Op 23 december 2007 heb ik mijn hoofd verwed. Toen ik vanochtend in de spiegel keek had ik het nog steeds. Toegegeven, ik heb niet alle reacties grondig geanalyseerd. Ik weet dus niet met zekerheid of ik nog wel het recht heb om mijn hersenen te gebruiken. Misschien schendt ik daardoor wel het recht van een van mijn lezers. Als dat het geval is zal ik de betrokkene vergoeden. Laten we onderwijl wat dieper ingaan op het schenden van rechten.
Rechtsschendingen
De nieuwe natuurrechtelijke theorie vertelt ons wat rechten zijn en hoe we ze verkrijgen. Zij impliceert dat rechten geschonden worden wanneer een andere persoon de fysieke zaak waaraan het recht kleeft verandert en die verandering de rechthebbende ervan weerhoudt de fysieke zaak te gebruiken voor het bereiken van zijn beoogde waarde. Dus zijn er drie elementen nodig om van een rechtsschending te kunnen spreken: (I) een persoon (II) moet een rechthouder verhinderen een fysieke zaak waaraan het recht is verbonden te gebruiken door (III) in die zaak een verandering te veroorzaken. Zonder deze drie elementen is er geen rechtsschending.
(I) Alleen personen – d.w.z. wezens met een vrije wil – kunnen rechten schenden. Een boom die op jouw auto valt schendt jouw recht niet omdat de boom geen persoon is. Rechten hebben tot doel om conflicterende aanspraken te beoordelen en alleen personen kunnen aanspraken maken.
(II) Er kan geen sprake van schending zijn als de rechthouder de fysieke zaak nog steeds kan gebruiken om zijn waarde mee te bereiken. Ik kan radio en tv signalen, en zelfs neutrino’s, door jouw lichaam sturen zoveel als ik wil zonder jouw recht te schenden, aangezien de signalen jou niet verhinderen om het lichaam te gebruiken om jouw waarden te bereiken. Arabieren rijden op kamelen door de woestijn en verwerven aldus het recht om het land voor dat doel te gebruiken. Zij weten niet dat onder het land enorme hoeveelheden olie zitten. Uit het zicht en gehoor van de Arabieren kunnen andere personen naar de olie boren en deze wegpompen zonder de Arabieren hiervoor te vergoeden. De rechten van de Arabieren zijn niet geschonden omdat het boren naar de olie hun recht op het gebruik van het woestijnland niet verhindert.
(III) Als een waarde wordt vernietigd, maar geen verandering aan de fysieke zaak waaraan het recht kleeft wordt veroorzaakt, dan is er geen schending van het recht. Mary verzamelt poppen. John zegt tegen Mary dat hij vindt dat poppen verzamelen kinderachtig is. Dat vernietigt de waarde die de poppen hebben voor Mary. John heeft het recht van Mary niet geschonden.
In deze rechtstheorie (en evenmin in enige andere mij bekende rechtstheorie) kan een definitie van het woord “veroorzaken” niet afgeleid worden van de premisse van de theorie. Het woord moet dus gedefinieerd worden. Het is altijd mogelijk, ongeacht de definitie van het woord “veroorzaken”, om scenario’s in elkaar te flansen waarin een persoon met kwade bedoelingen de dans ontspringt, een “onschuldig” persoon met een aansprakelijkheid opgescheept wordt, of een slachtoffer geen genoegdoening krijgt. Geen definitie zal ooit perfect zijn in die zin dat zulke resultaten uitgesloten zijn. Op de rechtsfaculteit wordt het adagium “hard cases make bad law” onderwezen. Het betekent dat de sympathie voor een partij die onder de geldende wet zou moeten verliezen de rechter ertoe noopt een slechte regel te creëren om die partij te helpen. We moeten dus een definitie van het woord “veroorzaken” vinden die consistent is met gangbare betekenis van het woord en die tegelijk binnen deze rechtstheorie past. Een persoon veroorzaakt een verandering in een fysieke zaak wanneer er een deterministische keten is tussen zijn handeling en de verandering. Een keten is deterministisch zolang zij niet stopt en opnieuw gestart wordt door de vrije wil van een andere persoon. Je vertelt aan Tom (die geen co-actor is) dat Bob met zijn vrouw naar bed ging. Tom vermoordt daarop Bob. Jij hebt de dood van Bob niet veroorzaakt omdat de keten tussen jouw spreken en de dood van Bob niet deterministisch was – jouw keten stopte en Tom startte een nieuwe keten. Het woord “deterministisch” sluit quantum indetermisme niet uit. Als je een kat in een box stopt op een wijze dat kansdesintegratie van een atoom cyanide vrijmaakt, dan heb jij de kat gedood.
Een keten blijft deterministisch als hij door de vrije wil van een andere persoon een andere richting wordt uitgestuurd. Joe duwt een auto van een helling af. Bob ziet het gebeuren en duwt de auto opzij met als gevolg dat Sally erdoor wordt aangereden. Joe en Bob hebben allebei de aanrijding veroorzaakt. Dat lijkt op het eerste gezicht niet echt eerlijk. Maar bedenk bijvoorbeeld dat Joe eigenlijk de bedoeling had om Carl te raken en dat Bob slechts handelde om hem te beschermen, niet wetende dat hij daardoor Sally schade zou berokkenen. Men kan in deze rechtstheorie niet aan zijn verantwoordelijkheden ontkomen door een beroep te doen op goede bedoelingen. (Terwijl je niet aansprakelijk kan zijn voor rechtsschendingen die je niet veroorzaakt hebt ben dat voor de volle 100% wanneer je wel de veroorzaker bent, los van gelijk welke andere overwegingen.).
