donderdag, 20 oktober 2011
Doorsturen Doorsturen   Printen Printen

Ingezonden: De Grote Depressie

Dit is een ingezonden bijdrage bedoeld ter discussie. Vrijspreker.nl
staat niet per se achter de meningen die erin verkondigd worden.

De Grote Depressie
Over de periode van de jaren ’20-’30 en de Grote Depressie bestaan vier grote mythes. De eerste is dat de crash in 1929 het gevolg was van gekte op de aandelenmarkten (met andere woorden, van kapitalistische hebzucht), net zoals de huidige crisis ook wordt geïnterpreteerd. De tweede is dat de daaropvolgende recessie werd verergerd doordat president Herbert Hoover niet ingreep. De derde mythe is dat Roosevelt met Keynesiaans beleid de depressie wist te overwinnen. Volgens de laatste mythe werd de Grote Depressie beëindigd door de Tweede Wereldoorlog.

Roaring twenties
Volgens de populaire mythe over de Grote Depressie waren de jaren ’20 een decennium van laissez-faire politiek: de overheid bleef met zijn handen van de economie af en greep niet in bij een economische neergang. De jaren ’20 werden echter gekenmerkt door twee totaal tegenovergestelde zaken: hyperinterventionist Hoover en een uit de bocht geschoten Federal Reserve.

We hebben al gezien hoe het fractioneel reserve bankieren een desastreuze impact heeft op de economie. Het was juist dit systeem van krediet scheppen die het hele systeem in de jaren ‘20 instabiel maakte. In 1913 creëerde de Amerikaanse overheid de Federal Reserve Board (centrale bank). De Federal Reserve was een privaat initiatief van verschillende Amerikaanse banken die zo bijna ongelimiteerd geld konden verstrekken en een bron van financiering hadden (de centrale bank fungeerde als laatste toevlucht voor banken in geldnood)[1]. Vanaf het moment dat de Federal Reserve werd gecreëerd verloor de Dollar 95% van haar waarde (zie figuur 1 en voetnoot[2]) door middel van kredietexpansie.

Een van de eerste dingen die de Fed deed na zijn oprichting was de reservefactor verlagen van 20% naar 10%. Dat hield in dat de banken op basis van $ 500 miljoen aan reserves $ 5 miljard aan leningen konden verstrekken[3]. De Federal Reserve was in de jaren ‘20 nadrukkelijk aanwezig. Na een scherpe recessie midden in het jaar 1921 begon een periode van hoogconjunctuur. Deze periode duurde tot 1929, waarna de meest beroemde beurskrach uit de geschiedenis plaats vond. In de periode van hoogconjunctuur groeide de geldhoeveelheid met 28 miljard, een stijging van 61.8%! Jaarlijks groeide het geldaanbod met 7.7%, de markt werd overspoeld met liquiditeiten[4].  In 1924 en 1927 werd het bankkrediet in een jaar tijd met $ 4 miljard opgevoerd, een immens bedrag in die tijd. Dit krediet was niet nodig, want de bedrijfsleningen daalden juist in die tijd, met als gevolg dat het geld zijn weg zocht naar de aandelenmarkt en de vastgoedmarkt[5].

Op gebied van het fractioneel reservebankieren nam de hoeveelheid leningen die ex nihilo (uit het niets) door het bankwezen werden gecreëerd toe van 33 miljard dollar tot 47 miljard dollar. Milton Friedman berekende dat het geldaanbod toenam van meer dan 39 miljard dollar in januari 1921 tot 57 miljard in oktober 1929[6].

De verantwoording van dit beleid van de Federal Reserve was prijsstabilisatie, door bij elke verandering in de prijsindex te reageren met het rentewapen wilde men zowel inflatie als deflatie beteugelen. F.A. Hayek bestuurde het beleid van de Federal Reserve tussen 1923 en 1924 vijftien maanden lang en schrijft hierover (vrij vertaald): ‘Elke stijging in de (prijs)index met een bepaald percentage wordt onmiddellijk opgevolgd met een stijging van de disconteringsvoet, en elke daling van het algemeen prijspeil wordt opgevolgd met een daling van de disconteringsvoet’[7].

