Veel wetenschappers willen dat hun onderzoekswerk in Nature, Science of Cell komt. Want 090220-muppetspublicatie is synoniem met prestige en uitbreiding van invloed en contacten dat kan leiden tot een betere positie, het winnen van prijzen en meer budget. Maar deze magazines hebben een acceptatieniveau van 5 tot 10 %. Dus 90 tot 95 % van de publicisten moet andere wegen vinden om hun onderzoeksresultaten over het voetlicht te krijgen. Voor die groep is ScienceMatters opgericht, een open-source wetenschapsplatform.

In februari dit jaar begon ScienceMatters in Zwitserland. Zij willen een meer democratisch systeem qua publicatie in de wetenschap brengen. ‘We proberen wetenschappelijke onderzoeksresultaten op dezelfde manier te publiceren als 50 jaar geleden’, zegt Lawrence Rajendran, oprichter en CEO van ScienceMatters. ‘Er werden exacte observaties gepubliceerd maar door de extreme concurrentie en beperkte ruimte wordt de wow factor steeds belangrijker.’

Met andere woorden; wetenschappers moeten niet alleen unieke en opvallende resultaten presenteren maar ze moeten ook door de – politiek-correcte – hoepels van de redactie springen. Niet de geestdrift en nieuwsgierigheid overheerst maar de zogenaamde high-impact factor (= een indicator van hoe vaak een bepaald artikel werd geciteerd).

‘Feit is dat universiteiten en onderzoekscentra deze high-impact factor gebruiken als ze onderzoekers in dienst nemen of promoten.’ zegt Monica Di Luca, vice rector aan de Universiteit van Milaan. En volgens neurowetenschapper Rajendran: ‘Deze publish-or-perish cultuur kweekt een vijandige wetenschappelijke omgeving en zet jonge onderzoekers onder druk om te conformeren en in de smaak te vallen hetgeen kan leiden tot datafraude’.

Om te publiceren op ScienceMatters moet de wetenschapper twee dingen bewijzen. Het onderzoek moet technisch solide (degelijke controle en uitvoering) zijn. En het moet een wetenschappelijke context hebben. Zodra het artikel is toegevoegd, gaat het door een drievoudig blind inspectieproces waarbij zowel de auteur als de redacteuren anoniem zijn. ‘Dit voorkomt iedere vorm van vooroordeel want we geloven dat alleen wetenschap ter zake doet,’ meldt Rajendran.

Naast ScienceMatters zijn er andere open-access platforms. Bijvoorbeeld eLife, opgericht door Nobelprijswinnaar Randy Schekman, en Frontiers, eveneens uit Zwitserland. Volgens Rajendran is de visie van ScienceMatters om een internet van bewezen wetenschap te creëren en iedere onderzoeksstudie te indexeren om zo een meer transparant en toegankelijker systeem te krijgen.