Door Joep vL, overgenomen van libertair perspectief, Wil je commentaar geven op de inhoud van een artikel dan kun je de redactie van libertair perspectief schrijven op nieuwsbrief@stemlp.nl.

El Salvador heeft als eerste land besloten om bitcoin een wettig betaalmiddel te maken. Dat is in september 2021 gebeurd. Dit was een goede reden voor mij om het land te bezoeken. In dit artikel wil ik mijn persoonlijke ervaring delen. Welke consequenties heeft de scheiding van geld en Staat nog meer? En kan bitcoin in libertair perspectief worden geplaatst?Leven buiten het zicht van overheden en (centrale) bankenEen maand in El Salvador verblijven heeft bewezen dat je kunt leven zonder gebruik te maken van overheidsgeld en centrale instituties zoals (centrale) banken. Zonder al te diep in te gaan op wat bitcoin precies is, is het kort gezegd de ontdekking van de scheiding van Staat en geld. En waar het internetprotocol een open protocol is om digitaal informatie uit te wisselen, is bitcoin een open protocol om digitaal waarde uit te wisselen, zonder tussenpartij. Niets of niemand kon zien dat ik verbleef in El Salvador. Met meer 10.000 (!) KYC-analisten bij Nederlandse banken (alleen al 4900 bij de Rabobank [1]), die dagelijks uw en mijn bankrekeningen bespioneren en controleren op ‘verdachte’ transacties [2], vind ik dat wel een prettig idee.Situatie in El SalvadorEl Salvador is een voornamelijk cash gedreven land. Het heeft sinds begin deze eeuw de Amerikaanse dollar als enige wettig betaalmiddel. Daar is bitcoin bijgekomen. Alle winkels, bedrijven, restaurants, (lokale) overheden en alle commerciële instellingen/bedrijven zijn verplicht om bitcoin te accepteren. Er zijn uitzonderingen voor wie het technisch niet mogelijk is bitcoin te accepteren. El Salvador is een nog niet volledig ‘ontwikkeld’ land. Betalen gebeurt veelal cash en in de grotere steden deels met bankkaarten. Daarom is het verstandig om altijd cash bij je te hebben. Cash kun je met je eigen bitcoin uit de muur halen. Daarbij scan je een QR-code op je telefoon. Dat is wel bij een pinautomaat (met camera) van de overheid.

De vele Salvadoranen die ik heb gesproken kijken nog verschillend naar bitcoin. De één heeft het nog nooit gebruikt, de andere had alleen maar de Bitcoin -app van de overheid geïnstalleerd omdat je daar gratis 30 dollar bij kreeg. En weer iemand die het alleen een beetje gebruikt om te sparen. Voor dagelijkse betalingen gebruikt de gemiddelde Salvadoraan nog de dollar. Dat was ook merkbaar in winkels of supermarkten als je vroeg of je met bitcoin kon betalen. Dan lag er niet gelijk een QR-code klaar, maar moest de computer of de app helemaal opgestart worden. Maar ik heb geen negatieve geluiden gehoord. Het lijkt een kwestie van educatie.Eigen betaalervaringHet was dus afwachten hoe groot de adoptie was en op hoeveel plekken je ermee kon betalen. Ik ben positief verrast op hoeveel plekken je ermee kunt betalen. In de ‘Bitcoinhoofdstad’ van het land, het stranddorp El Zonte (ook bekend als ‘Bitcoin Beach’), was de acceptatie vanzelfsprekend erg hoog. Hotels, restaurants, surfleraren en zelfs wat primitievere kraampjes langs de weg accepteren bitcoin. In de hoofdstad San Salvador was het wisselend. Verder ‘de provincie in’ werd het op de meest onverwachte plekken toch geaccepteerd. Het betalen zelf ging foutloos. Iedere betaling vond zijn weg na het scannen van de bitcoin (Lightning) QR-code. Er is bij bitcointransacties een verschil tussen ‘on chain’ en Lightning transacties. Voor de dagelijkse boodschappen gebruik je de instant betaling via Lightning. Het is natuurlijk ook niet praktisch om een ‘on chain’ transactie te moeten doen waarbij je ongeveer 10 minuten op een bevestiging van het Bitcoinnetwerk moet wachten.Bankpas en creditcard waren niet bruikbaarTijdens mijn verblijf in El Salvador daalde de prijs van bitcoin. Het leek mij daarom een goed idee om weer mijn bankrekening te gebruiken. De gewone bankpas was echter nergens bruikbaar. De creditcard werkte ook niet om geld uit de muur te halen. De creditcard kon ook lang niet op alle plekken gebruikt worden om direct mee te betalen omdat het nog (groten)deels een cash gedreven land is. Bij kritiek en kanttekeningen die men wel eens heeft op de werking van bitcoin, vergeet men wel eens hoe het gewone banksysteem vaak ook faalt. Een groot gedeelte van El Salvador (en vele andere landen) is “unbanked”. En als je ook maar één stap in het buitenland zet (zeker buiten de EU), dan blijkt wel hoe fragiel het bankensysteem is voor een reiziger.Een soevereine ervaringEr zijn verschillende manieren om je eigen bitcoin te beheren. Er zijn vele verschillende kant-en-klare wallets die je als app kunt installeren. Dan staat je bitcoin bij een derde partij, met alle risico’s van dien. Voor de totale soevereine (en grotendeels anonieme) betaalervaring heb ik gebruik gemaakt van mijn eigen node. Een node is in een computernetwerk een computer of ander apparaat dat op een bepaald netwerk is aangesloten. In dit geval het Bitcoin en Lightning netwerk. Die node kun je koppelen aan je eigen telefoon. Dit draagt veel bij aan de soevereine ervaring. Het is lastig uit te leggen hoe dat voelt. Het gaat maar om simpele betalingen. Maar het feit dat er echt niets of niemand meekijkt, is een prettig idee.Libertair perspectief op bitcoinJe eigen geld beheren en controleren, samen met een community van mensen die daar vrijwillig voor kiezen, is de ultieme vorm van zelfbeschikking. Er is geen centrale partij die de uitgifte of de waarde bepaald. En wil je tegen de vrijwillige consensus ingaan door de regels te veranderen, dan is iedereen vrij om zijn eigen cryptomunt op te richten (vaak met grote reputatieschade en flinke economische verliezen).Op nationaal niveau biedt bitcoinadoptie ook veel soevereiniteit. Grote delen van de wereld zitten (noodgedwongen) aan het infuus bij het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Een lening van het IMF is niet zonder consequenties. Er worden draconische voorwaarden gesteld vanuit het IMF, als een land noodgedwongen een lening van het IMF moet aangaan. Vaak gaat essentiële infrastructuur van een land in de uitverkoop of dient dat als onderpand. Een recent voorbeeld is Argentinië. Dat land gaat kapot aan de hyperinflatie. Noodgedwongen komen zij uit bij het IMF. Die staat als een “loan shark’’ uit een maffiafilm al te wachten. Je wordt met open armen ontvangen binnen de IMF-familie. Een voorwaarde die het IMF nu aan Argentinië stelt is om als overheid geen bitcoin/crypto te omarmen en het zwaar te reguleren in het land [3]. Terwijl een groot deel van de inwoners juist vlucht naar bitcoin, vanwege de eigen munt met hyperinflatie. Je levert als land dus veel soevereiniteit in. Het IMF is een voornamelijk Amerikaans georiënteerd instituut dat veel macht put uit het feit dat de Amerikaanse dollar een wereldreservemunt is. Landen die van dat systeem afstappen (dat kan met o.a. bitcoin, maar ook met goud bijvoorbeeld) passen niet in hun straatje. Veelzeggend is dat de Verenigde Staten als enige land een vetorecht heeft binnen het IMF [4].

