Hub schreef in oktober 2007 het volgende artikel: Kort geleden kreeg ik van een goede vriend een boek met artikelen van Erasmus *). Hoewel ik eerst dacht dat ik dat alles wel al vroeger gelezen zou hebben, gaf het boek me toch weer nieuwe inzichten. Bij voorbeeld in zijn hoofdstuk “De Christelijke Vorst”.

Tot mijn verrassing begint Erasmus het hoofdstuk “De “Christelijke Vorst” met de factoren waarmee men rekening moet houden bij de keuze van een vorst: “Dezelfde gedachte die een vorst tot leidraad moet dienen bij zijn bewind moet ook het volk leiden bij de keuze van zijn vorst: het algemeen belang, onafhankelijk van alle partijen.”

Die “keuze van een vorst” kunnen we betrekken op “de keuze voor een regering”.
Maar een punt dat dan direct opvalt, is dat Erasmus het concept van “algemeen belang” centraal stelt. Dit verbaast zo sterk omdat het “algemeen belang” (AB) namelijk helemaal niet bestaat.
Het AB zou immers het belang zijn van iedereen, 100% van de mensen, geen enkele uitzonderin.
Het trieste is echter dat deze uitdrukking zeer veel door politici gebruikt wordt om te suggereren dat ze het over “UW” belang hebben, terwijl het neerkomt op maatregelen ten gunste van het belang van een bepaalde groep en ten koste van het belang van alle anderen. Frappant dat Erasmus dat kennelijk niet door had.

Erasmus hecht grote waarde aan een goede vorst: “Een land heeft alles te danken aan goed vorst” . En hoe belangrijk een goed vorst ook is, zullen we toch moeten concluderen dat alle welvaart en vooruitgang primair te danken is aan de productieve geleerden, uitvinders, ondernemers en werkers. En dat geldt in onze tijd waarin overheden alleen maar belastend optreden, nog in versterkte mate.

Als Christen kan Erasmus het misschien niet helpen dat hij ervan uitgaat dat de mens geneigd is tot het kwade. Ook daar ben ik het niet mee eens. De mens is, zoals zijn natuur is. (Als we al de term “de mens” gebruiken!!). En die ingeboren natuur kun je niet een moreel oordeel opplakken van goed of kwaad. Door het gebruik van zijn verstand kan de mens een objectieve ethiek ontwikkelen en als zodanig moreel goed of slecht handelen.

Het lijkt er op dat de huidige politici net zo denken als Erasmus als deze schrijft over de opvoeding van de jonge toekomstige vorst: “Wanneer hij nog een onschuldge jongen is, moeten wij onmiddellijk er voor zorgen, dat hij alleen met goede en vruchtbare gedachten in aanraking komt, en dat hij immuun wordt gemaakt voor de vergiftigde denkbeelden van het gewone volk.”

Sprekend over hoe een vorst een tiran kan zijn, haalt Erasmus Aristoteles aan:
“Het streven van de tiran is in drie hoofdpunten te vatten:
1. De tiran streeft er in de eerste plaats naar dat zijn onderdanen tegen zijn tirannieke bewind in verzet willen noch durven komen,
2. Vervolgens dat zij elkaar niet vertrouwen en
3. Dat zij niet in staat zijn tot revolutie.”

Deze raad zien we door de huidige politici ruimschoots opgevolgd:
1.Verkondig liefde en populariteit voor de overheid. Geef het volk subsidies voor sport en evenementen. Doe dit vanaf zo jong mogelijke leeftijd. Stuur ze direct na de geboorte een CD en zorg voor gratis kinderopvang, enz.
2.Verschaf het volk “kliktelefoons” waar ze anoniem anderen kunnen aanbrengen. Maak het volk bang voor terroristen. Lieg als dat helpt. Registreer elk telefoongesprek en elke e-mail.
Erasmus zegt hiervoor tweedracht en haat te creëren, en de huidige politici doen dit door steeds maar weer een verschil te noemen en te maken tussen allochtonen en autochtonen.
3.Ontwapen het volk. Verbied zelfverdedigingswapens en neem hen meer dan de helft van hun productie af via verplichte belastingen.

Zo is het verrassend op welke punten Erasmus nog niet zover was als we nu kunnen overzien, maar ook verrassend hoeveel inzicht Erasmus al had over de houding en trucs van de huidige politici, 500 jaar na zijn tijd.

————————————————————————
*) Erasmus (1466 – 1536): Ik geef liever adviezen dan dogma’s. Samengesteld door J.Trapman.

