christoffel-pulmannUit de onmetelijke veelheid aan propaganda presenteer ik vandaag enkele scans van een weekblad voor de vaderlandsche gemobiliseerden. We schrijven januari 1940, enkele maanden voor de oorlog. Uw grootvaders of overgrootvaders lazen wellicht deze lectuur. Het artikeltje dat ik uitlicht gaat over een Duitse huurling die in 1787 zijn leven offerde om de plundering van Soestdijk te voorkomen. Je leven opofferen voor het bezit van het koninklijke huis. Een lichtend voorbeeld voor de troepen! Ik citeer uit het voormalige weekblad “De Wacht”:

SOLDATENDEUGD GEËERD

Het monument voor Christoffel Pullmann (ingezonden door korp. A. J. Pol. 20e Depot-bat 5e Depot comp. Barak 5. Legerplaats Laren N.H.)
Vooral in dezen tijd zullen zeer vele militairen over den straatweg langs het Paleis Soestdijk gaan en daar, nabij de brug over de Praamgracht, een eenvoudig maar mooi gedenkteeken zien staan. Het stelt voor een achttienden-eeuwschen grenadier, die op het punt is zijn geneer in den aanslag te brengen. Een bronzen plaat op het steenen voet-stuk draagt het opschrift:

CHRISTOFFEL PULLMANN

Grenadier van de lijfcompagnie in het Regiment Infanterie van den Prins van Hessen-Darmstadt oud 28 jaren, verkiezende liever het leven te verliezen dan zijn wapens over te geven, in den nacht van 27 Juli 1787.

christoffel-pulmann

Menigeen, die het gedenkteeken heeft beschouwd en het opschrift heeft gelezen, zal zich hebben afgevraagd, wat dit alles nu beteekent. Het is de moeite waard, dit met een enkel woord te verklaren. In de tweede helft van de 18de eeuw was het Nederlandsche Volk hopeloos in twee partijen verdeeld, hetgeen is uitgeloopen, eerst op een rampzaligen burgeroorlog en tenslotte op den ondergang van den Nederlandschen Staat, die bij Frankrijk werd ingelijfd. Met bloed en tranen hebben de Nederlanders voor die afschuwelijke verdeeld-heid geboet. In het jaar 1787 was de burgeroorlog in vollen gang. In Juli van dat jaar lag een leger der Staten-Generaal onder het bevel van den Kapitein-Generaal, den Prins van Oranje, in het Kamp bij Zeist. Gelijk in voeger eeuwen veelvuldig geschiedde, hadden de Staten-Generaal ook Duitsche troepen in hun dienst. In Utrecht lagen korpsen van de op-standigen, de zoogenaamde Patriotten

In den nacht van 26 op 27 Juli 1787 rukte een patriottendetachement uit Utrecht naar Soestdijk, om de 90 man sterke paleiswacht te overrompelen en het paleis te plunderen.

Deze aanval is echter deerlijk mislukt, de wacht werd niet overrompeld, want er stond bij den driesprong voor het Prinselijk Paleis een man op post, die maar één ding kende: zijn soldatenplicht een man, die toen de aanvallers trachtten hem over te halen om zijn wapens af te geven en de wacht niet te alarmeeren, daar hij anders zou worden gedood, — alleen maar wist te antwoorden: „Ich bin ein ehrlicher Kerl” (Ik ben een eerlijke kerel) en daarop het alarm-schot loste. Dit schot boette hij op hetzelfde oogenblik met zijn leven … maar de wacht vloog in ’t geweer en het Prinselijk Paleis werd op den over-machtigen vijand behouden. Wat zich in dien nacht op dien eenzamen post heeft afgespeeld, was een heldendaad van het zuiverste gehalte!

Dat eenvoudige en toch zoo kloeke antwoord getuigt van een heldenziel… het stelt den eerlijken soldatenplicht, de soldatentrouw tot in den dood, tegenover de verleiding van door zwak te zijn, het leven te redden. Om deze verheven soldatendeugd te eeren, is het gedenkteeken te Soestclijk opgericht. Voorheen stond er een onooglijk zwart houten bord, waarop onder een doodskop en twee doodsbeenderen het boven weergegeven opschrift stond.