Een keten kan gaan van een eigendomsverwervende handelen naar een rechtsschendende. Als je een anaconda vangt en die eet later de hond van de buren op, dan gaat de keten van het vangen, over het eigendom verwerven naar het vernietigen van de eigendom van de buurman en dus een rechtschending. Evenzo is je lichaam een fysieke zaak waar je door te handelen eigendomsrecht over verwerft (hier kom ik later uitgebreid op terug) en een keten kan gaan van elk van jouw handelingen (die jouw eigendom over je lichaam bevestigen) naar een verandering door jouw lichaam aan de fysieke zaken die aan een ander persoon toebehoren. Als iemand slaapwandelend een moord begaat (het is al voorgekomen) of een persoon wordt tijdelijk psychotisch en doodt mensen, dan heeft die persoon rechten geschonden omdat er een deterministische keten is tussen het verwerven van het lichaam naar de dood van de andere personen. Tijd voor een beetje science fiction: A transfereert in het lichaam van B, schopt B eruit en veroorzaakt vervolgens het lichaam van B om C te doden. A heeft het recht van C geschonden precies alsof hij het wapen van B had genomen en C neergeschoten. Maar zelfs al is B eigenaar van het lichaam, toch is B niet aansprakelijk omdat (1) zijn lichaam niet op zichzelf de misdaad pleegde en (2) de keten van B met zijn lichaam ophield op het moment dat A het overnam en dus een nieuwe keten startte. Om deze reden kan jou geen rechtsschending worden verweten wanneer je in een rij staat en iemand duwt je tegen de anderen aan.
Elke keer als een persoon handelt dan veroorzaakt hij een verandering in een fysieke zaak. Een fysiekek zaak is “veranderd” als (a) de handeling de zaak wijzigt of als (b) de handeling een wijziging van de zaak verhindert. Met betrekking tot (a) kunnen we stellen dat een zaak gewijzigd wordt als we het laten botsen met andere mattergie. Inzake (b) is er een verandering van de zaak als we een fysieke botsing tegenhouden die zonder onze handeling zou hebben plaatsgevonden. Licht vloeit van de zon naar de aarde. Bob plaats zijn planten in het pad dat het licht volgt. Joe richt op zijn eigen grond een gebouw op en verhindert daardoor dat het licht bij de planten van Bob komt en aldus verandert hij de planten van Bob door ze te doden. Hoewel Bob het licht niet verandert tot het zijn planten bereikt, en bijgevolg het licht dat door Joe veranderd wordt niet bezit, toch bezit hij de planten. Door de planten van licht te versteken heeft Joe een verandering veroorzaakt in Bob’s planten. De keten van het bouwen naar het verhinderen van het licht naar de dood van de planten is deterministisch. De planten zijn veranderd ten opzichte van wat zij zonder Joe’s handeling zouden zijn geweest, nl. levend. Bob kan niet langer zijn planten gebruiken om zijn waarde te bereiken en dus heeft Joe zijn rechten geschonden.
Bob vist in een rivier. Een beetje stroomopwaarts verwijdert Joe alle vis. Wanneer Bob zijn lijnt uitgooit vangt hij niets. Bob’s lijn, haak en aas zijn niet langer dezelfde – er hangte geen vis meer omheen, en dat was een waarde voor Bob. Als het water van de rivier de vijver van Bob vult en Joe neemt al het water weg, dan is de vijver veranderd – hij is nu droog. Als Joe een eend neerschiet die ander op de vijver zou zijn neergestreken, dan is de vijver ook veranderd – er is een eend minder, het niveau van het water is lager en het water wordt niet meer door eendenpootjes bewogen. Maar veronderstel dat Joe een polluent in de rivier loost en Bob gebruikt de rivier niet voor visvangst. De vervuiling vermindert de waarde van Bob niet en dus is Bob’s recht niet geschonden.
Verjaring
Het verstrijken van tijd heeft nooit een uitdoving van aansprakelijkheid voor gevolg. Bob schendt Joe’s rechten wanneer hij een sateliet in een baan om de aarde brengt en deze 20 jaar later naar beneden komt en Joe verplettert. Er kan geen bevrijdende verjaring bestaan omdat er geen wetgever kan bestaan die een dergelijke verjaring kan decreteren. Aan de andere kant, niemand kan gedwongen worden om een persoon te helpen om restitutie te krijgen voor een rechtsschending, tenzij ermee hij instemt, en een persoon kan weigeren mee te helpen aan de vordering tot restitutie indien de rechtsschending erg lang geleden gebeurde omdat het in dat geval erg moeilijk is om te bewijzen dat een schending plaatsvond, of wie het gedaan heeft, of omdat de schuldige persoon allang verdwenen is. Vandaar dat uit praktisch oogpunt het verstrijken van tijd de vordering tot restitutie bemoeilijkt.
De reden voor de rechtsschending is volkomen irrelevant. Als je Sally vermoordt omdat Bob ermee dreigt anders jou of iemand die je na staat te vermoorden, dan blijf je nog steeds aansprakelijk voor de dood van Sally. Een bedreiging op zich is een rechtschending. Niemand stemt ermee in om een bedreiging te horen. Maar ermee instemmen de voorwaarden van de bedreiging te horen staat niet gelijk met instemmen met het horen van de bedreiging zelf. Als Joe zegt: “Ik heb je dochter en zal haar doden als je niet aan mijn eisen voldoet” en Bob antwoordt: “Wat zijn je eisen?” dan heeft Bob ingestemd met het aanhoren van de voorwaarden, niet met het aanhoren van de dreiging zelf.
Bedrog kan op verschillende manieren een rechtsschending zijn. Jack’s bookmaker zegt, “Geef mij honderd euro en ik zal het voor je inzetten op True Love op de vierde plaats”. Jack geeft het geld en de bookmaker gaat ermee vandoor. Het aanbod van Jack is op zich een rechtsschending omdat Jack niet heeft ingestemd met het aanhoren van een leugen. Jack heeft bovendien alleen ingestemd om het geld aan de bookmaker af te geven om hem de inzet te laten doen. Jack heeft niet ingestemd met enig ander doel voor het gebruik van zijn geld. De bookmaker heeft dus geen instemming en schendt Jack’s recht.
