Wat is de libertarische positie ten opzichte van dierenrechten? Als je moreel juist wenst te leven door geen agressie naar anderen te beginnen, moet je dit dan ook uitbreiden naar de dieren in je omgeving? 

Anders dan veel essays over dierenrechten die meteen beginnen met de rechtsverhouding tussen mens en dier, begin ik met de rechtsverhoudingen tussen dieren onderling, eerst verschillende diersoorten tegen over elkaar, en dan de rechten van dieren binnen 1 diersoort. Om ten slotte uit te komen bij de diersoort mens

Diersoorten onderling

In een wereld met roof- en prooidieren is er een conflict om het belangrijkste recht, dat op leven. Het recht op leven is in een dergelijke situatie een onmogelijkheid, als prooidieren het recht op leven hebben, dan sterven de roofdieren. Een situatie met roof en prooidieren is een evolutionair gegeven. Dit principe tegenwerken is onnatuurlijk. Dierenrechten, tussen diersoorten onderling, zijn daarom onnatuurlijk.

Binnen een diersoort

Dieren kunnen binnen een diersoort samenwerken. Er zijn dieren die in kolonies leven en waar men gezamenlijk voor het nageslacht zorgt. Er zijn echter ook dieren die infanticide plegen, die ten oorlog trekken tegen naastgelegen kolonies of waar na de paring het mannetje wordt opgegeten. Krokodillen verbieden hun jongen op te eten, of spinnen om na de paring hun mannetje op te eten, is tegen natuurlijk.

Tussen dier en mens

Heeft de mens dan wel rechten? Als een leeuw een mens aanvalt is dat zijn goed recht. Als een olifant ons aanvalt is dat zijn goed recht. Als bacillen of virussen iemand dodelijk ziek maken is dat hun goed recht. De mens heeft hier geen rechten.

Tussen mens en dier

Moet het dan tussen mens en dier anders zijn? Dat het toekennen van rechten aan dieren onnatuurlijk is, dat is wel duidelijk. Maar er kunnen wel degelijk morele overwegingen zijn om als mens dieren rechten te geven. Sommige mensen pleiten voor het verlenen van rechten aan dieren met een ontwikkeld zenuwstelsel. Anderen voor dieren met een zekere intelligentie. Of dieren met een moreel besef. Weer anderen zien de mens een zeker rentmeesterschap toebedeeld.

Het zenuwstelsel argument

Als de mens tegen de natuur in wenst te gaan, en toch dierenrechten wenst te verschaffen, dan is een scheidslijn die sommige activisten trekken het aanwezig zijn van een ontwikkeld zenuwstelsel. Als een dier geen pijn kan voelen, dan mag je hem doden of mishandelen. Anders niet. Ik vind dit standpunt nogal dieronvriendelijk, want ook dieren zonder ontwikkeld zenuwstelsel doen er vaak alles aan om te blijven leven. Het is volgens mij een arbitraire maatstaf. Die bovendien uitgaat van een foute veronderstelling, namelijk dat het kennelijk natuurlijk is dat er rechten zijn.

Het intelligentie standpunt

Dit is een doortrekking van het zenuwstandpunt. Intelligente dieren doden elkaar niet. Of in ieder geval, de mens ziet af van het doden van intelligente dieren. Afgezien van het probleem, hoe definieer en meet ik intelligentie bij een dier, staat dit dieronvriendelijk gedrag toe richting de grote massa diersoorten die niet als voldoende intelligent gekwalificeerd worden. Ik beschouw dit als selectieve moraliteit.

Het moreel besef argument

Dit is een argument om dieren geen rechten te geven. Dieren hebben geen moreel besef en mogen daarom worden gedood. Ik vind dit nogal cynisch. De diersoort die heeft aangetoond moeite met moraliteit te hebben is de mens zelf. Zie onze geschiedenis. Bovendien zou dit argument toegepast binnen de diersoort mens het vermoorden van zwakzinnigen en baby’s toestaan. Het is echter een argument dat ook de andere kant op kan werken. Aannemende dat de mens een moreel besef heeft, en de dieren niet, dan mogen dieren mensen aanvallen. Maar moet de mens zich inhouden bij aanvallen op dieren of daarvan af zien. En zo komen we vanzelf bij het volgende argument

