De tekorten die de Club van Rome in 1980 voorspelde voor 2000 zijn er nooit gekomen. Maar blijkbaar doen doem scenario’s het beter, dan mijn verhaal dat tekorten in een vrije markt, ‘vanzelf’ oplossen.

Noem het de invisible (markt) hand of de inventiviteit van ondernemers en wetenschappers, maar tekorten lossen zichzelf op. Dat geldt ook voor tekorten aan schone lucht en water: naarmate die laatste hoger op de behoeftelijst staan, zal er een hogere prijs en dus een grotere markt voor ontstaan. Zelfs in China.

Waarom plakken die pessimistische doemscenario’s van geen grondstoffen of ijsberen dan toch beter dan de optimistische marktoplossingen? Als we het schuldig voelen vanwege de erfzonde even weglaten, is denk ik ook dat tekorten-aanhangers vaak een model gebruiken dat ontwikkelingen uit het verleden, doortrekt naar de toekomst. Dat die ontwikkelingen vaak niet rechtlijnig, of als een hockeystick standaard voortgaan, is vaak genoeg aangetoond. Maar het onterecht doortrekken van een ontwikkeling lijkt ‘logischer’, dan het optimisme en het vertrouwen dat menselijke inventiviteit voor een oplossing zorgt.

Een oud voorbeeld is dat rond 1900 in Amsterdam werd voorspeld dat met de stijgende economie en daarmee het aantal paard! en wagens, de stad in 1920 onbegaanbaar werd met een meter paardenpoep per jaar erbij. Er was geen rekening mee gehouden dat paarden in 1920 grotendeels door auto’s vervangen waren.

In de afgelopen 30 jaar is de hoeveelheid grondstof om een Euro GDP/productie te maken, met 30% afgenomen

Interessant is dat tussen 2010 en 2016 de hoeveelheid grondstoffen per hoofd van de bevolking van 11,2 ton per inwoner naar 8,1 tpi daalde.  CBS: 

Waarbij ik aanteken dat de groei van de bevolking onder nul komt zoals in het westen, zodra het economisch redelijk gaat.

Of, als we het over Nederlandse landbouw hebben: in 1962 was 62% van de Nederlandse oppervlakte bezig met landbouw, nu is dat 53,9% Nota bene met een veel hogere totaal opbrengst! Terwijl tussen 1980 en 2021 het aantal bedrijven met 64 procent afnam, nam de oppervlakte landbouwgrond met 10 procent af.

Een andere keer ga ik er op in dat veel tekorten door goedbedoelde? overheidsmaatregelen ontstaan. Wat dacht u dat een EU energieplafond voor gas, of subsidies voor elektrische auto’s voor lithium betekenen voor het ontstaan van tekorten?

Helaas hoor je het optimisme van de markt tov doem, zelden. Aan u de keus of u 2023 in zwarte verdoemenis scenario’s of met libertarisch optimistisme wil beginnen.

9 REACTIES

  1. Het is niet zo vreemd, dat de Club van Rome met een rapport kwam in de lijn van het 18e eeuwse Malthusiaanse doemdenken. Net als bij de econoom en demograaf Thomas Malthus (1766-1834) klopte hun theorie alleen in hun eigen model, dat echter los stond van de werkelijkheid. Dat zien we tegenwoordig nog bij de klimaat- en milieu doemdenkers.

    In een door de overheid gereguleerde economie is het onvermijdelijk, dat er tekorten optreden en er wachtlijsten zijn. Hoe meer regulering, hoe erger deze nadelen.

    Men verstoort door de gedwongen herverdeling de normale werking van het prijsmechanisme, dat in een vrije economie vraag en aanbod automatisch en nauwkeurig op elkaar afstemt. Het vermindert ook de kwaliteit van het aanbod.