Onder het conventionele recht zijn geld, toonderobligaties of -aandelen, cheques and dergelijke, “verhandelbare waardepapieren”. Over het algemeen betekent dit dat als Joe aan Bob een boek verkoopt, Bob het betaalt met een briefje van €10 dat hij van Carl gestolen heeft, en Joe in goed vertrouwen het briefje aanvaardt, niet wetende dat het gestolen is, dan hoeft Joe het niet aan Carl terug te geven (in welk geval Bob €10 schuldig is aan Carl). Een vergelijkbaar resultaat is mogelijk onder deze rechtstheorie als de eigenaar weet en instemt met de aard van het verhandelbare waardepapier.
Rechtsafstand met betrekking tot een fysieke zaak laat de eigenaar niet toe om aan aansprakelijkheid te ontsnappen als de rechtsschending na de rechtsaftand plaatsvindt. Als Bob zijn ruimtestation uit de lucht valt, dan kan Bob niet de dans ontspringen door net voor de landing op Joe te roepen “Ik doe afstand van mijn ruimtestation”. De vraag is: “Schondt Bob het recht van Joe?”, niet “Is Bob eigenaar van het ruimtestation?”
Een rechtsschender kan zich niet bewust zijn van het feit dat hij een recht schendt of hij kan bij vergissing veronderstellen dat de eigenaar heeft ingestemd. Tot de eigenaar zijn recht opeist kan de rechtsschender ten overstaan van derden stellen dat hij de fysieke zaak van de eigenaar mag gebruiken om zijn waarden mee te verwezenlijken. Derhalve kan een eerste rechtschender het pleit winnen van een tweede rechtsschender als het gebruik van deze laatste met zijn waardedoelen interfereert. Bijvoorbeeld: enkele jongens spelen voetbal op een braakliggend terrein van Bob. Bob weet van niets en stemt dus niet in. Een nieuwe groep jongens komt langs en jaagt de voetballertjes met geweld van het terrein af. De laatste jongens schenden zowel de rechten van de eerste groep als dat van Bob.
Geen positieve rechten
Nalaten te handelen is geen rechtsschending omdat hiervoor de intiatie van een causale keten nodig is. Men schendt het recht van een kind niet door er niet voor te zorgen tenzij men ermee heeft ingestemd om hiertoe verbonden te zijn. Als Bob instemt om Sally te voeden dan zegt hij eigenlijk dat hij periodiek afstand zal doen van eigendom over het voedsel zodat Sally er eigenaar van kan worden en het kan opeten. Eigendom gaat dus periodiek over en als Bob het voedsel dat eigendom is van Sally vasthoudt, dan schendt hij haar recht.
De achieleshiel van alle rechtstheorieën ligt in hun verzinsels over noodsituaties. Het kind van Joe is aan het verdrinken. Kan hij, zonder de instemming van Bob, haar diens reddingsboei toewerpen en aldus Bob verhinderen om de reddingsboei voor zichzelf te gebruiken zonder dat Joe hiervoor aansprakelijk is aan Bob? Nee. Deze theorie maakt geen uitzonderingen. Als Joe de reddingsboei neemt zonder de instemming van Bob, dan schendt hij Bob’s recht. Moet hij dan zijn kind laten verdrinken? Nee, natuurlijk niet. Hij moet de reddingsboei nemen, zijn kind redden en Bob schadevergoeding betalen voor het schenden van zijn recht. Een boot zinkt. De reddingssloep kan maar 5 mensen dragen zonder zelf te zinken. Joe gooit Bob voor de haaien zonder dat Bob hoermee instemt. Joe heeft Bob’s recht geschonden. In deze theorie geldt “nood breekt recht” niet.
[148] Als je een zwaartekrachttheorie definieert en je ziet een helium ballon omhoog gaan, dan kun je verschillen aantonen tussen die ballon en een baksteen. De netto kracht is de zwaartekracht plus de opwaartse kracht van de zwaartekracht van de verplaatste lucht.
Als je verschillen tussen mensen wilt aantonen, moet je iets dergelijks kunnen aantonen:bijv. mensen in de overheid hebben 1 kilogram zwaardere hersenen en daarom is voor hen goed, wat voor gewone mensen slecht is. Of het op je hoofd zetten van een politiepet maakt moord opeens goed, omdat de politiepet electromagnetische veranderingen in de onderliggende hersenen tot stand brengt.
Discussie over UPB en hoe het inconsistente ethishe theorien omver haalt.
http://www.freedomainradio….
[149]
Als niet-stelen een emotie is, kan men zich afvragen wat stelen dan wel zou mogen zijn.
Vermoedelijk ook een emotie.
Conflicterende emoties dus.
Waarbij voor de ene ‘emotie’ meer waardering is dan voor de andere.
Schijnbare ‘oplossing’, maar gewoon stof verplaatsen.
Oftewel, hoe verplaatst men het probleem met het oog op het draaiend houden van het wetenschappelijk onderzoek der zaken.
De man slaat zijn vrouw in een emotie.
De vrouw reageert in een emotie.
Waar is de moraal gebleven?
Gegroet.
[153] There you go.
Dáár is de moraal gebleven dus. In emotie. Voor iedereen anders, afhankelijk van tijd en plaats.
Of toch niet?
Lees de link maar. Interessant.
En d’r is een sprankje hoop.
[154] Dus omdat mensen soms moorden, kun je niet vaststellen wat goed en wat kwaad is ? Was het vroeger bij je ouders soms ook moeilijk om duidelijke regels te vinden over wat mocht en wat niet mocht ? Regels waar ze zich zelf dan ook aan hielden ?
[155] Als iedereen dezelfde emoties zou hebben, dan zou er universele moraal zijn. Anders niet.
Niks moeilijks aan om binnen gezinnen, kleine groepjes, een groepsmoraal neer te leggen.
