Naast het minarchisme en AK zijn er nog veel andere libertarische stromingen. Wellicht is het goed eens enkele daarvan te introduceren
Voluntarisme

De voluntaristen stellen vrijwillige samenwerking centraal, de moderne voluntaristen hebben een hekel aan het concept verkiezingen omdat dit geïnstitutionaliseerde dwang inhoudt. Sociale dwangverzekeringen zijn hun een doorn in het oog. Het algemeen belang wordt verworpen als maatstaf. Meer lezen. Voluntaristen staan achter individuele en economische vrijheid. Ze zijn tegen geweld en vallen dus binnen de definitie van libertarisme zoals hier uitgewerkt.

 

Panarchisme

Panarchisme doorbreekt het territoriale dwangmonopolie dat de huidige staten kenmerkt. Panarchisme gaat uit van concurrerende staten. Iemand behoort tot staat A totdat deze persoon staat B aantrekkelijker vindt. Dan stapt deze zo over. Zonder fysiek te hoeven verhuizen. Net zoals je van zorgverzekeraar verandert.

Het panarchisme doet geen uitspraak over economische vrijheid of een moreel kader als het NAP. Het borgt wel de individuele vrijheid ten opzichte van staten doordat iedereen kan overstappen. Pananarchisme zou in combinatie met andere stromingen, bijvoorbeeld agorisme mogelijk zijn.

Agorisme

Agorisme is het stichten van een parallelle economie gebaseerd op vrijwillige transacties die zich onttrekken aan het blikveld en domein van de staat. Een agorist hoeft de staat niet over te nemen, nee, de agorist begint gewoon een parallel grijs of zwart circuit. En neemt vrijheid en probeert deze zo ver mogelijk uit te bouwen. Door het streven naar individuele en economische vrijheid en respect voor eigendom is dit een praktische uitwerking van het libertarisme volgens de vastgelegde criteria.

Objectivisme

Het objectivisme werd door Ayn Rand geformuleerd. Het objectivisme gaat veel verder dan libertarisme, objectivisme verbindt basisonderdelen uit de filosofie tot een solide geheel. Onderstaand plaatje geeft dit aan. Volgens Ayn Rand is het goed om allereerst voor jezelf te leven. De mens moet zich niet opofferen voor zijn naaste, dat is ontkenning van je eigen leven en eigen doelstellingen. Dit is een anti collectivistische houding die in het libertarisme terugkomt

Het objectivisme heeft een uitgewerkte en samenhangende bewijsleer/ kennisleer (epistemologie) en metafysica die via ethiek tot een bepaalde politiek/ economische ordening komt (kapitalisme). Daarnaast behandelt Ayn Rand nog andere zaken als “wat is kunst?” (esthetica). Het is belangrijk te beseffen dat libertarisme veel beperkter van opzet is.

Het NAP is negatief: het somt op wat je niet moet doen. Het objectivisme is positief. Er zijn gewenste acties.

Ayn Rand was niet tegen het bestaan van landen, en stelde in vraaggesprekken zelfs dat proactieve oorlogen door superieure (meer vrije) staten wenselijk konden zijn. Het objectivisme slaagt voor de economische vrijheid, maar staat agressie van de staat toe, en is daarmee in strijd met het NAP.

geo-libertarisme

Hier heeft vrijspreker de afgelopen tijd aandacht aanbesteedt, onder meer in dit artikel

9 REACTIES

  1. Panarchisme is wel interessant. Het idee dat je zelf een systeem mag kiezen, op basis van het afwegen van de voor en nadelen van zo’n systeem.

    De DDR was marxistisch, west Duitsland kapitalistisch. Maar, men trok er een muur tussen en je kon niet zomaar heen en weer gaan. Panarchisme zou zijn, als je zélf mag kiezen, of je het marxisme of kapitalisme project ondersteund. Als de DDR zo fantastisch is, had ze geen muur om zichzelf heen moeten plaatsen en de mensen waren er vanzelf heen getrokken. Bewijs, dat je systeem werkt. Ik denk dat de DDR beter had gelopen, als ze er geen muur omheen hadden gezet en mensen er vrijwillig in en uit hadden mogen gaan

    Panarchisme, zou daadwerkelijke individuele opbloei kunnen genereren. Waarin we zélf onze vorm van economie, productie, consumptie, belasting, kansen, mogelijkheden, begrenzingen etc mogen kiezen. Wat ik irritant vind aan het neoliberalisme, is dat het je min of meer door de strot geduwd word. Hetzelfde geld voor marxistische modellen. Dit zou panarchisme dan kunnen overstijgen

    Over Rand:

    De mens moet zich niet opofferen voor zijn naaste, dat is ontkenning van je eigen leven en eigen doelstellingen

    Een heel normatieve uitspraak. Wat als iemand zich nou wílt opofferen voor zijn/haar naasten? Wat als ik zoveel medelijden heb met een dakloze, dat ik hem/haar in mijn huis neem en ondersteun? Wat als je eigen doelstelling, naastenliefde is? Voor Ayan Rand is egoïsme gelijk aan materialisme en een soort van door het kapitalisme gevormde wreedheid/kilte. Maar egoïsme kan letterlijk alles zijn. Iemand die voor het leger des Heils werkt, is een egoist, omdat hij/zij dat zo graag doet en er zo’n fijn gevoel van krijgt.