Toen het in 1937 honderdvijftig jaar geleden was, dat Christoffel Pullmann den heldendood stierf, heeft de Kon. Ned. Ver. „Ons Leger” gelden bijeen-gebracht om de leelijke plank door een waardig gedenkteeken te vervangen. Ook het leger heeft, in al zijn rangen, daartoe vrijwillig ruim bijgedragen. Het gedenkteeken, ontworpen door de beeldhouwster Mejuffrouw I. A. L. van Beeck Calkoen, is op 27 Juli 1939 plechtig onthuld door H. K. H. Prinses Juliana in tegenwoordigheid van Z.K.H. Prins Bernhard en vele militaire en burgerlijke autoriteiten. Sterke troepenafdeelingen Infanterie, Cavalerie en Artillerie uit Amersfoort en Naarden met de stafmuziek van het 5de R. I. verleenden grootere luister aan de plechtigheid. Zoo werd de nagedachtenis geëerd van een eenvoudig soldaat, die een verheven opvatting van zijn soldatenplicht had.

de wacht 3

 

de wacht 1

 

de wacht 2

 

de wacht4

7 REACTIES

  1. Interessant. Vergelijk ik onze eigen ervaring met dit verhaal, dan is de één kennelijk meer mens dan de ander. Een soeverein en diens bezittingen worden beschermd. Wie als burger beschouwd wordt dient afpersen, beroven, moorden, plunderen en verkrachten toe te laten. Doet hij dat niet, dan resulteert dat in extra dwang, extra geweld en zuur kijkende overheidsdienaren die achteraf ook nog eens gif gaan spuwen.

    De enige manier om (vrij) veilig te zijn voor gespuis in overheidsdienst is dan ook middels soevereiniteit.

    Een Schotse politica (als ik het me goed herinner de regeringsleider) verwoordde dit recent ongeveer als volgt:
    Onafhankelijkheid heeft ontegenzeggelijk zijn eigen uitdagingen, maar dan zijn beslissingen tenminste ónze beslissingen.

    Soevereiniteit impliceert overigens niet per sé staatshoofd te zijn. Wie over een woning met een lap(je) grond beschikt kan ook als soeverein gerespecteerd worden. Naarmate het lapje grond en het aantal mensen daarop kleiner wordt, wordt het alleen lastiger om het daadwerkelijk te beschermen. Waar het om gaat is dat de staat van een mens, als zijnde waardig en onschendbaar, gerespecteerd en waar nodig beschermd wordt.

  2. “den eerlijken soldatenplicht”
    http://www.dbnl.org/tekst/_han002hand01_01/_han002hand01_01.pdf
    Ik heb een eed afgelegd. Om trouw te zijn aan de koning, gehoorzaamheid aan de Nederlandse wetten en onderwerping aan de krijgstucht, in de naam van God. Die eed zal ik nooit verloochenen’
    Huursoldaten eed !
    Ik heb een eed afgelegd. Om trouw te zijn aan de goud en geld, gehoorzaamheid aan de BIS bank wetten en onderwerping aan de rente, in de naam van God. Die eed zal ik nooit verloochenen’

  3. ’t Ding staat er nog steeds! https://nl.wikipedia.org/wiki/Christoffel_Pullmann
    Tegenwoordig vervullen veel Hollywoodfilms dezelfde propagandarol. Je mag elke film maken die je wilt, maar als je van het leger tanks en materieel wilt lenen voor een oorlogsfilm stellen zij strikte eisen waaraan een dergelijke film moet voldoen. Zo krijg je dat de populaire (want spectaculaire) oorlogsfilms dezelfde boodschap verkondigen: natuurlijk mag een soldaat angst voelen en pijn, maar de held kiest altijd voor het vaderland.

    Nico [6] reageerde op deze reactie.

  4. @Prepperoni [5]: “Zo krijg je dat de populaire (want spectaculaire) oorlogsfilms dezelfde boodschap verkondigen: natuurlijk mag een soldaat angst voelen en pijn, maar de held kiest altijd voor het vaderland.”

    Op eenzelfde manier: Ouders mogen angst en pijn ervaren, maar goede ouders kiezen altijd voor hun gezin.

    Om over na te denken: Hoe komt het dat de één bestempeld wordt als een held, de ander als lafaard en dat er zo’n grote berg mensen is die koud noch warm is maar lauw? Uit welk gedrag (zoals moed, lafheid) komt dat voort?
    Wat is, behalve teren op oude glorie, eigenlijk het nut van medailles, heldenverhalen, etc.?

  5. @John [3]: Misschien betreft het niet een in elkaar gesleuteld, verzonnen propaganda verhaal. Niet op daadwerkelijke gebeurtenissen gebaseerd. Ook als dat het geval zou zijn, doet dat op zich niet ter zake.

    Het element ‘ik ben eerlijk’ oftewel jezelf eerlijk, rechtlijnig en standvastig willen gedragen heeft behoorlijke invloeden op gedrag. Dat is iets wat doorschemert in dit verhaal en waarschijnlijk de moraal van het verhaal. Of dit verhaal daadwerkelijk tot nadenken stemt en motiverend werkt is weer een ander onderwerp.

Comments are closed.