D’r treedt al snel middeling op en er ontstaat als vanzelf ‘geaccepteerd gedrag’ Persoonlijke voorkeuren worden groepsvoorkeuren.
Zo gaan die dingen.
En binnen een groepje is moorden niet zo geaccepteerd; je zou al snel geen groepje over hebben.
Maar die lui in die andere groep, die mogen toch wel dood zeker? Die geloven in heel verkeerde goden hoor. En ze dragen nog verkeerde schoenen ook.
Heb je de link gelezen?
http://www.wjh.harvard.edu/…
[156] het gaat uit van de stelling:moraal is de heersende opvatting over wat goed is en slecht.
Ik ben het hier niet mee eens, niet alleen blijf je zonder objectieve basis als 2 TV sets tegen over elkaar staan, maar ik kan ook bewijzen dat je er zelf niet in gelooft. Als je mij probeert te overtuigen van iets, door mij op een artikel te wijzen, heb je al aangegeven dat ik het fout heb en jij het goed hebt en dat er dus een objectieve standaard voor waarheid is en dat ‘juist’ beter is dan ‘onjuist’, refererend aan die standaard voor waarheid. Alleen al door je in een discussie hierover te mengen, geef je al aan dat jouw mening in jouw ogen de juiste is. Dan kun je niet meer de subjectieve hoek in gaan en beweren dat ieder zo zijn gelijkwaardige eigen opvatting heeft.
2000 jaar geleden was de algemeen heersende opvatting dat slavernij juist was. Slavernij heeft het jesus OK stempel. Het is echter niet moraal, het is dat niet in de realiteit, omdat het het universaliteits principe schendt. Het geeft verschillende rechten, voor hetzelfde type wezens. Als je met een theorie over de zwaartekracht komt, moet hij voor alle massas gelden, anders is ie onjuist (in de realiteit), hoeveel mensen hem ook aanhangen. Als je met een theorie over moraliteit komt, moet hij niet tot een logische contradictie leiden als je hem op alle mensen toepast. Dit is onafhankelijk van wat mensen in de praktijk doen, of hoeveel mensen er voor zijn of er tegen zijn. Net zoals je van een natuurkundige theorie niet vraagt of een collega natuurkundige hem leuk vind of niet, doe je dat ook niet bij een moraaltheorie. Het gaat erom of ie juist is of niet. Wat mensen vervolgens doen, moeten ze zelf weten.
[154]
Ik zie toch andere conclusies, die niet bijzonder hemelbestormend zijn.
Nieuw is vooral dat men hersenfuncties kan localiseren.
Maar men heeft geen speciaal hersengebied kunnen vinden dat moraliteit bepaalt.
In het beoordeling van morele situaties spelem emoties, empathische vermogens, culturele omstandigheden en ratio een rol.
Dat wisten we toch al?
Het bevestigt de bijbelse notie dat moraal van buiten aan de mens moest worden gegeven, dat niet moraal niet automatisch aanwezig is.
En waarom hebben wij rechters die morele situaties rationeel moeten beoordelen?
Om de emoties niet te laten overheersen, welke leiden tot lynchpartijen, pek en veren, uitsluitingen en gemeenschappelijke treiterijen, die ad hoc plaatsvinden t.a.v. wellicht onschuldige of minder schuldige burgers.
[158]
Herstel: … In het beoordelen van morele situaties spelen emoties, empathische vermogens, culturele omstandigheden en ratio een rol.
Het bevestigt de bijbelse notie dat moraal van buiten aan de mens moest worden gegeven, dat moraal niet automatisch bij mensen aanwezig is.
[158] het enige probleem met die bijbel is dat het slavernij goedkeurt, je dochters als sexslaaf verkopen ok vindt, stenigen van mensen die op de sabbat werken, doden van overspeligen, doden van homosexuelen. God verdrinkt verder iedereen op de hele aarde inclusief kleine kinderen en vindt dat als je een stad vindt waarin iemand een ander geloof aanhangt, dat je iedereen in die stad moet vermoorden, inclusief kinderen en vee en deze vervolgens moet platbranden.
Rara, wat vreemd dat religies een rivier van bloed achterlaten.
Gelukkig hebben we rechters om rationeel te oordelen, want gewone mensen zouden elkaar maar opknopen, terwijl iedereen weet dat als je 1 van die gewone mensen een zwarte jurk aantrekt, dat hij daar dan opeens rationeel van wordt.
Maar of je nu het boek van God gebruikt om te kijken wanneer geweld gerechtvaardigd is, of het boek der wet om te zien op wie je een pistool moet richten, beide vormen van immoraliteit leiden tot rivieren van bloed.
[157]
PCRS: het gaat uit van de stelling:moraal is de heersende opvatting over wat goed is en slecht.
Ik ben het hier niet mee eens, niet alleen blijf je zonder objectieve basis als 2 TV sets tegen over elkaar staan, maar ik kan ook bewijzen dat je er zelf niet in gelooft.
H: Ben je het oneens zijn met het feit dat mensen verschillende opvattingen hebben over goed en kwaad? Ben je het oneens met feiten?
Moraal is een grabbelton van meningen. Je gaat me toch niet vertellen dat er morele *feiten* bestaan? Ben jij de zoveelste ‘is-ought’ tovenaar?
Pcrs: Als je mij probeert te overtuigen van iets, door mij op een artikel te wijzen, heb je al aangegeven dat ik het fout heb en jij het goed hebt en dat er dus een objectieve standaard voor waarheid is en dat ‘juist’ beter is dan ‘onjuist’, refererend aan die standaard voor waarheid. Alleen al door je in een discussie hierover te mengen, geef je al aan dat jouw mening in jouw ogen de juiste is. Dan kun je niet meer de subjectieve hoek in gaan en beweren dat ieder zo zijn gelijkwaardige eigen opvatting heeft.
