woensdag, 24 februari 2016
Doorsturen Doorsturen   Printen Printen

Het menselijk handelen (human action)

het menselijk handelen human action misesJarenlang zong het gerucht binnen libertarisch Nederland rond. De vertaling van Human Action was aangevangen. Een grootse taak, bijna duizend pagina’s vertalen. Zomers kwamen en gingen zonder dat de vertaling verscheen. Ik had zelf alle hoop dat de vertaling zou verschijnen opgegeven. Hoe fout was mijn inschatting! Ik heb me danig in het doorzettingsvermogen van de vertalers vergist.

Jaren geleden was het eerste concept gereed. Olav en Dion hadden zich een zomervakantie opgesloten en een maand lang alleen maar vertaald, koffie gedronken, geslapen, en weer verder vertaald. Vol trots legden ze het resultaat voor aan het Rothbard instituut België. De Belgen wezen er vriendelijk op “dat de kwaliteit iets omhoog moest“.

Een paar revisie cycli en vele seizoenen later. Jan Vis werd vol goede moed benaderd. Vaderlijk kwam het volgende advies uit zijn mond “Jongens, het moet toch wat beter“. Veel koffie later was uiteindelijk iedereen tevreden en kon de financiering worden geregeld. Sponsors kwamen. Een drukker werd gevonden. Om het boek voor een vriendelijke prijs aan te kunnen bieden werd het in Polen gedrukt.

voorbeeld (klik op afbeelding voor groot):

human action deel van vertaling 1

Op een mooie ochtend stond er een Poolse auto voor de deur. Om 8 uur s’ochtends. Met twee pallets boeken. 900 kilo. De Pool had geen pompwagen bij zich. En was niet bereid het allemaal in zijn eentje doos voor doos uit te laden (begrijpelijk, de boeken wegen bijna 2 kilo per stuk). Na enige ochtendgymnastiek stond een paar uur later alles binnen.

Sinds vorige week is het boek te bestellen. De timing is met de huidige negatieve rentes bijna perfect te noemen. Op 1 dag werden meer dan 120 stuks verkocht. U kunt er dus maar beter snel bij zijn. U kunt het hier, hier en hier voor 35 euro aanschaffen. Hier kunt U de PDF voor 22 euro downloaden.

Het boek ziet er professioneel uit. De Polen hebben goed werk verricht. De tekst is op het eerste gezicht verrassend leesbaar. Mises stond niet bekend om zijn leesbare schrijfstijl. Een vertaling is dan een uitdaging.

voorbeeld (klik op afbeelding voor groot):

human action voorbeeld vertaling 2

De lancering van de vertaling is een belangrijk moment binnen libertarisch Nederland. Ik had het voorrecht bij een event van Mises Nederland te mogen aanschuiven. Waarbij het boek gepresenteerd werd.

Een bonte stoet van bezoekers was aanwezig. Een moeder die aan home schooling doet. Diverse wetenschappers. Ex goudhandelaren. PSV fans. ERP specialisten. Een groep met gedeelde waardes. Zoals geen agressie plegen, zelfstandig nadenken, bewust leven.

Een avond die me inspireerde. Je doet energie op, hoort prikkelende ideeën. Hoort roddels. Het laatste gerucht. Er komt meer aandacht voor het wetenschappelijke Oostenrijkse school verleden binnen Nederland. Een poging wordt ondernomen om Pierson aan de vergetelheid te ontrukken.

En het allerlaatste gerucht. Er komt mogelijk een bijzonder boek uit. Waarover? Ik houd het voor me. Het wordt wel bijzonder. Ik hoop dat ik over enkele seizoenen dit boek vol trots aan u mag presenteren. U heeft nu het standaard werk van Mises is vertaald nog even wat leesvoer te gaan. Wellicht is er over enkele seizoenen een Nederlands standaard werk. Ik houd u op de hoogte.

 
Waardering: 
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars

Door , topic: Algemeen
Reacties op dit artikel kunnen gevolgd worden op de RSS 2.0 feed.
Reacties
  1. Rien schreef op : 1

    Wow, dat is een hercules job geweest!
    Ik heb een aantal jaren terug geprobeerd de engelse versie te lezen, maar dat was onbegonnen werk. Enorm taai om door te komen. Het engels op zich was simpel genoeg, maar de concepten, oei! Na een goeie 25% of zo ben ik er mee gestopt.
    Misschien nu nog eens proberen???
    Zal er over denken…

  2. Nico schreef op : 2

    Het valt me op dat de eerste vertaling kennelijk in 1959 is afgerond (naar Italiaans). Latere vertalingen laten iets zien over de verspreiding onder verschillende taalgroepen.

    Uit ervaring weet ik dat vertalen best lastig kan zijn. Je vertaalt geen woorden, maar concepten en gedachten. Hoe breng je een beeld over? Er zijn best wel wat hobbels onderweg om te overwinnen.

    Het Nederlandse vertaalproces zoals Ratio dat verwoordde getuigt van geduld, vasthoudendheid en zorgvuldigheid. Blinde vlekken worden kennelijk goed opgevangen “het kan/moet beter” (ik neem aan dat de feedback meer inhoudelijk was dan dat). Vooral dat proces vind ik interessant. Het onderwerp van het boek (economie) interesseert me momenteel niet, maar ik vind de sturing van het proces en de uitkomst lovenswaardig.

    hugovanreijen@yahoo.com [3] reageerde op deze reactie.

