In dit artikel behandel ik het thema wraak. Aanvallen op lijf en goed kunnen niet straffeloos plaatsvinden. Er is een innerlijke drang tot vergelding, genoegdoening, een gevoel dat de dader er niet zomaar mee kan wegkomen. Ik stel dat eenieder een recht op wraak heeft. En dit niet altijd hoeft af te staan aan de overheid. Ik behandel de grenzen van wraak en neem enige afstand van het libertarische antwoord op aangedaan onrecht.

Natuurrecht

Wraak is een natuurrecht. Dit zijn rechten die je van nature door je geboorte hebt verkregen. Of zoals anderen het zien, rechten waarvan iedereen het logisch vindt dat je ze claimt. Als iemand je lijf of goederen geweld aandoet dan heb je het recht op genoegdoening. Recht op wraak. En dit kan op een heel simpel niveau plaats vinden, zoals oog om oog. Of door de dader via de overheid op te laten sluiten. Of een meer libertarische wijze, door bijvoorbeeld financiële compensatie. Men beschouwt oog om oog als barbaars, in het westen althans. En het ingrijpen van de overheid als teken van beschaving.

De verschillende vormen van wraak

In delen van de wereld is het geaccepteerd niet alleen de dader aan te pakken maar genoegdoening te zoeken door ook de familieleden van de dader aan te pakken. De zonden van de vader kunnen worden bestraft door zijn zonen aan te vallen. Tot op zekere hoogte kan dit ook bij de libertarische oplossing van wraak gebeuren, maar daarover later.

In principe hoort de dader degene te zijn die onderwerp is van wraak. Zeker als het oog om oog principe wordt toegepast.

De ontwikkeling van wraak

Wraak kan een destabiliserende invloed hebben op een samenleving. Tussen families kan een decennia lange vete gaan spelen. Het joodse oog om oog principe beperkte de keten van wraak. De christelijke opvatting om bij een klap de andere wang aan te bieden en vooral nadruk te leggen op vergeving doorbrak de keten van wraak en tegenwraak verder. De culturele ontwikkeling zorgt ervoor dat het zelf uitoefenen van het natuurrecht op wraak door velen niet als eerste optie wordt gezien. Men is gewend dat de overheid dit overneemt. In sommige landen zoals de Verenigde Staten, wordt soms nog zeer streng gestraft en wordt genoegdoening als gerechtvaardigd gezien. In Nederland hebben verdachten van verkrachting intussen vooral een “foei-gesprek” te vrezen.

Libertarisme en wraak

Op het moment dat er een misdaad wordt gepleegd ben je niet langer gebonden aan het NAP jegens de misdadiger. Er staat een rekening open en die mag je incasseren. Desnoods met geweld. Je kan een private arbitragecommissie inschakelen en die zal zorgen voor een schadevergoeding. Dit lijkt simpel en helder. Echter, hoe waardeer je immateriële schade? En als de kip kaal is, wat dan? Bovendien benadeel je de zonen tot op zekere hoogte voor de zonden van de vader. Als door een schadevergoeding het familiebezit verdampt slaapt de hele familie op straat. Niet dat dit een beperkende factor hoeft te zijn in de eisen van het slachtoffer. Daarnaast zien libertariërs gevangenisstraffen niet zo zitten. Kost vooral gemeenschapsgeld.

Grenzen aan de schadevergoeding

Is alles wel in geld uit te drukken? Maakt financiële compensatie een slachtoffer van verkrachting niet achteraf tot hoer? En wat bepaalt het tarief? Kost een verkrachting een ton? Wat als iemand tien keer door een dader verkracht wordt? Gaat er dan korting gelden? Als een verkrachting een ton kost, en verder geen consequenties heeft, dan kunnen miljardairs verkrachtend door het leven gaan. Als iemand geen geld heeft, arbeidsongeschikt is, en de opbrengsten van zijn dwangarbeid de kosten van voeding, bewaking en inwoning te boven gaan, wat dan? Als iemand al je kinderen vermoordt, dan is dit een daad die met geen geld te vergoeden is. De libertarische standaardzin mbt straf en schadevergoeding, de dader vergoedt de schade, is alhoewel logisch en juist niet altijd praktisch te realiseren.

Buitensporige misdaden

Helaas zijn er een aantal misdaden die zo gruwelijk zijn dat deze nooit kunnen worden gecompenseerd. Zelfs als je het joodse criterium van oog om oog aanhoudt. Wat nu als een man zeven kinderen de ogen heeft uitgestoken. Hij heeft zelf maar 2 ogen en kan dus nooit voldoen aan het oog om oog principe. Wat nu als een hoogbejaarde een kind de ogen uitsteekt. De oude man is nog maar een paar jaar blind, het kind leeft naar verwachting 70 jaar in duisternis. Er zitten grenzen aan wat rechtvaardig wordt ervaren bij het libertarische principe, en zelfs bij het oog om oog principe.

Slappe wetgeving

De huidige uitvoering van het strafrecht gaat uit van een monopolie van de staat. Monopolies afgedwongen door wetgeving kennen tal van problemen. Op het vraagstuk wraak zal mogelijk geen juist en antwoord te vinden zijn. Het is wel duidelijk dat sommige antwoorden fouter zijn dan anderen. In Nederland staan niet de geschonden rechten van het slachtoffer centraal. In Nederland krijgt het slachtoffer hooguit lachwekkend lage schadevergoedingen die het slachtoffer verder vernederen. Bovendien zullen veel slachtoffers zich vernederd voelen in de verhouding van de toegedeelde strafmaat en het door hun ondergane leed.

