Met dit artikel probeer ik – deels tevergeefs – een lans te breken voor een uitbreiding van mijn leidende principe. Binnen de libertarische gemeenschap zien velen het NAP, Non Agressie Principe, als het centrale thema. Ik ook. Het NAP betekent niet dat je pacifist bent, je mag jezelf verdedigen als iemand tegen jou agressie toont, maar je mag niet als eerste agressie initiëren.

Dit klinkt heel logisch, echter ik daag mezelf uit alternatieven voor dit principe te vinden. Ik behandel er drie:

  • De gouden regel
  • Het vrij van agressie protocol
  • Het vrijwillige associatie principe

De gouden regel

Doet een ander niet aan wat u niet wil dat u geschiedt“, of positief, “behandel een ander zoals u zelf wil worden behandeld“. Varianten op dit thema komen in veel godsdiensten terug, in ieder geval voor de geloofsgenoten.

Dit klinkt logisch maar deze regel weegt onvoldoende mee dat iedereen verschillend is. Sommige mensen leggen graag een deel van een koe op de barbecue. En willen die met anderen delen. Als deze personen hindoe of veganist zijn werkt dit niet en voelen ze zich mogelijk diep beledigd. Hoe goed de bedoelingen ook zijn, deze regel zal niet in alle gevallen positief uitpakken. Wat voor de ene persoon een vriendelijk gebaar is, zal de andere persoon kunnen kwetsen.

Het vrij van agressie protocol

Het NAP is een negatieve definitie, het geeft aan wat NIET gewenst is. Door dit als Vrij van Agressie Protocol te formuleren heb je een positieve definitie. Positieve definities zijn naar mijn mening meestal beter. Ik noem het ook een protocol. Met een protocol, een gedragsovereenkomst, kan je elkaar over en weer rechten verschaffen. Zoals, we respecteren over en weer elkaars eigendom. Voorbeeld van hoe dit tussen buren kan uitpakken. Ik zal geen appels uit je boom plukken, maar als ze in mijn tuin vallen zijn ze voor mij. Want mijn tuin is mijn eigendom en daar heb jij niets te zoeken.

Een protocol is sterker dan een principe in die zin dat als ik het NAP onderschrijf, mijn buurman dat niet hoeft te doen. Bovendien kan je het grijze gebied van overlast beter regelen. Wanneer gaat licht ongemak over naar overlast naar agressie? Zijn de geuren van het vlees op mijn BBQ nu gewenst of ongewenst? Wellicht kan het vrijwillige associatie principe hier uitkomst bieden

Het vrijwillige associatie principe

Omdat iedereen anders is, en andere zaken belangrijk vindt, is het wellicht goed over te gaan tot het vrijwillige associatie principe. Dit is wellicht niet de juiste term. Wat ik bedoel te bereiken is dat mensen die onderling compatibel zijn bij elkaar gaan wonen. Dus geen BBQ-ende redneck in een dorp met veganisten en hindoes. Wellicht zou dit het CAP uitgangspunt genoemd kunnen worden. Soort zoekt soort. Mensen die onderling incompatibel zijn kunnen beter niet bij elkaar gaan wonen. Hedonisten en strenge islamieten zouden beter niet naast elkaar kunnen wonen.

Overweging

De termen vrij van agressie protocol en het vrijwillige associatie principe heb ik verzonnen. Het NAP heeft het definitie probleem “wat is agressie”. Dit is niet altijd duidelijk. Of die nu van een BBQ komt of een zinksmelterij. Door onderling een protocol te accepteren, bijvoorbeeld een versie van een sociaal contract of een buren / buurt protocol, los je het vraagstuk op waar rechten vandaan komen. Namelijk dat je die onderling over en weer toekent.

Ik zie de staat niet als hoeder van rechten, eerder als schender van rechten. Daarnaast. Zijn kreten als dat ik het recht heb om mijn eigen geluk na te streven niet meer dan een holle nietszeggende frases? Wat nu als ik sadist ben, en alleen daarmee gelukkig word, heb ik dan het recht anderen te martelen? De vraag wat rechten zijn en waar ze vandaan komen is lastiger te beantwoorden dan velen denken.