Het bezwaar van Hayek was dat het stabilisatieproject, in tijden van een dalend prijspeil, onvermijdelijk gepaard zal gaan met kredietexpansie. Dit was precies wat er gebeurde, onder het mom van prijsstabilisatie kwam de eerder beschreven kredietexpansie op gang hetgeen een boom uitlokt. Het doel van het stabiliseren van het algemene prijspeil van consumenten werd gedurende de jaren ’20 zeer dicht benaderd, tegen de kost van grote kredietexpansie en de latere bust. De krach van 1929 was daarom ‘slechts’ het logische gevolg van het monetaire beleid in de jaren ’20.

Herbert Hoover
Herbert Hoover heeft volgens velen schuld aan de ernstigheid van de Grote Depressie. Dit wordt toegeschreven aan zijn laissez-faire beleid: toen de crisis uitbrak deed hij niks. Doordat de overheid het ontstane gat niet opvulde zou de VS steeds dieper in de put raken. Het tegenovergestelde is echter waar: Hoover deed niet te weinig, maar te veel!

Hoover stond voor alles wat niet laissez-faire was: regulering van bedrijven, een progressief belastingstelsel, arbeidswetten, steun voor vakbonden en een meer actieve staat[8]. Vrij vertaald beschrijft historicus Joan Hoff Wilson, Hoover zijn visie als volgt:

‘Er was te weinig regulering, vernietigende competitie, en economische verspilling, te veel werkloosheid en routinewerk in de fabriek; de twaalf uur durende werkdag was te lang; het ontbrak aan CAO’s; kinderarbeid bestond nog steeds ondanks eerdere wetgeving; het onderwijs was niet goed genoeg in de meeste staten; sommige mensen verdienden te veel – ‘ver voorbij de stimulatie om initiatief te nemen’[9]

Hoover zijn uitspraken bleven echter niet bij woorden, maar werden al gauw omgezet in daden. In het verleden ging een recessie gepaard met massa ontslagen en dalende lonen, bedrijven moesten weer competitief worden: ze hadden fouten investeringen gedaan. Wanneer de economie stagneert is er minder vraag van consumenten voor bepaalde producten, sommige werknemers zullen ontslagen moeten worden en anderen moeten een deel van hun loon inleveren, zodat ze in ieder geval aan het werk kunnen blijven. Hoover slaagde er echter in de werkgevers er toe te bewegen om de loondaling te beperken. Terwijl de consumentenprijzen met 25% daalden tussen 1929-1933, gingen de lonen met slechts 15% omlaag. Hierdoor werd de winstgevendheid van de bedrijven verzwakt[10]. Als een werknemer te duur is wordt hij niet aangenomen of ontslagen: het gevolg van deze maatregel was alleen maar meer werkloosheid.

Hoover zette grootschalige publieke projecten op. Hij geloofde dat hij met grotere overheidsuitgaven de recessie kon bestrijden. In 1929 schroefde hij de uitgaven aan publieke projecten op naar 13% van de totale begroting[11]. In 1931 bereikte de uitgaven aan publieke projecten het hoogtepunt van de jaren ’30, zelfs Roosevelt zou hier later niet aan tippen.[12]

Al deze overheidsuitgaven moesten echter ook gedekt worden: wat we zien is dat de overheid geld uitgeeft, wat we niet zien is dat diezelfde overheid precies hetzelfde bedrag aan belastingen heft (tenzij er een tekort op de begroting is). Terwijl de overheidsuitgaven drastisch omhoog gingen, daalde de uitgaven in de private sector als gevolg van belastingverhogingen net zo hard. Na dat Hoover in 1932 opnieuw een enorme som geld ($ 2.3 miljard[13]) uit gaf aan publieke werken ontstond er een tekort op de begroting van $ 2 miljard[14]. Als reactie daarop kwam Hoover met een van de grootste belastingverhogingen uit de Amerikaanse geschiedenis:

Het totaal van belastingverhogingen was enorm (…) Er kwam een verkoopbelasting (btw) op brandstof, banden, auto’s, elektriciteit, bier, toiletten, bont, juwelen etc.…) De inkomstenbelasting steeg als volgt: het normale tarief werd verhoogd van een ratio van 1,5 – 5 procent, naar 4 – 8 procent (…); de opcenten werden verhoogd van een maximum van 25 procent tot 63 procent voor de hoogste inkomens. Verder werd de vennootschapsbelasting verhoogd van 12 procent naar 13,75 procent, kleine bedrijven werden niet meer vrijgesteld van deze belasting[15].’

Al deze belastingverhogingen kwamen tijdens de Grote Depressie! Waar bedrijven en consumenten al weinig te besteden hadden door grote werkloosheid en teruglopende inkomsten, werden ze ook nog geconfronteerd met enorme belastingverhogingen.

Helaas bleef het daar niet bij, Hoover had het idee dat er te veel economische verspilling was: er was sprake van overproductie. Volgens sommige economische stromingen, vinden vraag en aanbod elkaar niet, omdat prijzen niet flexibel zijn. Daardoor kan er een aanbodoverschot ontstaan: er is sprake van verspilling. In tijden van recessie dalen de prijzen door de terugvallende wereldhandel. Dit gaat gepaard met faillissementen en inkomensdalingen: een marktproces dat nodig is om het systeem te ‘zuiveren’, en alleen de bedrijven die wel gezond zijn overeind te houden.

Met de Agricultural Marketing Act uit 1929 probeerde Hoover het probleem van faillissement en inkomstendaling voor boeren tegen te gaan. Boeren werden betaald om af te zien van productie of veeteelt, zodat zij samen met de Federal Farm Board een kartel konden vormen om de prijzen te verhogen. De Federal Farm Board kocht zelfs ‘overschotten’ aan tarwe en andere grondstoffen op om de prijzen hoog te houden. Hoover bekritiseerde daarbij ‘het kwaad van de overproductie’[16].

Het is natuurlijk duidelijk dat als Hoover daadwerkelijk een laissez-faire aanhanger was, hij weinig had begrepen van zijn eigen overtuiging. Overproductie bestaat niet volgens laissez-faire economen, omdat vraag en aanbod altijd aan elkaar gelijk zijn. Tijdens de Grote Depressie was het niet anders, de gevolgen van het creëren van een legaal kartel waren dan ook dramatisch. Het opkopen van het graan zorgde voor hogere prijzen: een marktsignaal om meer te produceren. Door de stijgende productie moest de Federal Farm Board nog meer graan opkopen, en zo beland men in een vicieuze cirkel! Maar naast het enorme kostenplaatje is het vooral ontzettend triest dat duizenden mensen honger leden, terwijl de overheid enorme voorraden voedsel van de markt hield en vernietigde.

De ergste daad van Hoover was echter de invoering van het Smoot-Hawley tarief. Deze wet wordt ook wel de doodsteek voor de Grote Depressie genoemd, omdat door de invoering ervan de wereldhandel in elkaar stortte. Het Smoot-Hawley tarief verhoogde de importheffing op 800 (!) verschillende artikelen: van suikerbieten en wol tot schoenen, textiel en chemicaliën[17]. Het gemiddelde tarief was 59,1%, het hoogste in de Amerikaanse geschiedenis. Andere landen reageerde onmiddellijk met importheffingen op Amerikaanse producten, het resultaat was dat de wereldhandel instortte. Verhandelde de 75 meest actieve handelsnaties begin 1929 nog goederen ter waarde van drie miljard dollar per maand, tegen maart 1933 was de handel geslonken tot minder dan een half miljard per maand– een daling van 83%![18] De Amerikaanse export kreeg een enorme klap te verduren: het volume van de export in 1932 was 53% lager dan in 1929.[19]

Franklin D. Roosevelt
Waar Hoover gezien wordt als de man die niet ingreep, wordt Roosevelt gezien als de man die de crisis oploste. Met revolutionaire overheidsmaatregelen –volgens de mythe waren overheidsmaatregelen in Amerika totaal nieuw– zou hij de VS uit het moeras hebben getrokken. Helaas, hier is niks van waar. De maatregelen van Roosevelt waren niet nieuw, maar een voortzetting van het beleid van Hoover. Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog stond Amerika er net zo beroerd voor, als bij het uitbreken van de crisis.