In El Salvador wordt bitcoin opgelegd als verplicht wettig betaalmiddel. Alle bedrijven en ondernemingen moeten het in ieder geval accepteren. Dat klinkt niet bepaald libertair. Het standpunt van de LP is dan ook om ook in geldsystemen en valuta’s concurrentie toe te staan. De vrije (geld)markt zijn werk te laten doen. En de doorgeschoten regelgeving rondom bitcoin/crypto af te schaffen [5]ConclusieIn Nederland zegt de Rijksoverheid dat de ze niet voorschrijft hoe mensen en ondernemingen hun transacties moeten verrichten [6]. Alleen alle betalingen aan overheidsdiensten en belastingen moeten voldaan worden in euro’s. Niets staat je dus in de weg om onderling zelf (zo goed als anonieme) bitcointransacties te doen.Bitcoin is vanuit zichzelf neutraal en is in ieder politiek systeem toe te passen. Het is geen libertaire munt noch een communistische munt. Het Bitcoinnetwerk verwerkt transacties, punt. Ongeacht de denkbeelden van de verstuurder en de ontvanger [7]. Het lijkt populair onder libertariërs. Maar in de beginjaren, net na de financiële crisis van 2008, werd het veel genoemd in de Occupy Wall Street-beweging. Dat had een wat linkser karakter. Dat vergeten we nog wel eens, maar de afschuw tegen banken en bankiers was destijds erg groot. Bitcoin was en is een daadwerkelijke oplossing om banken overbodig te maken. Dat idee leefde toen [8]. Maar ja, banken overbodig maken en je afzetten tegen banken is niet meer ‘the current thing’. Wat zonde is, want de financiële en monetaire problemen zijn sinds 2008 niet opgelost. Uiteindelijk biedt bitcoin voor ieder wat wils. Maar voor iedereen biedt bitcoin sowieso één ding: vrijheid van betalen!

8 REACTIES

  1. El Salvador lijkt me niet het meest tech-savvy land om zoiets uit te proberen. Toch meen ik dat hun economie sindsdien flink gegroeid is. De toekomst is altijd daar waar kapitaal naartoe stroomt. El Salvador zou goed het nieuwe Singapore kunnen zijn. Misschien even wachten op de volgende bitcoin bullmarkt voordat het echt doorzet.

    • Hoi Youp,

      Waarom zou je met bitcoin betalen als de prijs in $ stijgt? Lijkt me logischer om dan te betalen in $. Freshams law enzo (bad money drives good / better money out of circulation)…..

      Groeten,
      Hugo (niet van Reijen)

      • Gresham’s law. Maar je hebt gelijk. Het is onverstandig je bitcoin in te wisselen. Toch is het mooi dat het kan.

  2. Tot je je phone niet meer kunt opladen of ze ‘m jatten, moet je vooral in zo’n land doen, of je moet gewoon veel cash bij je hebben, maar dat was ook zo zo te lezen. De simpele salvadoriaan die zo’n 300 per maand verdient zal hier niet erg veel mee doen denk ik, vooral weer leuk voor Westerse turistá’s met genoeg geld om allebei te hebben en zeker met de kleine bedragjes die je dagelijks moet betalen voor de vele niet-stedelijke en niet-toeristische kleine winkeltjes en restaurantjes die waarschijnlijk nog niet eens de technische- of internet-mogelijkheden hebben hiervoor.

  3. Was het niet zo dat het niet echt lighting was, maar een soort enkele node van de overheid waar alles op bijgehouden wordt? Je vraagt je toch af hoe anoniem dat dan is. Zeker als je uiteindelijk een keer voor die ATM camera gaat staan.

Comments are closed.