    Niet zo vreemd dus dat socialisten van nature doemdenkers en kapitalisten van nature optimisten zijn. 😁

    _____________

    “A socialist, a capitalist and a communist agreed to meet. The socialist was late. “Excuse me for being late, I was standing in a queue for sausages.” “And what is a queue?” the capitalist asked. “And what is a sausage?” the communist asked.”

    • De industriële revolutie trok grote delen van de mensheid uit de armoede omhoog. Dat bleek de oplossing voor het probleem van de overbevolking. Vergroting van de welvaart is ook de oplossing voor milieu-aantasting. In de armste landen is de vervuiling het ergst. Boven ca 5000,- USD per capita GDP is er voldoende surplus om geld in een schoon milieu te investeren.
      ______________

      “Humans are thinking animals. We find solutions (-) The result is the opposite of what Malthus predicted: the wealthiest nations with the greatest food security have the lowest fertility rates, whereas the most food-insecure countries have the highest fertility rates.

      The solution to overpopulation is not to force people to have fewer children. China’s one-child policy showed the futility of that experiment. It is to raise the poorest nations out of poverty through democratic governance, free trade, access to birth control, and the education and economic empowerment of women.”

      https://www.scientificamerican.com/article/why-malthus-is-still-wrong/

    • Wat Malthus zei klopt wel. Bij een gegeven stand van de techniek kunnen een bepaalde hoeveelheid mensen overleven. Een samenleving van jager/verzamelaar heeft flink wat vierkante kilometers nodig om hun groep van pak hem beet 30 mensen te laten overleven. Dat is niet zo vreemd want ze leven als consumenten. Pas na de landbouwrevolutie, toen we zijn gaan produceren ipv enkel consumeren, konden er veel meer mensen per vierkante km wonen wat betekent dat de kindersterfte, die ongetwijfeld hel hoog was, gedaald is. Bij de overgang naar de Industriële Revolutie is er weer een stap gemaakt – in het grotere geheel zitten we nog altijd in de Industriële Revolutie, inmiddels hebben we de derde afgerond en dient de vierde zich al aan.
      Als er geen technologische vernieuwing komt dan gaan mensen sterven. In die zin regelt het zichzelf, ofschoon zo’n aanpassing misschien wat chaotisch kan verlopen.

      Ik denk wel dat overbevolking in combinatie met schaarse grondstoffen precies hetgeen is waar de globalistische elites zich zorgen over maken. Met name dat er weinig voor hunzelf overblijft.

  2. ‘maar tekorten lossen zichzelf op’

    Doorgeschoten marktwensdenken, dat de markt alles maar oplost. Er zijn bronnen op deze wereld die eindig zijn, ook als men meer efficiënte methodes bedenkt om ermee om te gaan. En nee, alternatieve methodes en bronnen komen niet ”magisch’ ter beschikking, en ook aan inventiviteit en vergroting van efficiëntie kan een einde komen, simpelweg door gebrek aan mogelijkheden, gebrek aan vooruitgang van wetenschap, en uitbuiting van alle mogelijke middelen die eindig is, of eindig in de zin dat het te lang duurt voordat revolutionaire nieuwe methodes en middelen worden gevonden.

    De westerse wereld soupeert verhoudingsgewijs veel teveel bronnen, obsessief materialisme is parasitair, het zorgt ervoor dat bronnen te duur worden voor degenen die het zich niet kunnen veroorloven, en er zijn bronnen die eindig zijn. Obsessief parasitisme kent geen grenzen, de wal zal het schip moeten keren, niet de markt.
    Ik zeg het maar weer: twintigste-eeuws libertarisme is een populistische marktreligie zonder gezond verstand.
    Bij het libertarisme is ook sprake van technologie-hypen, er worden technologieën ge-hyped die wellicht nooit rendabel zullen worden. Het libertarisme is dronken van de vooruitgang van de laatste eeuwen, wat geenszins een garantie is voor toekomstige vooruitgang op hetzelfde niveau. Daarom: klassiek liberalisme, zonder het hypen en wensdenken van het libertarisme, gezond verstand, moderatie, balans.