Proportionaliteit

Velen zijn van mening dat straffen proportioneel moeten zijn. Maar wat is proportioneel? Als slechts het recht op schadevergoeding richtsnoer is, dan zullen bepaalde misdaden zeer lonend worden. Als je als getalenteerd fietsendief slechts 1 op de 100 diefstallen wordt betrapt lever je lachend de gestolen fiets in als je betrapt bent en betaalt dan ook nog eens lachende de schadevergoeding voor een nieuw slot.

Het recht op wraak en het recht om te vergeven

Als slachtoffer heb je recht op vergelding, recht op wraak. Als nabestaande van een moord heb je gewoon recht op wraak, je mag de schadevergoeding verwerpen want het leven van je naaste is niet in geld uit te drukken. Dit klinkt primitief. Echter. Je kan mededogen tonen. Dit is ook een recht. Je kan vergeven, en dat is ook een recht. Deze rechten worden door de huidige rechtspraak vaak genegeerd. De Nederlandse rechters die uitgaan van de dader. Die het zielig vinden dat zijn prille stappen om zijn leven te beteren worden doorkruist door de wensen van slachtoffers tot genoegdoening. Een rechter mag volgens mij de persoonlijke omstandigheden van de dader niet meewegen (eventueel uitgezonderd ontoerekeningsvatbaarheid). Een rechter dient te bepalen of de dader de daad gepleegd heeft. Vervolgens is het aan het slachtoffer om genade te tonen en te vragen om een beperkte straf of zelfs om kwijtschelding. Als het slachtoffer de wens heeft dat de dader niet gestraft wordt, en genade toont, waarom moet een rechter dan toch straffen?

slotwoord

De huidige rechters in Nederland claimen het algemeen belang te dienen maar hebben teveel begrip voor de daders. Als ze de samenleving zouden beschermen dan zouden ze bepaalde mensen veel langer opsluiten. Als ze rechtvaardige rechters zouden zijn zouden ze vooral ook aandacht geven aan de slachtoffers. Vandaar dat het goed is als het recht op schadevergoeding, maar ook het recht op wraak van tijd tot tijd wordt benadrukt. De maatschappelijke ontwikkeling van onbeperkte wraak, naar oog om oog, naar gestructureerde rechtsgang (helaas met monopolie) waarbij vergeving een rol speelt, zie ik als positief. Ik probeer echter ook consequent uit te gaan van de rechten van het individu. In dit tijdperk van collectivisme. En dan kom ik gewoon uit bij het individuele recht op wraak. En daaraan gekoppeld het recht om te vergeven.

50 REACTIES

  1. Het punt met wraak hé.

    Stel dus dat een pedofiel je kind heeft verkracht en vermoord. Vervolgens is de rechtspraak corrupt en staat de pedo na een paar jaar weer op straat.

    Vervolgens kom je hem een keer tegen, op straat. Schop je hem dan lens? Steek je hem dood en incasseer je de gevangenisstraf ?

    Nee (!!), zegt een goed geaarde burger. Maar is dat niet een beetje een makkelijke reactie, als je nooit in zo’n situatie verkeerd hebt? Wat als je écht in zo’n situatie zit, hoe handel je dán, op dat specifieke moment?

    free to choose

    Had Friedman het daar niet over? Maar, zo bedoelde hij het niet, geloof ik. Hij bedoelde het meer binnen een liberale economische context. Niet een existenciele context.

    • In geval dat, dan zou degene die mij, mijn kind of geliefden iets heeft aangedaan niet te worden bestraft door een corrupte, moorddadige en pedofiele staat. Hij of zij mag vrijuit gaan. Oplsuiting zou namelijk bescherming voor de dader betekenen, maar zeker geen straf.

      Mijn geduld is groot, maar vroeg of laat zal de dader zichzelf namelijk in heel slechte staat terugvinden of zijn uitgetreden geest van bovenaf kunnen aanschouwen hoe zijn lichaam overbodig is geworden.

      Probleem kan echter zijn dat de corrupte, moorddadige en pedofiele staat met een leger aan foute low life bloedhonden in dienst roet in het eten gooit.

      • Voor mij geen morele kwestie, ook niet om deze zo te benaderen en hoef er ook niet lang over te filosiferen. Daders moeten gewoon aan risicoanalyse doen en niet achteraf jammeren als karma zijn tol eist. En uiteindelijk is de rechtsstaat waardeloos en corrupt tot op het bot en dient alleen als een heel slecht voorbeeld voor potentiële daders en stimuleert de staat eerder criminelen en moordenaars, brengt ze zelf(s) voort.