Je kan best een beetje onderlinge overlast en agressie accepteren. De lat van agressie en overlast ligt heel anders in een studentenflat dan in een bejaardenflat. Bovendien is er een kleine groep mannen voor wie onderlinge agressie juist acceptabel is. Denk aan hooligans die afspreken om ergens in een bos met elkaar op de vuist te gaan. Het kan ook zo zijn dat in een buurt of een zone toleranter wordt omgegaan met luchtvervuiling of geluidsoverlast omdat de bewoners liever enige overlast hebben icm economische groei. Denk aan de bewoners die in wijken rondom een luchthaven wonen. Het is ook lastig om agressie te bepalen, bij luchtvervuiling is er een glijdende schaal van een verwaarloosbaar risico op gezondheidsschade, naar een bijna verwaarloosbaar risico. Waar ligt de grens?

Een protocol in de lijn van het NAP waar je met compatibele mensen overeenkomsten aangaat en waar vastgelegd is waar lichte overlast overgaat in agressie zou wellicht het beste zijn. Naast dit protocol kan je voor jezelf bepalen dat je de ethische norm van het NAP aanhangt in je relaties met anderen.

Dit artikel is geen betoog voor een vrij van agressie protocol of voor het vrijwillige associatie principe. Maar een gedachten-experiment. Ik kijk of ik een betoog kan houden dat stelt dat het NAP verbeterd kan worden. Volgens mij is dit verhaal niet helemaal geslaagd maar het is wel een oproep: DURF TE TWIJFELEN, DAT IS DE BRON VAN KENNIS.

45 REACTIES

  1. Zover ik kan zien volgt het NAP uit het principe van wederzijds respect. Het woord respect is echter aan erosie onderhevig. Ten onrechte wordt het gezien als synoniem voor waardering en ook achting (esteem). Etymologisch gezien is dat echter onjuist.

    Respect betekent het erkennen van grenzen tussen het domein van de een en het domein van de ander en daar dan ook naar te handelen. Het begrip domein verwijst hier naar de somatische middelen van een persoon (zijn lichaam en ledematen) en de extra-somatische middelen. Dit zijn de middelen die een persoon vergaard heeft door gebruik te maken van zijn somatische middelen. Kortom, mijn en dijn; ieder het zijne.

    Men kan dus iemand respecteren en tegelijk geen waardering voor diezelfde persoon hebben.

    • Respect moet je verdienen, vind ik. Of je nou links bent, rechts bent. Man, vrouw. Rijk, arm. Voor de staat, tegen de staat. Ik kan je niet zomaar respecteren. Ik kán dat niet eens. Ik zou dan namelijk doen alsof. Ik wil niet mijzelf voor de gek houden.

      Er zijn mensen waar ik gewoon geen respect voor kan hebben. Het lukt mij gewoon niet.

      Maar het feit dat ik geen respect voor iemand heb, maakt overigens niet dat ik die persoon kwaad zal doen. Ik wil mensen geen kwaad doen. Dat is vaak een misverstand. Men denkt dan dat ik gewelddadig ben ofzo. Nee, ik ben niet gewelddadig, geweld is niet in mijn belang, namelijk hahaha

      Respect moet je verdienen. Misschien respecteren jullie mij niet. Maar ik kan niet eisen dat je mij respecteert. Ik kan moeilijk een rechtszaak tegen je beginnen.

  2. Een protocol in de lijn van het NAP waar je met compatibele mensen overeenkomsten aangaat en waar vastgelegd is waar lichte overlast overgaat in agressie zou wellicht het beste zijn. Naast dit protocol kan je voor jezelf bepalen dat je de ethische norm van het NAP aanhangt in je relaties met anderen.

    Ik denk dat je hier gelijk in hebt.

    Het gaat meer om principes die je samen overeen komt. Kies ik ervoor, om met mensen samen binnen een NAP constructie te leven? Of wordt het NAP mij vanboven opgelegd? Als iets mij van bovenaf opgelegd word, accepteer ik het niet. Het moet van binnenuit komen. Mijn principes moeten uit mijzelf komen. Ayan Rand kan niet voor mij bepalen wat mijn principes zijn.

    We spreken dan meer over intentionele associatie. Dat wil zeggen. Ik verbind mij met een groep mensen en we stellen regels op, voor hoe we met elkaar omgaan. Persoon A, B en C, leven samen en hebben met elkaar afgesproken dat ze uit gaan van het NAP. Zodra persoon A vind dat het NAP niet goed nageleefd word, in de associatie, zal hij/zij de associatie verlaten, om een nieuwe associatie op te zoeken, die meer naar zijn/haar wens is. Waar bijvoorbeeld het NAP strenger en/of anders word geïnterpreteerd.