H: Joh, ik wil jou helemaal niet overtuigen. Morele absolutisten interesseren mij geen donder, de wereld is beter af zonder. Ik kijk naar moraal als een natuurverschijnsel. Niet normatief dus.
Het artikel van Greene en Haidt beschrijft welke hersencentra zoal betrokken zijn bij het afwegen van morele kwesties en dilemma’s. De ratio speelt een kleine, maar soms beslissende rol. Emotioneel stuur je die trolley toch maar over dat ene mannetje in plaats van over die vijf. Maar de ratio gaat aan het werk als je zelf dat ene vette mannetje voor de trolley moet werpen om die 5 mannekes het leven te redden.
Het artikel geeft een aardig beeld hoe er gedacht werd over moraliteit. En inderdaad, denken dat jouw moraliteit bedacht is, is een fictie. Moraliteit vindt zijn oorsprong in de emotie. Dat is niet mijn mening. Dat is een feit. Het goedkeuren of afkeuren van bepaald gedrag is een onmiddellijk ‘weten’ en niet de resultante van een gloedvolle redenering. De ratio komt er pas in bij onpersoonlijke morele issues. Dat staat nou allemaal in dat aardige artikel. Joshua Greene heeft trouwens heel wat te melden. IMHO. http://www.wjh.harvard.edu/…
Pcrs: 2000 jaar geleden was de algemeen heersende opvatting dat slavernij juist was. Slavernij heeft het jesus OK stempel. Het is echter niet moraal, het is dat niet in de realiteit, omdat het het universaliteits principe schendt. Het geeft verschillende rechten, voor hetzelfde type wezens.
H: Lijkt mij ook. Het is strijdig met het natuurrecht. Da’s voldoende recht voor mij. Het is niet strijdig met het recht van de sterkste overigens. Het is maar waar je voorkeur ligt 🙂
[160]
vreemde karikaturen, niet eens geestig
[161] H:Ben jij de zoveelste ‘is-ought’ tovenaar?
PCRS:Nee, mensen denken verschillend over wat goed en kwaad is, maar mensen dachten ook verschillend over of de zon om de aarde draaide of andersom. Dat neemt niet weg dat sommige opvattingen onjuist zijn. Dat zijn ze als ze ongelijke rechten aan gelijkwaardige individuen toekent.
H: Joh, ik wil jou helemaal niet overtuigen. Morele absolutisten interesseren mij geen donder, de wereld is beter af zonder……
PCRS:Probeer je mensen daar van te overtuigen ? Beweer je dat morele absolutisten onjuist zijn en morele relativsiten juist ? Is dat een referentie aan een objectieve werkelijkheid, die jij beter benadert dan ik ? Volgens je eigen opvattingen is er geen juist en onjuist, want er is geen objectieve werkelijkheid, het is allemaal persoonlijke smaak.
H:Moraliteit vindt zijn oorsprong in de emotie. Dat is niet mijn mening. Dat is een feit.
PCRS:Probeer je me daar nu van te overtuigen ?
[162] Het is niet mijn boek, het zit echter wel vol met geesten.
[164]
Pc schudt wat halve waarheden uit zijn mouw, en denkt dat rechters rationeel worden zodra ze een zwarte jurk aantrekken.
Tevens verlangt hij moraliteiten die net zo vast staan als de zwaartekracht.
Nu heeft de geschiedenis der mensen aangetoond, dat elke moraal gemakkelijk door mensen kan worden gebroken. Moraal valt vaak omhoog, zal ik maar zeggen.
Desalniettemin schijnt moraal voor hem een natuurwet te zijn.
En roept hij hard dat dat moet.
Zal de hele wereld naar hem luisteren?
Kan hij 1 morele regel noemen die niet door mensen wordt geschonden?
[165] Ik denk juist niet dat rechters rationeel worden als ze een zwarte jurk aantrekken. De enige goede rechters, zijn rechters waar mensen vrijwillig voor kiezen een dispuut bij af te handelen.
Die morele vaagheid is heel handig als je mensen om de tuin wilt leiden.
Morele regels worden aan de lopende band geschonden, maar het gaat er om dat je van sommige morele regels objectief kunt vaststellen dat ze ONJUIST zijn.
[166]
Onjuiste morele regels worden ook gemakkelijk geschonden, door ze als juist voor te stellen.
Daarmee staan ook onjuiste moraliteiten niet vast als een natuurwet.
Als juiste moraliteiten niet natuurwettelijk zijn, dan ook de onjuiste, die de keerzijde van de medaille zijn.
[167] Het navolgen van objectief onjuiste morele regels, heeft negatieve consequenties. Hoe langer en door hoe meer mensen het gebeurt, hoe hoger de negatieve consequenties zich opstapelen.
Maar wat is jouw verklaring voor de rivieren van bloed die uit staat en geloof zijn voortgekomen ? Heeft het iets te maken met het geweld dat gepredikt wordt in hun boeken ? Ik ben benieuwd naar je verklaring.
[168]
Zelfs de kwalificatie negatief staat allerminst vast. Nu vind je slavernij negatief. Maar destijds zou een slaaf die goed werd behandeld, wel eens best tevreden kunnen zijn geweest met zijn bestaan.
De rivieren van bloed begonnen niet bij boeken van een staat of boeken van een geloof.
De rivieren van bloed begonnen bij broedertwisten, uit hebzuchtig verlangen naar grote rijkdom, uit jaloezie, sadisme, het uitschakelen van een concurrent, in vlagen van onbeheerste woede, in het beschermen van eigendommen, in het verlangen naar hogere posities, in het beschermen van zijn gezin, zijn familie, enz.
Komen dus voort uit menselijke eigenschappen.
[169] Er is een manier om met onverslaanbare zekerheid te weten of een slaaf best tevreden was met zijn bestaan. Dat doe je door hem vrij te laten en te kijken wat hij doet.