  2. ” De zonden van de vader kunnen worden bestraft door zijn zonen aan te vallen. Tot op zekere hoogte kan dit ook bij de libertarische oplossing van wraak gebeuren, maar daarover later. ”

    Later daarover zal dan wel een volgend artikel zijn.
    Maar ik vind niet dat je iemands familie mag bestraffen waar de dader voor verantwoordelijk is.
    Dan kan je wel aan de gang blijven, en bij welke generatie houd dat dan op.
    In het midden oosten is dit dan weer wel gebruikelijk om de familie te grazen te nemen.
    Dan zou iemand uit b.v. Argentinië het Maxina kwalijk kunnen nemen omdat haar pa medeplichtig was of hier kennis van had aan mensen uit vliegtuigen gooien en wraak op haar nemen.
    En zo kan je dan nog wel meer voorbeelden bedenken van familie van daders.
    Wat te denken van kinderen waarvan de ouders fout waren in de oorlog.
    Ik vind het erg laf om de familie daarvoor voor aan te kijken of te bestraffen.

    • Ik vind het erg laf om de familie daarvoor voor aan te kijken of te bestraffen.

      Mee eens.

      Eerwraak is belachelijk. Maar in een meer collectivistische cultuur, kijken ze daar anders tegenaan.

      Wraak is eigenlijk zinloos en destructief. Maar het is makkelijk gezegd, als jou niets aangedaan is.

      Zelf vermijd ik ruzie en wraak, omdat het niet in mijn voordeel is.

      • Ik zoek ook geen ruzie op maar je kan ook niet alles over je kant laten gaan.
        Vaak kan je iets vervelend soms nog met een advocaat op lossen.
        Maar dan moet het wel heel erg vervelend worden. 1x nodig gehad.
        Je kan iets ook oplossen door iemand bedrijf of huis in de fik te zetten maar de gevolgen zijn dan vaak groter dan waar het om ging als ze je vinden.
        Maar eigenlijk is dat nooit voorgevallen dat ik daar over na ga denken.
        Ik waak er voor dat iemand mij niks kan flikken door alles van tevoren te bedenken waar je mee te maken heb of kan krijgen.
        Ik ben natuurlijk met mijn 59ste niet meer zo naïef als dat ik 16 was en nog ergens intuinde.
        Maar met iets wat ze je kinderen aandoen, die ik niet heb, ligt dat alweer anders.

      • Bert

        Ja precies, wat doe je als je op heterdaad betrapt, dat iemand aan je kind zit? Het is wel heel makkelijk om dan te zeggen ‘ik zou dan als een zen monnik mij gedragen’

        Want je bent geen zen monnik.

        En zen monniken hebben geen kinderen, dus zij hebben ook makkelijk praten.

        Vroeger heb ik weleens ‘wraak’ genomen op iemand, door die persoon de huid vol te schelden. Achteraf gezien was dit niet zo’n goed idee. Het levert niets op, voor mij. Het leidt alleen maar tot meer ellende, in de toekomst. Wraak is dus iets dat je meestal beter wel kan omzeilen, wat mij betreft. Als het je lukt, in ieder geval.

        Nogal moeilijke kwesties allemaal, eigenlijk.

    • @Bert **” De zonden van de vader kunnen worden bestraft door zijn zonen aan te vallen. Tot op zekere hoogte kan dit ook bij de libertarische oplossing van wraak gebeuren, maar daarover later. ”Later daarover zal dan wel een volgend artikel zijn. **
      Nee hoor, in dit artikel staat:
      **Bovendien benadeel je de zonen tot op zekere hoogte voor de zonden van de vader. Als door een schadevergoeding het familiebezit verdampt slaapt de hele familie op straat**
      Ik val de zonen niet direct aan maar indirect wel, ze slapen op straat omdat het familiebezit wordt gebruikt voor de schadevergoeding.

      • Maar dan ontken je dus de individualiteit van de zonen. Het individu genaamd de vader, doet jou iets aan. Hem straf je. De individuen genaamd ‘de zonen’ deden jou niets. Die laat je dus met rust.

        Je denkt nu in ‘families’ niet in autonome individuen.

        Als jij mijn portemonnee jat, ga ik echt jouw zusje niet schoppen, natuurlijk.

        Een probleem aan wraak, is dat het tot een vicieuze cirkel leidt. Oog om oog? Uiteindelijk is iedereen dan blind. Echt praktisch is het dus niet. Denk aan van die slachtingen tussen volken in Afrika. Hutu’s Tutsi’s, of hoe je dat ook schrijft. Een totaal uit de hand gelopen wraak cyclus, waar niemand iets aan heeft.

        Toch snap ik dat wraak ook aanlokkelijk kan zijn. Ik ga niet zeggen, dat ik geen wraak/haat gevoelens heb. Er naar handelen zou alleen niet zinvol zijn .

      • En het ligt aan de context, situatie. Als een straatarme junk een tientje van je jat, ga je dan WRAAK(!!!!) nemen op zo’n persoon? Of heb je medelijden, voor de akelige positie waarin zo’n persoon verkeerd? Ik zou geen wraak op junks nemen, of op verwarde personen. Dat zou onwaardig zijn.

        Als een trieste junk mijn huis binnenkomt om iets te jatten, zou ik hem eruit jagen. Ik zou dan niet eens de politie bellen. Hij/zij zit al diep genoeg in de ellende en het komt toch niet meer goed.

