In de discussie over machtsmisbruik zie je duidelijk twee kampen. De ene groep richt zich op de kwalijke gevolgen van privatisering en Big Business. De andere groep richt zich juist op de politici die allerlei regels maken waarmee ze het leven van ondernemers onmogelijk maken. Zij geven andermans geld uit om een leuk CV op te bouwen. Deze twee kampen vliegen elkaar in de haren en rollen over de grond. Maar ik vraag me af of het onderscheid wel zo zwart-wit is. Machtsmisbruik is in elke vorm en onder elke titel nog steeds misbruik van macht. Big Business en Big Government zijn vaak geen tegenstanders van elkaar, maar juist eerder grote vrienden.

Als de overheid taken uit laat voeren door die te delegeren aan bedrijven spreekt men van corporatisme. De overheid heeft nu de touwtjes in handen en stuurt de ā€œprivateā€ organisaties. Een goed voorbeeld is de NS. Dit ā€œprivateā€ bedrijf is volledig in handen van de overheid. Heel aardig voor de politici want deze hofnar kan mooi als afleiding dienen voor de eigen incompetentie. Sterker nog als de NS slecht werk levert dan komt de overheid als redder in nood en roept de NS tot de orde. Het prestatiecontract wordt aangescherpt en de politici mogen de dag redden. Dat de hele NS een overheidsoperatie is wordt voor het gemak over het hoofd gezien. Het is de onduidelijkheid die hier een verrassend effect heeft. Rechts heeft het over een ineffectief overheidsbedrijf terwijl links de schuld geeft aan de doorgeslagen privatisering. En waar twee honden vechten om een been …..

Redeneren we de andere kant op dan spreken we eerder van corporatocratie. De bedrijven bespelen nu de overheid om hun zin te krijgen Soms krijgen bedrijven privileges die anderen niet hebben. Denk bijvoorbeeld aan Coca-Cola die samen met een stel landbouwers het grondwater moet delen in India. De landbouwers waren er eerst en hebben er meer recht op. Coca-Cola gebruikt echter miljoenen liters water en dit water verdwijnt vervolgens uit het systeem. De boeren gebruiken ook water, maar dit wordt over het land gesproeid. Het blijft dus in het ecosysteem en dit heeft weinig invloed op het grondwaterpeil. Na de komst van Coca-Cola daalde het grondwaterpeil met dertig meter. Dit betekent een zware klap voor de landbouw in de regio. Er is duidelijk sprake van een aantasting van eigendom van de boeren. Maar Coca-Cola lijkt ermee weg te komen. Men noemt Big Business wel de corporatocratie. Oftewel ‘de bedrijven regeren’. Grote bedrijven bespelen de overheden en zijn zo groot en machtig dat zij praktisch vrij spel hebben.

Maar in de praktijk lopen deze machtsverhoudingen door elkaar. Het is volstrekt onduidelijk of de macht nu ligt bij de overheid of bij de grote bedrijven. Maar duidelijk is wel dat er een grote groep is die geen enkele macht heeft die hier de dupe van is. Meestal wordt dit allemaal onder noemer corporatisme geschaard.

Denk bijvoorbeeld aan de privatisering van de watervoorziening in Bolivia. Suez GDF, een frans bedrijf,Ā  kocht de watervoorzieningen en ging deze exploiteren. Vanuit deze luxe monopoliepositie greep het bedrijf zijn kans. De prijzen werden verhoogd en de zorg voor kwaliteit verslechterde. Niet zo gek dat privatisering een slechte naam krijgt. Bedrijven monopolieposities geven zorgt uiteraard niet voor marktwerking. Maar daar houdt het verhaal niet op. Deze privatisering was namelijk een idee van de Wereldbank. Deze privatisering was een voorwaarde voor een lening die werd afgegeven door de Wereldbank. En dat is toch eerder Big Government dan Big Business.