    Persoon A zal zeggen : de geluidsoverlast van personen B en C is dan wel in theorie geen ‘agressie’, maar zo ervaar ik het wel en dus verlaat ik de constructie. Ik zal iets zoeken dat meer bij mij past.

    En dan denken we hier al in de richting van de ‘unie van egoïsten’. We gaan verbanden aan met mensen, op onze eigen voorwaarden, gebaseerd op onze eigen principes. Maar deze verbanden zijn niet absoluut. Ze zullen weer uit elkaar vallen, zodra het sociale evenwicht ontbreekt. Je moet dan uit gaan van een bepaalde sociale harmonie, die je moet zien te vinden. Iets dat niet per se iets te maken heeft met ‘het NAP”. Mensen kunnen samenleven, zich aan het NAP houden en alsnog een teringhekel aan elkaar hebben.

    Een christen die heel erg tegen drugs en porno is, zal mensen zoeken om mee te leven, die ook tegen drugs en porno zijn. Dat is ook al ‘unie van egoïsme’, al zal de christen in kwestie dit niet realiseren. Hij leeft met de andere christenen samen, omdat dit hem een voldaan gevoel geeft (het vervuld zijn ego).

  3. Het claimen van zelfbeschikkingsrecht betekent oorlog met het systeem. Zeg maar eens ‘nee’ tegen de overheid en kijk wat er gebeurt.

    Een overheid is een puur menselijk dingetje, dieren hebben geen overheid. Mensen zijn wel heel erg mak, en daar maakt de overheid gebruik/misbruik van. Geen machtige overheid zonder makke schapen.

    Opmerkelijk dat de overheid nu druk is om gehoorzame schapen weg te spuiten. Mensen die ‘nee’ zeggen tegen een prik en standvastig zijn blijven over, hebben de toekomst.

    The future is bright.

    • Het NAP – de overheid is één en al dwang, geweldsdreiging en agressie. Zeg gewoon maar eens een keer ‘nee’, en zie wat er gebeurt. De overheid stuurt een zwaarbewapende knokploeg om je in elkaar te rammen en gooit je in een cel. En ze rijden ook nog met hun politiebus over je fiets heen.

  4. Gated communities hebben een VVE en een ballotage commissie. Zo krijg je vanzelf mensen bij elkaar die elkaar liggen en die het huishoudelijk reglement accepteren. In een vrije panarchistische samenleving zal je een lappendeken van organisaties met gelijkgestemden hebben:
    https://youtu.be/gaDknbtneVo

    Verder is het eigendomsrecht alles bepalend. Alleen de eigenaar bepaalt wat er met zijn eigendom gebeurt. Anderen hebben er helemaal niets over te zeggen. Alle inbreuken op dit absolute eigendomsrecht, hoe klein en onbeduidend ook, zijn onrechtmatig. Dat gaat van iemand duwen of licht en geluid op iemands huis laten komen, tot het vervuilen van water en lucht die over iemands grond stroomt en het ongevraagd snoeien van je heg.

    Dreigingen, zoals het knutselen aan een kernwapen in het schuurtje van de buren, zijn volgens het NAP ook onrechtmatig. Het is de eigenaar dan toegestaan daar tegen op te treden. Commerciële dienstverleners zullen hem daar bij helpen.
    http://www.daviddfriedman.com/Libertarian/Machinery_of_Freedom/MofF_Chapter_29.html

    Meer heb je niet nodig. 😎

    • Wel hecht men aan een strikte naleving van de huishoudelijke reglementen. Gras te lang, klacht. Haag te hoog klacht. Maaien op een ander tijdstip klacht. Sociale controle is erg groot. Ik heb familie in Florida. In dat opzicht maakt het niet uit wie aandringt op naleving van de regels. Of dat nu je buurman is of de overheid.

      • Met dit verschil, dat je vooraf weet wat je koopt en dat je samen de regels bepaalt. Omdat het een club gelijkgestemden is, liggen de opvattingen nooit ver uit elkaar.

        De kleinschaligheid helpt daarbij. Het is totaal onmogelijk om in een land of in een grote stad iedereen op 1 lijn te krijgen. Er is dan altijd een grote groep ontevreden.

        En je kan ook nog gaan doe-het-zelven met je naaste buren op een paar mijl afstand.