    Ik ben toch juist geen egoist, als ik mij door Rand laat vertellen hoe een egoist zich zou moeten gedragen? Ik ben dan gewoon een conformist.

    Veel mensen hebben ook van nature collectivistische instincten. Dit ontkent Rand, wat ook zwak is. De mens stamt af van groepsdieren. De mens heeft instincten tot naastenliefde. Voor veel mensen is psychopathie onnatuurlijk. Veel mensen zijn sociaal, willen samenleven en neigen naar wederzijdse ondersteuning, binnen de eigen groep en familie.

    • De mens is een groepsdier en de mens smeedt binnen die groep banden door vrijwillig te geven. En wordt daar vaak blij van. Want hij krijgt vervolgens terug. Op het moment dat er dwang komt kijken is het fout. En dat is wat Ayn Rand met altruisme bedoelde, gedwongen geven. Daar was ze tegen.

      Tegelijkertijd moet gezegd worden dat ze het groepsdier aspect gruwelijk verwaarloosde. Het ging haar heel erg om de ontwikkeling van het individu. En nauwelijks om de ontwikkeling van het individu binnen een groep. Want ook als je je eigen geluk centraal stelt is er het groepsaspect.

      Ze heeft het over de mens als sacraficial animal, dus een offerdier dat voor zijn naasten MOET leven. Daar is ze terecht heel fel op tegen. Iemand mag wel offers brengen maar ze ziet er niet echt een meerwaarde van. Als je geeft doe het dan aan iemand die gestreden heeft, die het geprobeerd heeft om te slagen en door pech of andere omstandigheden het niet heeft gered.

      Waar zoveel filosofen en wetenschappers zich enorm specialiseren heeft zij het gewaagd tot een consistente visie te komen. De verschillende filosofische onderzoekgebieden op logische wijze te verbinden. Degenen die dat proberen hebben mijn respect.

      • https://www.youtube.com/watch?v=f78ZVLVdO0A

        Ik keek toevallig deze docu. We zien dat zonder liefdadigheid, Amerika niet eens zou kunnen bestaan. Hetzelfde geld voor Nederland. Zonder toeslagen en voedselbanken, was het land allang omver gevallen. Kijk in deze docu naar de vrijwillige healthcare acties. Amerika lijkt wel een oorlogsgebied. Zonder die (niet afgedwongen) vrijwilligheid, zou het helemaal Aleppo zijn.

        dus een offerdier dat voor zijn naasten MOET leven.

        Ja, ze vind het vervelend, als het opgelegd wordt. Dat snap ik ook wel. Maar ik denk dus dat in veel mensen collectivistische instincten zitten, die je niet eens hoeft af te dwingen. Als je jeuk hebt, ga je krabben. Als je iemand aantrekkelijk vind, wordt je soms opgewonden, als je een dakloos gezin in de straat ziet, is de kans groot dat dit je verdriet doet.

        Laatst kocht ik allemaal dingen voor de voedselbank. Ik weet eigenlijk niet eens waarom ik dat deed. Ik was in een winkel en je kon er ook voor de voedselbank kopen. En ik kocht luiers etc. Waarom ik dat deed, weet ik eigenlijk niet eens. Ik denk dat het toch een soort basaal instinct is. Net als dat iemand van zijn fiets valt, dan help je hem meestal wel.

        Ze heeft natuurlijk een consistent filosofisch systeem gebouwd. Of het bij ons in de smaak valt, is een andere kwestie. Ik denk ook dat ze nogal getraumatiseerd was en een soort oversprong reactie verwoord en daarmee grijstinten/nuances over het hoofd zag.

      • @nayakosadashi2020
        Ik kijk sinds de lockdowns teveel youtube filmpjes, virtuele werkelijkheid versus gewoon echt leven. Denk dat meer mensen daar last van hebben. Had in ieder geval deze video al eerder gedeeltelijk bekeken, de parkeerplaats komt bekend voor en ook andere beelden.

