft liggen (goud of zo) of de artikelen van kijkshop, zolang iemand weet dat hij er brood of wat anders voor kan krijgen.
    maar goed ,,als jan met de pet massaal zou weten wat fiatgeld was, zou het dan nog wat waard zijn?

  22. En nog ff een vraagje voor de economen,
    Veroorzaakt al dat geld(rente) wat nu terugvloeit naar de centrale bank(het grote niets) niet voor een deflatie effect?
    En wat doet de centrale bank daartegen nog meer drukken? en wat met de rente wat daarover betaald wordt? zorgt dat niet voor deflatie effect?
    Volgens mij moeten ze eindeloos door blijven drukken om dit systeem gaande te houden.

  23. [38] Als je verwacht dat een centraal toezicht de risicos verminderd, zou je dat ook moeten doortrekken. Dan zijn al die verschillende valuta ook maar niets en moet je 1 wereld CB en wereld valuta hebben met 1 wereldregering. Vanuit die situatie zou jij argumenteren dat decentralisatie alleen maar veel hoofdbrekens veroorzaakt.
    Ik ben het daar niet mee eens. Een dergelijke concentratie van macht en gebrek aan keuzevrijheid zou een enorme moral hazard zijn. Het idee dat de centrale overkoepelende oppermachtige toezichthouders oncorrumpeerbaar zijn is iets wat niet in het hoofd van een marktanarchist zou opkomen. Iedereen die de macht gegeven wordt over groepen die geen keuze hebben bij hem weg te lopen, gaan op den duur in de fout. Hij moet snachts wakker liggen van het idee dat zijn klanten weglopen, dat is een moreel anker.

  24. [54]
    Goed punt, mijn idee.
    Als ik Armin goed begrijp, is hij niet tegen decentralisate, zie ook #51 hierboven. Dat hij een bovenmatig vertrouwen heeft in centrale banken zoals de ECB doet daar niets aan af,al is het al vanwege het feit dat ook hij geen persoonlijke ervaring heeft met de gewenste situatie.

  25. [55] In 38 las ik: "En hoe minder regulering hoe meer van dit soort bubbles zullen optreden."
    bubbels lijkt me een negatieve term en de stelling komt nogal uit de lucht vallen. Maar inderdaad staan in andere berichten van hem weer positievere zaken. Vertrouwen in FED en ECB lijkt me onterecht. De waarde van de dollar is sinds oprichting FED met 95% gedaald. Maar dat is alleen maar empirisch. Je kunt ook fundamenteel beweren dat elke instantie die een met geweld verdedigd monopolie over een bepaald territorium heeft, geen gelukkige klanten zal hebben.

  26. [53] Inderdaad, deflatie, geen inflatie! Maar zie ook post #24. daar wordt uitgelegd (gepoogd doot mij in ieder geval 🙂 ) hoe het zit.

  27. [55] Exact! Ik zie decentralisatie als een stap vooruit vanuit vrijheidsoogpunt, al zal er ongetwijfeld – waar Dave in #52 ook al voor vreest – ook veel negatieve zaken bij komen. Diepere dalen als prijs voor de hogere vrijheid en hogere pieken.

    Ik probeerde alleen aan te geven dat die obsessie van sommige libertariers voor inflatie en bubbles misplaatst is. Dat komt puur voort uit het niet begrijpen hoe de financiele markt werkt. Inflatie en bubbles zijn helaas inherent aan de inherente imperfectie van de markt. De enige manier om bubbles en inflatie te verlagen zijn door keihard ingrijpen in de vrijheid van ons marktstelsel. (Bijvoorbeeld door het in ere herstellen van de klassieke goudstandaard.) En dat zou ik zeer abject vinden. Ons stelsel werkt namelijk best aardig en van staatsingrijpen ben ik al helemala geen fan.

  28. [56] De waarde van de dollar is sinds de invoering van de FED gedaald, maar niet zozeer door. Dat is door het loslaten van de klassieke door de staat afgedwongen goudstandaard gekomen. Of eigenlijk is loslaten een te simplistische term, want we zijn op een nieuw geldsysteem overgestapt. Sindsdien is ook de economische groei hoger dan ooit in de geschiedenis van de mensheid geweest. En dat komt ook niet door de FED, maar was ook pas mogelijk door het loslaten van de staatsgoudrem.

    Zoals ik in #58 geven, klagen over inflatie komt voor uit een onbegrip van hoe ons stelsel werkt. Dat is net zoiets als klagen dat het in Nederland regent. Beide zijn inherent aan het systeem. (*) Inflatie en bubbles zijn enkel correctiemechanisen. Mechanismen die eerste niet bestonden, omdat ze niet nodig waren in het vorige stelsel. dat stelsel echter kampte zoals al uitvoerig besproken met veel grotere problemen. Er zijn goede redenen waarom ook liberale economen van wereldfaam zoals Friendmann tégen de centralistische goudstandaard pleitte en voor een centrale bank.

    *) die opmerking bedoel ik letterlijk. Wie hem niet begrijpt, snapt ons monetair stelsel niet. Lees #24 dan nog maar eens.

  29. [50] Zeepbellen hou je altijd, ook zonder centrale bank, echter met de centrale bank kunnen normale en zeer lokale kortdurende recessies (vanwege lokale banken) in regionale of zelfs mondiale crises uitmonden, ergo in een overheidsloze of overheidsarme wereld zijn de economische repercussies verwaarloosbaar. Met fiatgeld gebeurt dit ook, vooral omdat men niet gedekt is met waardemiddelen (goud en zilver hebben wat dat betreft deze kwaliteiten). Het gehele fiatsysteem is door de overheid geinstalleerd en afgezekerd met wettelijke betaalmiddelenwetten. Een goudstandaard is er al bijna 5000 jaar geweest, of het nu door de overheid werd geaccordeerd of door de markt. Goud (en zilver) zijn van oudsher monetaire waardemiddelen geweest. Ik ben het zeker met je eens dat het niet wettelijk verplicht moet worden gesteld, want dan verval je weer in de zelfde fouten van het begin van de 20e eeuw. Ik denk ook dat we het eens zijn dat het uitgezette geld geen waarde meer vertegenwoordigt, want omdat dit nooit waarde heeft gehad. Om waarde te creëren moet er iets voor worden gedaan (productie, fabricage, arbeid). In het geval van centrale banken en de bancaire sector is dat niet het geval, want met een druk op de toets zijn er weer miljarden dollars, euro’s, yens en yuans bijgekomen, zonder dat daar enige productie etc. tegenover staat.

Comments are closed.