projectionVrijspreker: Dit wel eens meegemaakt? Is iemand een utopist? Hij noemt je een utopist. Vergeet hij één belangrijk punt? Hij roept dat je één belangrijk punt vergeet. Beschuldigt hij je van een Godwin? In dezelfde zin noemt hij je een antisemiet/fascist/racist of seksist. Ziet hij overal terroristen? Hij is een terrorist. Projectie is de standaard reactie van bijna iedereen die een beetje geagiteerd is. U zegt echter dat projectie onontbeerlijk is. Vertel op.

Opperdienaar: Projectie is iets wat onze hersenen moeten doen om ons te kunnen laten functioneren. Als we bijvoorbeeld onze teen stoten, vertrekt er een signaaltje van onze teen richting onze hersenen via onze zenuwen en dat activeert daar een aantal neuronen die ons een pijnsensatie geven. Die pijn voelt echter aan alsof hij werkelijk in je teen zit en niet in je hersenen. Met andere woorden, wat je hersenen doen is: een pijngevoel projecteren buiten de hersenen. We voelen de pijn niet in onze hersenen maar in onze teen.

Dit is iets wat onze hersenen de hele tijd doen. Ritselt er wat in het struikgewas? Onze hersenen nemen de signalen van onze 2 oren en projecteren de ritselaar zonder problemen ergens in de ruimte aan de hand van verschillende aankomsttijden van het geluid in het rechter en linker oor. Zo projecteren onze hersenen allerlei informatie over onze omgeving in de ruimte om ons een zo nauwkeurig mogelijk beeld te geven van onze omgeving.

Dit gaat soms mis, bijvoorbeeld bij fantoompijn. Een ledemaat is in werkelijkheid geamputeerd, maar doet nog steeds pijn. Er is een verhaal bekend van iemand die dacht dat zijn (niet meer bestaande) arm dwarsuit stond en hij liep daarom altijd zijdelings door een deuropening. Dit laat tevens zien hoe ontzettend overtuigend een gevoel van projectie is. Het idee dat je arm dwarsuit staat is zelfs sterker dan het visuele bewijs dat die arm er niet meer is.

Je brein voert zelfs correcties voor de verschillende snelheden van licht en geluid uit als een object zowel een licht en geluidssignaal afgeeft. Als mensen namelijk gevraagd wordt aan te geven wat eerder was: een lichtflits of een geluid en de bron bevindt zich op enige afstand, blijkt dat ze het verkeerde antwoord geven als je in een testopstelling wat experimenteert met de tijden van licht en geluid.

Je hersenen compenseren voor van alles en nog wat. Zo zit er een blinde vlek in ons gezichtsveld waar de oogzenuw op het oog aangesloten zit. Het beeld schokt ook de hele tijd, omdat onze ogen de hele tijd kleine schokkerige bewegingen maken. Echter wij merken niets van dat alles (afgezien van kunstmatige proefjes) en onze hersenen projecteren een vloeiende consistente werkelijkheid.

Vrijspreker: Maar dat soort projectie is nuttig, het helpt ons een correct beeld te krijgen van de werkelijkheid om ons heen, bijvoorbeeld als onze teen beschadigd is. Projectie in discussies is alleen maar verwarrend. Hoe kan het nu handig zijn dat we ons eigen probleem in een ander projecteren? Alsof de ander een onderdeel is van ons zenuwstelsel.

Opperdienaar: Bij empathie voelen we de pijn en vreugde van een ander alsof het een verre gestoten teen is. Dat kan ons helpen de ander te helpen, dat is echter nog steeds een correct beeld van de werkelijkheid. Maar een incorrect beeld over waar een probleem zit, is meestal niet handig. Dit soort dingen worden ook wel brainbugs genoemd. Het is een onfortuinlijk bijverschijnsel van een nuttig iets.

Vrijspreker: Wat betekent projectie voor een heerser?

