Home Van alles wat Hoe belangrijk is ideologie?

Hoe belangrijk is ideologie?

13

Vrijspreker: Hoe belangrijk is ideologie voor de ontwikkeling van een samenleving?

Opperdienaar: Er wordt vaak gedacht dat zoiets als nazisme begint met iemand die een boek schrijft met een ideologie er in (Mein Kampf) en dat mensen dat dan lezen en daar door gecaptiveerd raken en dat er dan een heerser opstaat die deze ideologie gaat uitvoeren, waarna de ellende los barst. Vandaar ook dat zo’n boek als Mein Kampf ook verboden is. Heersers zouden bang zijn dat als het gelezen wordt, er weer een nieuwe dictator opstaat. De magie zit in het boek, het drijft mensen tot waanzin.

Vrijspreker: De echte reden is waarschijnlijk dat je er niet achter komt hoe zeer de huidige heersers op de vroegere lijken. Hitler had tenslotte ook allemaal toespraken met hoe oneerlijk kapitalisme was en dat hij de kleine man ging helpen, terwijl hij bergen regulering doorvoerde die bedrijven concentreerde tot een handelbaar aantal.

Opperdienaar: Je kunt je altijd afvragen wat de dieper liggende echte reden is. Het valt in ieder geval op dat ‘Das Kapital’ nooit verboden is en ‘Mein Kampf’ wel, terwijl er toch een duidelijke rangorde is.

socialism_2

Ik denk echter dat de hele stelling dat het allemaal begint met een ideologie uit een heilig boek van een visionair en dat de rest daar uit voortvloeit, twijfelachtig is. Mijn vader meende altijd dat de bijbel en de daaruit voortvloeiende christelijke ideologie juist was omdat christenen het rijkst waren. Volgens die redenering zijn echter verschillende geloven juist in verschillende periodes in de geschiedenis. Ooit waren de Perzen en Egyptenaren het rijkst en was hun god kennelijk de juiste. Maar dat kan natuurlijk niet samengaan als die goden allemaal dezelfde aarde geschapen hebben. Op mijn tegenwerping dat Zuid en Centraal Amerika en de Filipijnen christelijk en toch arm waren, antwoordde hij dat het wel protestant moest zijn en niet rooms katholiek. Er zijn ook een hoop mensen die menen dat hun Koran, Torah of wetboek heilig is en de bij behorende ideologie aan iedereen moet worden opgedrongen door mannen in toga’s.

Zoals zo vaak, is het voor mensen echter moeilijk om oorzaak en gevolg te herleiden. Ik denk zelf dat er eerst een militaire superioriteit is en dat er dan een ideologie bij wordt verzonnen om het gebruik van geweld te rechtvaardigen. Amerika begon bijvoorbeeld met empire bouwen toen president Woodrow Wilson de wereld veilig ging maken voor democratie. Oude dynastiën/monarchiën moesten verdwijnen en plaats maken voor democratie. Kwam dat even mooi uit, want de VS begonnen net een wereldmacht te worden.

Vrijspreker: Duitsland begon echter pas met Hitler aan de militaire opbouw, dus toch eerst het boek en dan de bommen.

Opperdienaar: Dat is wel waar, maar de technologische voorsprong van Duitsland was er al lang daar voor. Alle belangrijke technologische ontwikkelingen kwamen al uit Duitsland. Denk aan de hele groep rond Einstein, Heijsenberg en Max Planck maar ook toegepaste wetenschap zoals het Haber–Bosch proces om kunstmest en explosieven te maken, wat daarvoor met vogelmest moest gebeuren. Zo ook met het engelse wereldrijk. Eerst was er de industriële revolutie (stoom machine, fabrieksproduktie) die het technologisch mogelijk maakte om een enorm leger en wereldrijk te bouwen. Daarna pas kwam de ideologie van de ‘white men’s burden’, dat de hoogbeschaafde westerlingen de barbaartjes een handje vooruit moesten helpen waar ze eigenlijk geen zin in hadden. De Pax Romana ideologie kwam waarschijnlijk ook pas na de technologische mogelijkheid van de Romeinen om hun tegenstanders te verslaan.

