Voortbouwend op het onderscheid publiek en privaat kunnen we een onderscheid maken tussen sociaal en politiek. Sociaal is alles wat mensen met elkaar doen. Politiek is alles wat van publiek belang is. Wat sociaal is behoort daarmee voor een groot deel tot het private domein en wat politiek is behoort tot het publieke domein. Politieke kwesties gaan daarom per definitie iedereen aan. Daarom is democratie in beginsel een goed systeem – althans het minst slechte van alle mogelijke systemen. Democratie stelt de leden van een gemeenschap dan wel land in staat om de beslissingen die in publieke aangelegenheden worden genomen, bij te sturen.
Zolang het democratisch principe zich beperkt tot publieke aangelegenheden is er niet zoveel aan de hand. Het gaat mis als het principe dat publieke kwesties iedereen aangaan wordt getrivialiseerd tot alles-gaat-iedereen-aan, dus-iedereen-bemoeit-zich-overal-mee. Helaas is dat ondertussen wel zo’n beetje de stand van zaken met de moderne massademocratie. Uitvloeisel van die mindset is een overheid die zich als een totale bemoeial gedraagt. Niet iedereen heeft daar een probleem mee. Veel mensen vinden het ergens wel comfortabel en laten het zich graag aanleunen, ook al beklagen ze zich tegelijkertijd over regeldruk, bemoeizucht en – onvermijdelijk – de hoge belasting- en premiedruk.
Niet alles wat van publiek belang is hoeft echter publiek geregeld te worden. Neem nou eens het voorbeeld van een zeepfabrikant die meer zeep wil verkopen, want dan maakt hij meer winst. Stel nu dat die zeepfabrikant erin slaagt om het publiek meer zeep te laten kopen en – dus – te laten gebruiken. Hierdoor verbetert de volksgezondheid. Iedereen weet immers dat gezondheid begint met een goede persoonlijke hygiëne. Pas daarna komen gezonde voeding, vaccinatie en medisch ingrijpen bij kwalen en gebreken. Gezondheid is een typisch voorbeeld van eigenbelang. Maar een individu dat zijn eigen gezondheidsbelang dient, levert daarmee tevens een bijdrage aan de volksgezondheid, hetgeen in het publieke belang is. De zeepfabrikant die zijn eigen belang dient, dient daarmee indirect de publieke zaak. De in de loop van de jaren populair geworden opvatting dat privaat (winst)belang frontaal tegenover de publieke zaak staat, is daarmee ontmaskerd als een drogreden. Zonder privaat belang kun je de publieke zaak helemaal vergeten. De private sector is de voortstuwende kracht van iedere maatschappij, zeg ik altijd maar, niet de publieke sector. Om nog maar te zwijgen van de politieke en bestuurlijke bovenlaag. Die wordt al helemaal zwaar overschat, zowel door degenenen die alles van de overheid verwachten als door degenenen die juist weinig verwachten van de overheid. Beide categorieën maken zich – bewust of onbewust – psychologisch afhankelijk van een substituut-god genaamd ‘de overheid’.
Daarom is het misschien goed om het debat – of wat daar voor doorgaat in het Nederlandse taalgebied – terug te brengen van abstracties als ‘de overheid’, ‘de regenten’ of zelfs ‘de NWO’, naar het niveau van de concrete dingen van alledag. Terug naar de basis heet dat. Om in termen van dit topic te blijven: je kunt wel chirurg van je vak zijn, maar het begint toch met handen wassen. En zo is het ook voor libertariërs: je kunt wel alles weten van de business cycle van de Oostenrijkse economische school, of wat er mis is met fractioneel reservebankieren, maar het begint ermee dat je in je sociale omgeving duidelijk kunt maken dat het meeste heil altijd nog van andere mensen komt, die doen wat ze doen omdat ze daar op de een of andere manier belang bij hebben. Niet omdat ze ‘hogere’ idealen hebben, of zo nodig de wereld moeten verbeteren. Of het nu de zeepfabrikant is, de warme bakker op de hoek of de buurtsuper, ze doen het allemaal uit eigenbelang. Zo draait de wereld, iedere dag weer.
