Vandaag zul je in de Nederlandse pers artikelen vinden over het “Plakkaat van Verlatinghe“, de Nederlandse onafhankelijkheidsverklaring van 26 juli 1581, die 440 jaar geleden ondertekend werd door de Nederlandse Provinciën van het Habsburgse Rijk. Het was een “placcaert”, een “plak-kaart”, gedrukt om aan te plakken aan de stadhuizen van de Nederlandse steden.

Sinds 10 november 2017 bestaat de “Stichting Nederlandse Onafhankelijkheid“, welke jaarlijks op 26 juli de “officiële” herdenking organiseert. Dit jaar vindt de “officiële” herdenking plaats in de Pelgrimskerk van Delfshaven, met stichtings-bestuurslid historicus Dr. Geerten Waling (Elsevier Weekblad) en journaliste Caroline de Gruyter (NRC Handelsblad, sic!), die een speech mag afsteken. Gezien haar voorgeschiedenis zal die naar verwachting erover gaan hoe Nederland zich actief voor de Europese eenwording zou moeten inzetten en Geerten Waling zal naar verwachting enkele tegenwerpingen maken om de discussie op gang te brengen.

Wat wil die stichting eigenlijk? Volgens haar eigen website streeft de stichting “naar het bewerkstelligen van belangstelling en waardering voor de unieke Nederlandse onafhankelijkheidsgeschiedenis, met het Plakkaat van Verlatinghe als belangrijke getuigenis daarvan. Van daaruit wordt de geschiedenis van de onafhankelijkheid van staten (en van Nederland in het bijzonder) verbonden aan het zelfbeschikkingsrecht van volkeren en de relevantie van beide voor democratie en wereldvrede.

Daarnaast streeft de stichting naar een officieel erkende nationale feestdag ter herdenking van de onafhankelijkheid van de soevereine Nederlandse staat.

Een libertarisch lezer van het Plakkaat (transcriptie in modern Nederlands) zal misschien wat moeite hebben met de maatschappelijke verhoudingen van de 16e eeuwse feodale  samenleving. Het stuk druipt namelijk van respect voor vorsten, edelen en van regentesk mededogen voor de rest: de “arme inwoners“.

Wat kun je meenemen van dit Plakkaat?

  1. Mensen in de 16e eeuw vonden het nog vanzelfsprekend om onder het gezag van een vorst te leven, die moest dan wel “goedertieren” zijn
  2. De vorst is dienaar van God en moet de onderdanen beschermen tegen alle onrecht, overlast en geweld
  3. Onderdanen zijn niet ervoor geschapen om de vorst in alles wat hij beveelt onderdanig te zijn en hem als slaven te dienen
  4. Faalt de vorst, dan mogen onderdanen hem afzweren en zelf hun leider kiezen
  5. De Spaanse vorst had volgens de schrijvers de Nederlanden beroofd van de onafhankelijkheid en overgeleverd aan de slavernij van de Spaanse Raad
  6. Klaagschriften (“remonstranties”) werden niet gehonoreerd en Nederlandse gezanten waren zelfs door de tirannieke vorst gevangen genomen, vermoord en vervolgens hun bezittingen onteigend
  7. Bewoners kwamen in opstand tegen de dwang tot het betalen van allerlei belastingen en tegen de voor het land desastreuze “tiende penning” ten laste van handel en nijverheid
  8. Godsdienstvervolging was onverteerbaar

Als je het woord “vorst” inruilt voor “overheid” en als je het vervolgens in een 21e eeuwse context plaatst, dan zie je meteen hoe brisant dit Plakkaat kan worden uitgelegd. Je kunt aanvoelen dat de overheid zoals we haar kennen geen belang heeft bij het bekender maken van de inhoud. Overdrijven we niet een beetje? Nou….?