Roosevelt ging met hele andere beloften de verkiezingen in dan Hoover: een verlaging van de overheidsuitgaven met 25%, een einde aan het begrotingstekort, een degelijke, op goud gebaseerde munt, die ‘tegen iedere prijs moest worden gehandhaafd’, het terugdringen van de overheid uit terreinen die tot het particuliere bedrijfsleven behoorden en een einde aan Hoovers ‘buitensporige’ steunprogramma’s voor de landbouw. Roosevelts kandidaat voor het vicepresidentschap, John Nance Garner, beschuldigde Hoover er van dat hij ‘het land op het pad van het socialisme leidde’.[20]

De regeerperiode van Roosevelt werd echter gekenmerkt door een zelfde maatregelen als die van Hoover: minimumprijzen, vernietiging van productie (vanwege overproductie) en centrale planning. Dit soort maatregelen hebben we onder het beleid van Hoover al eerder besproken, en daarom wil ik mij vooral op de cijfers focussen. Deze tonen namelijk een langslepende misère.

Ondanks een verdubbeling van de overheidsuitgaven tussen 1933 en 1940, stond de economie er in 1938 weer bijna net zo slecht voor als in 1933[21]. Tijdens Roosevelt zijn eerste twee termijnen van 1933 tot 1940 bedroeg de werkloosheid gemiddeld 17,7 procent[22]. Na een herstel in de midden jaren ’30 (de werkloosheid viel van 24,9% in 1933 naar 14,3% in 1937[23]) schoot de werkloosheid in 1938 tijdens de ‘Roosevelt recessie’ terug naar 19%[24].

De crash van 1937 op Wall Street was nog groter dan de crash van 1929. In twaalf weken tijd ging een derde van de beurswaarde verloren. In de periode begin 1937 tot eind maart 1938 daalde de Dow Jones index met de helft. De industriële productie kelderde met 34,5% in een jaar tijd (medio 1937 tot medio 1938), de grootste daling ooit in zo’n korte periode. De staalproductie ging met 80% omlaag. Het nationaal inkomen van de VS lag in 1937 op 85,8% van het recordniveau van 1929, ter vergelijking: in Engeland was dat 124,3%[25]. Van 1930 tot 1940 bedroegen de netto private investeringen -3,1 miljard[26]. De machines in de fabrieken waren tegen het jaar 1940 zo verouderd dat 70% van al het metaalbewerkingsmateriaal ouder was dan tien jaar, een stijging van 50% ten opzichte van 1930. Een ander bewijs dat Roosevelt zijn aanpak herstel juist verhinderde is het feit dat de meeste Europese landen sneller uit de recessie kwamen dan de Verenigde Staten. In 1937 was de werkloosheid in Groot-Brittannië gedaald naar 10,3 procent – vier procentpunten lager dan de werkloosheid in de VS[27].

————————————————————————————————-
Tabel 1:  Werkloosheid in Amerika (als percentage van de beroepsbevolking),
————————————————————————————————–
Jaar                      %
————————————————————————————————–
1929                     3,2

1930                     8,7
1931                     15,9
1932                     23,6
1933                     24,9
1934                     21,7
1935                     20,1
1936                     16,9
1937                     14,3
1938                     19,0
1939                     17,2
1940                     14,6

======================================================
Tabel 2:  ,BNP per hoofd van de bevolking
————————————————————————————————–
Jaar                    %
————————————————————————————————–
1929                     857

1930                     772
1931                     721
1932                     611
1933                     590
1934                     639
1935                     718
1936                     787
1937                     846
1938                     794
1939                     847
1940                     916
——————————————————————————————————

Tot slot

In 1940 was de economie nog steeds niet hersteld van de Grote Depressie, het economisch herstel zou pas voltooid worden na de Tweede Wereldoorlog. Het is belachelijk om te argumenteren dat de Tweede Wereldoorlog de depressie beëindigde. Natuurlijk, er was nog nauwelijks werkloosheid nadat twaalf miljoen mannen gemobiliseerd werden, maar oorlog is geen terugkeer naar welvaart.