Als je dat soort fundamentele dingen niet doorhebt, zul je altijd een slaaf blijven van mythologie. Daarmee ben je een manipuleerbare speelbal van degenen die je de moraal wijsmaken van het algemeen belang of van de onzichtbare luchtgod. Want als mens ben je alleen maar in staat te doen wat je goed vindt en als je dat door andere mensen laat voorschrijven, ben je gedoemd in de rivier van bloed te duiken die aan onjuiste moraal verbonden is.
[169] Je zegt ook dat die rivieren van bloed niets met die boeken met geweldsinstructies te maken hebben. Geen leger trok echter vrijwillig ten strijde. Of de overheid had een dienstplicht (ga moorden, of wordt zelf vermoord), of ze financierden het met huurlingen of beroepssoldaten die betaald werden met belastinggeld dat onder dreiging met geweld van de burger werd afgepakt.
Dus net als met de slaaf:Er is met onverslaanbare zekerheid vast te stellen of de oorlog in de mens zit en dat doe je door de mens vrij te laten oorlog te voeren en te kijken of hij vrijwillig zijn centen en leven op tafel legt om te gaan vechten, dus zonder hem te dwingen met belasting of dienstplicht.
En dan ook zonder zijn moraal te manipuleren via religies die hem wijs maken dat het goed is om de ander te vermoorden.
Wat blijft er dan nog over ? Een roofmoordje hier en een crime passionel daar, that’s all.
[163] P: …maar mensen dachten ook verschillend over of de zon om de aarde draaide of andersom. Dat neemt niet weg dat sommige opvattingen onjuist zijn. Dat zijn ze als ze ongelijke rechten aan gelijkwaardige individuen toekent.
H: Je kunt toch zomaar ongelijke rechten uitdelen aan gelijkwaardige individuen?
Dat is zelfs onvermijdelijk bij de lokale rechtbanken die jij voorstaat. Ik denk dat juist dan universaliteit wegebt.
Maar nu wat preciezer: ligt niet al in de term ‘gelijkwaardig’ besloten dat je mensen gelijke rechten toekent? Dan is ongelijke rechten voor gelijkwaardige mensen inconsistent en niet zozeer een onjuiste uitspraak.
Met behoud van universaliteit kun je overigens ook het recht van de sterkste voorstaan.
Dat is wat Arjen doet (eerstgevonden, dus je lazert maar op)
en dat is wat sociaal darwinisten doen (met als rationalisatie een foutieve vertaling van de term ‘survival of the fittest’)
P: Beweer je dat morele absolutisten onjuist zijn en morele relativisten juist ? Is dat een referentie aan een objectieve werkelijkheid, die jij beter benadert dan ik ? Volgens je eigen opvattingen is er geen juist en onjuist, want er is geen objectieve werkelijkheid, het is allemaal persoonlijke smaak.
H: Walk before you leap!
Het zijn nou juist de morele absolutisten die voor ‘rivieren van bloed’ hebben gezorgd.
Onder hen vind je de grote namen in de geschiedenis, onder hen ook de plofmoslims.
De wereld is beter af zonder de absolutist. Zijn intolerantie staat garant voor ellende.
Heeft de morele relativist dan gelijk?
Zijn twijfel doet vermoeden dat er ratio in zit, zijn twijfel voorkomt dat hij zijn norm tot DE norm verheft, hij weet dat het ‘slechts’ emotie is, van zichzelf, net zo goed als van een ander.
Ja, het zou zomaar kunnen: relativerende mensen zijn in de regel heel wat beter te pruimen dan Prinzipienreiters 🙂
Al is er 10* een objectieve werkelijkheid, dan nog kan niets in die werkelijkheid mij verhinderen een mensenkind te verorberen bij het ontbijt.
Jouw probleem is dat moraal een mening IS.
Je kunt heel best tot afspraken komen, tot een rationeel systeem van goedgekeurd en afgekeurd gedrag. En dan is het zomaar ‘objectief’.
Maar dat is een proces van eindeloos ouwehoeren, van afspraken maken. Met zoveel mogelijk belanghebbenden. Eigenlijk zitten we dat nou al een paar honderd jaar te doen. ‘t Heet democratie 🙂
[172] Wij praten denk ik een beetje langs elkaar heen. Jij ziet recht als dat wat met geweld wordt afgedwongen als zijnde recht. Dat is inderdaad een mening met een pistool. Mensen die hun absolute gelijk met geweld aan anderen wilden opleggen hebben dan ook voor rivieren van bloed gezorgd.
Ik kan inderdaad niemand verhinderen dat hij zegt dat de aarde plat is en dat beweer ik ook niet en wil ik ook niet. De mening dat de aarde rond is en om de zon draait is niet met geweld opgelegd. Het is juist bevonden uit empirsche waarnemingen en logische deductie. Maar je kunt nog steeds beweren dat de aarde plat is en die mensen zijn er ook. Als je echter opvattingen hebt die onjuist zijn, schiet je jezelf in de voet.
Als je van mening bent dat je auto goed onderhouden is en in de realiteit is ie dat niet, is dat nadelig, andersom ook. De juiste opvatting over de werkelijkheid is het beste.
Moraaltheorien in het verleden begonnen altijd met:als je van menselijk leven als de hoogste waarde uitgaat (objectivisme), dan volgt dit en dit en dat, of als je uitgaat van het collectief als de hoogste waarde (socialisme), dan volgt dit en dit en dat. Maar dat valt onderuit als je niet van die eerste waarde uitgaat.
UPB is een andere benadering: Alles wat naar voren geschoven wordt als te prefereren gedrag tussen mensen moet universeel kunnen gelden voor al die mensen.
Het gaat misschien een beetje te ver om het hele bewijs uit het boek over te typen, maar dat haalt diefstal, moord, verkrachting onderuit en dat schiet lekker op.
Hier kun je dus alleen mee aantonen dat dit geen juiste moraaltheorien zijn en je kunt er niemand mee dwingen, zoals met geen enkele theorie.
