CognitiefDe theorie van de cognitieve dissonantie  (CD) is ontwikkeld door Leon Festinger en werd voor het eerst gepubliceerd in When Prophecy Fails uit 1957. Tot nu toe is er, zeker door mij,  weinig  aandacht aan besteed. *****

En toch zien libertariers bijna dagelijks de verschijnselen ervan.*****

Elke keer als in een gepreek libertarisme of zelfs NAP ter sprake komt, zie je hevige anti-reacties! Het lijkt wel of de toehoorder dichtslaat, hevige protesten uit, of je voor gek verklaart; of in het gunstigste geval als idealist die iets nastreeft wat toch nooit kan.*****

WIKIPEDIA:

 Cognitieve dissonantie is een psychologische term voor de onaangename spanning die ontstaat bij het kennisnemen van feiten of opvattingen die strijdig zijn met een eigen overtuiging of mening, of bij gedrag dat strijdig is met de eigen overtuiging, waarden en normen. Het gaat met andere woorden om de perceptie van onverenigbaarheid tussen twee cognities, waarbij het woord cognitie kan slaan op kennis, houding, emotie, geloof of gedrag. Volgens de theorie voelen mensen een sterke drang om dissonanties te verkleinen door hun opvattingen of gedrag aan te passen of te rationaliseren. Het tegenovergestelde van cognitieve dissonantie iscognitieve consonantie.

Dit verschijnsel kun je gemakkelijk uittesten door aan mensen de definitie van „DEMOCRATIE”  te vertellen:

 „ Democratie is een gewelddadige manier van samenleven waarbij een minderheid door de meerderheid gedwongen wordt haar orders op te volgen.”

Het is bijna sadistisch (!!!)  om te zien hoe raar men probeert het oude democratische „ ideaal”  te verdedigen of goed te praten. Maar om spontaan toe te geven en te zeggen „Ja, dat klopt, maar zo heb ik het nog nooit bekeken”,  komt men zelden of nooit.

Ook al heb ik ook nog nooit een echt rationaal tegenargument gehoord dat de definitie ontkracht.

Ik hoop op cognitieve dissonantie binnenkort nog terug te komen. Het is namelijk voor libertariers zeer belangrijk om dit te begrijpen bij het vertellen over libertarisme aan vrienden of bekenden.

 

8 REACTIES

  1. Een aardige techniek die je kunt toepassen is de “Socratische” methode. Socrates namelijk stelde vragen. Niets anders dan vragen. Hij was er een meester in. En kostte hem uiteindelijk de kop, maar dat is een ander thema.

    Wanneer je vragen gaat stellen over bijvoorbeeld belastingen, zorg of willekeurig wat voor thema … Je dwingt de gesprekspartner na te denken over zijn antwoord. Het leukst is dan het spel zo te spelen dat je begrip toont voor zijn standpunt en je eigen standpunt daarnaast legt met de vraag: Zou dat volgens jou ook kunnen? Daarmee maak je het persoonlijk. En mogelijk zelfs confronterend. Misschien bereik je er niets mee, maar misschien gaat iemand na je gesprek toch eens nadenken over de vragen die je hebt gesteld.

    Het is moeilijk. Maar het is een techniek die je je zelf kunt aanleren. De moeilijkheid zit er in dat wij allemaal geneigd zijn om een stelling te poneren en daar als een brok graniet achter te gaan staan. “Ik ben een voorstander van NAP en zie mezelf als Libertariër” is zo’n stelling waarmee je de discussie al meteen kunt doodslaan. Beter zou zijn: “Wat denk jij van NAP en Libertarisme”? Je bereikt hiermee dat de ander zijn kruit gaat verschieten. Heerlijk om vervolgens met zijn eigen “wapens” het gesprek verder te laten ontwikkelen waarbij je constant vragenderwijs de gesprekspartner de gelegenheid biedt zijn eigen ideeën te toetsen.

