Net als andere griepvirussen eist Corona dodelijke slachtoffers. Corona heeft echter heftige symptomen wat leidt tot een hoge zorglast voor onze ziekenhuizen. Alle maatregelen zijn er nu op gericht om die zorglast te verlagen. Dat heeft consequenties voor de rest van de bevolking. Bewegingsvrijheid en sociale contacten worden van hogerhand ernstig beperkt. Wat betekenen deze offers? En zijn die proprtioneel?

Hoe voorkom je leed? Door het te meten. In ziekenhuizen is dat makkelijk: je telt het aantal vrije bedden op de Intensive Care-afdelingen. En iedereen kent wel een persoon uit de gevarenzone: 70+, of met een kwetsbare gezondheid. Het doel van de maatregelen is daarom helder: redt hen!

Maar er is meer leed, dat minder zichtbaar is. Leed dat juist toeneemt door de Coronamaaregelen. Ik noem er enkele:

– Het sociale isolement van ouderen en alleenstaanden. Zij kunnen of mogen geen bezoek meer ontvangen. Niet iedereen is gezegend met muziekale kinderen die een obade geven onder het balkon. De groep die verstandelijk beperkt is geraakt leeft ook nog eens met angst door dit voor hen plotselinge en onbegrijpelijke weggevallen van aandacht.

– De stress in gezinnen. Kinderen die ineens de hele dag thuis zijn en hun vriendjes missen. Ouders die ineens zowel thuis werken en hun kinderen onderwijzen. Voor onveilige gezinnen kan dit de druppel zijn. Het aantal gevallen van huishoudelijk geweld of kindermishandeling stijgt sterk

– De dreigende werkloosheid. Niet alleen de winkeliers en ZZP-ers, maar ook hun toeleveranciers hebben minder werk. De flexibele schil wordt ontslagen en zit thuis. Niet iedereen kan deze inkomensval opvangen.

– Het leven wordt grijzer. Alles wat het leven kleurrijk maakt is verboden: musea- en bioscoopbezoek, pop- en sportevenementen. Afleiding, inspiratie en spontane ontmoetingen vallen weg. Op televisie is het Corona wat de klok slaat. De bron voor nieuw gesprekstof droogt rap op. Verveling en irritatie nemen toe.

Dit zal geen directe doden tot gevolg hebben. Maar het totale leed in de samenleving stijgt aanzienlijk. In een gelukkig huwelijk zal niet ineens zware mishandeling plaatsvinden, maar het kan in kwetsbare relaties net de druppel zijn. En daar waar het al spannend is kan het geweld escaleren. Zo stijgt iedere huishouding in Nederland één of meer treden op de stressladder. En bij hen die al aan de top zitten van wat ze aankunnen gaat het mis. Dit leed komt echter pas na verloop van tijd aan het licht. En is veel minder duidelijk aanwijsbaar. Veel minder dan een rijtje IC-bedden.

Het collectief schikt in om een minderheid te redden. Maar hoeveel leed is acceptabel? Deze vraag is in zekere mate rationeel te beantwoorden. Daarvoor maak ik een uitstapje naar de spoorwegen. Soms kan een verkeersleider niet alle treinen op het gewenste tijdstip laten vertrekken. Welke laat hij dan wachten? Daar zijn formules voor bedacht:

Totale Ergernis = Aantal Gedupeerde Reizigers x Extra Wachttijd.

De hoeveelheid berekende ergernis (leed) stijgt exponentieel met het aantal minuten vertraging. Dit om te voorkomen dat een halfvolle Sprinter uren wacht op drie volle Intercity’s. Bij een stremming kan een optimum gevonden worden die tot de minimale totale ergernis leidt. Dit kan met collectief leed ook. Ik vraag me af of bij de Coronamaatregelen deze berekening is gemaakt.

Wie trekken er in deze Coronacrisis aan het korste eind? Dat zijn met name de werkende ouders met jonge kinderen. Zij bevinden zich in het spitsuur van het leven. En ze vervullen twee belangrijke taken in de samenleving: het grootbrengen van de volgende generatie en het produceren van goederen en diensten. Op deze groep moeten we zuinig zijn. Als er teveel gezinnen onderuit gaan is het leed nu en straks, zowel persoonlijk als economisch, niet te overzien.