Maar mensen worden wel gedreven door moraal. Daarom zegt elk kind bij ruzie :"hij begon" (zelfverdediging goed, initiatie van geweld is fout) en "ik mocht niet gooien en nu gooi jij zelf .." (universaliteit van regels)
Zelfs Hitler durfde Polen niet binnen te vallen zonder een voorwendsel van zelfverdediging. Juist Premiers en priesters hebben geprobeerd (succesvol) om deze drang tot het goede te gebruiken om mensen kwaad te laten doen en geweld te laten gebruiken (door het kwade als goed te herdefinieeren, welfare/warfare state (voor de armen), publiek onderwijs (voor de armen), rent control (voor de armen), Afghanistan binnenvallen (voor vrouwenrechten), Iraq binnenvallen (zelf verdediging), kolonialisatie (zieltjes redden)). Voordat iemand een pistool op zijn neus wordt gezet om zijn geld af te pakken of zijn leven, wordt er altijd en altijd een moreel acceptabel sausje over gegoten en het geweld loopt altijd uit de hand.
Met UPB weet je in ieder geval de ergste leugens er direct uit te halen.
Overal neemt de kerkelijkheid af, behalve in de VS, omdat die een empire overeind proberen te houden en dan is de mythologie hard nodig, om de mensen onder narcose te brengen.
[173]
Geen tijd voor uitgebreide reacties.
Maar die laatste alinea is volledig de omgekeerde werkelijkheid.
Denk je nu werkelijk dat Amerikanen ter kerke gaan omdat ze een narcose wilen teneinde een mythologie in stand te houden die het Amerikaanse ‘rijk’ in stand moet houden?
Eerder is het volledig omgekeerd.
Pc denkt toch niet dat Europeanen met dezelfde doelstellingen ter kerke gaan?
En de Chinese ondergrondse huiskerken?
En de oud-katholieken in Nederland??
Wat een rare vooronderstellingen van zaken toch weer.
[174] Onderwerping aan God of overheid is onderwerping aan mensen. Kerken krijgen niet voor niets belastingvrijstelling. Een quote uit "When does Jesus bring the porq chops"
It all started when primitive men sat around the camp fire and one stood up and said: "From now one, I am your king, the sun is my father, the moon is my my mother, they tell me when to throw the virgins into the volcano. You owe me half your income, I can fuck your wives and remember:if I concentrate really hard, I can make your head explode""
De staat en religie oefenen beiden macht uit door onzichtbare dingen te verzinnen , die groter zijn dan zijzelf en hun license to kill rechtvaardigen. Ze weten dat mensen als uitgangspunt hebben: gelijkwaardige mensen, gelijkwaardige rechten. Daarom verzinnen ze de ongelijkwaardige God en vaderland om hun license to kill to rechtvaardigen. Dus ze weten dat moorden immoreel is en zeggen tegen mensen:"maak je geen zorgen, deze is voor God de vader of deze is voor je Vaderland. Het machtsverschil dat jij vroeger met je vader had, is nu van toepassing op dat met de staat of God.
[170] [171]
Het is een kwestie van gradatie, niet van principes. Maar de libertarier wil nu ook al de geschiedenis met zijn meetlat her-interpreteren.
De kleinst mogelijke ‘staat’ , de stam, is al in oorlog verwikeld met andere stammen, en daar kunnen allerlei redenen voor zijn (nier alleen religie): belust op rijke buit en vrouwen, belust op gebiedsuitbreiding, wraaknemingen, op zoek naar betere gronden, enz.
Dan die vrijwilligheid. Slaven die goed werden behandeld bleven vaak vrijwillig, ook al mochten ze vertrekken.
Veel soldaten vechten en vochten ook vrijwillig, om allerlei redenen. Uitzicht op buit, ontsnapping aan een armzalig leven, avontuur, echte liefde voor het vaderland, echte woede over een vijand, b.v. over de nazi’s, het verdedigen van eigen lijf en goed enz.
Kerkgangers zijn geen speelballen, maar kiezen zelf voor de kerkgang en hun geloof.
Uiteraard komt het onvrijwillige ook voor! Maar Pcrs stelt het hier voor alsof het allemaal uit dwang en manipulatie bestaat.
‘Religie’ (gooi alles maar op 1 hoop), zou mensen drijven tot oorlog en doen moeten duiken in rivieren van bloed?
Wat een generaliserende eenvoud.
Welke kerk roept op tot oorlog? Hun bronboek roept er in ieder geval niet toe op.
En over vermeende natuurwetten m.b.t. moraal zegt dit alles natuurlijk helemaal niets.
[176] In Leviticus staat dat de ongelovige gedood moet worden. Ik verzin niets, herinterpreteer niets. Is gewoon voor iedereen na te lezen.
[142] [143]
Pcrs,
Ik zeg ook niet dat ik eigendomsrechten niet belangrijk vind, integendeel. Zeker vanuit utilitair oogpunt is het een zeer praktische manier om tot grotere productiviteit met relatief weinig dwang te komen. Mits ons uitgangspunt is om zo min mogelijk dwang toe te passen omdat we ook zo min mogelijk dwang willen ondergaan (de negatieve Gulden Regel of een soort van het UPB van Molyneux), maar we wel zo reëel zijn dat we niet tegen elke prijs in elke situatie "dwangvrij" zouden (willen) zijn, is privaat eigendom essentiëel.
Het is ook in mijn belang, of in ieder geval niet tegen mijn belang, als jij natuurlijke hulpbronnen die ik toch niet kan of wil gebruiken, via jouw arbeid verandert in zaken waar jij en ik meer aan hebben. Als jij een stuk moeras drooglegt, heb ik het bijkomend voordeel dat ik geen last meer heb van malariamuggen. Tenzij ik een fanaat ben die geen centimeter aan de "natuur" wil veranderen, is dat op z’n minst niet in mijn nadeel. Als jij ook nog eens extra voedsel kweekt op dat stuk grond en het op de markt verkoopt, is het goed mogelijk zelfs in mijn voordeel.