        Wat is de reden dat gezondheidszorg in Amerika onbetaalbaar is? Zou het door overheidsregelgeving komen? De voorstander van geo libertarisme, ben zijn nickname kwijt, is zeer sterk tegen licenties of vergunningen om bepaalde zaken te mogen uitvoeren. In veel staten is het zo dat je pas een loodgieter mag zijn, of iemand die nagels knipt, of bejaarden wast, of iemands haren knipt, je een licentie of vergunning moet verkrijgen. Dit drijft de prijzen enorm op. Dit is een beperking van kapitalisme, de staat is daarmee het middel om de armen uit te buiten.

        Dat is de achterliggende oorzaak van veel ellende in de video waar je naar verwijst. Daarnaast is Californie net als NL. Je kan niet zomaar huizen bouwen, dus is er een tekort, dus profiteren de huisjesbazen. Als er in de Appalachians vervolgens special interest wetgeving is aangenomen die de pandjesbazen een voordeel geeft, en ze op staatskosten kunnen ontruimen, ja, dan is dat een beperking van kapitalisme. En krijg je uitwassen. Als huiseigenaren zelf de kosten van ontruiming moeten dragen zouden ze zich vergeefbaarder opstellen.

      • Ja, precies. Dat komt ook aan bod in ‘markets not capitalism’ van C4SS. Die licenties en regelgeving, die mensen verdrukken.

        Een vrouw die geen haren mag vlechten, bij haar thuis

        Je mag niet met meer mensen in één huis wonen

        Homesteading mag niet

        Zo’n huisje neerzetten voor de homeless, dat mag dan niet. Ze hebben blijkbaar liever dat de VS eruit ziet als een letterlijk oorlogsgebied

        De LP had het over de vrijmarkt, de Koninginnedag vrijmarkt, als een daadwerkelijke vrij markt. Wel een interessant concept, vond ik dat. Dus, dat zou dan een vrije markt zijn, gebaseerd op homesteads. Is dat ancap? Het zou wel compleet anders zijn inderdaad, dan wat we nu hebben. Letterlijke anarchie, zou het zijn. Voor vele gunstig, voor gevestigde winkels, zou het kut zijn.

  2. Iemand mag wel offers brengen maar ze ziet er niet echt een meerwaarde van

    Maar wie is zij, om daarover te oordelen?

    Wat als je nou gewoon van nature een heel erg inlevend/gevoelig persoon bent? Iemand die heel erg begaan is met andere, meer dan gemiddeld. Zo’n persoon zal graag veel offers brengen. Voor die persoon heeft dat veel meerwaarde.

    Rand’s systeem, heeft toch ook gedwongen solidariteit in zich. Ze wilde namelijk een nachtwakers staat. En wie bekostigd dat? belastingbetalers. Ze is anti anarchisme, pro statism en dus pro gedwongen solidariteit/eenheid.

    • @ nayakosadashi2020 ***Rand’s systeem, heeft toch ook gedwongen solidariteit in zich. Ze wilde namelijk een nachtwakers staat. En wie bekostigd dat? belastingbetalers ***
      Slam dunk, Nayako, je hebt gelijk. Dit is de discussie tussen minarchisten en AK. Het als haalbare geachte alternatief, minarchisme, versus het volgens sommigen zuiverder ideaal, AK.

      Toch is Ayn Rand een heel bijzonder persoon, die tegen de stroom in roeide. De strijd is in de jaren zestig gevoerd op de universiteiten en verloren, de sociologen hebben gewonnen en de rest zweeg. Met uitzondering van Ayn Rand. En ze is 1 van de weinigen die de uitdaging van een consistente filosofie durfde op te pakken. Moedig. Helaas is ze niet geheel consistent, maar ze heeft tenminste een poging ondernomen, iets dat bijna niemand heeft gedaan.

      Tegenover post modernisme, en cultureel marxisme, is ze een bron van consistentie en verlichting. Ondanks haar inconsistenties mbt onder andere anarchisme, en helaas ook volgens mij de problematiek om de mens als intrinsiek sociaal wezen te erkennen. En dit mee te nemen in haar filosofie.

      • Uhmm, ja. Het is ook een kwestie van smaak, of een filosofie je bevalt. Als Plato je meer bevalt dan Aristoteles, dan is dat ook haast onbetwistbaar. Het is als The Beatles of rolling stones

        Rand heeft het over een ‘objectieve realiteit’. Er zou een objectieve realiteit zijn. Dit vind ik bevraagbaar. Stel dat ik heel erg bang ben voor spinnen en jij niet, dan is mijn realiteit dus dat een specifieke spin heel eng is en jouw realiteit is dat deze spin niet eng is. We kunnen de spin wel wetenschappelijk ontleden, meten, wegen etc. Maar, toch is er ook nog zoiets als mijn perceptie van deze spin, mijn waarheid omtrent deze spin.

        Maar, uiteraard is ze een waardevolle filosofe geweest, even los van of je het met haar eens bent.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in