Vrijspreker: Maar waar komt die technologische vooruitgang dan uit voort? Niet uit een ideologie?

Opperdienaar: Waarschijnlijk komt die voort uit het met rust laten van mensen. Denk aan Adam Smith (1723-1790), de grondlegger van het kapitalisme (en John Stuart Mill en John Locke). Dat kun je natuurlijk ook een ideologie noemen, maar het is meer de afwezigheid van een ideologie. Net zo als kaal eigenlijk geen kapsel is, uit geen TV kanaal en atheist geen religie. Maar die andere ideologiën zijn meer post facto rationalisaties. Er is een militair machtsoverwicht en dan verzint iemand een verhaaltje waarom je dat op nobele wijze mag gebruiken om de barbaren vooruit te helpen waarbij deze voornamelijk vermoord worden en de helpers worden barbaren.

Denk ook aan het Stanford Prison experiment. Daarbij werden mensen willekeurig geselecteerd om bewaker of gevangene te zijn. Er kwam geen ideologie bij kijken. Het liep toch altijd uit de hand met vreselijk misbruik van ‘gevangenen’. Terwijl daar geen ideologie en geen heilig boek was om het misbruik op te baseren. Waarschijnlijk kwam er achteraf wel een mooi verhaal waarom het geweld nodig was.

Dus je kunt een nobel motief hebben om op veroveringstocht te gaan of een beklagenswaardig motief. Je kunt gelijke rechten voor homo’s en vrouwen naar de moslims willen brengen, je kunt global warming willen bestrijden, of je kunt het motief hebben om de ongelovigen het hoofd af te hakken, maar het enige dat uitmaakt is of je de vuurkracht hebt om het te doen. Wie de superieure wapens heeft, onderwerpt de zwakkere, ongeacht de ideologie. De ideologie is een doekje voor het bloeden. Het kan over een bedreigde eekhoorn gaan, over afvalscheiding het maakt niet uit. Eerst de voorsprong, dan de wapens, dan de ideologie, dan de slachtpartij, dan de spijt en het schuldgevoel en de opmerking: “nooit meer”

13 REACTIES

  1. Nou nog een keer dan .

    De ware veroorzakers van een wereldbrand , en luister niet meer naar die MEDIA…..ze liegen over alles , en heb je jezelf wel eens afgevraagd , waar al dat staal en al die olie vandaan kwam ?

    Generalmajor a.D. Gerd Schultze-Rhonhof spricht in München über die Kriegsursachen 1939

    Klar, der Mann kann nicht alle Lügen ansprechen, weil etliche per Gesetz
    (§130 StGB) geschützt sind…Weil Sie so abstrus sind, das man Sie nur
    per Gesetzt zur “Wahrheit” erklären kann…

    https://www.youtube.com/watch?v=3ptV0AxE_mo

  2. Pcrs: Je hebt weer eens een verhelderend artikel geproduceerd dat een glimlach oproept en tot nadenken stemt…

    Je stelt feitelijk dat mensen zichzelf ontwikkelen en technologie creëeren als ze met rust gelaten worden. Dat is evident.
    Uit je verhaal blijkt ook dat verkregen kennis, ontwikkelde vaardigheden en instrumenten vervolgens ingezet worden. De hamvraag is hoe en waarom. Het bestaande moet bijvoorbeeld zijn waarde bewijzen of overboord gekieperd worden als zijnde bijv. ondeugdelijk. Moeilijkheden zijn een aanjager van weer volgende – ditmaal niet uit rust maar uit nood geboren – ontwikkelingen.

    Een ander aspect van het verhaal zijn slachtoffers; hoeveel doden moeten er vallen, hoeveel lijden plaatsvinden voor mensen fouten uit de geschiedenis voor de verandering eens niet langer herhalen? Want uiteindelijk… wordt niemand blij van de initiatie van dwang en geweld, hoe mooi ideologische verhalen ook klinken.

    pcrs [5] reageerde op deze reactie.