Maar het wordt pas echt interessant als we eens verder gaan kijken naar de eigenaren van Suez. Deze maatschappij is voor 35 procent in handen van de Franse overheid. Daarmee zijn ze veruit de grootste aandeelhouder. Dan is nog veertig procent in handen van institutionele beleggers. Ik kon niet vinden waaruit dit deel precies bestond. Maar van institutionele beleggers weten we dat ze niet echt stemmen op de aandeelhoudersvergaderingen. Verder is het goed mogelijk dat deze institutionele beleggers ook weer in handen zijn van de overheid of daar sterke banden mee hebben. Denk bijvoorbeeld aan een pensioenfonds voor ambtenaren. In de praktijk kunnen we er dus gerust vanuit gaan dat de Franse overheid het voor het zeggen heeft. Als de Franse overheid zijn 35% van de stemmen in de aandeelhoudersvergadering inzet dan is het in de praktijk onmogelijk om tegen te stemmen. Een tegenstander zou meer dan 35% procent van de aandeelhouders moeten mobiliseren en tegen laten stemmen. Maar een flink deel van de aandelen is in handen kleine beleggers die niet op de vergadering komen en ook niet stemmen. Om een meerderheid te hebben hoef je niet de meerderheid te hebben van de aandelen, het is voldoende om de meerderheid te hebben van de aandelen die meestemmen in de aandeelhoudersvergadering. De Franse overheid heeft in de praktijk het overwicht in elke beslissing die op tafel komt in de aandeelhoudersvergadering. Naast deze invloed heeft de Franse overheid ook invloed doordat zij de regels maakt waaraan Suez moet voldoen. Ondanks de invloed die de Franse overheid heeft over Suez, besteed dit bedrijf ook weer het nodige geld om te lobbyen. Zo gaat het dus over en weer. Suez besteedt ook de nodige middelen aan het beĆÆnvloeden van andere overheden. Suez mag je zeker Big Business noemen, maar het is zeker ook Big Government. En er is zeker geen sprake van kapitalisme, hoewel dat wel vaak zo wordt neergezet.

Typerend voor de onduidelijkheid vindt ik een stukje uit onderstaande documentaire. Daarin beschrijft iemand uit de VS in detail hoe in het politieke proces de nutsvoorzieningen verwaarloosd worden. Met waterleidingen kan een politicus niet scoren en dus is het verleidelijk om te bezuinigen op dergelijke voorzieningen. Men kan dan interen op investeringen uit het verleden. Totdat het helemaal misgaat en dan is het publiek bereid om alle opties te accepteren omdat het toch niet slechter kan worden. Dan wordt de waterleiding geprivatiseerd. De geĆÆnterviewde heeft een duidelijke afkeer voor privatisering. Maar het lijkt wel alsof hij zichzelf niet heeft horen praten over de politiek. Het lijkt wel alsof de overheid of de corporaties de schuld moeten krijgen. Dat ze beide samenwerken en beide schuld hebben is overduidelijk, maar wordt toch over het hoofd gezien.

De verbindingen tussen Big Business en Big Government zijn talrijk. Het is daarom ondoenlijk om ƩƩn van de twee aan te wijzen als de boosdoener. Het is het samenspel tussen deze twee die zorgt voor een rookgordijn. De ƩƩn ziet het als betuttelende overheidsbemoeienis en de ander heeft het weer over doorgeslagen “kapitalisme”. Uiteindelijk maakt de naam of vorm niet uit, het blijft machtsmisbruik.

ā€œA rose by any other name is still a roseā€

extra informatie:

Met deze informatie in het achterhoofd is het aardig om deze documentaire te bekijken. Deze documentaire belicht de problemen die er zijn met de watervoorziening in ontwikkelingslanden. Privatisering en de rol van big business krijgen ruimschoots de aandacht. De rol van de overheid wordt daarentegen sterk onderbelicht terwijl deze in werkelijkheid een hoofdrol speelt.

http://topdocumentaryfilms.com/the-world-without-water/

Informatie over Suez

http://www.blueplanetproject.net/Movement/Bolivia_05.html

http://www.foodandwaterwatch.org/world/latin-america/water-privatization/bolivia/bolivia-withdraws-from-world-bank-investment-court/

http://en.wikipedia.org/wiki/GDF_Suez

www.devrijeeconomie.nl

42 REACTIES

  1. @Jorge [12]:
    ” Daarom zijn de verbindingen tussen Big Business en Big Government talrijk zoals Marcel Meijer aangaf en is een echte libertarier dus tegen beide.”