    • @Peter de Jong *** Dreigingen, zoals het knutselen aan een kernwapen in het schuurtje van de buren, zijn volgens het NAP ook onrechtmatig ***
      Wanneer is iets een dreiging? Als iemand een jerrycan met benzine in zijn garage opslaat is dat geen dreiging, het is een verwaarloosbaar risico. Wanneer is er sprake van lichte overlast of een minimaal risico dat op de grens ligt om geaccepteerd te worden? Als hij vijfduizend liter benzine hamstert en opslaat in zijn garage is het mogelijk wel bedreigend. Waar ligt de grens, bij 50 liter, bij 500 liter of bij 5000 liter? Of bij 10 duizend liter?
      Idem luchtvervuiling. Glijdende schaal. Kernbomamateur is duidelijke zaak, benzine hamsteraar is grijzer gebied. Wellicht is het nog anders met diesel hamsteraars omdat dat minder snel ontbrandt.

      • @Ratio,

        Nee, er is geen glijdende schaal. Het eigendomsrecht is absoluut.

        Als iemand ongevraagd voor de grap een Nerf speelgoedpistool met ongevaarlijke schuimpijltjes op je richt, heb je in principe het recht daar tegen op te treden. Net zo bij andere vrijwel risicoloze dreigingen, zoals een jerrycan benzine in het schuurtje van de buren. Je hoeft de situaties niet vooraf te bedenken. Het gaat om het principe.

        Overdrijf je je reactie op een actie van iemand anders dan is de schade die je zelf veroorzaakt groter dan de dreigende schade (= kans x gevolg). De ander heeft altijd het recht op compensatie van disproportionele vervolgschade. Als je de bedreiger met het speelgoedpistool een gebroken neus slaat, zal je diens ziekenhuiskosten moeten betalen.

        Het punt is, dat de vrije markt daar evenwichtige oplossingen voor zal bieden. VVEs zullen voor iedereen acceptabele reglementen vaststellen, verzekeraars zullen risico niveaus en compensatiebedragen in hun polissen opnemen die acceptabel zijn voor hun klanten, mediators zullen uiteindelijk jurisprudentie verschaffen, waarmee zowel communities als autonomen kunnen leven.

        __________

        “The freedom to raise my fist ends where the other man’s nose begins.”
        ~ Anon

    • Als de gemeenschap al bestaat, is het een questie van take it or leave it. Dan regels zijn er al. Plus mensen leggen de regels in hun voordeel uit en shoppen selectief in het woud van regels. Regels die eerst als goed worden ervaren, ervaar je later als klemmend. Er zijn dingen die vergeten zijn te regelen. Regels verworden. De problemen met regels blijven. Wat de bron van die regels ook is. Plus de een vindt behoud van waarde belangrijk. Een ander niet.

      • Nee, de vrije markt regelt automatisch afspraken tussen mensen. Iedere deal tussen een aanbieder en een klant bevat regels waar beide partijen zich aan te houden hebben. Het is ook geen statisch iets, iedere deal kan anders zijn.

        ________

        “Underlying most arguments against the free market is a lack of belief in freedom itself. ”
        ~ Milton Friedman

    • Dieren hebben beperkt eigendom, want ze zullen het moeten beschermen. Omdat mensen elkaar ‘helpen’ zitten we in deze situatie. Eigendom in stand houden kost in de natuur moeite, is niet vanzelfsprekend. Dieren kunnen niet de politie bellen als een ander iets pakt wat zij ook claimen.

  5. “Door dit als Vrij van Agressie Protocol te formuleren heb je een positieve definitie. Positieve definities zijn naar mijn mening meestal beter.”

    Helemaal mee eens. En slimme ouders weten dit ook.

    Wat betreft overlast en agressie: een aflevering rijdende rechter laat precies zien hoe kleine overlast tot absurde ruzies kan leiden.

    Naast zelf-discriminatie (als hindu kan ik beter niet naast een redneck gaan wonen) is het ook van belang om echt samen te leven. Vrijwel al die rijdende rechter kluchten hadden voorkomen kunnen worden wanneer de buren elkaar kenden en regelmatig een bakje koffie kwamen doen.

    Groot probleem is onze extreem narcistische samenleving dat ons intolerant maakt en communicatie verhindert. En zorgt voor meer beroep op vadertje staat in plaats van zelf actie te ondernemen op een constructieve manier.

    Buurtfeestjes houden, ik noem maar wat. Corona is wat dat betreft zo’n effectief wapen om de samenleving kapot te maken door sociale interactie te verhinderen.

