Veel mensen zijn passief geworden. Men accepteert het onrecht, men accepteert wat er met je gedaan wordt. Hoe kan dit gebeuren?

Een verklaring is het begrip aangeleerde hulpeloosheid. Ik sta kritisch tegenover gamma wetenschappen maar dit is interessant. Het is gebaseerd op herhaalbare experimenten. En het kan een verklaring geven voor je passiviteit.

De video van 6 minuten leg ik hieronder uit

Het is mogelijk dieren te laten berusten in hun lot. Olifanten die aan dunne boompjes worden geketend en niet weglopen. Paarden die aan een plastic stoeltje worden gebonden en niet weglopen. Mensen die niet in opstand komen tegen onrecht of het gezag. In het filmpje kreeg 1 groep honden de mogelijkheid om een onprettige situatie te stoppen. De andere groep honden kon dat niet doen. En konden alleen maar berusten in hun lot. Daarna kwam een nieuwe onprettige situatie. De eerste groep honden probeerde hieraan te ontkomen, de tweede groep honden deed niets om hun situatie te verbeteren. Zelfs als werd voorgedaan hoe ze moesten ontsnappen bleven ze de onprettige situatie ondergaan. Voedsel of andere beloningen, het werkte allemaal niet. De honden bleven passief. Ze waren niet langer zelfredzaam, ze waren hulpeloos. En dit was hun aangeleerd.

In hoeverre heb je je zelfredzaamheid opgegeven? Vroeger dacht men dat menselijk en dierlijk handelen verklaard kon worden door stimulus – respons reacties. Je krijgt honger en je eet. Je bevindt je in een kamer waar je ongerief ondervindt en gaat naar een andere kamer waar dat niet zo is. Het is genuanceerder. Als men dieren aanleert dat ze niets aan hun situatie kunnen veranderen, dan worden ze passief. Er zijn onderzoeken gedaan waarbij dieren verhongerden terwijl de prooidieren rondom hun aanwezig waren. In dit filmpje gaat men dat stapje verder. Snoeken die geleerd hadden dat ze hun lot niet kunnen verbeteren verhongeren ondanks dat prooien om hun heen zwemmen.

De twee niveau’s van hulpeloosheid

Er zijn twee niveau’s van hulpeloosheid. De universele hulpeloosheid is iets waar niemand iets aan kan doen. De persoonlijke hulpeloosheid, is een hulpeloosheid waarbij men denkt zelf hulpeloos te zijn maar waarbij anderen je wel kunnen helpen. Beide vormen kunnen tot apathie en depressie leiden.

De implicaties

Er zijn implicaties voor de inrichting van een samenleving. Naarmate een samenleving van mening is dat de burger tegen zichzelf beschermd moet worden komt deze meer en meer in een situatie van aangeleerde hulpeloosheid. Zelfredzaamheid wordt steeds lastiger. Mensen aan de onderkant van de loonpiramide ondervinden keer op keer dat extra werken niet loont. Mensen aan de bovenkant van de piramide accepteren dat ze flink geplukt worden. Kinderen leren te luisteren naar de leraren en daarmee naar de autoriteit. En met corona accepteren velen de maatregelen blindelings. Men accepteert de situatie en maar weinigen proberen individueel te oordelen en te handelen.

Voorbeelden en slotwoord

Er zijn de laatste jaren de nodige demonstraties. Het lijkt erop dat men niet geheel passief alles accepteert. Maar dit is deels schijn. Wat willen de BLM demonstranten? En de klimaat demonstranten (ik bedoel de Greta’s van deze wereld)? Die willen dat de wetgever de persoonlijke vrijheden nog verder inperkt. Er moet wetgeving komen, en extra belastingen, die de individuele vrijheid nog verder inperken. Men vraagt hier niet om vrijheid en individuele verantwoordelijkheid maar om het tegengestelde. Men denkt vanuit het kader van de hulpeloze burger en is zo geconditioneerd dat men vraagt de burgers nog hulpelozer te maken.

De Boerenprotesten geloven nog steeds in een vorm van een poldermodel. De sector die overlegt en die met de politiek tot een compromis komt. Ze zitten in het hulpeloosheid denken vastgeroest. Niet een individuele boer die het beste doet voor zijn beesten, nee, de sector en de politiek die dit bepalen.

De enige protesten die er daadwerkelijk toe doen, die extra overheidsinvloed tegengaan, die worden genegeerd of onmogelijk gemaakt. Referenda worden genegeerd, de protesten tegen corona en de daaraan gerelateerde wetgeving worden verboden.