    Zelfs kwetsbaarheid kan een manier zijn… “Ik las laatst iets over NAP en Libertarisme”. Weet jij me daar iets over te vertellen? Prachtige opening om tot een leuke dialoog te komen.

    Doel? Bewustwording van NAP creëren, Libertarisme minder “eng” maken. Immers Libertarisme wordt toch door veel mensen als iets raars gezien toch?
    Het past niet binnen hun denkframe, dus moet je een frame creëren.

    Wees lief voor uw dierbaren.

    Hub Jongen [6] reageerde op deze reactie.

  2. Interessant thema.

    Mensen zitten als het ware in een gevangenis. Niet fysiek, maar hun eigen gedachten. Als iemand altijd in het donker heeft geleefd, hoe leg je ‘m dan uit hoe het zal zijn om in het licht rond te lopen? Als er altijd voor hem gedacht is, hoe leg je ‘m dan uit hoe het is om zelf na te denken? Als iemand zich altijd heeft bewogen op aanwijzingen van anderen, hoe leg je ‘m dan uit hoe het is om uit eigen initiatief te gaan bewegen en niet langer te gaan waar anderen hem heenwijzen maar te gaan waar hij zelf wil?

    Kan iemand zichzelf bevrijden uit deze gevangenis? (zelf-substantiëring)
    Kan iemand anders de deur van deze gevangenis voor hem openen? Zo ja, gaat de gevangene dan daadwerkelijk naar buiten? -> Toen ooit slaven in vrijheid werden gesteld, bleek dat veel slaven het liefst bij hun vroegere meester bleven. Ze wisten niet hoe ze met hun verkregen vrijheid om konden gaan…

    Ben benieuwd wat je hier verder over te zeggen hebt Hub.

    Hub Jongen [6] reageerde op deze reactie.

  3. Mijn favoriete voorbeeld is een van deze varianten:
    – “Wij hebben dit zo gewild samen met zijn allen”
    – “Wij met z’n allen …” (vul zelf maar aan)
    – “Het is onze wil om …” (vul zelf maar aan)

    Hoe dan ook, de opinie van een kleine groep wordt uitgelegd als de collectieve wil van een zeer grote meerderheid, die daarna wordt uitgevoerd ongeacht de gevolgen voor wie het niet wil. Want “democratisch proces”.
    Het is voer voor psychologen e.d.

  4. Eigenlijk is het mijn ervaring dat veel mensen de beperkingen van democratie makkelijk erkennen en het voornaamste argument is niet dat democratie zo geweldig is maar dat er geen beter alternatief is.

    Het libertarische antwoord hierop bied geen alternatief, een minarchy bied wat dat betreft meer houvast en veel mensen zijn ontvankelijk voor het idee van een kleine/minimale overheid i.c.m. een betere, meer directe vorm van democratie met een duidelijke grondwettelijke grens aan waar die zich mee mogen bemoeien.

    Bijna alle schaapjes willen een herder, vanuit dat scenario is het wat mij betreft onmogelijk om de schaapjes uit te leggen dat ze geen herder nodig hebben.

    Nico legt het hierboven ook goed uit, vrijheid kan je niet verkopen aan mensen die het niet kennen.

    Hub Jongen [6] reageerde op deze reactie.

  5. @Nico [2]: Klopt, mensen zijn gemanipuleerd in de (verzorgingen)staat war alles voor hen wordt geregeld. Er wordt gezorgd als je ziek, werkloos, pensioen enz nodig hebt. (al komt in dat laatste nu de klad en dat zal gevolgd worden door andere leuke dingen die gaan spaak lopen.

    Waar het om gaat is dat dal die leuke dingen worden verkregen met toepassing van geweld.
    Geweld wordt gewoon!
    En een oorlog is ook al normaal, kijk maar eens naar het aantal oorlogen die nu op de aardkloot gevochten worden.

    “Het is voer voor psychologen e.d.”
    Ja, de
    hierboven genoemde Cognitieve dissonantie verklaart al veel. Laten we nagaan of er meer over te leren EN TOE TE PASSEN is.