    • Nee, de essentie van de vrije markt is nu juist, dat je ook afspraken kunt maken met mensen die je haat.
      __________
      “The great virtue of a free market system is that it does not care what color people are; it does not care what their religion is; it only cares whether they can produce something you want to buy. It is the most effective system we have discovered to enable people who hate one another to deal with one another and help one another.”
      ~ Milton Friedman

      • Dat is waar. Maar af te raden. En niet uitsluitend de essentie van de vrije markt. Ook overheden maken afspraken met regimes of mensen die ze haten.

        De ervaring leert dat geschillen zich lastiger laten beslechten bij de aanwezigheid van haat.

        Ook religie kan een probleem zijn. Zo willen Arabieren vaak hun eigen jaartelling in een contract. Wij leven in het jaar 2021. Arabieren hanteren een andere telling. Soms worden niet jood verklaringen gevraagd. Al deze dingen kunnen strijd geven. Ook vooroordelen kunnen een rol spelen.

    • Het zijn juist de wijken met buurtbarbeques waar de politie voor uit moet rijden. Gezellig samen een hapje eten loopt uit op een vechtpartij.

    • Groot probleem is onze extreem narcistische samenleving dat ons intolerant maakt en communicatie verhindert. En zorgt voor meer beroep op vadertje staat in plaats van zelf actie te ondernemen op een constructieve manier.

      Hier ben ik het in grote lijnen mee eens.

      Mensen zouden in hun eigen voordeel handelen, als ze sterkere gemeenschappen opbouwde en minder op de staat zouden leunen. Als ze elkaar minder als ‘concurrent’ zouden zien, in een race naar grote rijkdom. Gemeenschappen als : solidariteitsnetwerken, coöperatieven, vakbonden, vrijwillige buurtbewaking constructies, woongroepen etc. Dit zou allemaal binnen de orde (binnen de wet) kunnen ontstaan. Maar niemand houd zich hiermee bezig. En ja, dan vult de staat dat vacuüm op. De staat is niet alleen iets buiten ons, het is ook iets in ons. Het is iets dat we zelf gezamenlijk in het leven roepen. Was het niet Landauer, die hier mee bezig was? Gustav Landauer.

  6. @Peter,
    als je in een gated community komt wonen, bestaan de regels al. Als je een appartement koopt, is de VVE er al met zijn regels. Van vormgeven, is geen sprake. Van VVE’s is bekend dat vele slecht functioneren. Verengingen hebben ook zo hun regels. De oprichters hebben die vorm kunnen geven. De latere toetreder kan die regels slechts accepteren. Wel kan je zelf een verenging oprichten. Maar een ding blijft, regels uit welke bron ook afkomstig kunnen en zullen aanleiding tot onenigheid geven. Ook contracten geven aanleiding tot geschillen. Ook en zelfs als partijen ze zelf gemaakt hebben. Zelfs de bepaling over forumkeuze zoals dat heet of het toepasselijke recht geeft strijd. Ego’s, het eigen gelijk willen krijgen, ijdelheid spelen daarbij vaak een rol.

    • @Bertuz,

      In een vrije markt is het niet relevant wat de persoonlijke voorkeuren van mensen zijn. Een vrije markt stemt automatisch vraag en aanbod op elkaar af.

      Daarom is het ook niet relevant of een aanbieder al regels heeft en met een dichtgetimmerd contract komt. Als het aanbod van de ene aanbieder je niet bevalt en je er ook niet over kan onderhandelen dan ga je naar een ander met een beter aanbod.

      Probeer de essentie van de vrije markt te begrijpen: mensen die in vrijheid afspraken met elkaar maken waar ze allemaal beter van worden. Als dit niet zo was zouden ze het niet doen.

      ________

      Just living is not enough. One must have sunshine, freedom and a little flower.”
      ~ Hans Christian Andersen

      • Ik weet wat een vrije markt is. En ik weet wat van mensen. Mensen kunnen dwalen. Mensen kunnen zich bedenken. Al die dingen spelen mee. Hoop, verwachtingen, missers in communicatie, verzetten van de piket paaltjes. Afstemming is niet een koud automatisme.