De productie van consumentengoederen werd vervangen door de productie van militaire goederen. Voedsel werd gerantsoeneerd, door middel van voedselbonnen was alleen het broodnodige te verkrijgen. Het welzijn van consumenten daalde verder tijdens de oorlogsjaren. Pas in 1947, nadat de oorlogsmaatregelen werden beëindigd en de overheidsuitgaven enorm daalde, kwam de welvaart terug.

De overheidsuitgaven daalden van $98,4 miljard in 1945 tot $33 miljard in 1948, het eerste volle jaar van herstel[28]. Keynesiaanse economen verwachtten dat deze enorme daling (een reductie van bijna 2/3 van het budget) van de overheidsuitgaven de economie in een nieuwe depressie zou storten, maar ze zaten fout. Nadat de overheid de prijscontroles en rantsoeneringsmaatregelen had afgeschaft en haar uitgaven terugdrong, herstelde de private sector. De productie in de private sector steeg met bijna een derde in 1946, de eerste stijging in achttien jaar[29]. Het was uiteindelijk het kapitalisme dat de Grote Depressie de das om deed, nadat de massale interventiemaatregelen van Roosevelt waren teruggeschroefd en de overheidsuitgaven waren gereduceerd met twee derde van het budget.

—————————————–

[1] Rothbard, Murray N., ‘Origins of the Federal Reserve’, www.zerohedge.com.

[2] Middelkoop, Willem, ‘Overleef de kredietcrisis’. Nieuw Amsterdam, Amsterdam, 2009, p163.

[3] Beckman, Karel, ‘Vrijheid en Vrede’, Het Amerikaanse Rijk, www.charlieville.nl,

[4] Rothbard, Murray N., ‘America’s Great Depression’. The Ludwig von Mises Institute, Alabama, 2000, p93.

[5] Beckman, Karel, ‘Failliet van het Interventionisme’, www.charlieville.nl.

[6] De Soto, Jesús Huerta., ‘Geld, krediet en crisis’. Acco, Leuven, 2011, p414.

[7] Idem, p415.

[8] Dilorenzo, Thomas J., ‘How capitalism saved America’. Three rivers press, New York, 2004, p160.

[9] Idem, p161.

[10] Beckman, Karel, ‘Vrijheid en Vrede’, Het Amerikaanse Rijk, www.charlieville.nl .

[11] Dilorenzo, Thomas J., ‘How capitalism saved America’. Three rivers press, New York, 2004, p168.

[12] Idem.

[13] Idem.

[14] Idem.

[15] Idem, p169.

[16] Beckman, Karel, ‘Vrijheid en Vrede’, Het Amerikaanse Rijk, www.charlieville.nl.

[17] Dilorenzo, Thomas J., ‘How capitalism saved America’. Three rivers press, New York, 2004, p172.

[18] Idem.

[19] Idem.

[20] Beckman, Karel, ‘Vrijheid en Vrede’, Het Amerikaanse Rijk, www.charlieville.nl.

[21] Dilorenzo, Thomas J., ‘How capitalism saved America’. Three rivers press, New York, 2004, p180.

[22] Idem, p181.

[23] Tabel 1, uit: Dilorenzo, Thomas J., ‘How capitalism saved America’. Three rivers press, New York, 2004, p181.

[24] Idem, p182.

[25] Beckman, Karel, ‘Vrijheid en Vrede’, Het Amerikaanse Rijk, www.charlieville.nl.

[26] Dilorenzo, Thomas J., ‘How capitalism saved America’. Three rivers press, New York, 2004, p183.