      • Ik denk dus dat de focus meer moet liggen op voorkomen, dan op wraak. Je hebt liever dat iets niet gebeurt, dan dat het wel gebeurt en dat je de dader vervolgens gaat straffen. Want, die ‘straf’, daar heb je niet echt meer iets aan. Ik wil gewoon niet dat je mijn portemonnee jat, in de basis. Of je er nou wel of geen ‘straf’ voor krijgt. Althans, dat geld dan voor de meeste situaties/vergrijpen.

      • naya2020, ik kan mij geen enkele situatie voorstellen hoe een junk een tientje van mij zou kunnen stelen.
        En ja, dan steel ik het terug van ‘m. Op dat moment zelf.
        En waar ik wel achter ben is dat ik nooit van een probleem van iemand anders mijn probleem van ga maken.
        Dus ook niet van iemand anders zijn ellende. Niet mijn probleem verder.
        Het is niet mijn probleem als iets niet meer goed komt bij iemand anders.
        Daar ben ik behoorlijk in verhard. Er zijn er nog weinig die ik geloof.

      • Die Hans Herman Hoppe, heeft het zo over ‘gated communities’ etc. Als een pedo je gated community niet in komt, hoef je ook geen ‘wraak’ te nemen. Beter voorkomen dan genezen, was dat niet een spreekwoord?

        Als de pedo wel je gated community in komt en aan je kind zit, schiet je hem kapot.

        Dus ja, op dit specifieke punt snap ik Hoppe wel.

      • Daar ben ik behoorlijk in verhard

        In harde tijden, worden mensen hard. Ik ben ook harder geworden, dan ik vroeger was.

      • @nayakosadashi2020
        Ik heb het erover dat de libertarische oplossing van schadevergoeding het neveneffect kan hebben dat door de schadevergoeding de ouders hun kinderen niet langer een dak boven het hoofd kunnen bieden. De libertarische oplossing zal overigens wel de bezittingen van de kinderen respecteren, de spaarpot wordt niet gebroken. Eventueel afgescheiden bezit van de kinderen wordt gerespecteerd.

        Mbt die junk. Ik benadruk ook dat je kan vergeven en ik denk dat velen dat ook zullen doen. Thans is het zo dat de rechter iemand kan veroordelen in een situatie waar het slachtoffer genade wenst te tonen.

      • De libertarische oplossing zal overigens wel de bezittingen van de kinderen respecteren

        Mooi, dan had ik dat niet goed begrepen

      • Ja precies. De rechter veroordeeld de junk dan, terwijl dat van jou niet zou hoeven.

      • Ik heb 1 voorbeeld van een junk die wel eens bij mij kwam.
        De man pikten wel eens wat om aan ze geld te komen uit winkels.
        Maar nooit bij mij. Ik nam ook niks van ‘m over om ‘m te helpen aan geld.
        En er valt hier genoeg te stelen aan instrumenten, apparatuur en spullen.
        De man was ook een goede muzikant en kwam om muziek te maken.
        Dus we maakten lekkere muziek met ze tweeën. Meer niet.
        Ik gaf ‘m een bak koffie en een uitsmijter, en ik ben nog thee lepeltje kwijt geraakt.
        En iedereen mag hier een blowtje roken, maar geen hard drugs gebruiken.
        Dan lig je er uit.

      • Precies. Een junk is vervelend. Maar ik heb liever zesduizend junks, dan één (praktiserende) pedo.

      • Als ik deze junk vervelend vond had ik ‘m nooit binnen gelaten.
        Maar het klopt dat je maar weinig die kans kan geven wegens wangedrag en stelen.
        Soms zit er ook nog iets menselijk in. Het komt voor.
        Niet allemaal zijn ze door gewinterd en keihard met maar 1 doel, drugs.
        Maar zeker weten kan je het nooit.
        Maar het klopt dat je niet goed bij je hoofd bent als je er 1 binnen laat.
        Maar we kenden mekaar al jaren, ook uit zijn goede tijden.
        En hij bleef verder een goede muzikant. Dus dan geef ik je die kans.

      • Ik snap je punt. Bert. Ik ken ook wel iemand die min of meer een soort junk is geworden. In de kern wel een begaafd iemand. Het liep alleen een beetje mis allemaal.

        Oeps !

        Het blijven mensen. Ze zijn alleen wel gevaarlijk. Gevaarlijke mensen, zijn het geworden.

        every junkie is like a setting sun, zegt Neil Young dat niet ?

        https://www.youtube.com/watch?v=DWkVEXLpCAM

  3. Ik had een vriend hé. En als iemand hem dan op straat uitschold of iets dergelijks, ging hij er meteen op af, ging hij meteen een gevecht aan. Zijn eergevoel was dan gekrenkt etc. Kemp haantjes gedrag.

    Maar zo’n instelling is irrationeel. Want wat als die persoon die je aanvalt nou gewoon een mes bij zich heeft, of veel sterker is dan jou? Wat heb je dan aan je mannelijke eer gevoelens? Je betaald er dan een prijs voor. Ik heb daar geen zin in. Als iemand mij op straat uitscheld voor ’tering mongool’ ga ik echt niet ‘vechten’ of iets dergelijks. Ik ben daar te sluw en te opportunistisch voor.