      • @Bertuz,

        Afspraak is afspraak. Als je de piketpaaltjes wil verzetten, zal je opnieuw moeten onderhandelen. Een Duitse zakenrelatie kwam eens enthousiast terug uit China met een goed contract. Een week later belde hij verbijsterd op om te zeggen, dat zijn Chinese partner weer over de prijs wilde onderhandelen, die al in het contract was vastgelegd. In China heel gebruikelijk, in Duitsland volkomen onbespreekbaar als de handtekeningen eenmaal zijn gezet. De deal ging dus ook niet door. 😁

      • @Peter, precies mijn punt. Afspraak is afspraak, belofte maakt schuld. Maar nakomen ho maar. Niks waard dus die afspraak. De Chinese partij heeft zich bedacht. Ik weet niet of dat gebruikelijk is in China overigens. En evenmin of dat in Duitsland onbespreekbaar is. De Duitse partij kan nakoming eisen. Dat dan weer wel.

  7. Probleem met de gouden regel is ook dat als je masochist bent en graag pijn gedaan wilt worden, je het ook niet als een probleem ziet om anderen pijn te doen.

  8. Het is een misvatting, voornamelijk van protestante origine (sola scriptura), dat je alles in regels kunt stoppen. Tijden veranderen, gebruiken veranderen, voorkeuren veranderen. Regels, zo mocht je ze willen, lopen daar per definitie achteraan. Bovendien, je moet er toch niet aan denken dat je met grasmaaidictaten te maken krijgt in een gebied dat zich laat voorstaan op vrijheid.

    Gebruiken, normen en waarden maken onderdeel uit van de cultuur. En inderdaad, alles gaat vele malen makkelijker als mensen met een gedeelde cultuur bij elkaar wonen. Ad ultimo leidt dat tot een natiestaat-achtige situatie – kleine VVE gaan samenvoegen – maar dan hopelijk zonder staat. Toch zal er altijd een elite zijn, een aristocratie die moreel leiderschap moeten tonen, juist omdat je niet alles in regeltjes kunt vatten. En dan kom je uit bij wat ik noem: reactionair libertarisme.

    • Dieren hebben geen regels, regels zijn echt voor mensen. Maar dieren houden zich wel aan bepaalde regels natuurlijk, maar er is niemand die die regels afdwingt, hooguit een ander dier. Maar dat dier moet daar dan wel moeite voor doen.

      • @Nico,

        Hier zie je een video van een grote vlucht spreeuwen, die op hoge snelheid ingewikkelde patronen in de lucht beschrijven zonder te botsen (lees: conflicten te hebben).
        https://youtu.be/uV54oa0SyMc

        De regels die iedere individuele spreeuw moet volgen om zo conflictvrij te kunnen vliegen, zijn uiterst beperkt en simpel en volgen de chaostheorie. Toch is het resultaat zeer complex. Het is het schoolvoorbeeld van een libertarische samenleving. Ik heb er indertijd het volgende commentaar bij gegeven:

        “Great video! It shows the essence of life on earth, namely free individuals enjoying voluntary cooperation to achieve a higher purpose than they could have achieved on their own, without the need for a leader or controlling power, such as a god or a government.

        Our billions of body cells cooperate in the same way to form a unique individual identity that is able to make independent decisions and enjoy life.

        We should learn from this and organize our society accordingly. “

      • Bij mensen heeft het zich blijkbaar anders ontwikkeld, daar is een overheid ontstaan. Het ziet er niet naar uit dat we daar makkelijk vanaf gaan komen.

      • @Nico,

        Dat is te somber. Overheden zijn monopolisten die slechts kunnen bestaan dankzij de landlocked natiestaat (tax farm) die het burgers vrij eenvoudig kan verhinderen hieraan te ontsnappen.

        Maar driekwart van het aardoppervlak (de oceanen) is nog niet geclaimd door natiestaten. Door die vrije ruimte te koloniseren (seasteading), net zoals indertijd de VS op land is gekoloniseerd, kan een zeer vrije samenleving ontstaan. Anders dan op land is de bewegingsvrijheid op water zeer groot. De technologie is nu beschikbaar. Als het je ergens niet bevalt, koppel je je houseboat weer af en zoek je een betere stek.

        Seasteading gaat de komende eeuwen een enorme vlucht nemen. Het is onze beste kans op een vrije samenleving, zie:
        https://youtu.be/Jr8Iw4o7Gic

      • Nico de Geit

        Je hebt ook zoiets als interne, biologische regels. Die tot stand zijn gekomen door de evolutie.

        Een regel als : ik doe een ander geen pijn, want dan krijg ik een gevoel van medelijden en dat gevoel wil ik niet

        Een regel als : ik ben bang voor spinnen en blijf bij ze uit de buurt

        Deze interne regels, reguleren menselijk gedrag, in grote maten.