Ook vandaag nog onderwerpen ambtenaren en Kamerleden zich met een eed van trouw aan de Koning en de Grondwet. Ook vandaag nog dwingt de Overheid de  naleving van “haar” wetten met geweld af. We stellen vast dat de Nederlandse soevereiniteit door haar regeerders eveneens aan vreemde machten aan en buitenlandse mogendheden wordt overgeheveld. De door regeringspartijen ingevoerde regeerakkoorden en de fractiediscipline voor Kamerleden zijn ongrondwettelijk, waarmee eveneens de directe en representatieve medezeggenschap monddood wordt gemaakt. Grondrechten van de bevolking zijn op last van supranationale, door particulieren en NGO’s bestuurde organen buiten werking gezet. Eveneens wordt de rijkdom van de bevolking met onredelijk hoge belastingen uitgezogen en de besteding van dit geld is eveneens niet navolgbaar. Inwoners worden daarentegen met behulp van de schuldeneconomie tot machteloze slaven gemaakt. Onze beste ondernemingen zijn tot willoze instrumenten van  belastingheffing (IB, BTW en accijnzen) gemaakt. Vermogen is niet meer onaantastbaar. Vrijhandel wordt besnoeid. Disciplinering van de bevolking wordt vanaf de kinderjaren via verplichte overheidsscholing, met publiek gefinancierde propagandakanalen en met gedragsbeïnvloedende boetes bewerkstelligt. Er zijn duidelijke signalen dat de overheid haar zorg- en beschermtaken verzaakt; taken waarvoor ze nota bene opgericht werd. Protesten daartegen worden niet gehonoreerd: procederen tegen onbillijkheid van de overheid bij de rechter is uitzichtloos. We zien voorbeelden dat de justitiële macht slechts de diffuse belangen van de overheid dient en intussen zien we gewelddadige criminaliteit opbloeien.

Het Plakkaat was wel degelijk revolutionair. In de praktijk betekende de morele afrekening gelijk oorlog. De Nederlandse Provinciën moesten in rap tempo een militaire verdediging ter hand nemen en een staatsorganisatie opzetten, die de financierende vrijhandel sterk bevorderde. Dir staatsbestel werd de onvolprezen “nachtwakersstaat” die de Nederlandse Gouden Eeuw mogelijk maakte.
Het Nederlands initiatief heeft later uitstraling gehad op mensen die te maken hadden met gelijksoortige regeringen. Het heeft bijvoorbeeld de makers van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring geïnspireerd. Zij grepen erop terug om zich in morele bewoordingen tegen hun oude regeringen te verklaren, met als gevolg een onafhankelijkheidsoorlog.

Voorstanders van de NEXIT zullen het Plakkaat misschien als aanleiding nemen om erop te wijzen dat achtereenvolgende regeringen onze nationale soevereiniteit ook stukje voor stukje aan de EU (en aan de VN) hebben overgedragen. Jawel, het is wel degelijk gebeurd, en het is ook nog eens uitdrukkelijk in strijd met de wil van het volk (referendum 1 juni 2005).  In het artikel in Libertair Perspectief (28 juni 2021) over ongrondwettelijke machtsoverhevelingen wordt dit sluipende proces uitvoerig belicht. Wat geleerde commentatoren, mevrouw de Gruyter of meneer Rutte er ook vergoeilijkend over zullen zeggen: wat krom is blijft krom. Maar symbolen van verzet zoals het Plakkaat worden echter vaak weggekaapt door de machthebbers voordat ze effectief tegen hen kunnen worden ingezet.

Libertair Perspectief: individuele soevereiniteit

Het libertair perspectief gaat veel dieper dan de vraag alleen naar de soevereiniteit van een nationale staat als Nederland in de EU. Het partijstandpunt van de LP over de EU mag bekend zijn: we zijn voor een (gunstig) handelsverdrag maar tegen politieke eenwording. Centraal staan bij ons de vrijheid van het individu, de individuele zelf-bestemming en het zelf-eigendom. In de afgelopen eeuwen werd de soevereiniteit van het individu ontdekt. We beschouwen onszelf meer en meer – en terecht – als de oer-eigen autoriteit over het eigen, unieke leven. En dit zorgt voor een groeiende spanning in onze verhouding tot de overheid in haar rol als autoriteitsdrager. Vermanende pogingen van “gezagsdragers” over plichten, verantwoordelijkheid en luisteren naar “hoger-gestelden” klinken schamel en zwak tegenover de veelheid van argumenten die pleiten voor individuele vrijheid en individuele zelf-bestemming. Maar kunnen met verschillende individuele inzichten ook verschillende maatschappijontwerpen binnen eenzelfde territorium bestaan? Kun je mensen tolereren die zich aan de “spelregels” van de bestaande overheid onttrekken maar tegelijk wel in Nederland naast je blijven leven? Het besef dringt door dat een samenleving, die op de lange duur vreedzaam wil blijven, niet zonder vrijwilligheid kan. Dwang veroorzaakt (terecht) verzet: niemand mag een ander ertoe dwingen om voor hem te leven, geen groep, geen meerderheidsmob en ook geen overheid. Als we in vrede willen samenleven, zullen we met elkaar ofwel op basis van vrijwilligheid samenwerken of helemaal niet en elkaar met rust laten. Kan dat naast elkaar bestaan? Kan een sociaal-democratische welvaartsstaat overleven wanneer deelname eraan op vrijwilligheid berust? Collectivisten denken van niet en vervolgens grijpen ze naar de macht. Libertairen geven het een faire kans, wanneer het in concurrentie met andere maatschappijontwerpen staat.