  4. Zolang je blijft ronddraaien in termen van rechten zul je er IMHO nooit uitkomen. Iedereen heeft namelijk altijd rechten op van alles en nog wat. Ik stel voor om het om te draaien en te gaan spreken in termen van plichten. Zoals de plicht om je medemens te respecteren en met rust te laten. De plicht om je medemens te helpen in tijden van nood. De plicht om goed voor de omgeving en de natuur te zorgen. Maar bijvoorbeeld ook de plicht om een deel of de rest van je leven in dienst te stellen van een ander als je een (ernstig) misdrijf pleegt. Dat kan ook overgedragen worden van vader op zoon of de plicht van een hele familie worden.
    In een samenleving waar je ook echt samenleeft en van elkaar afhankelijk bent, werken dat soort ‘straffen’ veel zwaarder door. Als je in vroeger tijden uit de (kerk)gemeenschap verstoten werd, had je een serieus probleem. Met de komst van het sociale stelsel is dat gevoel verdwenen. De overheid vangt namelijk altijd alles op. Misdadigers kunnen gewoon een uitkering ontvangen.
    Tot slot wil ik pleiten voor een peoples court waarin gemeenschappen met elkaar besluiten hoe om te gaan met misdaden. Zij zijn tenslotte ook degenen die met elkaar verder moeten. Dus om zomaar te spreken van een recht op wraak vind ik veel te kort door de bocht.

    • @Victor.
      Je kan slechts negatieve rechten hebben, zoals het recht op je leven en je eigendom. Anderen mogen dat niet afpakken. Ik heb geen positieve rechten en dus geen recht om gevoed of gehuisvest te worden. Alhoewel bijna iedereen daar tegenwoordig anders over denkt en van mening is dat iedereen recht heeft op scholing, op voedsel en op huisvesting. Maar dat zou betekenen dat de negatieve rechten van anderen geschonden worden want zij hebben dan plichten mij te voeden.

      En als mijn recht op eigendom is geschonden heb ik het recht dat van de dader terug te pakken, goedschiks of kwaadschiks. Als mijn lichamelijke integriteit is geschonden dan is dat iets dat moeilijk of niet door geld is te compenseren. Wel, de wereld is geen sprookje. Oplossingen als eigenrichting raad ik echter af omdat je dan vervolgens door de staat heel lang in een klein hokje wordt opgesloten. Maar ik kan het wel begrijpen.

      • want zij hebben dan plichten mij te voeden.

        Dan is het misschien leuk om Kropotkin erbij te halen, prins Kropotkin. Mensen hebben een neiging tot empathisch gedrag, zegt hij. Jij en ik willen iemand niet zien verhongeren. We zullen manieren vinden, om hem/haar te voeden (via de markt, of communaal, of wat dan ook). Niet omdat we ‘goed’ of ‘slecht’ zijn, maar omdat we bepaalde sociale instincten hebben. Dat staat vervolgens los van recht of plicht. De mens is een sociaal zoogdier. Zij is niet helemaal hetzelfde als een dier natuurlijk, maar heeft wel het een en ander van het dier geërfd. Het feit dat de meeste mensen een ander niet direct willen zien leiden, heeft te maken met empathische instincten.

        Eigenrichting, die kwestie. Ja, maar kijk. Soms is het een afweging. De pedo die je kind iets aan deed, je schiet hem dood. En dan zit je maar 20 jaar vast, jammer dan. Het kan een overweging zijn. Het individu gaat er uiteindelijk over. Hij/zij heeft die vrije wil.

      • @nayakosadashi2020
        **Dan is het misschien leuk om Kropotkin erbij te halen, prins Kropotkin. Mensen hebben een neiging tot empathisch gedrag, zegt hij. Jij en ik willen iemand niet zien verhongeren. We zullen manieren vinden, om hem/haar te voeden (via de markt, of communaal, of wat dan ook). Niet omdat we ‘goed’ of ‘slecht’ zijn, maar omdat we bepaalde sociale instincten hebben. Dat staat vervolgens los van recht of plicht. De mens is een sociaal zoogdier.**

        Helemaal mee eens, er zijn geen overheden of geloven nodig om mensen te beschermen. Die eenheden, geloofsorganisaties en overheden, gaan maar al te vaak misbruik maken van hun macht.

      • Mooi

        Het zou interessant zijn, als we op een of andere manier een soort synthese zouden kunnen vinden tussen Rothbard/Hoppe/Rand aan de ene kant en Kropotkink/Malatesta aan de andere kant. Het conflict tussen right en left libertarian overstijgen

  5. Ik denk niet, dat het nodig is een keus te maken in wat voor regels en regelingen het beste kunnen worden toegepast in een libertarische samenleving. Als wet- en regelgeving aan de vrije markt wordt overgelaten zal er juist maatwerk voor iedere individuele situatie mogelijk zijn.

    Slachtoffers die wraak sterk waarderen zullen daarvoor terecht kunnen bij rechtbanken die dit aspect zwaar laten wegen, terwijl slachtoffers die vergeving belangrijk vinden weer bij andere rechtbanken terecht kunnen.

    David Friedman geeft hier een voorbeeld hoe rechtbanken die als maximale straf de doodstraf uitspreken kunnen concurreren met rechtbanken die gematigder straffen:
    http://www.daviddfriedman.com/Libertarian/Machinery_of_Freedom/MofF_Chapter_29.html

    • Het zou wel interessant zijn, als ze zijn ideeën eens ergens toepaste, op een stuk land. Staten geven daar alleen niet de ruimte voor, natuurlijk.