Het rentmeesterschap argument

In ieder geval een deel van de menselijke populatie heeft een moreel besef. Hierop voortbouwende valt samen met de gedachte dat de mens een zekere mate van rentmeesterschap moet uitvoeren een vorm van dierenrechten te baseren. De mens heeft een enorme invloed op de aarde, en zou een rentmeester rol op zich kunnen nemen. Of in ieder geval dieren voldoende ruimte te geven. Ernaar streven om ecologische systemen in stand te houden. Gebieden apart te zetten waar minimale invloed van de mens is. Waar dieren onderling hun agressie op elkaar kunnen botvieren zodat de roofdieren, de prooidieren, de virussen en de bacillen in een onderlinge strijd blijven bestaan. De rauwe ruwe natuur zonder regels en zonder rechten. En waar de eeuwige cyclus van gewelddadige dood en geboorte voortgaat. Opdat de evolutie niet stopt.

De mens kan er daarnaast voor kiezen in zijn relaties met dieren te kiezen voor dierenwelzijn. Al dan niet vermeende rechten worden geschonden, maar welzijn wordt nagestreefd. Als de mens toch zijn eitje in de ochtend wenst, laat dit dan gebeuren met kippen die een goed leven hebben. Er zal sprake zijn van agressie, de kip kan niet ontsnappen en wordt als zij minder productief is afgemaakt. Het non agressie principe wordt dan een minimale of beperkte agressie principe naar dieren toe.

De menselijke genetische codering

Er is een randvoorwaarde in deze discussie die zelden genoemd wordt. De mens heeft honderdduizenden jaren als jager – verzamelaar geleefd. De jacht, het doden van dieren, en het opeten van dieren, zit in onze genetische codering ingebakken. Dit ontkennen, het opgeven van de jacht, het stoppen met doden en eten van dieren, is tegen natuurlijk. Biologisch en mentaal is strijd tegen dieren, ingebakken in ons bestaan. Net zoals we nog steeds een blinde darm hebben, zo is de mens genetisch gevormd om te jagen. Dit ontkennen is een deel van het wezen van de mens ontkennen. Dit ontkennen en tegen gaan zal voor spanningen zorgen.

Conclusie

Dierenrechten zijn tussen dieren onderling onnatuurlijk. De mens is ook een diersoort en is gewend te doden en dieren op te eten. Maar kan vanuit een moreel besef dieren met respect behandelen. Dit moet ieder mens voor zich uitmaken. Dat strijd tussen diersoorten en tussen mens en dier, de natuurlijke situatie is, betekent niet dat je als individu je daarbij moet neerleggen. Gelijk je kan kiezen andere mensen met respect en volgens het NAP te behandelen kan je de keuze maken dit door te trekken naar je relaties met dieren. Je kan dan gaan voor dierenwelzijn. Of veganist worden. Het is goed om hierover na te denken. Volgens mij hebben dieren geen rechten, maar kan een moreel mens zich wel plichten opleggen tegenover de dierenwereld en de natuur. En daarmee een zinvoller en mogelijk rijker leven hebben.

Meer hierover lezen? isbn 97890 351 3904 6. Titel: Bij de beesten af! hier voor minder dan een tientje te koop.

9 REACTIES

  1. Ook aan te raden: groen liberalisme en de vrolijke veganist van floris van den berg.

  2. Kijk je blijft een hypokriet, je verkoopt het constant aan je zelf, als het netje gebeurd vooral fatsoenlijk, ons laagje beschaving is maar heel heel dun !

  3. De mens “als soort” heeft rechten omdat mensen moreel handelende wezens zijn. Het is voor zover bekend de enige soort die een geweten heeft. Daarnaast zijn mensen in staat om te beredeneren waarom een handeling goed of fout is. Bovendien kunnen mensen met elkaar in gesprek treden over wat goed en fout is. Gedurende een gesprek kan duidelijk gemaakt worden waarom iets goed danwel fout is dmv argumenten die eventueel weerlegd kunnen worden. Dieren beschikken niet over deze (verstandelijke) vermogens. Wij kunnen niet in gesprek treden met dieren omtrent goed en fout, moreel of immoreel. Wij kunnen dieren niet duidelijk maken met argumenten waarom zij rechtmatig danwel onrechtmatig hebben gehandeld. Al deze feiten maken dat dieren niet aangemerkt kunnen worden als rechtssubjecten.