Zoals de mensen in de 16e eeuw zich losmaakten aan het feodale autoriteitsdenken zo zullen we in de 21e eeuw dus ook een heleboel belastende denkbeelden van ons af gaan werpen. Enkele voorbeelden:

  • de indoctrinatie dat je “hoger-gestelden” gehoorzaamt,
  • de idee, dat je naar school moet gaan om “jouw” bijdrage aan de samenleving te leveren,
  • de idee dat “de overheid” de plicht zou hebben om voor jou te zorgen,
  • de leer dat je “het” voor “de ander” moet doen,
  • de idee, dat je aan alle spelregels en alle spelletjes moet meedoen om “sociaal” te zijn,
  • dat je aan “de samenleving” schatplichtig bent,
  • de misvatting, dat je “onder de wet” gesteld bent en dat er dus een externe autoriteit boven je eigen geweten zou staan,
  • de idee dat alleen de koning soeverein is.

Libertairen zijn bezig om die ideeën uit hun eigen waardestelsels te verwijderen.

De verandering van perspectief bewerkt dat je een “overheid” slechts als één van vele mogelijke dienstverleners ziet, dat je (grond)wetten van de “staat” van je keuze toetst aan je eigen geweten, dat je regels toetst aan het nut dat ze voor je hebben. Het bewerkt dat je vrij ervoor kiest om met anderen al of niet samen te werken, omdat je het met elkaar eens bent. Dat je jezelf al of niet georganiseerd beschermt tegen onrecht, overlast en geweld. Dat het fijn en spannend is om onbelemmerd met gelijkgestemden iets te ondernemen, dat je blij bent om van ervaringen te leren en het geleerde te gebruiken voor je zelf gekozen doelen. Dat je voor jezelf verantwoording neemt en voor jezelf kunt zorgen en je vrijgelaten wordt in de manier waarop je dat doet. Je neemt het perspectief in om schuldvrij door het leven te gaan in een samenleving van mensen die elkaar hun vrijheid gunnen.

Het libertair sociaal contract

Mocht er ooit op een onnavolgbare wijze een geheim soort van “sociaal contract” tussen de Nederlandse Overheid en haar onderdanen hebben bestaan, dan kunnen we dit contract nu, op 26 juli 2021 opzeggen. We sluiten misschien een nieuw, libertair sociaal contract. Niet met een “Overheid”, maar met elkaar. Een ontwerp daarvan staat ter discussie op de blogsite van grondwet.nu. Hierop baserend maakt een Werkgroep van de Think Factory van de Libertaire Partij een bijbehorende, nieuwe, Nederlandse Grondwet. Een blauwdruk voor een alternatief maatschappijontwerp. We streven ernaar die op 26 juli 2022 af te kondigen.

Nederlandse Libertaire Feestdag

En overigens verklaart de redactie van Libertair Perspectief hierbij plechtig, op de dag van de 440e jaarlijkse herdenking van de ondertekening van het Plakkaat van Verlatinghe, dat 26 juli voortaan de Nederlandse Libertaire Feestdag is. Proost!

Daarmee is tegelijk de tweede doelstelling van de Stichting Nederlandse Onafhankelijkheid vervuld. Gotcha!

5 REACTIES

  1. Hebben wij al niet op 5 juni een “Dag van het Kapitalisme”?

    Die vier ik liever, alleen al vanwege de mooie provocerende naam. Maar allebei kunnen natuurlijk ook gevierd worden. Wel graag met iets dat een breder publiek aanspreekt dan een lezing in een zaaltje.