      Ik las gister over het fenomeen van het ‘Utopian socialism’. Men zette communes op, socialistische communes, om te experimenteren met nieuwe vormen van samenleven. Heel interessant, wat mij betreft. Dit werd dan op een gegeven moment ook verboden, door de Franse staat. Terwijl ze niemand kwaad deden. Ze verbeterde levens van arbeiders juist, in veel gevallen.

      Zoiets zou ook gebeuren bij libertarisme, denk ik. Als het werkt en aantrekkelijk wordt, ziet de staat het als bedreiging en gaan ze het ‘verbieden’. Maar goed, je weet dan wel al meer, je theorie is getoetst aan de werkelijkheid

  6. Wat fietsendiefstal betreft, is in NL de maximale straf voor diefstal 4 jaar en voor diefstal met braak 9 jaar (denk aan het verbreken van het fietsslot). Er is echter nog nooit een fietsendief veroordeeld tot 9 jaar. Dan zou deze nationale hobby gauw afgelopen zijn.
    ______

    Gevangenispsychiater: “Dus u slaat uw vrouw en steelt af en toe een auto?”
    Gedetineerde: “Ja, ik ben nogal makkelijk te beïnvloeden.”
    Gevangenispsychiater: “Bent u dan ook zo makkelijk te beïnvloeden om te leren een muurtje te metselen, zodat u op een normale manier uw brood kunt verdienen?”

    ~ Theodore Dalrymple (ex-gevangenispsychiater)

  7. Het probleem van de kale kip als het om schadevergoeding gaat, speelt nu ook vaak. Het is op te lossen als verzekeraars een slachtofferfonds oprichten van waaruit slachtoffers direct volledig kunnen worden gecompenseerd (kan nu ook al via de overheid). Dit fonds verhaalt de schuld dan op termijn op de dader via loonbeslag of verplichte tewerkstelling. Als hij een nier of een stuk van zijn lever wil verkopen is dat natuurlijk ook goed. 😁

    • Ik hoef niet eens een schadevergoeding van een junk, als hij/zij mijn fiets jat. Zoek het uit, ga weg, zeggen we tegen de junk dan

  8. Ik laat even door mijn hoofd gaan wat het voor de rechtspraak zou betekenen dat slachtoffers mogen vergeven – en dat dat strafvermindering of kwijtschelding voor de dader zou kunnen betekenen. Natuurlijk ben ik het met een individueel recht op vergeving wel eens. Maar stel dat de dader, eventueel via vrienden, familie of medegangsters, het slachtoffer laat weten dat er uiterst negatieve consequenties zijn aan het niet-vergeven, wat dan? Rechters zullen ook wel aan dit soort dreigementen blootgesteld zijn. Ik kan niet beoordelen in welke mate dit bijdraagt aan een milde strafcultuur, maar ik denk dat het wel voorkomt.
    Misschien dat een “recht op wraak” werkt als het betekent dat wraak – in de zin van het (proportionele) oog om oog principe – vrij is van strafvervolging. De vader van een vermoord kind zou dan ongestraft de moordenaar kunnen doden. Een sadist zou zelf gemarteld kunnen worden. Daar kan ik – intuïtief – nog wel bij. En zulk een recht zou afschrikwekkend kunnen werken. Het recht op vergeving kun je dan nemen door de wraak niet te nemen.

    • @Edwin
      **Natuurlijk ben ik het met een individueel recht op vergeving wel eens. Maar stel dat de dader, eventueel via vrienden, familie of medegangsters, het slachtoffer laat weten dat er uiterst negatieve consequenties zijn aan het niet-vergeven, wat dan? **
      Dit is een risico maar anders dan nu, waar criminelen wel over wapens beschikken, en burgers niet, kan een burger zich in een libertarische samenleving met vuurwapens verdedigen. Daarnaast kan hij over schadevergoeding onderhandelen. Vergeven maar tegen betaling. Is niet echt vergeven maar je hebt wel een sterkere onderhandelingspositie. Het zou ook kunnen dat een private rechtbank icm veiligheidsbedrijf bescherming biedt of zelfs een contract aanbiedt dat als het slachtoffer iets overkomt, er geen sprake van vergeving kan zijn. Sowieso kan er altijd al druk op getuigen worden uitgeoefend. Ook nu. Ik heb eerder vermeld dat er geen juiste oplossing is, maar dat er wel foutere oplossingen zijn. Het recht op wraak gekoppeld aan het recht op vergeven, icm private rechtbanken lijkt me een betere oplossing dan we nu hebben

      • Als libertariers een eigen land of staat claimen, nemen, kopen, of wat dan ook, kunnen dit soort systemen uitgevoerd worden. Dit soort markt Justice systemen. Ik denk dat het zowel voor als nadelen zal hebben, in de praktijk. Ik denk dat meer zaken opgelost zullen worden, maar ik denk ook dat het tot excessen zal leiden. Sommige mensen krijgen extreem hoge straffen, voor kleine vergrijpen bijvoorbeeld.

        Jammer dat dat Liberland project niet geslaagd is. Daar had men dit moeten gaan uitvoeren, van mij.

  9. Langdurige gevangenisstraf is een kostbare zaak en bemoeilijkt de reïntegratie van misdadigers in de normale samenleving. Daarom probeert de overheid ook andere middelen, zoals werkstraffen en een enkelband als vrijheidsbeperking.