Besef svp dat aangeleerde hulpeloosheid als mechanisme aanwezig is. En dat de enige zinvolle protesten die protesten zijn, die de zelfredzaamheid van de burger behouden, dan wel vergroten. Protesten die voor extra wetgeving zorgen vergroten de hulpeloosheid van de burger. Die al zo geconditioneerd is dat alles door de staat geregeld moet worden.

Tenslotte, aangeleerde hulpeloosheid is slechts één van de vele mechanismes die invloed hebben op jou en de samenleving. Het is denk ik goed dat je je hiervan bewust bent. Het is één van de ketenen die je zelfverwezenlijking, ontplooiing en geluk in de weg kan staan. En die de verspreiding van het libertarisme tegenhouden.

29 REACTIES

  1. De 5G veiling is geweest he mensen, dat veroorzaakt dezelfde symptomen als covid 19, je kunt er heel snel door stikken, virus wordt als excuus gebruikt, er is aangetoond dat 5G celmembranen aantast waardoor stoffen in de bloedcellen kunnen komen die de vorm van histine kunnen veranderen, dan is de hemoglobine geneigd om het CO2 op te nemen in plaats van zuurstof dan kun je dus stikken.

  2. Soms zijn mensen gewoon tevreden. En regels zijn er vele. Thuis mogen mensen ook niet alles. En als mensen zo’n hekel hebben aan regels waarom leggen ze hun medemens dan toch regels op? Regels maken dingen ook interessanter. Vele spellen ontlenen daar hun populariteit aan of roepen juist ergernis op. Dank aan “Mens erger je niet”. Autoverkeer zou zonder regels wel eens lastig kunnen worden. Ben ik voor regels? Neen. Ben ik tegen? Ook niet.

    • @Bertuz. Wellicht ben ik onvoldoende duidelijk geweest. Dit artikel geeft een reden aan waardoor er berusting kan optreden, te weten learned helplesness. De titel van het artikel is “waarom mensen hun lot accepteren”. Spelregels als je samen “Mens erger je niet” speelt is geen teken van hulpeloosheid.

      Het gaat in dit artikel om een mechanisme dat op kan treden, dat mensen passief worden. Dit mechanisme is sterker dan ik zelf eerst dacht. Zeker nu, waarin men denkt dat het individu zaken niet voor zichzelf kan beslissen. Gelooft men niet langer individuele oplossingen maar roept men op tot steeds minder speelruimte voor het individu. Terwijl juist het individu centraal hoort te staan in een gezonde situatie.

      • Iemand die tevreden is, zit in een gezonde situatie. En ja mensen kunnen depressief worden, maar daar kunnen heel veel verschillende redenen achter zitten. Dat geldt net zo goed voor berusting.

      • @Bertuz. Je hebt helemaal gelijk dat er verschillende redenen zijn waarom mensen depressief kunnen worden. Goed dat je het benadrukt. Daarom eindig het artikel ook met “Tenslotte, aangeleerde hulpeloosheid is slechts één van de vele mechanismes die invloed hebben op jou en de samenleving…….”

        Ik was me niet bewust hoe groot de invloed van aangeleerde hulpeloosheid kon zijn. En is. Het is goed je hiervan bewust te zijn en te onderzoeken in hoeverre dit op jou zelf van toepassing is. Ik ben nogal aangeleerd hulpeloos als het gaat om vrouwen versieren.

    • Dat is waar, u bent zelf een mooi voorbeeld van een steeds tevreden burger, blijkbaar regelmatig tot op activistische niveau. Dit doet mij vermoeden dat u zich in het deel van de samenleving situeert waar men voornamelijk voordelen geniet van de regels of op z’n minst weinig nadelen, want ja een mens die de perceptie heeft dat hij onterecht nadelen ondervindt is meestal niet zo tevreden. Uitgezonderd Rutte’s Gekke Henkie. Ik ben blij voor U. Het is u gegund.

      Regels zijn onvermijdelijk waar meerderen samenleven en de beschikbare middelen gedeeld moeten worden. Maar rechtvaardige regels moeten voldoen aan voorwaarden. Niet elke regel is automatisch rechtvaardig.