  4. Van nature bestaan geen geboden, verboden, rechten en plichten die door een derde partij zijn vastgesteld. De werkelijkheid is dan heel eenvoudig; doe wat je wilt, doe niet wat je niet wilt, maar wees liefst wel bedachtzaam in het beslissen wat het is dat je wilt of juist niet wilt. Het is bijv. goedkoop om te veronderstellen dat een ander geen pijn kan voelen, maar is dat ook zo? Negeren of ontkennen verandert de feiten niet.

    Verder… kijk je bij dit soort onderwerpen tegen een berg culturele indoctrinatie en misleiding aan. Religie heeft het aanvaardbaar gemaakt om bijv. dieren te offeren, om levende mensenoffers in te stellen. En dan is er nog naar animistisch gebruikt de gewoonte om karakterbeelden te gebruiken voor geanimeerde gesprekken in een taaltje genaamd ‘beeldtaal’. Voor je het weet praat je langs elkaar heen, een gecreëerd mijnenveld.

    Kennelijk is het cultureel taboe om individueel onafhankelijk en dito zelfstandig te worden, van nature het doel van een opvoeding. Verklaarbaar is het, vanwege filosofie en de daaruit voortvloeiende architectuur van beschavingen. Maar dat maakt het nog niet gezond, oftewel op allerlei punten netjes uitgebalanceerd en daardoor bevredigend.
    Als er bijv. besloten wordt tot slavernij, dan gaat er om die constructie in te stellen en te handhaven nogal wat levensenergie en levensjaren van slavenhouders, -drijvers en slaven door het putje. Verspilling. Dat geldt ook voor het besturen en regeren van de levens van anderen. Verspilling. Dood reguleren past alleen in een cultuur waarin de dood als machtsinstrument wordt misbruikt. Het zou het constructiever zijn om te praten over gezond (in allerlei dimensies) voor en door ieder, omdat dat in ieders belang is.
    Volgens het gezegde moet wie mooi is pijn lijden, maar bij een andere doelstelling moet wie gezond wil blijven of worden onvermijdelijk pijn lijden. Om jezelf te trainen en helaas om jezelf te beschermen. Ook anderen trainen kan moeizaam en pijnlijk zijn…

  5. Rechten voor de levende natuur

    De schrijver: “Volgens mij hebben dieren geen rechten, maar kan een moreel mens zich wel plichten opleggen tegenover de dierenwereld en de natuur. En daarmee een zinvoller en mogelijk rijker leven hebben.”

    De uitspraak in algemene zin is onjuist. Sommige dieren en diersoorten hebben wel degelijk rechten. Hoe zit het dan?

    Bij dieren gaat het vaak om fundamentele rechten, zoals het recht op bestaan of het recht op een dierwaardig leven. Fundamentele rechten zijn rechten die veelal te beschouwen zijn als in al of niet geschreven regels gestolde breed gedeelde morele opvattingen onder mensen. Voor het hebben van deze rechten is in zijn algemeenheid geen verschil tussen de mens en het dier en zelfs de boom.

    Daar waar rechtsregels gesteld worden is het stadium van vrijblijvende al of niet aangehangen morele opvattingen gepasseerd. Er gelden rechtsregels zowel voor de omgang met dieren als met bomen. Zo mag de wolf niet afgeschoten worden en mogen sommige bomen en boomsoorten niet gekapt of niet aanzienlijk gesnoeid worden. Bij de wolf zien we dat deze rechten heeft die zelfs niet eens voortkomen uit een breed gedeelde morele opvatting. Rechtsregels voor een dier kunnen dus ook voortkomen uit geblunder of bot eigen belang van enkelingen.

    Het is niet van belang voor aan wie rechten worden toegekend dat het alleen de mens is die rechten in het leven roept. Het gaat in zijn algemeenheid om de interactie van de mens met zijn gehele levende omgeving. In die interactie worden de rechten uitgeoefend. Het is ook niet van belang dat degene die de rechten krijgt toebedeeld zich daar van bewust is. Derden zoals aanklager en rechter kunnen toezien op de handhaving van zijn rechten.
    Geen rechten zonder plichten. Die plichten betreffen uitsluitend de mens. Rechten toebedeeld aan dier en boom kunnen ook opgevat worden als vrijheid beperkende maatregelen voor de mens in zijn omgang met de levende wereld.

