De overheid wil misbruik van sociale voorzieningen en belastingontduiking bestrijden. In de loop van de jaren is de overheid erin geslaagd de daartoe benodigde data-infrastructuur op te zetten en kan ook bij u aan de deur komen, als u in het opsporingsprofiel past.

Weleens gehoord van SyRI? Die afkorting staat voor Systeem Risico Indicatie. SyRI houdt in dat gegevensbestanden van uitvoeringsorganisaties (zoals de dienst Toeslagen, Sociale Diensten en het UWV) kunnen worden gekoppeld ten behoeve van de bestrijding van fraude op het terrein van de sociale zekerheid, de inkomensafhankelijke regelingen, de belasting- en premieheffing en de arbeidswetten.

De beheerder van dit systeem heet het Inlichtingenbureau (IB). Dit bureau ondersteunt gemeenten en uitvoeringsorganisaties bij het bestrijden van fraude. Voor lezers die het allemaal zelf na willen pluizen: het is gebaseerd op de Wet Suwi (Structuur Uitvoeringsorganisatie werk en inkomen).

Welke gegevens worden er zoal verzameld door SyRI? Welnu, dat zijn gegevens betreffende arbeid, boetes en sancties, belastingen, roerende en onroerende goederen, handelsactiviteiten, huisvesting, onderwijs, pensioen, re-integratie, schuldenlast, uitkeringen, toeslagen en subsidies, vergunningen en ontheffingen, zorgverzekering, identificerende gegevens en gegevens over inburgering en naleving.

De werkzwijze is als volgt. Uitvoeringsorganen ontwikkelen een plan voor een interventieteamproject. Zij bepalen het doel van het project. Het doel van het project moet passen binnen de prioriteiten van de Landelijke Stuurgroep Interventieteams (LSI). Dat LSI bestaat uit – onder meer – het UWV, de SVB, de VNG, Divosa, de Belastingdienst, het OM, de politie en de Inspectie SZW. Het samenwerkingsverband dient een projectvoorstel in bij de LSI, waarna de betrokken uitvoeringsorganen de voor het project benodigde gegevens uit hun eigen systemen leveren aan het Inlichtingenbureau. Het Inlichtingenbureau versleutelt de gegevens tot onherkenbare persoonsgegevens en laat deze langs een door de Inspectie SZW opgesteld risicomodel lopen. De treffers worden doorgegeven aan de Inspectie SZW. Alle andere gegevens worden vernietigd.

De Inspectie SZW ontsleutelt de gegevens tot persoonsgegevens, analyseert de gegevens en komt tot een kleinere set van treffers. Wederom worden de overgebleven gegevens vernietigd. De Inspectie levert de treffers vervolgens terug aan de deelnemende uitvoeringsorganen. ‘Treffers’ zijn dus potentiële fraudegevallen. Het uitvoeringsorgaan in kwestie is verplicht om te onderzoeken of het echt gaat om fraude voordat ze een sanctie treffen.

Volgens de autoriteiten zijn er met het versleutelen, het vernietigen van de niet-treffers en de onderzoeksplicht voldoende privacywaarborgen ingebouwd.

Geweldig, zult u zeggen. Zo pakken we alle misbruikers aan. Even aangenomen dat het ook zo gaat werken is dat natuurlijk goed. Maar je schrikt toch wel als je ziet hoe compleet de overheid de bevoking in beeld heeft. Onwillekeurig moet je dan toch even denken aan de jaren 40-45. Waarom konden de Duitsers de Nederlandse joden zo gemakkelijk wegvoeren? Onder andere omdat ze precies wisten wie joods waren en waar deze mensen woonden.

Werd er in de jaren tachtig van de vorige eeuw door menigeen nog ernstig gewaarschuwd voor het koppelen van gegevensbestanden, mogelijk geworden door de verspreiding van computertechnologie, met SyRI is het schrikbeeld van toen realiteit geworden: de verzorgingsstaat als totalitaire instelling. Vergeet Big Brother, Big data komt naar je toe.

Paul Verhaegh

GERELATEERDE ARTIKELENMEER VAN DEZE AUTEUR

8 REACTIES

  1. … En dan komt de matra: “Ik heb niks te verbergen, dus ze mogen alles van me weten”. Ik denk dat dhr. A. Hitler gierend in zijn graf ligt te lachen in de wetenschap dat zijn duizendjarig rijk in ieder geval in 0031 een feit is geworden. De totale overheidscontrole is een feit. En straks op 5 mei maar weer roepen dat we vrij zijn. Leuke bijdrage meneer Verhaeg.

  3. “En dan komt de matra: “Ik heb niks te verbergen, dus ze mogen alles van me weten”.”

    Ze kijken naar patronen. Stel, dat je veel om 17:45 je boodschappen afrekent en dat fraudeurs dat toevallig ook doen, dan kun je in zo’n bestand terecht komen en word je, terwijl je niks te verbergen hebt, wel het slachtoffer van de opsporingsautoriteiten, waar omkering bewijslast geldt. Tot nu keken ze naar de fraudegegevens zelf, dus als er inkomsten in Suwinet stonden, die je niet had opgegeven. Daarnaast werkt men nu al min of meer op de nieuwe manier. je hebt de extra aandacht van de gemeente, wanneer:

    – je een kamerbewoner bent
    – je verlaten bent door je partner
    – je in de horeca gewerkt hebt of nog werkt
    – al eens eerder in het vizier bent geweest
    – je een eigen bedrijf hebt gehad

    Pendragon [4] reageerde op deze reactie.

  4. @Vilseledd [3]: Ja om gek van te worden he. En als je een eigen bedrijf hebt? Is er dan ook nog iets waar je extra aandacht aan moet geven? Ik ben wel eens te laat geweest met de afdracht van BTW.

  5. Ze zorgen wel dat je MOET frauderen om je huur te kunnen betalen, en eten te kunnen kopen.

  6. De overheid wordt altijd verassen efficiënt als het om controle en uitbuiting gaat. De controle wordt altijd onder luid gejuich ingevoerd, zoals sterke grenscontroles om illegalen tegen te houden en blijken dan opeens ook mensen binnen te kunnen houden.

  8. Dit soort controle door gekoppelde bestanden was me al langer bekend. De overheid weet zo’n beetje alles van je maar toch ben je nog verplicht om aanvraagje dit, aangifte dat te doen.

    Na een leven lang werken ben ik er gewoon radikaal mee gestopt. Auto de deur uitgedaan en bijstand aangevraagd, lekker rustig leven. Je hebt het niet breed in de bijstand maar dat had ik als ZZPer met een bruto omzet van 85.000 p.j. ook al niet.

    Het allermooiste van zo leven is dat je alle brieven van de belastingdienst ook ongeopend in de kliko kunt gooien. Als ze iets van me willen weten dan raadplegen ze dat systeem maar. Het is een levenswijze die ik iedereen aan kan raden. Werken ? Na de oorlog probeer ik het wel weer.

Comments are closed.