    In de praktijk blijkt echter een groot aantal gestrafte criminelen weer in herhaling te vervallen. De reïntegratie is dan mislukt en het voordeel van de misdaad, waarvoor men liever de criminaliteit koos boven een normaal bestaan, blijft dan groter dan het nadeel van de straf. Het kleine oplossingspercentage van misdrijven en de geringe pakkans speelt daarbij ook een rol.

    • In het verleden kozen veel landen er daarom voor zware en hardnekkige criminelen permanent uit de samenleving te verwijderen. De doodstraf was dan de meest permanente oplossing, maar verbanning naar een verre strafkolonie, van waaruit geen ontsnapping mogelijk was, werd ook veel toegepast. De Fransen hadden oa Duivelseiland en de Britten gebruikten Australië. Wij hadden Veenhuizen:
      https://www.drenthe.nl/cultuur-erfgoed/kolonien-van-weldadigheid/veenhuizen

      Voor de gedetineerden had dit als voordeel, dat ze relatief vrij waren. Ze woonden in kleine huisjes en waren zelfvoorzienend met eigen moestuintjes.

      Mogelijk kunnen commerciële detentiecentra de kosten drukken door verplichte tewerkstelling (bv mijnbouw). De goedkoopste oplossing is een afgelegen eiland (eventueel kunstmatig opgespoten) met automatische (gerobotiseerde) beveiliging in zee. De gedetineerden worden daar eenvoudigweg gedropt met wat varkens, kippen, zaden en gereedschap en moeten zichzelf verder bedruipen zonder hulp van buiten af. Zij slijten dan de rest van hun leven op zo’n eiland in hun eigen community. Die overigens ook libertarisch kan zijn:
      https://youtu.be/uAuAlxsnPJg

      • Mogelijk kunnen commerciële detentiecentra de kosten drukken door verplichte tewerkstelling (bv mijnbouw). De goedkoopste oplossing is een afgelegen eiland (eventueel kunstmatig opgespoten) met automatische (gerobotiseerde) beveiliging in zee. De gedetineerden worden daar eenvoudigweg gedropt met wat varkens, kippen, zaden en gereedschap en moeten zichzelf verder bedruipen zonder hulp van buiten af. Zij slijten dan de rest van hun leven op zo’n eiland in hun eigen community. Die overigens ook libertarisch kan zijn:

        Klinkt dystopisch

      • Kan, maar hoeft niet perse. In de SF-film ‘Escape from Absolom’ zie je dat er 2 soorten communities zijn ontstaan: 1 met de ouderwetse bende-hierarchie,
        waar het recht van de sterkste regeert, en 1 waar men een nieuwe samenleving probeert op te bouwen met een eerlijke rechtsorde en een zekere beschaving.

        In veel van de huidige grote gevangenissen, waar intern de bendes het hebben overgenomen, zie je vaak een combinatie. Zo kunnen grote drugsbaronnen en hoge maffia capo’s in de gevangenis vaak gewoon doorgaan met hun criminele zaken, terwijl ze een luxe leven leiden met alle comfort en het beste eten.

        Goodfellas speelt in NYC in de jaren 50:
        https://youtu.be/rQV6CijIzrc

      • Scifi is een beetje een ding hé, binnen het libertarisme, binnen de scene.

        Ik heb er zelf ook wel wat mee hoor, trouwens.

        Zo kunnen grote drugsbaronnen en hoge maffia capo’s in de gevangenis vaak gewoon doorgaan met hun criminele zaken, terwijl ze een luxe leven leiden met alle comfort en het beste eten.

        Ja, tuurlijk. Als een cocaïne kartel baas in de gevangenis komt, word hij ander behandeld. Je gaat als directeur van zo’n gevangenis niet tegen het kartel in, tenzij je doodgemarteld wilt worden. Dus de capo krijgt een eigen cel, met drank, drugs een lopend buffet, een feestband en hoeren etc.

        Het is de macht van de staat, tegen de macht van het kartel (een soort staat in de staat). En een kleine bureaucraat (gevagenis directeur) gaat echt niet tegen de macht van het kartel in. Ja, een kruimeldief durven ze wel aan te pakken, maar ze buigen voor de capo’s. Cynisch? De wereld is inktzwart en in en in cynisch. Daar kan ik ook niets aan doen.

      • Science fiction is een handig hulpmiddel als je een politieke ideologie verder wil ontwikkelen.

        Science fiction verkent de sociale implicaties van bepaalde technologische ontwikkelingen, bv hoe verandert een kleine smartphone die aan het internet hangt het gedrag van individuen en de samenleving als geheel als mensen altijd met elkaar in contact kunnen staan en overal toegang hebben tot alle informatie ter wereld? Een goede SF-schrijver kan daardoor ook heel accuraat de sociale impact van bepaalde politieke ontwikkelingen voorspellen. Of een alternatieve geschiedenis weergeven.

      • Voor veel SF-schrijvers is de nieuwe technologie slechts een instrument om de nieuwe samenleving te vormen. Zo is bijv de CRISPR techniek ook geschikt om het menselijk DNA aan te passen. Zo kunnen we makkelijk erfelijke aandoeningen elimineren en ouders kunnen hun kind de gewenste eigenschappen geven (designer babies). Mss is zo zelfs onsterfelijkheid mogelijk. Die voordelen zijn echter niet zonder nadelen.