    Misschien moet ‘Bevrijdingspop” nieuw leven worden ingeblazen? Of R(A)R, Rock Against Raamambtenaren.

  2. Naïef verhaal over zelfbeschikking, als ware het de hemel op aarde….
    Het communisme, het socialisme, het kapitalisme, de democratie, alles faalt op een gegeven moment! Ook het ‘libertarisme’ zal falen. Al die ismes bedoelen het goed, maar omdat het zonder normen en waarden is zal het misgaan (menselijk waarden veranderen met de dag), we hebben de 10 geboden gekregen en die kunnen we niet eens houden en daar staan toch waarlijk goede geboden in, of niet? Er móét een organisatie zijn die het meeste regelt anders wordt het chaos. Er moet dus ook leiding/gezag zijn, het liefst met instemming van de meesten, democratie is de minst slechte vorm van leiding aan een volk/land. enz. enz.
    Met het ‘plakaat van verlatinge’ ben ik het wel eens, als een ‘regering’ het te bont maakt, moeten ze weg. ‘Onze’ huidige ‘regering’ maakt het m.i. te bont, dus…..
    *** in spambak terecht gekomen, bij deze hersteld ***

    • Hi Erik, je reactie is ten onrechte in de spambak beland. De vraag is hoe je chaos definieert en waarom dat slecht is. In een koor of een teamsport is coordinatie wel nodig, maar is het nodig dat er iemand is die bepaalt hoeveel en welke patienten in een ziekenhuis een knieoperatie ondergaan? Of een regering die bepaalt dat er geen IC bedden bij mogen komen? Is dat de gewenste orde? Met wachtrijen etc als gevolg? Is het wel te rechtvaardigen dat de NL regering de IC capaciteit niet uitbreidt en tegelijkertijd wel met het vingertje zwaait naar de jeugd mbt corona restricties? Is chaos soms niet beter dan dit soort beleid? Want macht corrumpeert…..

    • “Er móét een organisatie zijn die het meeste regelt anders wordt het chaos. Er moet dus ook leiding/gezag zijn, het liefst met instemming van de meesten, democratie is de minst slechte vorm van leiding aan een volk/land”

      We moeten af van organisaties die menen door hun autoriteit alles te mogen/moeten/kunnen regelen.
      Zoals we nu met onze demoncratie hebben geregeld.
      Dat kan ook anders. Voor elk probleem een andere organisatie met andere mensen die het oplossen, zodat belangenverstrengeling of machtsconcentratie geen kans heeft. Alles op zoveel mogelijk bottum up regelen. Dus plaatselijke problemen met met plaatselijke mensen oplossen, zonder bemoeienis van overkoepelende organisaties die alles wel eens even zullen coördineren en op die manier steeds meer macht naar zich toetrekken.

      Nu zie je overal dat de overheden problemen definiëren/creëren die ze dan zelf gaan oplossen, zonder dat de bevolking daar om vraagt.
      Tegenwoordig wordt zo’n probleem in innige samenwerking met de media opgezet en uitgerold en de bevolking gealarmeerd door hel en verdoemenisverhalen . De bevolking schreeuwt om een oplossing. De machthebbers presenteren vervolgens een door hen gewenste oplossing die ze al lang voorbereid hadden. Dit alles volgens de Hegeliaanse dialectiek PROBLEM, REACTION, SOLUTION. Vandaar ook dat complotdenkers van te voren al weten wat er staat te gebeuren. Dat is namelijk allemaal al in beleidsstukken vastgelegd.

      En zo werkt dus demoncratie en heeft het altijd gewerkt. Demoncratie is niets anders dan soft totalitairisme met een sausje van vrije verkiezingen en zelfbeslissingsrecht van het volk om het te verbergen. Waarom denk je dat er verkiezingen werden gehouden in de USSR? Dat was alleen maar om het totalitairisme te legitimeren.

  3. Wonderfսl blog! Do you have any һelpful hints for aspiring writers?

    I’m hοping to start mу own blօg soon but I’m a littⅼe ⅼost օn everything.
    Woulɗ yоu suggest starting with a free рlatform like Wordpreѕs
    or go for а paid option? There are so many options ᧐ut there that I’m totally ϲonfused
    .. Any ideas? Kudos!

Comments are closed.