    Zie ook @igor [5]:
    ” . . . . dat er geen beter alternatief is.”

    Verbazend hoeveel mensen die uitspraak van Churchill kennen en gebruiken.
    Aardig voor libertariers is dat die uitspraak ook hun twijfel uitdrukt!
    Politici gebruiken hem in hun brainwash techniek. Het maakt een gemakkelijk einde aan de discussie voor iets beters.

    Mijn antwoord is vaak dat ik zeg: ” Er is wel degelijk iets beters”. Democratien zijn er in veel soorten. EU, NL, US allemaal verschillend. Allemaal gebruiken ze dwang/ geweld.
    Als we kans zien dat geweld terug te dringen, te minimaliseren, dan brengen we toch verbeteringen aan?

    Geeft men meestal toe, en dan pak je een onderwerp dat de ander interesseert.

    Heel duidelijk is de hier vaker voorgestelde ontwikkelingshulp bij de overheid weghalen. Spaart al direct 5 miljard op staatsuitgaven. Prima bezuiniging!!

    Daarbij de methode van Pedragon toepassen helpt zeker.
    @Pendragon [1]:

    igor [8] reageerde op deze reactie.

  6. Vijf opmerkingen mijnerzijds.
    1. Democratie is niet (zonder het concept tekort te doen) terug te brengen tot de verhouding heerser – onderdrukte, oftewel machtsongelijkheid. Zelf vind ik bijvoorbeeld de overwegingen van Jacques Derrida over democratie bijzonder inspirerend. Zie bijvoorbeeld: http://www.mareonline.nl/2004/32/libri06.html.
    2. Als we na willen denken over de machtsfactor binnen een democratisch bestel, kunnen we zeer goed terecht bij het gedachtegoed van Michel Foucault. Hij heeft als geen ander de machtsstructuren en werkzaamheid daarvan (disciplineringen) onder de loep gelegd.
    3. Socrates was oprecht geïnteresseerd in andermans mening, in de dialoog. Als de Socratische methode wordt verengd tot een methode om tegenstanders (die cognitief dissoneren op libertarisme) te manipuleren c.q. te dwingen tot libertaire overwegingen, doet de libertijn precies datgene wat hij/zij verafschuwt, namelijk heerser spelen over anderen.
    4. Cognitieve consonantie is net zoals cognitieve dissonantie een effect van handelen. Deze effecten zijn slechts te voorkomen door het eigen gedrag aan te passen, het eigen gedrag af te stemmen op degene die voor je staat. De mate waarin er ruimte bij de ander is voor zijn andersheid, bepaalt of er sprake is van cognitieve dis- of consonantie.
    5. Ik neem graag kennis van Vrijspreker en doe m’n zegje als ik dat wil, maar van gescheld, verdachtmakingen, onfatsoen en de-enige-godsgruwelijke-waarheid-in-hun-hoofd-hebbers hoeft gelukkig niemand zich iets aan te trekken.
    Vriendelijke groet, Gert

  7. @Hub Jongen [6]:
    ” . . . . dat er geen beter alternatief is.”
    Is niet zozeer iets waar ik het zelf mee eens bent maar als de vraag is: Hoe kiezen wij een leider?

    Dan kan ik wel gaan uitleggen dat we geen leiders nodig hebben en ieder zijn eigen belang kan behartigen maar dat beantwoord nooit de gestelde vraag. En stemvee is nou eenmaal een veehouder nodig die voor ze zorgt, en totdat ieder voor zich inziet dat ze geen stemvee zijn hebben daarin nog gelijk ook!

    Het afschaffen van ontwikkelingshulp is een druppel op een groeiende plaat en zou denk ik heel weinig veranderen, 5miljard is voor normale mensen fortuin van ongekende proporties maar voor een beroept politicus een fluitje van een cent om weg te pissen, en als dat in Den Haag niet lukt dan helpen ze vanuit Brussel graag mee. Dan doen ze nu ook al, in de verste uithoeken van de wereld kom je bordjes tegen met mede betaald met EU geld.

Comments are closed.