    Kan een dakgoot ook rechten hebben? De mens gaat toch ook om met dakgoten. Ze worden bijvoorbeeld op maat gezaagd. Aan de dode natuur kunnen geen rechten worden toebedeeld. Voor het toebedelen van rechten moet duidelijk zijn aan wie rechten zijn verleend. De ’rechtspersoon’ moet tevens zelfstandig gedrag kunnen vertonen. Dit criterium valt samen met de in het recht onderscheiden natuurlijke of rechtspersonen, dieren en overige door de mens beschouwde levende organismen.

    X [7] reageerde op deze reactie.
    ratio [8] reageerde op deze reactie.

  6. @anp rebel [6]: Het recht in zijn klassieke betekenis heeft slechts 1 functie: het oplossen van intermenselijke conflicten om vreedzaam samenleven mogelijk te maken. De dierenrechten en andere kunstmatige “rechten” zoals door u omschreven zijn feitelijk gewoon (politiek correcte) verzinsels, maar hebben niets te maken met recht an sich. Ze zijn eerder een bron van onrecht, omdat ze inbreuk maken op het concept “ieder het zijne”.

    Rechten worden ook niet toegekend. Die heb je als mense van nature en zijn af te leiden uit wat een mens is.

    Zie o.a. Het Fundamenteel Rechtsbeginsel van Frank van Dun voor een gedetailleerd onderzoek naar wat recht (als tegenpool van onrecht) is.

  7. beste anp rebel [6]: je stelt: Daar waar rechtsregels gesteld worden is het stadium van vrijblijvende al of niet aangehangen morele opvattingen gepasseerd. Er gelden rechtsregels zowel voor de omgang met dieren als met bomen. Zo mag de wolf niet afgeschoten worden Je voorbeeld is onjuist.

    Wolven werden in het verleden juist genadeloos vervolgd. Voorbeeld daarvan dit artikel: Door een zoon van den landbouwer Jan van Andel
    is hier gister op de Maas een wolf geschoten. Het
    dier, waarop men reeds te Veen jagt had gemaakt en
    dat gewond was, had de vlugt op het ijs genomen,
    waarmede hij de rivier kwam afdrijven en dat hij niet
    meer verlaten kon, wijl zijn staart tusschen de drijvende
    schotsen was vastgeraakt. Toen men dit hier op-
    merkte, ging men er met de schietschouw op los, tot
    men, kort genoeg genaderd, den delinquent onder
    schot kreeg en doodde.
    https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?cql%5B%5D=%28date+_gte_+%2201-01-1850%22%29&cql%5B%5D=%28date+_lte_+%2201-01-1880%22%29&facets%5Btype%5D%5B%5D=artikel&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&query=%28wolf+and+geschoten%29&coll=ddd&maxperpage=50&redirect=true&page=2&identifier=MMDA03%3A000094638%3Ampeg21%3Aa0005&resultsidentifier=MMDA03%3A000094638%3Ampeg21%3Aa0005 Er stonden soms zelfs premies op het doden van wolven. Wolven doodden mensen direct dan wel indirect door hondsdolheid. En de mens sloeg terug. Zonder genade. https://nl.wikipedia.org/wiki/Wolf#Geschiedenis_2 De rechten die jij aanhaalt zijn tijdsgebonden. Wolven hebben gedurende de geschiedenis net zoveel rechten gehad als wij thans rechten toekennen aan een virus. We verdelgen een virus als het gevaarlijk voor ons is, zonder genade. Zo zijn we ook omgegaan met wolven, voorouders zouden geschokt zijn door je stelling dat wolven rechten hebben.

    ratio [9] reageerde op deze reactie.

  8. @ratio [8]: “X” licht het beter toe dan ik, dat politici beslissen dat een boom of varken rechten heeft, wil niet zeggen dat dat juist is. Bot eigenbelang van enkele machtige personen is geen rechtsgrond.

Comments are closed.