      Wanneer men rechtvaardige regels wenst duiken enkele vragen op:

      Wie bepaalt de regels en in wiens naam?
      Komen de regels tot stand met overleg en inspraak van de betrokkenen?
      Is de probleemstelling die de regels moet verantwoorden een werkelijk probleem of het gevolg van foutieve aannames of wetenschappelijke error?
      Is iedereen in de de mogelijkheid om de geldigheid van het probleem zelf te onderzoeken of is het een zaak van “geloof ons nu maar”?
      Is er naast het zichtbare doel mogelijk ook een onzichtbaar doel van die regels?
      Zijn ze redelijk en in het algemeen belang, of dienen ze de belangen van een minderheid?
      Zijn de regels herroepbaar na evaluatie van de betrokkenen of loopt men dood op bureaucratie?
      Veroorzaken de regel misschien als bijwerking ergere problemen als die men tracht op te lossen?
      Komt er ooit een einde aan het bedenken van regels of komt er een moment dat een pasgeborene onbewegelijk moet blijven liggen tot hij sterft om geen regels te overtreden?
      Is er misschien een overschot aan professionele regelmakers, wiens dagtaak bestaat uit het bedenken van regels? Die de drang voelen om hun positie te verantwoorden door regels problemen en bijhorende regels te bedenken zoals een bakker brood bakt?
      Zou de wereld een betere plek zijn als er geen beroepspolitici zouden bestaan, maar enkel burgervergaderingen bijeengeroepen op het moment dat er zich een belangrijk op te lossen probleem voordoet?

      Het is utopisch, ik weet het, maar een mens mag dromen.

      • Dank. Theoretisch hebben mensen allemaal even veel voordelen als ook nadelen van regels. Maar bij toepassing ontstaan verschillen en bij geluk of ongeluk. Bij Mens erger je niet lukt het maar niet die zes te gooien. Soms rijd ik te hard en is er geen agent te zien. Bij iemand anders wel en die krijgt een prent.

  3. Zo is er het muizenutopia experiment van Calhoun. Hij en zijn medewerkers hebben een omgeving gemaakt voor muizen met voldoende lebensraum, ook onbeperkt eten en drinken. Geen roofdieren. Na een korte aanpassingsperiode gaat dat prima natuurlijk, maar na een tijdje blijkt dat de complete sociale structuur in elkaar klapt met nieuw en onaangepast, zelfs asociaal gedrag. Binnen 3 jaar zijn alle muizen dood.

    Ofschoon ik begrijp dat er problemen zijn om het experiment na te bootsen mag toch wel geconcludeerd worden dat er meer voorwaarden zijn voor een succesvolle samenleving dan het NAP en vrijhandel.

    https://www.youtube.com/watch?v=5m7X-1V9nOs
    https://www.youtube.com/watch?v=0Z760XNy4VM

    • In de huidige complexe gemediatiseerde maatschappij wordt een mens doodgeslagen met een constante overload aan relevante en onrelevante informatie. In hoofdzaak negatieve zaken.

      Dat heeft natuurlijk ook een psychologisch effect. Als men gebombardeerd wordt met problemen en ellende waar men op het eerste zicht persoonlijk niets aan kan veranderen, krijgt men een gevoel van hopeloosheid die de apathie in de hand werkt.

      Vroeger toen veel mensen slechts sporadisch de krant lazen en er enkel het avondjournaal was, was dat effect veel minder. Er was ook meer sociaal contact met buren en verenigingen. Wat een goede antidode was om de batterijen te herladen.

      Nu met de smartphone is het 24/7 ellende en conflict wat de klok slaat. Verder is er zoveel polarisering en politieke correctheid dat men bang wordt om over iets anders te spreken dan het weer.

      Heeft de moderne tijd ons netto wel zoveel opgebracht? Is ons welbehagen meegegroeid met de materiële welvaart, of heeft deze net het omgekeerde gebracht?

      • Hoeveel nieuws je tot je neemt heb je tot op zekere hoogte zelf in de hand. Ik volg een paar websites en haal de laatste nieuwtjes van Twitter. Verder is het amalgaam wat we de msm noemen natuurlijk een gruwelijk propaganda instituut. Niets van aantrekken of als contra indicator gebruiken. Overigens ben ik oud genoeg om te herinneren dat er ook vóór het digitale tijdperk flink paniekvoetbal gespeeld werd. De Russen komen! Wat overigens niet eens geheel ondenkbaar was. Ooit van een zoon van een Oost-Duitse generaal gehoord dat ze daar toch wel in geïnteresseerd waren.