[27] Idem, p184.

[28] Idem.

[29] Idem.

———————————————–

Ingezonden door Bas Vervaart

 
Waardering: 
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars

Door , topic: Algemeen, Economie, EU, Ingezonden, Overheid, Politiek, Vrijheid
Reacties op dit artikel kunnen gevolgd worden op de RSS 2.0 feed.
Reacties
  1. Offthegrid schreef op : 31

    Tabel 2, BNP in % ???
    Procenten van wat? 611 procent is de laagste waarde?

    Volgens mij is hier een vergissing in de opgegeven eenheid “procenten”. Gaarne correctie hiervan, indien mogelijk.

    Of ik begrijp niet, wat alle mensen die dit artikel als “goed’ hebben aangemerkt, wél hebben begrepen. Dan laat ik mij graag onderwijzen.

  2. Ron Paul Fan schreef op : 32

    Totnutoe zijn we mediaal gek gezeurd over die Grieken, maar dat was alleen maar een voorafje. Peanuts. Dit is de echte Etna die op uitbarsting staat, Italie:

    www.spiegel.de/politik/ausland/0,1518,793879,00.html

    Overheidsschuld van 1900 miljard.

    Bolkesteijn (ex-Eurocommissaris!) had het al gezegd in Buitenhof van afgelopen zondag, hij was Italie liever kwijt dan rijk, om over Griekenland maar te zwijgen.

  3. Ron Paul Fan schreef op : 33

    Grafiek met ontwikkeling geldschepping USA sinds 1975:

    blog.mises.org

    Kroniek van een catastrophe in wording.

  4. Ron Paul Fan schreef op : 34

    Uh-oh: goud in een dag 60 euro naar boven.

    www.goldprice.org

  5. Ben Tels schreef op : 35

    Het artikel begint goed en is een redelijk (maar niet geheel) accuraat overzicht van de historie van de Depressie in de VS. Helaas klopt van het laatste stuk (het effect van de Tweede Wereldoorlog) totaal niets.

    In 1940 was de economie nog steeds niet hersteld van de Grote Depressie,

    Dit klopt…

    het economisch herstel zou pas voltooid worden na de Tweede Wereldoorlog.

    En dit niet. In 1940 en 1941 (en vooral na Pearl Harbor) zag de VS zich voor het eerst gedwongen om Keynes serieus toe te passen en geld uit te gaan geven in zware onbalans met de belastinginkomsten. Zoals Keynes in 1937/38 voorspelde, was het effect hiervan het vrijwel onmiddellijk doorbreken van de negatieve spiraal waar de VS in zat. De werkeloosheid kelderde en de Depressie was in juni ’42 effectief afgelopen.

    Het is belachelijk om te argumenteren dat de Tweede Wereldoorlog de depressie beëindigde. Natuurlijk, er was nog nauwelijks werkloosheid nadat twaalf miljoen mannen gemobiliseerd werden, maar oorlog is geen terugkeer naar welvaart.

    De mobilisatie hielp, maar was niet eens het belangrijkste: de oorlogsproductie kwam op gang. Miljoenen mensen gingen inderdaad aan het werk als soldaat, maar de rest werkte in de defensie-industrie. En niet alleen mannen; vanaf ’43 waren er zoveel krachten nodig dat zelfs getrouwde vrouwen aan het werk gingen. Het gemiddelde inkomen steeg en het aantal mensen met een inkomen ook. Bovendien werd hier de basis gelegd voor de Amerikaanse industrie van na de oorlog (zowel in faciliteiten als in kennis en ervaring).

    De productie van consumentengoederen werd vervangen door de productie van militaire goederen.

    Welke productie? De industrie was grotendeels stilgevallen. Door de oorlog werd de productie hervat, vervolgens uitgebreid. Leuk of niet, ook militaire productie is productie.

    Merk overigens op dat de VS hierin niet het enige voorbeeld was: Duitsland en Japan hadden eerder precies hetzelfde meegemaakt.