  3. … Ben benieuwd hoe het plaatje valt bij de moderne socialisten (PvdA, PVV, SP) en dergelijke. Zouden die het historisch besef überhaupt wel begrijpen?

  4. Men zegt wel: Het is een christelijk werk om heidenen te bekeren, maar een heidens werk om christenen te bekeren!

    Vertaling: Het is soms een werk dat veel geduld en tact vereist om iemand behulpzaam te zijn en een gezonde levensweg te wijzen zodat zijn inzicht groter wordt, maar een hels karwei om mensen die met behulp van dwang of zelfs geweld anderen hun ideologie door de strot te duwen naar een gezonder inzicht te leiden!

    Mijn ideologie: Laat me met rust oftewel val met niet lastig met dwingend gedrag of ervaar anders een hel op aarde.
    Karma is a bitch!

    Ik denk dat alleen plaaggeesten en kwelduivels fanatici tot inkeer kunnen brengen… en kan me voorstellen dat dat karweitje zowel zuchtend en kreunend uitgevoerd kan worden als met satanisch genoegen. 😀 Daar tussenin is de gulden middenweg; ik vind het niet leuk, maar noodzakelijk is het wel.

  5. @Nico [2]: Mooi,
    De cyclus is denk ik dat als mensen met rust gelaten worden, ze veel welvaart produceren. Dat trekt parasieten aan. De producent maakt zich onterecht geen zorgen over de parasieten, want hij heeft toch veel welvaart. (wat maakt 3% inkomsten belasting voor de allerrijksten nu uit in de VS?)
    Dat eindigt meestal met een overweldiging door parasieten. Ze vermenigvuldigen zich bijzonder sterk. De parasieten bouwen een empire op de welvaart van de productieve mens. Dat richt beiden ten gronde.

    Nico [9] reageerde op deze reactie.

  6. Het heeft alles te maken met gevoel, dat het gezonde verstand verdooft.
    De mens laat zich meeslepen, in een biologische roes!
    Ontwikkelt door het ontstane spanningsveld.
    De aanleiding is totaal onbelangrijk, en doet er niet toe!

    Mensen zijn door deze geestesgesteldheid niet meer aanspreekbaar, of voor redevatbaar.

    Zij zijn ziende blind en horende doof.
    Oorzaak, het verzamelen in saamhorigheidsgevoel,
    een veiligheid ten behoeven van het voort bestaan
    uit een ver verleden.

    Groep s vorming geeft macht!

    Als ze weer tot zich zelf zijn ge komen vraagt men zich
    af was dit nu wel allemaal nodig?
    Daar na ontstaat politiek morele uitleg, dat het niet anders kon!
    Zo dat hebben we dan gehad.

    Echter ik vind het te kort door de bocht en wacht op een uitglijder!
    Waar na er verder gepraat kan worden, om verbetering
    en verandering te bewerkstelligen.

    Het minst dat wij kunnen doen is er van leren!

    pcrs [10] reageerde op deze reactie.

  7. Het heeft alles te maken met gevoel, dat het gezonde verstand verdooft.
    De mens laat zich meeslepen, in een biologische roes!
    Ontwikkelt door het ontstane spanningsveld.
    De aanleiding is totaal onbelangrijk, en doet er niet toe!

    Mensen zijn door deze geestesgesteldheid niet meer aanspreekbaar, of voor redevatbaar.

    Zij zijn ziende blind en horende doof.
    Oorzaak, het verzamelen in saamhorigheidsgevoel,
    een veiligheid ten behoeven van het voort bestaan
    uit een ver verleden.

    Groep s vorming geeft macht!

    Als ze weer tot zich zelf zijn ge komen vraagt men zich
    af was dit nu wel allemaal nodig?
    Daar na ontstaat politiek morele uitleg, dat het niet anders kon!
    Zo dat hebben we dan gehad.