    • Beste Youp. Ik ben bekend met dit experiment en heb de eerste youtube video al eerder gezien. Het is inderdaad interessante materie. Het experiment is oorspronkelijk opgezet om gedrag bij een overbevolking situatie te bestuderen. Ik kan zelf niet de relatie leggen tussen dit experiment en NAP en vrijhandel. Als dit experiment op mensen mag worden toegepast dan zou ik dit eerder zien als een model dat de gevolgens van een verzorgingsstaat en het basis inkomen bestudeert. Want daar komt het muizentopia experiment veel dichter bij.

      Toelichting. Het NAP garandeert niemand vrij voedsel en vrije woonruimte. Wat volgens mij de kern van het experiment is. Je moet binnen het NAP juist werken of handelen voor je bestaan. Er is geen herverdelende organisatie die geld en voedsel uitdeelt. De verzorgingsstaat en het basis inkomen gaan veel meer de kant op van het muizenutopie project. Gratis geld voor huisvesting en voor voedsel. Je hoeft niets te doen en je verhongert niet.

      Kan je toelichten waarom je een situatie van gratis geld, voedsel en huisvesting juist associeert met een libertarische samenleving gebaseerd op het NAP? Snap ik iets niet, zijn we hier zo slecht in het NAP uit te leggen? Juist een socialistische verzorgingsstaat gaat richting het muizenexperiment. Zowel qua theorie als qua uitkomst. Zeker ook een basisinkomen zal de maatschappij sterk ontwrichten.

      • Goed punt om op te merken dat het muizenutopia boven alles de verzorgingsstaat simuleert. Het was niet mijn bedoeling om het experiment van Calhoun direct in verband te brengen met het NAP. Wel vind ik dat de overmatige focus hier op Vrijspreker op het NAP en de Oostenrijkse economische school insteek (waar ik trouwens volledig achter sta) veel andere aspecten onbelicht laat. Het probleem wat ik heb met de Vrijspreker is dat onderzoek naar al die andere aspecten van samenleven: sociologisch, biologisch, mogelijk religieuze aspecten, niet alleen onderbelicht blijven, vaak zelfs geridiculiseerd worden. Mijn positie is dat daar veel te makkelijk over gedaan wordt. Ik vind dat jammer en zou de discussie graag breder trekken. Vandaar mijn wat zure sneer. Maar goed, dit artikel is een begin.

  4. Rechtvaardigheid heeft niets van doen met regels. Dat zijn twee verschillende dingen. Helaas. Ook al zouden regels hetzelfde zijn als rechtvaardigheid dan nog ben je er niet. Regels passen zichzelf niet toe. Mensen doen dat. En dan kan zelfs een rechtvaardige regel onrechtvaardig toegepast of juist niet toegepast worden. Er is niet voor niets rechtspraak.

    • Sorry, deze reactie is voor Kafka. Kafka blijft dromen, verval niet in passiviteit. Wie weet op wat voor ideeen je nog komt.

    • Ik kan helaas je punt niet ontdekken?

      Ik heb zei dat regels niet automatisch rechtvaardig zijn. En dan lijkt het alsof jij hetzelfde poogt te zeggen, maar dan met de aanvulling dat dat ook niet wenselijk is??

      Regels moeten dus onrechtvaardig zijn? Ze moeten het belang van enkelen dienen?
      Ja, kan ik inkomen, als jij degene bent die voordeel heeft aan die regels. Maar dan heb je het over een slavenmaatschappij. niet over een beschaafde democratie.

      • Neen. Waar leid je dat uit af? Niemand weet wat rechtvaardig is. Anders zou je geen regels maken. Dan zou je alleen maar hoeven te bepalen dat mensen zich rechtvaardig te hebben gedragen. Rechtvaardigheid vind je niet per se in regels. Regels zijn niet per se rechtvaardig.

      • Je schrijft ” Wanneer men rechtvaardige regel wenst, dienen zich vragen aan” Die vragen die dienen zich misschien wel aan, maar die zijn niet beantwoorden. Regels en rechtvaardigheid hebben niets met elkaar van doen.

      • “Rechtvaardigheid vind je niet per se in regels. Regels zijn niet per se rechtvaardig.”

        Dat weet ik, dat is net het punt dat ik aanhaal. waarbij ik stel dat daar wel naar gestreefd zou moeten worden.

        En dat al zeker regels die duidelijk onrechtvaardigheid veroorzaken, vermeden moeten worden. Indien van toepassing, ligt aan de context wat de regels dienen te regelen uiteraard. Verkeersregels zijn een hele andere materie als belastingregels.

        U weet toch dat het niet onmogelijk is om wetten te maken die u of uw gelieerden direct bevoordelen? En dient dat niet vermeden te worden? Of is het voldoende om dan te zeggen, tja regels en rechtvaardigheid hebben niets met elkaar van doen?