    Voedsel werd gerantsoeneerd, door middel van voedselbonnen was alleen het broodnodige te verkrijgen. Het welzijn van consumenten daalde verder tijdens de oorlogsjaren. Pas in 1947, nadat de oorlogsmaatregelen werden beëindigd en de overheidsuitgaven enorm daalde, kwam de welvaart terug.

    In Engeland ja, waar alles kapotgebombardeerd was. In de VS was er rantsoenering vanwege toewijzingen aan het leger — niet vanwege een tekort in de voedselproductie. Merk ook op dat, met uitzondering van suiker, de rantsoenering in augustus 1945 weer ophield.

    Nadat de overheid de prijscontroles en rantsoeneringsmaatregelen had afgeschaft en haar uitgaven terugdrong, herstelde de private sector.

    Had weinig met de afschaffing van de prijscontroles te maken. De VS beschikte als enige land ter wereld over een gigantische, industriele infrastructuur (ten gevolge van de oorlogsproductie) en kon dus als enige voorzien in de vraag van de (westerse) wereld naar industriele producten.

    De productie in de private sector steeg met bijna een derde in 1946, de eerste stijging in achttien jaar[29].

    Mja, maar alleen als je weigert de oorlogsproductie mee te tellen.

    Het was uiteindelijk het kapitalisme dat de Grote Depressie de das om deed, nadat de massale interventiemaatregelen van Roosevelt waren teruggeschroefd en de overheidsuitgaven waren gereduceerd met twee derde van het budget.

    Bullshit. Sorry hoor, maar dit is echt volledige duimzuigerij. Het Amerikaans kapitalisme van na de oorlog kon alleen maar sterk opkomen omdat he enerzijds kon teren op de infrastructuur van de oorlogsproductie en anderszijds de beschikking had over een bevolking met geld (door werkgelegenheid in de oorlog en door overheidsleningen ten gevolge van de GI Bill) en tenslotte omdat de Amerikaanse industrie effectief geen concurrentie had. Kapitalisme alleen was het zeker niet en zeker niet kapitalisme zonder toezicht van de overheid. Dat kapitalisme was eerder de oorzaak van alle ellende door afbraak van de gezonde economie (en sinds de Reagan-jaren overigens weer).

  6. Aequitas schreef op : 36

    ….. ‘Natuurlijk, er was nog nauwelijks werkloosheid nadat twaalf miljoen mannen gemobiliseerd werden, maar oorlog is geen terugkeer naar welvaart.’ …..

    Blijkbaar wél !

    Óók Hilter financierde de failliete staatskas van het nationaal socialisme met de zogenaamde lebensraum.

    Het ontnemen van alle goud en goederen van dissidenten en eerst onteigenen en daarna uitroeren het Askenazi volk (een van de joodse volkeren die voornamelijk in Midden en Oost Europa woonden en leefden van de handel) en alle rijkdom in de bezette gebieden.

    De Federal Bank indertijd, net als de Europese Centrale Bank
    nu creëren deze crisis, houden die in stand tot dat alle rijkdommen opnieuw verdeeld zijn, dwz. toegedeeld aan hun collaborateurs.

    Met Mario Monti, – Bilderberg lid – in Italië en de plotseling verergerde economische crisis aldaar ….. reken maar uit !

    De oorlog is immer aan de gang. Na WOII Korea, Vietnam, Iraq, Paquistan en binnenkort tegen Iran.

    Maar sinds enkele decenia, in naam van de ‘bescherming van de mensenrechten’ zoals in Bosnië en de huidige de ‘Noord Afrikaanse lente.’

    En Nederland is immer een van de collaborateurs die profiteren, net als tijdens de WO II, toen 60% van de Nederlandse bevolking het nationaal socialisme gunstig gezind was.