Welke groep wordt hier het meest geholpen? De ouderen en chronisch zieken. Mensen met een gezicht, een geschiedenis. En nu wordt het moeilijk. Want ook ik heb ouders in deze risicoleeftijd en ken chronisch zieke mensen. En iedereen heeft voor mij evenveel recht van leven. Maar bij schaarste zijn keuzes noodzakelijk. Wij zijn dat niet gewend. De geldpers en andere boekhoudkundige truukjes hebben in het huidige westen een hoorn des overvloeds geschapen. Barmhartigheid voor iedereen. Tot Corona. Want IC-bedden-met-personeel rollen niet uit de geldpers. En we worden nu ineens geconfronteerd met vragen die in het dierenrijk en natuurvolken al eeuwenlang normaal zijn: hoe verdelen we onze schaarse middelen?

Hoe lost de natuur dit op? Ziektes en plagen hebben een functie. De zwakke en zieke elementen worden geruimd zodat uiteindelijk meer voedselbronnen beschikbaar blijven voor de sterken die overblijven. De soort als geheel wordt krachtiger en heeft meer kans op overleven. Dit is niet barbaars of onmenselijk; deze principes kennen we ook in de vrije economie en in de landbouw. We weten ook wat het effect is van interventies. Economische wetten en natuurwetten dulden wel even uitstel, maar niet eindeloos. De rekening wordt gepresenteerd, en dat is bij deze Coronamaatregelen niet anders.

Laten we ons niet blind staren op het aantal IC-bedden en de mensenlevens die daar gered kunnen worden. Voor deze individuele overwinningen in de ziekenhuizen betalen velen een collectieve prijs. Die prijs kon wel eens hoger zijn dan we denken. Ik moet denken aan George Orwells “Animal Farm”. Het paard “Boxer” staat hierin symbool voor de loyale en hardwerkende arbeidersklasse uit het oude Rusland. Boxer is sterk en geniet vertrouwen van de rest. Hij wordt echter steeds zwaarder belast. Ik zie overeenkomsten met onze huidige samenleving. We moeten niet vergeten dat ook een sterk paard zijn fysieke beperkingen kent en af en toe moet rusten.

Ik sluit af met een positief signaal. Een buurvrouw werkt al jaren in een instelling met meervoudig gehandicapte clienten. Sommigen slepen zich van de ene naar de andere medische incident. “Mocht het zover komen dan gaan ze niet naar de IC. Dat besparen we ze. Dat was al beleid voor Corona.” Een rationele beslissing, vanuit een goed hart.

Prepperoni

5 REACTIES

  1. Een goede analogie en overweging. Helaas is daar voor de meeste mensen geen ruimte voor, verstrikt als ze zijn in de paniek voor de eigen veiligheid wat zich uit in hamsteren, obsessief de 1,5 meter afstand instructie volgen, bereid zijn om privacy schendende maatregelen te accepteren en hysterisch reageren naar iedereen die naar ratio zoekt.
    Veelzeggend is ook dat dezelfde partijen (cda, vvd, d66) die zeer onlangs, zo’n 3 jaar geleden, verantwoordelijk waren voor minder ic-bedden, men heeft ic-verplegend personeel moeten ontslaan, nu geroemd worden om hun daadkracht en beloond met een forse stijging in de peilingen. Als volk leren we het nooit.

  2. hoe verdelen we onze schaarse middelen?
    dat zal nooit eerlijk gaan op politieke gronden. Daar is de markt voor en daar profiteren ook de zwakkeren bij want diezelfde markt zorgt voor verzekeringen voor grote rampen. Dat nu de gezondheidszorg niet genoeg IC bedden heeft is terug te voeren op overheid/politiek die het ‘nodig’ vond om op van alles te bezuinigen. Ga dan ook niet achteraf zeggen dat het kapitalisme niet werkt.

    • Even los van dit artikel. Hoe is de toestand in Uruguay op het moment qua burgerlijke vrijheden (lockdown)? Bedankt.

  3. “En iedereen heeft voor mij evenveel recht van leven. Maar bij schaarste zijn keuzes noodzakelijk. Wij zijn dat niet gewend. De geldpers en andere boekhoudkundige truukjes hebben in het huidige westen een hoorn des overvloeds geschapen. Barmhartigheid voor iedereen. ”

    Geen woord over het stelselmatig uitkleden van de sociale voorzieningen sinds Bakellende I met hun “niet alleen rechten maar ook plichten” en “afromen” en het overhevelen van het bespaarde naar Brussel en ander buitenland.

Comments are closed.