Paul Verhaegh
“It is not from the benevolence of the butcher, the brewer, or the baker that we expect our dinner, but from their regard to their own interest.” – Adam Smith
Een gerechtvaardigd eigen belang
De schrijver komt hier dicht bij een kernprobleem van de zogenaamde publieke opinie, de eenzijdige weergave van wat er gebeurt in onze samenleving door de gecommercialiseerde massamedia. Een voorbeeld. Vandaag nog. Een mevrouw van een grote Amsterdamse woningbouwcorporatie mag een persbericht, gebruikelijk zonder enige wederhoor van huurders, via het ANP de wereld in slingeren dat de scheefwoners harder moeten worden aangepakt, want zo gaat het niet langer. Zij moeten voor dezelfde soort woning veel meer gaan betalen, want zij houden de woningen bezet voor mensen met een lager inkomen. Er is een wachttijd voor een sociale huurwoning in de hoofdstad van 8 jaar veinst ze verontwaardigd.
Wat is er zo ziek aan deze vorm van berichtgeving zoals kenmerkend voor het ANP?
1. Het eigen belang van mevrouw voor deze perverse omdraaiing van de maatschappelijke werkelijkheid wordt genegeerd. Het ANP doet net of dit eigen belang niet bestaat en mevrouw serieus bekommerd is om een maatschappelijk probleem onbaatzuchtig op te lossen. Een persoon die namens een instelling praat krijgt automatisch het aureool mee van ideologisch gedreven deskundige waar we zonder kritische houding het best naar kunnen luisteren. Het negeren van het eigen belang van mevrouw is hier maatschappelijk zo schadelijk. Als woningbouwcorporaties al vijftig jaar gesteund door hun politieke vrienden een kartel vormen om daarmee de woningnood in de Randstad in stand te houden is dat eigen belang, maar geen gerechtvaardigd eigen belang.
2. Het eigenbelang van de ‘scheefwoner’ daarentegen wordt als zondig en a-sociaal voorgesteld. De term afkomstig van een spindoctor is al suggestief in die richting. Er bestaan geen scheefwoners. Er zijn alleen mensen die er voor kiezen in een huurwoning te wonen. Als deze mensen een inkomen hebben wat hoger dan het minimum is dan komen ze al niet meer in aanmerking voor huurtoeslag. Dus die mensen betalen al meer huur dan degenen met huurtoeslag. Van de huur die zij betalen kan hun woning reeds geëxploiteerd worden. Daar komt geen gemeenschapsgeld aan te pas. Zij kiezen daarvoor omdat zij geen prioriteit stellen, of zelfs geen kans zien, een betere of alleen maar andere woning te kopen of elders te huren. Dat is juist een gerechtvaardigd eigen belang.
3. Tenslotte is er het gerechtvaardigde eigen belang van de gehele bevolking dat producten en diensten voor een ieder onder gelijke omstandigheden zoveel mogelijk tegen dezelfde prijzen moeten worden aangeboden. Het is moreel niet toegestaan om een kleurling meer te berekenen dan een blanke. Of mannen meer dan vrouwen. Of mensen die meer uren betaald werken meer laten betalen dan anderen. En dan gaat het specifiek om die producten en diensten waar geen vrije marktwerking bestaat, zoals hier het geval is. Dit uitgangspunt is in veel wetgeving verankerd. Ook dit gerechtvaardigd eigen belang van de bevolking als geheel wordt genegeerd door het ANP bericht.
Wat is de eerste daad van een nieuw politiek regime? Het in handen krijgen van de media. Dat is bepalend voor het succes van de machtswisseling. Sterker nog, het controleren van de massamedia door de nieuwe machthebbers is de belangrijkste indicator dat er een regime verandering heeft plaatsgehad.
De Nederlandse bevolking kan beter niet meer gaan protesteren bij de Tweede Kamer. Zij kunnen beter naar het ANP gebouw oprukken of bij het mediapark gaan demonstreren.
Niet om een revolutie te bewerkstelligen of chaos te veroorzaken. Maar te eisen dat het niveau van maatschappelijke informatievoorziening omhoog moet. Dat dient haar gerechtvaardigd eigen belang!
Raymond [3] reageerde op deze reactie.