Opperdienaar: Heersers zijn er zelf ook niet vrij van, dus om te beginnen projecteren we onze eigen agressie ten opzichte van onze onderdanen op onze vijand. ‘Die smerige terroristen willen jullie kinderen vermoorden.’ Heersers kunnen dit geloofwaardig zeggen omdat we ons niet bewust zijn van onze eigen agressie richting de onderdanen en onze wens hun kinderen tot schuldslaaf te maken.

Maar het betekent ook dat de onderdaan gevaccineerd kan worden tegen de waarheid. Als iemand namelijk aan het projecteren slaat, valt hem niets meer uit te leggen. Als iemand hem dan een lepeltje waarheid probeert te voeren, spuugt hij het gelijk uit in het gezicht van de gever. Alles wat je als heerser moet doen is zorgen dat de persoon door bepaalde woorden of uitdrukkingen in een angstige vlucht of vecht toestand komt waarin vluchten eigenlijk geen optie is. Dat kun je doen door hem jong in een school op te sluiten. Het is zeg maar een beetje vergif dat zorg dat de lepel waarheid gelijk uitgekotst wordt. Als je hem jong genoeg vaccineert, zal hij niet doorhebben dat het probleem in hemzelf zit en concludeert daarmee dat het niet anders kan dat het probleem in de ander zit.

In de bijbel wordt projectie ook al genoemd:

Hoe kun je tegen hen zeggen: “Laat mij de splinter in je oog verwijderen,” terwijl je de balk in je eigen oog niet ziet? Huichelaar, verwijder eerst de balk uit je eigen oog, pas dan zul je scherp genoeg zien om de splinter in het oog van je broeder of zuster te verwijderen.

4 REACTIES

  1. In mijn jeugd zeiden we dan “Wat je zegt ben je zelluf” op de meest treiterige toon 🙂

  2. Het is geen projectie als iemand een slechte ervaring heeft meegemaakt en heeft leren wantrouwen (wildvreemden heeft leren wantrouwen). En ook geen projectie als je bijvoorbeeld geagiteerd raakt om concentratiekampen, iets wat wél heeft bestaan.
    Als je iemand goed genoeg kent om deze 2 zaken niet als verklaring te hebben (wantrouwen of feitelijk gebaseerde agitatie) dan gaat het om iets wat in iemand zelf omgaat. Als iemand er geagiteerd om raakt is dat naar omstandigheden nog een gunstig teken omdat diegene ook een goeie kant kent die er geagiteerd om kan raken, maar die niet altijd evenzeer op de voorgrond hoeft te treden.

    Johnny Feelgood! [4] reageerde op deze reactie.

  3. Als je in een aso milieu opgroeit waar geen geld is op sinterklaas, noch op je verjaardag, dan misschien wel of misschien geen tweedehands stripboek, dan heb je het niet breed. Mee eens?
    Niemand uit je buurt was bereid je te helpen. Geen wonder dat mensen gaan wantrouwen over wat burgers onderling vrijwillig voor elkaar zullen doen. Dit soort mensen heeft een kans om socialistisch te worden. En alsnog op volwassen leeftijd gepamperd te worden door de belastingbetaler waar de omgeving daar eerder in te kort schoot. Dit willen die mensen voor hun eigen miserabele jeugd goedmaken. Zij verwachten daar nog het goeds van, omdat ze de burgers hebben leren wantrouwen als iets waar het heil niet vandaan gaat komen.
    Zodra ik mensen beter leer kennen is dat nogal eens het verdriet achter bijvoorbeeld hun SP, Groen Links of D66 lidmaatschap. Het is verrassend vaak dat hier in feite wel of niet gehuilde tranen c.q. frustraties achter schuil gaan over hun eigen achtergrond, als je nog dieper in hun hartje kijkt dan hun flinkheid waar het om regels gaat om een ander te dwingen.

  4. @Pteranodon [2]:
    Het is geen projectie als iemand een slechte ervaring heeft meegemaakt en heeft leren wantrouwen (wildvreemden heeft leren wantrouwen).

    Als je mensen hebt leren wantrouwen omdat je zelf gewantrouwd bent, is jou wantrouwen een projectie van het wantrouwen wat je tegen hebt ervaren.

Comments are closed.