        Gattaca “You’re a God child?”
        https://youtu.be/UQDSN9a_Zgs

      • Die beschaafde rechtsorde ontstaat vaak vanzelf in gevangenissen waar intern geen grote overheidsinvloed meer is. Ook criminelen worden niet graag beroofd, bedrogen, in elkaar geslagen en vermoord. Dat is een belangrijk argument voor een libertarische rechtsorde als alternatief voor de traditionele rechtsorde van de overheid.

  10. In het licht van beschaafde wraak gezien, zou het terecht zijn als Rusland, op straffe van langdurige uitsluiting van de wereldeconomie, wordt gedwongen om alle schade in Oekraïne te vergoeden plus alle kosten die wij maken voor de opvang van vluchtelingen.
    Zolang dat niet gebeurt is een totale boycot van Rusland volstrekt gerechtvaardigd. De meerderheid van de Russen staat achter Poetin, dus dat is de consequentie van die houding.

  11. alle schade in Oekraïne te vergoeden plus alle kosten die wij maken voor de opvang van vluchtelingen.

    Wat ze ook deden met Duitsland, na de eerste wereld oorlog.

    Dat had niet zo’n goed effect, daar kwam Hitler uit voort etc

    Wraak leidt tot wraak, leidt tot wraak, is wraak.

    Rusland hoeft geen ‘straf’, ze moeten gewoon nú stoppen met hun onzin en zich met hun eigen dingen bezighouden.

    Een totale boycot van Rusland, gaat de EU economieën ook schaden hé. En ondertussen denk ik dat de Rusland gewoon met China in zee gaat dan. Men kan beter rationeel, dan emotioneel handelen in deze kwesties, denk ik. Die Biden noemt Poetin een ‘war criminal’. Wat zo’n Poetin alleen maar kwader maakt. Iets waar we dus alleen maar last van hebben.

  12. De oorspronkelijke ‘wet’ in voorstatelijke culturen was inderdaad de zogenoemde bloedwraak. Dit kon echter totáál uit de hand lopen. Een mooi verfilmd voorbeeld daarvan is “The Godfather” over de Siciliaanse Maffia, een cultuur waarin eeuwen-lang er de cultuur was van de Vendetta, een eeuwigdurende spiraal van wraak op wraak op wraak; die geëxporteerd werd naar de Amerikaanse neven ervan. De oplossing daarvan was inderdaad de Joodse ‘Wet’, waarin dit zeer nauwkeurig en vaak tot in detail omschreven werd en nog steeds in het Oude Testament in de Bijbel staan: zie de boeken Exodus, Leviticus, Deuteronomium (meestal geplaatst circa 3500 jaar geleden). Andere Staten gingen dit op een gegeven moment op een of andere manier ook zo doen. Men zag op een gegeven moment dat het oude systeem van bloedwraak in de meeste landen totaal verdween en er een soort van relatieve vrede ontstond in het dagelijkse leven tussen de gewone burgers (oorlogen en oorlogjes tussen ‘baasjes’ daargelaten).

    Maar op een gegeven moment ontstond een probleem. Zoals ook al in de oude Joodse boeken al stond zijn Penaal ‘vrede en rechtvaardigheid’ twee zijden van één medaille en onlosmakelijk met elkaar verbonden. De Westerse samenleving begon zogenaamd beschaafder en menselijker te worden en er ontstonden invloedrijke groeperingen die zware straffen gingen ‘verzachten’. Eerst werden de zwaarst mogelijke straffen afgeschaft: de doodstraf (die al weinig werd ingezet in % gezien de bevolkingsomvang) verdween, levenslange gevangenis-straffen werden niet meer levenslang en werden ook nauwelijks meer uitgesproken. In de slipstream daarvan werden logischerwijs ook minder zware straffen steeds lichter, want ze moesten natuurlijk wel in proportie staan tot de lichtere zwaarste straffen natuurlijk… Wat met deze beweging heeft plaatsgevonden is een loskoppelen van de eeuwige zusters ‘vrede en rechtvaardigheid’. De bevolking vinden het recht (dat op andere terreinen al vaak niet rechtvaardig was) ook in het strafrecht steeds vaker onrechtvaardig.

    In de klassieke rechtsfilosofie hebben burgers hun natuurrecht op wraak uitbesteed aan de overheid om een eeuwigdurende samenleving ontwrichtende Vendetta, zoals in Sicilië de cultuur blééf, stop te leggen. Als echter de overheid die taak van plaatsvervangende wraak níet meer wenst te vervullen, vanwege politiek correcte ideeën, dan worden de sluizen wagenwijd opengezet voor het opnieuw ontstaan van bloedwraak en Vendetta. In landen als de USA is dat echter níet gebeurd, vooral niet in de Zuidelijke en meer landelijke staten, waar wapens legaal zijn. Précies om bovenstaande reden, veel burgers zouden namelijk het heft wél in eigen handen nemen. We hebben geluk in onze Westerse samenleving dat de overgrote meerderheid van de burgers zo’n zachte eitjes zijn geworden en dat niet meer durven te doen.

Comments are closed.