    Leuk dat je de waarheid omtrent het libertarisme in pacht denkt te hebben, maar dit is dus kletskoek van de hoogste orde. Het anti Big Business geluid begint met dit soort overdrijvingen echt krankzinnige vormen aan te nemen. De diepgewortelde psychologische gronden achter deze “angst voor grootsheid” zal ik de komende tijd eens onder de loep nemen. Oja, de titel van dit stuk kan veranderd worden naar Big Business=Big Target.

    Jorge [35] reageerde op deze reactie.

  2. @Peter de Jong [29]:
    Doet Apple aan kartelvorming met bijvoorbeeld Microsoft Google, HTC en Nokia? Al deze bedrijven maken gebruik of misbruik van intellectueel eigendomsrecht (wat in een vrije samenleving niet bestaat) en desondanks is er toch nog wat concurrentie. Door hun beschermde product mix hebben ze feitelijk een monopolie daarop en hoeven ze alleen te concurreren met een beperkt aantal andere product mixen van een paar bedrijven (een oligopolie dus). In een vrije samenleving kan Apple niet bestaan. Andere bedrijven zullen hetzelfde product (product mix) gaan maken voor een lagere prijs en met kleine verbeteringen. Daar kan geen marketing tegen op (iets waar Apple dan snel geen geld meer voor zal hebben)

    Peter de Jong [34] reageerde op deze reactie.

  3. @Jorge [26]:

    Dus je geeft toe dat de vrije markt er het eerst was? šŸ˜‰

    @Jorge [27]:

    Ik gaf je niet voor niets het voorbeeld van Henry Ford met zijn lopende band. Dat is de arbeidsdeling waar je op wijst. In die tijd werden de meeste auto’s nog met de hand gebouwd in kleine bedrijfjes. Zo’n handgemaakte auto kostte rond de 5000 dollar. Dat was de prijs van een huis (vergelijkbaar met de prijs van een Ferrari nu).

    Toen Ford zijn lopende band gebruikte daalde de prijs tot maar liefst een twintigste! Die kleine fabrikanten konden daar niet tegenop. Zij hadden ook het geld helemaal niet om zo’n grote geautomatiseerde fabriek neer te zetten.

    Alleen Ford en anderen die ook automatiseerden waren in staat te groeien. En hoe groter ze werden, hoe goedkoper hun auto’s werden. Dit zijn fundamentele economische regels. Daarom is de toekomst aan de grote bedrijven.

    Een klein bedrijf is niet flexibeler dan een groot bedrijf, omdat het veel minder werkkapitaal heeft. Dus als de markt snelle en dure aanpassingen vraagt (bijv de ontwikkeling van een innovatieve technologie) dan is een klein bedrijf niet in staat daaraan te voldoen.

    Een klein bedrijf kan ook nooit betere kwaliteit leveren dan een groot bedrijf. Een groot bedrijf heeft immers veel meer kennis (over technieken, materialen, toepassingen etc) en veel meer verschillende disciplines in huis. Een klein bedrijf moet dat allemaal inhuren en afstemmen, waarbij men niet kan terugvallen op eigen ervaring.

    Een klein bedrijf is ook zeker niet persoonlijker dan een groot bedrijf. Iedere klant wordt behandeld naar de winst die hij oplevert. Als je een onsje kaas koopt bij de kruidenier op de hoek dan gaat die dat echt niet bij je thuisbezorgen. Daarvoor moet je minstens 100 euro aan boodschappen hebben gedaan. Koop je voor 100 euro bij Philips dan krijg je die service ook.

  4. @Jorge [32]:

    Apple heeft kennis in huis die Apple alleen heeft. Anderen die niet over die kennis beschikken kunnen zo’n product wel van Apple kopen, maar het niet namaken. Ze kunnen alleen iets maken dat er op lijkt (denk aan reverse engineering van microchips).

    Maar als je voortdurend innoveert, zoals Apple doet, en een sterk merk hebt opgebouwd dan wil de klant helemaal geen kopie. Die koopt alleen het origineel.

    Nogmaals, iedere producent zal ook in een vrije markt zijn eigen niche kunnen verwerven en zo kunnen vragen wat hij wil. Het inkooprekenvoorbeeld gaat daarom wel degelijk op. Ook in een vrije markt heb je dus schaalvoordelen.

    De vragen van de vrije markt kartelvorming (inkoopprijzen van materiaal en arbeid) staan nog open.