    • @Youp,

      In een vrije markt is dit niet relevant. De feitelijke uitwerking van de vrijwillige afspraken tussen mensen kan iedere vorm aannemen. Het is helemaal niet nodig dit vooraf te verzinnen en er regels voor op te stellen. Het gaat er om dat de libertarische uitgangspunten vast liggen (eigendomsrecht, individueel zelfbeschikkingsrecht, vrije markt, NAP rechtsorde). Welke vorm mensen daarmee aan hun leven gaan geven zoeken ze zelf maar uit.
      _________

      „I hope nothing. I fear nothing. I am free.“
      ~ Nikos Kazantzakis

      • Een vrije markt is weinig anders dan een mechanisme om tot prijsvorming te komen. Dat is belangrijk omdat schaarse goederen als arbeid, kapitaal en grondstoffen precies daarheen gaan waar ze het meest nodig zijn. Een vrije markt is echter geen morele entiteit. Je kunt een vrije markt hebben in massavernietigingswapens of in onderdrukkingsinstrumenten.

        De mogelijke wens om tot samenwerking of samenleven te komen heeft wel wat meer nodig dan een vrije markt en het NAP. Dan kom je uit bij moraliteit (waaronder religie) en cultuur. Libertariërs vinden dan niet leuk en denken dat ze klaar zijn met enkel NAP en vrije markt roepen. Het is verheugend dat ratio deze principe ter discussie stelt.

      • Peter de Jong heeft hier natuurlijk gelijk in….

        Een nationalisme, kan je bij elkaar houden via een natiestaat. Een zogenaamd ‘volk’ kan je alleen binden, via wetten, regels en strenge grenzen. En daar is een stevige overheid voor nodig.

        Als je dit wilt, denk je in de richting van de FVD/PVV lieden. Een Nederland voor de Nederlanders, strenge grenzen, zwarte pieten, cultureel erfgoed, meer focus op Nederlandse cultuur op school, meer focus op christendom etc, etc, etc. Het hele pakket

        Libertarisme zou per definitie diffuus zijn. Diffuus en geglobaliseerd en gedecentraliseerd en pluriform.

        Er zouden meer, hele grote wereldsteden ontstaan, waar mensen vanuit de hele wereld samenwonen etc, denk ik. Het evenwicht zou meer liggen bij bezitters, dan bij gedateerde ‘natie staten’. Of dat dan beter is, is een andere discussie.

        De vrije markt geeft niets, om ‘je nationaliteit’. De vrije markt zie jou als consument, of producent, los van of je nou moslim bent, of Surinamer, of Nederlander, of Zweed. De vrije markt geeft ook niets om je zogenaamde ‘ras’.

        De feitelijke uitwerking van de vrijwillige afspraken tussen mensen kan iedere vorm aannemen.

        Precies, het kan letterlijk alle kanten opbuigen. En ja kan moeilijk Nederlanders gaan dwingen, om samen met andere ‘roomblanke’ Nederlanders samen te wonen. Je kan veel over het kapitalisme zeggen, maar het is niet racistisch/nationalistisch. Zo’n gemiddeld groot bedrijf gaat gewoon waar zij wilt. Als het maar geld oplevert. Het kan Nestlé niets schelen, dat jij graag de klompendans doet en iedere zondag naar ‘den kerk’ gaat en daar naar ‘den dominee’ luistert.

        Oja en dat verhaal over een ‘morele autoriteit’ vind ik ook tenenkrommend. Wie is dat, die morele autoriteit? De Paus? De opper hopman? Rutte? Mao? Thierry?

        Er is geen autoriteit, ik ben zelf de autoriteit over mijn eigen leven ! Ik denk zestig keer radicaler dan jij, Youp.

        En ga nou weer niet met je scheldwoorden aankomen, als respons, dat telt niet.

      • De mogelijke wens om tot samenwerking of samenleven te komen heeft wel wat meer nodig dan een vrije markt en het NAP.

        Hier ben ik het dan weer wel mee eens.

        Er moet ook een bepaalde intentionaliteit zijn. Samenleven is niet alleen handelen, het is meer dan dat. Ik snap wel in welke richting je denkt.

      • “Je kunt een vrije markt hebben in massavernietigingswapens of in onderdrukkingsinstrumenten.”

        Ja, maar tegelijkertijd biedt de vrije markt dan bescherming daar tegen.