Easymoney [7] reageerde op deze reactie.
@anp rebel [2]:
Ik vind dat dit stuk waarlijk nog beschaafd en netjes is , hulde hiervoor.
Wat ik zie dat er gaande is ?
Schaamteloos , worden complete incidenten , in scene gezet , met behulp van acteurs .
Zo ver is men bereid te gaan , een compleet maatschappelijk en moreel bankroet.
Goed stuk weer!
Het zou aanleiding kunnen worden om ook eens dieper door te praten over “democratie”.
De vorm van samenleven waarin (formeel) de meerderheid de minderheid dwingt haar orders op te vo;gen. Zo nodig met geweld.
Democratie is de basis van geweld in de maatschappij en die roept weer nieuw en meer geweld op.
Als we geweld de wereld uit willen hebben, moet dit basisgeweld ook bestudeerd worden.
Omdat niet iedereen hetzelfde wil, is het idee voor een noodzakelijk besluit dan maar de meerderheidswens te volgen, niet zo gek.
Maar dat zou tevens kunnen betekenen bv:
—Dat de minderheid er van wordt vrijgesteld en niet hoeft mee te betalen.
–Dat er niet domweg gestemd wordt, maar eerst een onderzoek ingesteld of het een kwestie is die “publiek” moet worden opgelost of dat dit op de vrije markt kan.
—Ook is een referendum duidelijker en eerlijker dan stemmen op een clubje (partij) waar je verder geen vat meer op hebt. Het Zwitserse systeem.
Albert S. [10] reageerde op deze reactie.
Er bestaat geen publiek belang. Alleen individuen hebben een belang
Keinstein [6] reageerde op deze reactie.
@pcrs [5]: Oh nee? En als individuen zich organiseren in een overkoepelende organisatie omdat ze menen dat hun individuele belang op die manier beter behartigd zal worden, dan heeft die organisatie wel degelijk een belang terwijl het geen individu is.
pcrs [8] reageerde op deze reactie.
@anp rebel [2]: de overheid hoeft haar bestaansrecht niet meer af te dwingen. Integendeel, de bevolking eist steeds meer van de overheid, omdat de individuele burger denkt, dat deze dit niet zelf kan of mag.
Het is de burger die in haar hoofd heeft zitten, dat er een autoriteit moet zijn die als een papa of mama moet regeren.
De burger voorziet de overheid van alle noodzakelijke middelen en zelfs macht, om voor burgers zaken te regelen. Bij sommige mensen gaat het gevoel om de staat te ondersteunen heel ver. Het idee dat iemand te weinig belasting betaalt of zelf te weinig belasting betaalt, veroorzaakt bij mensen een gevoel van stress, angstige gevoelens en zelfs nachtmerries.
De overheid heeft door jarenlange doctrinatie met succes de hoofden van mensen bezet. Je hoeft de reacties op internet maar te lezen, om te zien wat denkbeelden van mensen is. Zelfs ondernemers blijken niet immuum te zijn. Dit wordt een zaak van de lange adem.
@Keinstein [6]: Nee, dan heb je een hoop individuen met een belang, maar ed organisatie heeft geen belang en bestaat niet in de realiteit.
Je kunt een boom om zagen en je kunt een hoop bomen om zagen, maar je kunt geen bos om zagen.
Keinstein [9] reageerde op deze reactie.
@pcrs [8]: Natuurlijk kun je een bos omzagen. Dat een bos uit een groep bomen bestaat is nu eenmaal de definitie van een bos. Op eenzelfde manier kunnen individuele belangen gepooled worden, als bij een eigendomsbeschermer of verzekeringspolis bv. vreemd weer, dat je dat niet ziet. Maar goed, het zij zo.
@Hub Jongen [4]: Het is frappant dat Zwitserland en IJsland referenda hebben en nooit bij de EU zijn gekomen, Noorwegen heeft ook via een referendum in 1972 laten weten niet bij de toenmalige EEG te willen. De politici van deze landen willen dat wel, maar zijn machteloos, omdat de wil van het volk moet worden gerespecteerd. Daarom is een decentrale staat met een referendumsysteem 100x beter dan het dictatoriale partijstelsel wat we hier hebben.
Comments are closed.