  5. @Devidas [31]:
    Ik denk niet de waarheid in pacht te hebben omtrent wat dan ook. Ik sta open voor alle denkbeelden en hun argumentatie daarvoor. Het wachten is nog op jouw eerst argument of tegenargument. Ik snap dat je net terug komt van je werk maar desondanks het enige wat je tot nu toe gedaan hebt is je walging uiten tegen iets dat ingaat tegen je objectivistische dogma. Een klein rationeel argumentje was leuk geweest.

    Devidas [36] reageerde op deze reactie.

  6. @Jorge [35]:

    “Ongeveer 95% van de economies of scale worden veroorzaakt door de overheid terwijl 50% (wilde schatting) van de van nature veel sterkere diseconomies of scale onderdrukt worden door de overheid.”

    Wat versta jij onder Big Business? Je had het al over 100-500. Bedoel je daar het aantal werknemers mee of de miljoenenomzet?

    Jorge [37] reageerde op deze reactie.

  7. @Jorge [37]:
    Ik laat jouw stelling “95% van de bedrijven met meer dan 500 werknemers zijn corporatistisch, en bedrijven met meer werknemers zouden uberhaupt niet in een vrije samenleving kunnen bestaan” voor wat het waard is (niets) en zal ook niet meer op deze draad reageren. Voor een zinnige (of actie gerichte) discussie ben ik vaak te vinden, maar hier ga ik me kostbare tijd niet aan verspillen. Mochten andere vrijsprekers daar wel interesse in hebben, be my guest.

  8. Ach ja alle speculaties over wat er gebeurt als je een echt vrije samenleving hebt zijn niets waard. We hebben namelijk nog nooit zo’n samenleving gehad. In die zin is “Atlas in Staking” dus ook niets waard. Het is niet te voorspellen hoe dingen eruit gaan zien als je het systeem drastisch verandert. Ik ben een beetje moe van die discussie.
    Zolang echter libertariers de misstanden van het corporatisme en verstrengelingen van de belangen van overheden met big business in ons huidige systeem blijven verdedigen zullen we nooit echt veel mensen kunnen overtuigen van de noodzaak van vrijheid en het geweldloosheids principe. De misstanden zijn daarvoor te duidelijk.

    Mijn stelling was trouwens niet:”95% van bedrijven met meer dan 500werknemers zijn corporatistisch”

  9. @Peter de Jong [28]:
    “Bij de inkoopprijzen echter werkt het anders. Een onafhankelijke producent die leveranciers of arbeiders meer biedt dan het kartel heeft hogere kosten en kan dus gemakkelijk door het kartel worden weggeconcurreerd. Het is voor onafhankelijke aanbieders daarom aantrekkelijk zich bij het kartel aan te sluiten.”

    Bij dit voorbeeld ga je ervan uit het kartel al bestaat maar je legt niet uit hoe dat kan ontstaan in een vrije markt met veel producenten en leveranciers.

    Ik geef er trouwens ook de brui aan. Ik heb helaas werk te doen en blijkbaar vind verder niemand het interessant de stelling te verdedigen dat kartels niet kunnen ontstaan in een vrije markt economie waar de overheid afwezig of zeer minimaal is. Men praat hier liever over de dreiging van islam en zo. Praten over kunstmatige schaalvoordelen krijgt zelfs zelfs sterke tegenstand. Dus Peter, Jij wint, bedankt voor deze discussie.

    Peter de Jong [41] reageerde op deze reactie.

  10. @Jorge [40]:

    Ik vind je stelling wel degelijk interessant, Jorge, anders was ik er niet op ingegaan. Het is een invalshoek waar ik nog niet aan heb gedacht, net zoals de opmerking van Hub trouwens die aangaf dat ook arbeiders en toeleveranciers een blok kunnen vormen. Dat zou de uitbuiting die producentenkartels kunnen opleggen in principe kunnen tegengaan.

    De huidige politiek bepleit steeds overheidsingrijpen als de markt niet goed werkt. Het heeft dan zin je af te vragen of dat marktfalen komt door de politiek, of dat er ook marktfalen in een volledig vrije markt kan ontstaan.