    Echter ik vind het te kort door de bocht en wacht op een uitglijder!
    Waar na er verder gepraat kan worden, om verbetering
    en verandering te bewerkstelligen.

    Het minst dat wij kunnen doen is er van leren!

    [Ideologie = Idiootterie]

    Philosoof G&R Eigenwijs [8] reageerde op deze reactie.

  8. @pcrs [5]: De uiteindelijk les lijkt me wel duidelijk:
    “… Want uiteindelijk… wordt niemand blij van de initiatie van dwang en geweld, hoe mooi ideologische verhalen ook klinken.”

    Je analyse van de cyclus met bloedzuigers klinkt plausibel. Misschien trekken er een aantal cycli met elkaar op; bijv. opkomende ideologie en bloedzuigers. De extacte dynamiek van oorzaken en gevolgen is voor burgers denk ik niet inzichtelijk, want alleen een kleine groep mensen weet hoe alles precies in gang wordt gezet en wat de samenhang tussen verschijnselen is.

    In de context van je artikel: Het Victoriaans tijdperk ging gepaard met interessante verschijnselen (zie kopje tijdsbeschrijving). Voorbeelden:
    – Voor dit tijdperk ging men gewoon poedelnaakt de zee in. In dit tijdperk werd preutsheid kennelijk de norm. Er was sprake van een dubbele moraal:
    – Vrouwen werden geacht kuis te zijn terwijl heren zich discreet konden uitleven in bordelen.
    – Tijdens de kerst zong men in de kerk ‘vrede op aarde’ terwijl ondertussen het Britse empire werd gebouwd middels initiatie van dwang en geweld (oftewel veroveren en oorlog voeren).
    – De Britten werden welvarender wat trots opleverde, terwijl in koloniën het tegenovergestelde plaatsvond.

    Dit tijdperk is een goede illustratie van een ideologie die allerlei in frustraties en dwangmatig gedrag resulteerde.

  9. @pcrs [10]:

    De politieke moraal.
    Opgezwollenborst einde verhaal!

    De onderste steen komt boven, maar niet eerder dan dat het zover is.
    U zal het zien,kan nog even duren, maar dan?

    Ge, Lul, het blijft Fout.

  10. @Pcrs: Als je bij de ethymologie van het woord ideologie kijkt, dan zie je dat het gaat om de wetenschap van het bestuderen van ideeën (van een individu of een groep) zoals gedragsnormen. Dat is de betekenis die degene die de term ideologie heeft bedacht, Antoine Destutt de Tracy, eraan heeft gegeven.

    In de kern is er niets mis met een ideologie, wanneer het erom gaat dat een individu in zijn eigen leven gedragsnormen stelt en hanteert.

    Het wordt pas idioterie wanneer een ideologie dwingend door de strot van anderen wordt geduwd. Dat doen allerlei culturele, economische, religieuze en politieke denkwijzen.

    Zo bezien kan men stellen dat een idiologie op individueel gewenst en noodzakelijk is, immers, anders zouden er geen morele of anderssoortige gedragsnormen bestaan of functioneren.
    Op groepsniveau is er niets mis mee als mensen gelijkgestemde zielen zoeken en vinden, maar wel als het ‘evangelie’ van een bepaald gedachtengoed verwordt tot dwingende gedragsnormen.

    Dit is denk ik de diepste kern. Alles dat uit dwang voortkomt is alleen maar ellende en daarmee als het goed is een leerproces met als uitkomst dat fouten uit het verleden, namelijk het initiëren van dwang onnodige ellende brengt.

    Geen mens wordt er gelukkig van als hij zich door een ideologie gedwongen voelt dwang uit te oefenen zodat een ander iets gaat doen of zelf gedwongen wordt om iets te gaan doen.

    pcrs [13] reageerde op deze reactie.

  11. @Nico [12]:
    Strikt genomen is er idd niets mis met het woord/begrip ideologie. Ideologie is echter zo vaak door malloten met dwang opgelegd in de geschiedenis, dat het een nare bijsmaak heeft gekregen. Net zo als de – ismes

Comments are closed.