  7. luxor schreef op : 37

    uuhm, ik heb geen hbo, vbo of wat dan ook, en vind het best
    stekend dat iemand op vrijspreker ervanuit gaat dat wij allen een hoge hypnose hebben gevolgd, buiten dat is dit een uitstekend artikel wat alles goed weergeeft, maar het feit dat wij ons erin verdiepen en erom druk maken, maakt dat ons niet net zo erg als zij die de touwen in handen denken te hebben ?
    Ik leef nu al 2 jaar zoveel mogenlijk buiten de maatschappij en hou mezelf bezig met totaal andere dingen als hier op de site worden besproken, en volgens mij ook weinig met vrijheid te maken hebben.

    Leef zonder te oordelen, dan pas ben je vrij, heb gewoon schijt aan wat ze daar doen en hou je bezig met je eigen leven, de skills die je wilt leren, en de mensen waarvan je houd. niemand neemt je dat af, en hier met zn alle gaan zeuren dat we teveel betalen om watvoor reden dan ook, is hypocriet, stop dan gewoon met werken, neem een uitkering en ga vrijwilligerswerk doen,

    Zé [38] reageerde op deze reactie.

  8. schreef op : 38

    @luxor [37]: “Leef zonder te oordelen, dan pas ben je vrij, heb gewoon schijt aan wat ze daar doen en hou je bezig met je eigen leven, de skills die je wilt leren, en de mensen waarvan je houd. niemand neemt je dat af, en hier met zn alle gaan zeuren dat we teveel betalen om watvoor reden dan ook, is hypocriet, stop dan gewoon met werken, neem een uitkering en ga vrijwilligerswerk doen,”

    Ik ben het geheel met je eens Luxor, mooi en goed verwoord.
    Veel van wat ik op dit forum lees is een verlies van energie, en wat mij ook telkens opvalt is hoeveel mensen op deze site met geld bezig zijn, hetgeen precies de gevangenis creërt die men met woorden tracht te ontvluchten.

    Vrede, Zé.

  9. Ron Paul Fan schreef op : 39

    Allemaal leuk en aardig, dat Griekenland met zijn staatsschuld va xxx miljard, maar hier is een veel groter Griekenland, nmlk de VS:

    15 trillion $

    www.collapsenet.com

  10. Ron Paul Fan schreef op : 40

    Griekenland heeft 0,4 trillion $ staatsschuld en 10 miljoen mensen. De VS heeft 37 keer zo veel schuld met maar 30 keer zoveel mensen, waarvan 33% Afrikanen en Mexicanen.

    Verder heeft de VS ook nog eens 45 trillion aan beloftes uitstaan op het gebied van zorg, pensioenen en uitkeringen die niet gedekt zijn. Het is dus niet moeilijk om te begrijpen dat OWS niet meer was dan een opwarmertje voor de dingen die gaan komen.

    En voor al die fantasten die denken dat de euro op ploffen staat, vergeet het maar. De ‘nood’ in Europa is het gevolg van het feit dat de ECB nog niet begonnen is met geld drukken. Duitsers en zo. Dit terwijl de FED al 1.5 trillion per jaar bijschokt om de tekorten aan te zuiveren. De echte vulkaan die nu al aan het borrelen is, staat in de VS.

  11. Ron Paul Fan schreef op : 41

    Haha, leuke tweet…

    Aantal vernietigde huishoudens/woningen in de VS:

    Al Qaeda: 0
    Banken: 1.200.000

    Wie is nu de echte terrorist?

  12. Ron Paul Fan schreef op : 42

    Heb altijd een beetje een reserve tegen die Vaterlandslose Gesellen die weigeren voor hun eigen land te vechten en vluchten als de moeilijke tijden aanbreken, maar goed amero-libertariers hebben geen eigen land, da’s namelijk collectivistisch en we zijn allemaal blij dat we niet zo zijn.

    Daarom voor amero-libertariers hier het antwoord op de prangende vraag, waarheen als de grond te heet onder de voetjes wordt?

    lewrockwell.com

    Uruguay.

  13. Ron Paul Fan schreef op : 43

    Washington probeert massaal de Amerikaanse Lente de kop in te drukken. Vandaag 400 arrestaties. In NYC momenteel maar liefst 30.000 demonstranten. En dat terwijl OWS al 2 maanden loopt!