    Kan een vrije markt wel voor zgn. publieke goederen en diensten zorgen, zoals veiligheid en infrastructuur? Als bij een gewild product of gewilde dienst er ook mensen gebruik van kunnen maken die er niet voor betalen, en je dat als aanbieder onmogelijk kan verhinderen, dan is de enige oplossing voor de realisatie van die voorziening belastingheffing met staatsgeweld. Denk aan de polderdiscussie die hier regelmatig langskomt.

    Als marktfalen in principe ook in een vrije markt kan ontstaan kom je natuurlijk nooit van de overheid af. Aan de andere kant, als de vrije markt geen marktfalen kent en prima alternatieven heeft voor de huidige overheidsdiensten dan kan je dat als argument gebruiken tegen statisten die overheidsingrijpen als enige oplossing zien.

    Misschien dat Marcel Meijer hier zijn licht eens over kan laten schijnen, hij weet erg veel van economie af.

    Je hebt overigens volkomen gelijk, dat er hier teveel Islam en te weinig economie wordt besproken. Als transhumanist kijk ik liever naar de toekomst dan naar het verleden. šŸ˜‰

    ===
    “The government is good at one thing. It knows how to break your legs, and then hand you a crutch and say, “See if it weren’t for the government, you wouldn’t be able to walk”.”
    ~ Harry Browne

    Marcel Meijer [42] reageerde op deze reactie.

  11. @Peter de Jong [41]: In de huidige samenleving wordt de macht versterkt door de overheid. In een maatschappij met overheid zijn de mogelijkheden voor concurrentievervalsing naar mijn mening groter dan in een maatschappij zonder overheid. Dat wil niet zeggen dat er geen machtsmisbruik en concurrentievervalsing zal zijn zonder overheidsingrijpen.

    Er werd gesteld dat de reden voor het bestaan van een overheid het tegengaan van marktfalen is. Dit is niet in overeenstemming met de geschiedenis. Overheden ontstonden doordat mensen streven naar macht over andere mensen. Uit deze machtsstrijd, oorlogen en revoluties is het huidige systeem ontstaan. Later is men beleid gaan maken om concurrentie te bevorderen. Maar tegelijkertijd waren er ook organisaties die deze concurrentie juist tegen wilde werken. Daarbij kun je denken aan landbouworganisaties, vakbonden, banken enzovoorts. In een voorgaande reactie stond al een hele mooie lijst van deuren die de overheid openzet voor concurrentievervalsing.

    De kreet big business=big government is een beschrijving van de huidige situaties. Het is geen veroordeling van big business in het algemeen. Wel denk ik dat het in op een vrije markt veel lastiger zal zijn om grote bedrijven op te zetten omdat de schaalnadelen op een gegeven moment ook zwaar gaan wegen. In een eerdere reactie werd gesteld dat grote bedrijven georganiseerd zijn als losse bedrijven. Regelmatig gaat het hier ook echt om losstaande bedrijven. Zo maakt Nike geen kleding of schoenen maar besteedt dit uit. In een groot geïntegreerd bedrijf mis je de prijssignalen. Zonder prijssignalen is het heel lastig om een complex productieproces aan te sturen. Daarom functioneert de vrije markt ook beter dan een geplande situatie. Zeer grote bedrijven lopen tegen dezelfde nadelen aan als waar geplande economieën tegen aan lopen. Ze zullen de prijssignalen proberen te kopieëren zoals die er op de markt zijn, maar de markt zelf is uiteindelijk effectiever.

    Een belangrijke vraag die mij bezighoudt is, in hoeverre kun je cherry picken ten aanzien van de functies van de overheid. Is het mogelijk om alle slechte elementen uit de overheid te halen en de goede te behouden. Of is het zo dat de overheid onvermijdelijk leidt tot machtsmisbruik. De nadelen van het machtsmisbruik zullen daardoor steeds groter zijn dan de voordelen die de overheid soms oplevert. Dus dat de overheid altijd een netto-negatief effect zal hebben. Dit is denk ik een belangrijke vraag omdat in dergelijke discussies mensen vaak de overheid niet aan bail-outs wil laten doen, maar wel de nma wil behouden (waarmee ik niet gelijk wil zeggen dat ik de nma een goed instituut vind). Het is maar de vraag of iets dergelijks mogelijk is.

Comments are closed.