    Feitelijk zitten we tussen het hypen en wensdenken van de vrije markt filosofen, en het hypen van de doemdenkers met hun CO2 pseudo-wetenschap en andere pseudo-wetenschap.

    • Ja, ik denk ook wel eens dat libertariers zich schuldig maken aan doorgeschoten marktdenken, waarmee het religieuze proporties krijgt: de markt is goed, de markt zorgt voor je, de markt maakt recht wat krom is. Alleen beland je vrij snel in het narratief van de globalisten namelijk dat schaarse grondstoffen gemanaged moeten worden en daarmee ad ultimo de hoeveelheid mensen op deze wereld. Daar is het hen allemaal om te doen: veel minder mensen die veel minder grondstoffen ge- en verbruiken. Bovendien populatie controle om te voorkomen dat we ooit in een vergelijkbare positie terecht komen. Zij zelf staan daar natuurlijk buiten of boven.

      • @Youp,

        Mensen volgen gewoon de natuurwetten. Een populatie groeit tot de omvang die de beschikbare hulpbronnen, voedsel en energie toelaten. Als dat niet zo was dan waren er in de voorbije eeuwen wereldwijd allang massale sterftes zijn opgetreden en zou de wereldbevolking juist weer afnemen naarmate beschikbare grondstoffen per persoon schaarser werden.

    • @Johannes,

      Alle economische goederen zijn schaars. Het prijsmechanisme voorkomt tekorten (en overschotten) door de vraag exact op het aanbod af te stemmen.

      Als je genoeg hebt van het smerige OV en liever met de auto van A naar B wil, kan je naar gelang je budget kiezen uit een goedkoop Fiatje, een economische Ford of een luxe Mercedes.

      Het klopt, dat de technologie beperkt is en je bijv nog niet met een materiezender en de snelheid van het licht van A naar B kan, maar dat geeft niet. Je komt er met de huidige middelen ook.

      Als iets nog niet bestaat dan accepteer je gewoon dat feit. Toen de auto nog niet bestond nam je vervoer met een paard of ging je lopen. Toen er nog geen geschikte materialen waren voor de gloeidraad van een ouderwetse gloeilamp namen mensen genoegen met een kaars of een olielamp.

      Zolang we geen materiaal op grote schaal de ruimte inschieten, blijft alles hier op Aarde. Dat kunnen we dus oneindig hergebruiken. De beschikbaarheid is dus gegarandeerd. Schaarste is geen punt, want dat lost het prijsmechanisme op.

      Er kan dus nooit een tekort aan grondstoffen ontstaan. De aardolie zal nooit opraken. Voor die tijd is de prijs zo hoog geworden, dat er goedkopere of betere alternatieven zijn.

      • Je lijkt niet goed te begrijpen, dat de markt de essentie van ons bestaan is. De mens is immers een sociaal wezen. Zodra we interacteren met andere mensen ontstaat vanzelf een markt waarin mensen materieel en immaterieel eigendom uitwisselen.

        Mensen doen dat, omdat ze er voordeel aan menen te hebben. Als de markt geen problemen zou oplossen of mensen zelfs meer problemen zou bezorgen, dan stopt die interactie vanzelf en blijft de status quo bestaan. Het is dus zaak om het marktdenken zoveel mogelijk te bevorderen als je enige vooruitgang wil.
        _____________

        The great virtue of a free market system is that it does not care what color people are; it does not care what their religion is; it only cares whether they can produce something you want to buy. It is the most effective system we have discovered to enable people who hate one another to deal with one another and help one another.”

        ~ Milton Friedman

    • Als marktdenken dit niet oplost, wat het wel doet, waarom zou een overheid dat probleem wel kunnen oplossen. Op is op. De overheid maakt er zelfs een rommeltje van bij voldoende aanbod.

Comments are closed.