Maar zoals je zelf al aangeeft, loopt dit niet altijd zo soepel. En juist in die gevallen wordt duidelijk dat eigendom op zich geen absoluut recht is in het voordeel van alle partijen in alle gevallen. Dus het kan onmogelijk echt "universeel" zijn. Eigendom is voornamelijk voordelig voor de eigenaar, en slechts "mogelijk" voordelig voor de niet-eigenaar. Voor Japan kan het misschien voordelig zijn om olie te stelen van Nigeria, maar dat is niet langer het geval als ze hiervoor een hogere prijs moet betalen dan wanneer ze de Nigerianen gewoon zou laten werken en door concurrentie een redelijke prijs zou bedingen, of wanneer de rollen omgekeerd zouden zijn.
Maar dan is er natuurlijk de vraag: Wat is een "redelijke prijs"? Dat lijkt me een erg lastige om te beantwoorden, maar zoals we hebben kunnen vaststellen, is het in ieder geval niet een monopolieprijs. Al was het maar omdat een monopolie op essentiële natuurlijke hulpbronnen juist een recept voor conflict en geweld is. Want dat zou betekenen dat Nigeria de maximale prijs kan eisen die Japan in staat en bereid zou zijn om te betalen voor de olie, en ze er geen enkel belang bij zou hebben om meer olie te produceren.
Omdat ik voor zo min mogelijk dwang ben, kan ik tot op zekere hoogte meegaan met de theorie van Arjen, maar ik kan het onmogelijk als absoluut zien, omdat "eerste inbezitnemer", of eigenlijk "privaat eigendom" in het algemeen een praktisch middel daartoe is, maar niet onder alle omstandigheden.
[144] [145]
SpyNose,
1. Goed, dan laten we de definitie van wil en van de mogelijkheid dat dieren die ook hebben even buiten beschouwing. Al komt dat probleem later natuurlijk weer terug.
2. Hier ontbreekt een stukje van je tekst, zo te zien.
3. Zeker, al weet ik niet of het "overlevingscriterium" meer objectief is dan andere. Ook de wil om te leven is subjectief. Al is meestal de wil van sommigen om niet te leven, geen probleem voor degenen die dat wel willen, om evidente redenen. Het levert echter wel conflicten op, ook in de huidige reële wereld, wanneer de ene mens bereid is om meer risico voor dat overleven te verdragen dan de ander. Het is een groot actueel probleem om een "objectieve" maatstaf te vinden die dat conflict kan oplossen. Want de extremen: de totale neuroot die het liefst de hele wereld in een grote gewatteerde cel zou veranderen en iedereen lobotomiseren om vooral maar ieder risico voor zijn\haar eigen leven te minimaliseren, en aan de andere kant de risiconemer, bijvoorbeeld de wetenschapper die graag een experiment zou willen doen dat potentiëel een x% kans op wereldvernietiging heeft, kunnen niet beiden gelijk hebben én krijgen. Een objectieve reden waarom de één gelijk zou hebben en de ander niet, is er volgens mij immers niet. De wens tot overleving tegen elke prijs is niet objectiever dan de wens om "iets anders" te willen doen met het eigen leven.
Wat betreft mijn "problemen" met bezit, niettegenstaande het op zich zeer redelijke wat in het zakenrecht van het Nederlands wetboek staat (en eigenlijk vrijwel in alle landen geldt die afgeleiden van Romeins Recht of Common Law toepassen, of zelfs vrijwel ieder rechtssysteem dat privaat eigendom erkent), zie mijn reactie op Pcrs hierboven. Wat Arjen zegt, komt praktisch op hetzelfde neer, maar verabsoluteert een praktische grondregel die vele volkeren hebben toegepast om onnodige conflicten te voorkomen, tot een onwrikbaar moreel beginsel. Dat lijkt me toch een brug te ver, en bovendien niet echt gebaseerd op logica of een "natuurwet", maar meer een rationalisatie van die praktijk.
[178] Er bestaat alleen maar privaat eigendom. Er zijn alleen onrechtmatige eigenaars en rechtmatige eigenaars. Onrechtmatige eigenaars hebben dit eigendom verkregen door dwang, rechtmatige door iets te verwerken wat geen eigendom was, of het vrijwillig te ruilen met anderen. Oftewel volgens Oppenheimer: er zijn maar 2 manieren om eigendom te verwerven:via ontginning en vrijwillige ruil met andere rechtmatige eigenaars (economische methode) of via geweld en diefstal (politieke methode).
Het utilitarisme heeft geen notie van recht en dat leidt mi tot vreemde situatities. Als een net vrijgekomen verkrachter een prostitue tegenkomt en voor hem is de waarde van sex +1000 euro, terwijl voor haar de negatieve waarde -100 euro is, dan mag hij haar volgens utilitaristen verkrachten, omdat de totale utiliteit voor de samenleving positief is. Hier kun je alleen maar wat tegenin brengen door van rechtmatige eigendomsrechten uit te gaan (niet van voordelig of nadelig voor iemand zoals jij schreef). Ik zie daar absoluut geen probleem mee. Dat je in sommige situaties je recht niet krijgt of onrecht zult doen om te overleven, doet m.i. niets aan de objectiviteit van de Lockiaanse eigendomsrechten af. Ze zijn ook wel degelijk universeel:Iedereen kan tegelijk deze eigendomsrechten naleven, zonder dat er een logische contradictie optreedt.
[179]
Waar blijven in dit schijnbaar objectieve verhaaltje, de gemeenschappelijke eigendommen, beter gezegd, het vrijwillig afstaan van persoonlijk eigendom ten behoeve van de gemeenschap, in de eerste christelijke gemeenten, de kloosters, de hippie-communes, de kibboetsim?
Volstrekte realiteit, dus onder de noemer objectief te scharen.
Tenzij ‘objectief’ een eigen voorkeur representeert.
Comments are closed.