        De vragen die ik aanhaalde lijken mij wel te beantwoorden indien men daarop wil toetsen.

      • “Niemand weet wat rechtvaardig is”

        Daar twijfel ik sterk aan, ik denk dat bijna iedereen wel weet wat rechtvaardig is. Juist en eerlijk handelen. Zonder vooroordelen en zonder bewust te bevoordelen of te benadelen. Doen wat ethisch is. Dat iedereen krijge wat hem toekomt.

        En de meeste mensen voelen instinctief ook wel aan wat rechtvaardig is en wat niet. Of ze dat altijd voor zichzelf en anderen toegeven is natuurlijk een andere zaak. Gezien onrechtvaardigheid lonend kan zijn, is niet iedereen geneigd rechtvaardig te zijn.

        En inderdaad in bepaalde complexere gevallen kan het minder duidelijk zijn wat nu de meest rechtvaardige optie is. Maar is dat voldoende om het kind met het badwater weg te gooien?

    • Zou het niet netjes zijn, mocht er bij het opstellen van regels(wetten) rekening gehouden zou worden met de principes van rechtvaardigheid?

      Als u in uw lokale vereniging bepaalde regels invoert, bijvoorbeeld mensen met blond haar moeten geen lidgeld betalen. Zou dat rechtvaardig zijn? Ik zou stellen van niet omdat het anderen discrimineert.
      Is het dan niet wenselijk dat u bij het bedenken van regels (wetten) streeft naar rechtvaardige regels?

  5. O..O…wat erg nu weer, houd u aan de regels mensen anders moet u boete!

  6. Deskundigen in de zorg dringen bij het kabinet aan op nieuwe, strengere coronamaatregelen. Die zouden binnen drie dagen moeten worden ingevoerd. Dat staat in een brief, gericht aan premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, waar het tv-programma Nieuwsuur (NPO 2) over beschikt.

    De deskundigen zien, wat ze noemen, ‘een urgente dreiging voor de volksgezondheid’. Ze willen niet wachten tot september. De Jonge nodigt in een eerdere brief de zorgexperts uit om mee te denken over verbeterpunten voor als er een tweede coronagolf komt. Die adviezen zouden voor september moeten worden opgestuurd naar de Tweede Kamer.

  7. Achter het ijzeren gordijn was de mensen decenia lang hulpeloosheid aangeleerd. Toch viel het ijzeren gordijn.

    Een mens is geen dier, het gedrag van mensen afleiden uit dierobservaties loopt uiteindelijk bijna altijd spaak.

    • Ik heb veel achter het ijzeren gordijn gereisd en daar zaken gedaan. Met name in de DDR. Met die hulpeloosheid viel het wel mee. De mensen laveerden vaak behendig om de obstakels heen. Er golden andere regels, maar net als bij ons in het westen, kun je ook daar je voordeel mee doen. Mensen zijn vindingrijk en hebben een sterke overlevingsdrang.

      • Dat is precies mijn punt: Je kunt mensen geen hulpeloosheid aanleren. Ze zullen altijd manieren vinden om hun lot te verzachten.
        Je kunt ze natuurlijk wel economische stimulans geven om niets te doen, maar zodra je die stimulans wegneemt zullen ze weer als voorheen proberen hun lot te verbeteren.
        Strick genomen moet ik me hier wel beperken tot de westerse mens, ik weet niet hoe dit in andere regio’s werkt.

  8. Opnieuw interessant onderwerp. De geconditioneerde hulploosheid is alom aanwezig. Mensen die over bestuur en overheid denken, over politiek denken. Toch denk ik dat het verder gaat. Ik meen te zien dat de manier waarop mensen kennis tot zich nemen door het gevolg van deze hulploosheid manipulatie, vaak al van te voren onmachtig is, een onmogelijke opgave.
    Men ziet dan bijvoorbeeld alleen nog instructies of kaders waarbinnen men automatisch denkt. In plaats van de ideeen die tot instructie en kaders leidden. Volgzaam, gedwee, sheeple.

  9. Wie dit soort gamma zaken wegwuift, zal nooit begrijpen waarom hij met logica en feiten niet tot mensen door dringt. Het zijn psychologische spelletjes die waarschijnlijk niet eens bewust gespeeld worden, maar ook weer zijn afgekeken van anderen die het ook weer afkeken. Maar het werkt wel enorm goed.

Comments are closed.