        Er zal altijd een grote behoefte zijn aan veiligheid voor lichaam en eigendom. De vrije markt vult die behoefte in. Daar is geen enkele moraliteit voor nodig, anders dan de libertarische uitgangspunten (eigendomsrecht, individueel zelfbeschikkingsrecht, vrije markt, NAP rechtsorde).

        Hoe wil je zonder vrije markt religieuze en culturele afstemming bereiken? Dat kan dan niet zonder dwang. Daarmee schiet je het doel (vrijheid) voorbij.

        Haal er geen onnodige bagage bij. Dat vertroebelt de discussie. Het basale libertarische systeem werkt. Ga niet iets repareren, dat niet kapot is.

      • Haal er geen onnodige bagage bij. Dat vertroebelt de discussie. Het basale libertarische systeem werkt. Ga niet iets repareren, dat niet kapot is.

        Of het werkt, is op zich ook weer een discussie, maar dat laten we nu in het midden.

        Reactionair libertarisme, dan zou je ook zoiets kunnen hebben als ‘progressief/revolutionair libertarisme’. En dat zou dan een libertarisme zijn, dat tegelijk inzet op wokeness en LHBTQ etc. Ook dat zou de boel enorm vertroebelen.

      • @Peter de Jong
        Zoals ik al zei in mijn vorige comment: Libertariërs menen dat ze enkel NAP en vrije markt hoeven te roepen. Persoonlijk juich ik het initiatief van ratio toe om deze aannames nogmaals te bezien, maar ik begrijp dat jij daar geen behoefte aan hebt.

      • Kameraad

        ik vind het NAP ook een te simpele oplossing. De term ‘agressie’ is multi-interpretabel, namelijk. Daarnaast is het een principe dat opgelegd word en niet zelf ontwikkeld is, van binnenuit. Het is zo’n typisch ‘fixed idea’

        Maar het libertarisme is helemaal gebaseerd op NAP en vrije markt én individuele vrijheid. Dat zijn de fundamenten van libertarisme. De hoekstenen. Haal dat weg en je libertarsime word iets anders, denk ik.

  9. “Een nationalisme, kan je bij elkaar houden via een natiestaat. Een zogenaamd ‘volk’ kan je alleen binden, via wetten, regels en strenge grenzen. En daar is een stevige overheid voor nodig.”

    Dat zeg ik niet.

    • Het punt met je ‘reactionare libertarisme’

      Libertarisme is een systeem dat dus uit gaat van : vrije markt en individuele vrijheid.

      Die individuele vrijheid kan reactionair ingevuld worden, of progressief.

      Je kan in een (speculatieve) libertarische samenleving, super conservatief zijn. Een beetje zo’n soort van Staphorst levensstijl naleven, bijvoorbeeld. Of je kan super progressief zijn, elk weekend XTC slikken en gay zijn en en een open relatie hebben, of wat dan ook. Libertarisme als framework, sluit beide niet uit.

      Het idee ‘reactionair libertarisme’ is een beetje alsof je zegt ‘hardrock libertarisme’. Een libertarisme dat het belangrijk vind dat mensen hardrock luisteren. De toevoeging ‘hardrock’ is geheel irrelevant, voor de filosofie.

      • Allemaal fout.
        1. Libertarisme is een politieke orde gebaseerd op het NAP en de vrije markt.
        2. Het reactionaire deel verwijst naar het bestaan van een natuurlijke elite zoals we dat hadden vóór de monarchie en daarmee vóór het bestaan van een staat. Brecht Arnaert is ook daarmee bezig.

      • Wie is nou weer ‘Brecht Arnaert’ en waarom ga je ervanuit dat ik die dan ken…..

        Ja, een orde gebaseerd op het NAP en de vrije markt en binnen een orde gebaseerd op het NAP en de vrije markt, kan je dus progressief zijn, of niet progressief….. Religieus of niet religieus. Gay of straight. Netjes of wild…..

        Een natuurlijke elite, voor de monarchie…..?

        Wat is dit nou weer voor een fabeltje? Wat moet ik mij daarbij voorstellen? Conan de barbaar?

        En je denkt ook echt dat ik jouw prehistorische ‘natuurlijke elite’ ga accepteren hahahaha

        Jij denkt dat ik hun orders dan ga opvolgen hehehehehehe

        Heb je niet een beetje teveel warhammer fantasy novels gelezen?

    • Doe mij maar zeventien van dat soort eilanden. Op afbetaling, graag.

Comments are closed.