  3. hugovanreijen@yahoo.com schreef op : 3
    Hugo J. van Reijen

    @Nico [2]:
    Er is niets moeilijkers dan vertalen.
    Zet twee vertalers aan het werk om een vertaling van hetzelfde stuk te produceren.
    Beide vertalingen kunnen goed zijn en toch grote verschillen
    in stijl en woordkeuze vertonen.

    Nico [5] reageerde op deze reactie.

  4. anp rebel schreef op : 4

    Een stukje geschiedenis van maatschappelijk en economisch denken

    In mijn studententijd Het Kapitaal van Karl Marx volledig gelezen. Dit lijkt hetzelfde soort werk. Groot respect voor de schrijvers. Het zijn de voorlopers van de Dummies serie. Het is economie voor dummies. Je moet een uniek gebrek aan humor hebben om zo’n levenswerk neer te zetten. Een opdracht aan jezelf om een ieder, ook de eenvoudigen van geest, het nu eens precies uit te leggen. Het is een lijn van schrijven over maatschappelijke zaken, sociologisch en economisch, zover doorgetrokken dat het daardoor alleen al tot belangrijk cultureel erfgoed moet worden gerekend. Het is gedateerd maar het mag ook gedateerd zijn.

    Een voorbeeld uit het voorbeeld.
    – “Een nuchtere beredenering zal de gokker aantonen dat zijn kansen in een loterij waarin het totale uitkeringsbedrag kleiner is dan de opbrengst uit de verkoop van alle loten niet worden vergroot door twee loten aan te kopen in plaats van één. Wanneer hij alle loten zou kopen verliest hij zonder enige twijfel een deel van zijn inleg. Toch is elke deelnemer aan de loterij er sterk van overtuigd dat het beter is om meer loten te kopen dan minder.”

    Het betreft hier een introductie van een onderwerp vandaag de dag behandeld in een inleidend college waarschijnlijkheidsleer over het begrip Verwachting (E van Expectation) en Kans (P van Probability):
    E{opbrengst deelname} = P{winnen}.(Gewonnen prijs) – (Kosten van de loten).
    Stel er zijn 10 loten van € 1,- /stuk. Er is één prijs van € 5,-.
    1 lot kopen: E{opbrengst deelname} = 0,1.5 – 1 = € -0,50.
    2 loten kopen: E{opbrengst deelname} = 0,2.5 – 2 = € -1,00.
    Bij meerdere loten kopen is de verwachting dat men meer verliest. Weten de deelnemers dat niet, zoals Mises beweert? De meesten toch wel. Zo dom is de mens niet. Mensen doen mee omdat de loterij bijvoorbeeld voor een goed doel kan zijn of omdat zij de spanning willen voelen dat zij de prijs kunnen winnen. En als je meer loten koopt heb je evenredig meer kans dat je de prijs wint en zal de spanning ook groter worden.

    Met dit voorbeeld wordt de gedateerdheid van deze meesterwerken blootgelegd. Om te begrijpen waarom in onze tijd de parlementaire democratie niet werkt en de welvaart niet gelijke tred houdt met de stijging van de arbeidsproductiviteit moet rekening worden gehouden met de emoties van mensen zoals die meedogenloos worden geëxploiteerd door de gecommercialiseerde en aangestuurde media. In ons land even kort door de bocht ANP en Hilversum. Om dat effect even duidelijk te maken bij dit voorbeeld van het gokken. De mensen zijn wijsgemaakt dat meer dan twee gokautomaten in een cafetaria gokverslavend is en dus terecht verboden, terwijl de staat op een uiterst manipulerende wijze succesvol via de media mensen staatsloten aan smeert. Hoe meer hoe beter.
    Dit centrale probleem in onze tijd speelde nog lang niet zo sterk in de tijd van deze grote denkers. De gemanipuleerde psyche van de mens, de cultureel beïnvloede menselijke emotie, speelt waarschijnlijk alleen al daarom in hun denken geen grote rol anders dan het zich afzetten tegen de kerk. Dit komt nog steeds wel voor, maar is voor het economisch handelen van de mens van weinig betekenis geworden.

  5. Nico schreef op : 5

    @hugovanreijen@yahoo.com [3]: Mee eens.

    De moeilijkheid begint al bij schrijven: Hoe communiceer je een beeld dat je in je hoofd hebt zodat anderen het kunnen oppakken? Schrijven is een kunst!

    Iemand zei mij eens; vertalen is primair niet een kwestie van woorden omzetten, maar de vertaalslag maken naar een andere cultuur. Cultuur bepaalt nl. ook de perceptie, de betekenis die aan woorden wordt gegeven, hoe men zich uitdrukt (gezegden), wat de communicatiestijl is (feitelijk, beeldend, verhalend), etc.

    Cultuur is – algemeen gesproken – een factor om rekening mee te houden: De Amerikaanse cultuur is de Nederlandse niet, maar evenmin heerst er bijv. onder wetenschappers (veelal afstandelijkheid, objectiviteit, gedragscode) een andere cultuur dan onder amateurs (grenzenloze passie). Echt een uitdaging dat te overbruggen!

  6. jan schreef op : 6

    Bij de titel gaan de vertalers al de mist in: noem het “Mensenwerk”