**) Zie o.a. www.vrijspreker.nl

4 REACTIES

  1. Scherp gezien van Hub. Het algemeen belang is inderdaad niet in ieders belang. Vandaar het het ‘general interest’ en ‘public interest’. Een generaal denkt kennelijk op een bepaalde manier na over het publiek dat ergens bij betrokken moet worden of zo.

    Erasmus schreef kennelijk over het afschermen en sturen van de informatiestroom richting een opgroeiende vorst. Maar zag over het hoofd dat dit ook bij hem was gedaan. De stelling dat ieder tot het kwade geneigd is, wordt traditioneel als rotsmoes gebruikt om anderen te onderwerpen aan tradities en wetgeving. Terwijl zonder die instituties ook wel duidelijk is dat er verkend wordt, aan bepaalde grenzen wordt geknabbeld en grenzen worden verlegd. So what? Van nature loop je dan vanzelf wel een keer tegen een blaf, grom of tanden aan.

    Het traditionele proces van reguleren en handhaven is als een kanaal dat innerlijke processen doorkruist, beschadigt en misvormt. Daar is onvoldoende over nagedacht. Maar ja, die kruisvaarders hé, die zijn altijd maar op kruistocht tegen denkbeeldige problemen waardoor ze juist problemen veroorzaken. Ook al varen kruisvaarders tegenwoordig soms onder atheïstische vlag, het principe is hetzelfde. Alleen de verpakking is aangepast. Nog steeds vastgenageld aan traditioneel denken. Dat kan anders zou je denken 😉

    Ter illustratie: Toevallig kwam hier gisteren een term voorbij, de chromatische toonladder. Muziektheorie is onthullend:

    De toetsen binnen 1 octaaf (duidt op 8 tonen) van een piano of vleugel zijn wit (a-g, 7 st.) en zwart (5 st.).
    Wordt er een muziekstuk geschreven, dan wordt een toonladder gebruikt met meestal niet meer dan 7 noten. Het is maar net hoeveel noten een componist op zijn zang heeft. Om die toonladder soepel te laten klinken worden kruisen en mollen gebruikt. Het lijkt het christendom wel.

    Merk op dat de chromatische toonladder alle 12 tonen gebruikt. Er wordt niets weggefilterd. Geen gezeik met kruisen en mollen, maar ademruimte en bewegingsvrijheid. Hoewel die 12 tonen nog steeds halve en hele noten zijn.

    Er wordt gesteld dat ieder ‘gevoelige snaren’ in zich heeft. Als een snaarinstrument voor een ander, om te bespelen. Hoeveel snaren dat zijn, moet dan worden uitgezocht.
    Voor zover er iets waar is van die ‘gevoelige snaren’ stoort je innerlijk zich niet aan hele of halve noten. Dan gaat dat meer als bij een contra-bas, zonder vakjes.

    Maar toch… werkt dat niet als snaren maar meer als aandachtspunten. Die qua nuance tussen denkbeeldige snaren in kunnen liggen. Vandaar dat er geprobeerd wordt bij anderen ‘knopjes te drukken’ om hen te bespelen. Terwijl je als je écht muziek uit je eigen leven wilt laten komen, je zelf je muziek componeert en jezelf bespeelt. Want niemand kent jou zoals je jezelf kent. Voor een ander is het godsonmogelijk om jou te leren kennen en bespelen zonder schade aan te richten. Uiteindelijk is dát wat muziektheorie je leert. Hoewel de theorie van (staats)religie anders beweert.

  2. De oude uitspraak Ken uzelf! is er overigens op gericht om iemand voor anderen bruikbaar te maken. Terwijl jezelf leren kennen je eigen leven bruikbaar maakt voor jezelf. Conflict of interest.

    Van nature bestaat de ‘maakbare mens’ niet en brengen hoefijzers geen geluk. Vandaar dat ik vandaag hier de omega doodleuk negeerde. Je bent niet als een paard dat aan een lotsbestemming vastgespijkerd moet worden, om aangelijnd en beteugeld de zin van een ander te doen. Dat concept is voor mij dood en slooprijp. Allang.

    De enige remedie voor allerlei wereldproblemen: Zelf-kennis kweken. Voor zover het nog niet te laat is, want hoe meer jaren om traditionele systeem-technische redenen verloren zijn gegaan, hoe minder die zelf-studie je zal kunnen opleveren. Andersom kan ik me voorstellen dat dat voor jongeren uiterst motiverend kan uitwerken.

Comments are closed.