Het recht van “het meer nodig hebben”

Een paar dagen geleden gaf oppersocialist Wouter Bos van de Partij van de Arbied zijn mening over het verkiezingsplan van zijn medekameraden in de VVD. Hij vond het een zeer slecht plan omdat, zoals je wel vaker hoort in het NOS journaal, dat de armen dan armer werden en de rijken rijker. Hij voegde er ook nog aan toe dat er meer geld aan de arme mensen moest worden gegeven omdat die het meer nodig hebben dan de “rijke” mensen.

Vanuit een objectief oogpunt gezien heeft de heer Bos gelijk dat arme mensen geld, relatief gezien, meer nodig hebben dan “rijke” mensen. Echter, dit kan natuurlijk nooit een recht betekenen. Vanuit de libertarische zienswijze bestaat er namelijk geen recht van “het meer nodig hebben”. Iemand ontvangt bij een vrijwillige overeenkomst, tegen inlevering van een bepaald bedrag of een ander goed van waarde, van een ander persoon een ander product van waarde. Een variatie hiervan is dat een persoon, in de vorm van een donatie, vrijwillig een bepaald geldbedrag of een ander goed van waarde, aan een derde overhandigt zonder een tegenprestatie te verwachten. Iemand kan dus nooit een bepaald bedrag eisen omdat hij het simpel meer nodig zou hebben.

De heer Bos gebruikt hier dus een drogreden. Hij noemt een bepaald gegeven en koppelt daar een ander gegeven tegenaan welke eigelijk niets met elkaar temaken hebben. Analogie: Jan geeft zijn bloemen water omdat de deur achter hem zo klemt.

Maargoed, wellicht is het een goed idee om deze desbetreffende redenering nader te onderzoeken aan de hand van het dagelijkse leven. Laten we even een paar voorbeelden nemen van Wouters redenering in de praktijk. Ik zal in deze voorbeelden steeds Wouter Bos als voorbeeldpersoon gebruiken waar ik ook steeds aangeef hoe hij op een bepaalde situatie zal reageren. Natuurlijk kan ik niet Wouters gedachte lezen, maar ik heb echter een sterk vermoeden hoe hij in deze desbetreffende situaties wel zou reageren.

Ik heb een mooie achtertuin met veel gras erop. Echter, mijn buurman Wouter Bos heeft ook een mooie achtertuin maar dan bedekt met zeer mooie stenen. Er is werkelijk geen grassprietje te zien. Helaas heb ik geen grasmaaier. Echter, Wouter heeft die wel. Je zou dus nu kunnen zeggen dat ik, volgens Wouters redenering, recht heb op Wouters grasmaaier. Immers, ik heb die grasmaaier van Wouter meer nodig dan hijzelf. Ik zou dus nu, volgens de redenering van Wouter, die grasmaaier van hem mogen opeisen: “Wouter, Ik eis van u dat u met onmiddellijke ingang uw grasmaaier aan mij overhandigt. Dit vanwege het feit dat ik deze grasmaaier meer nodig heb dan u!”.

Gek genoeg zou Wouter (net zoals menig ander mens, socialistisch of niet) nu zeggen: “Je eist dat ik mijn grasmaaier aan jou overhandig alleen maar omdat je hem meer nodig zou hebben dan ik? Wat heeft dat er nou mee te maken? Die grasmaaier is gewoon van mij en als je hem wilt lenen dien je dat vriendelijk aan mij te vragen. Pas dan zal ik over betreffende positief of negatief beslissen!” Het lijkt er dus op dat, in dit betreffende geval, Wouter Bos een totaal libertarische gedachtegang heeft. Hij zwicht namelijk niet voor een dwangmatige overeenkomst waarbij een derde één van zijn eigendommen opeist simpel omdat deze persoon het desbetreffende goed meer nodig zou hebben dan hijzelf. Hij wil namelijk alleen een overeenkomst met iemand sluiten welke op vrijwilligheid berust, niet op dwang en al helemaal niet omdat iemand anders het meer nodig zou hebben dan hijzelf.

Nu zult u waarschijnlijk zeggen: “Jamaar, er bestaan natuurlijk ook gradaties in “het meer nodig hebben”. Je kunt natuurlijk het lenen van een grasmaaier niet vergelijken met het geven van een bepaald bedrag aan een arm individu!” Om die reden geef ik u nog een voorbeeld waarbij ook weer Wouters redenering effectief toegepast wordt.

In dit voorbeeld ben ik een bijstandsvader die het financieel erg moeilijk heeft. Ik heb dus geld meer nodig dan Wouter Bos met zijn relatief hoge ambtenarensalaris. Volgens Wouters redenering zou ik dus nu zo naar Wouter Bos kunnen toestappen en een bedrag van bijvoorbeeld duizend euro van hem kunnen opeisen. Immers, ik heb in dit geval die duizend euro meer nodig dan hij. Echter, wanneer ik dit bedrag bij Wouter Bos zal komen opeisen, zal hij waarschijnlijk zeggen: “Je kunt dit bedrag relatief gezien wel meer nodig hebben dan ikzelf, echter, dit geeft nog geen enkele reden om dit bedrag zomaar bij mij te komen opeisen. Wie denk je wel dat je bent? Ik heb hier namelijk hard voor gewerkt en zie dus geen enkele reden om dit desbetreffende bedrag zomaar aan jou te overhandigen omdat je het simpel alleen maar meer nodig zou hebben dan ikzelf. Hoogstens zal ik erover nadenken om vrijwillig je eenmalig een bepaald bedrag te schenken. Echter, dit zal ik alleen doen indien je het vriendelijk aan me vraagt en het dus niet op hoge tonen komt opeisen.”

Ook nu dus zal Wouter Bos (en waarschijnlijk menig ander weldenkend mens) in de privé situatie een volkomen libertarische levenswijze erop nahouden. Immers, hij streeft naar een bepaalde situatie waarbij een overeenkomst alleen op vrijwillige basis kan worden gesloten. Hij pikt het gewoon niet wanneer een derde naar hem komt aanstormen om iets van hem te eisen alleen maar omdat die persoon het relatief gezien meer nodig zou hebben dan hijzelf.

Gekeken naar de twee bovenstaande voorbeelden is het dus vrij frappant waarom de meeste mensen in de privé situatie wel libertarische gesloten overeenkomsten nastreven, echter, maar wanneer deze mensen politiek gaan nadenken, de schakel onmiddellijk wordt omgedraaid en uit dwang gesloten overeenkomsten vrij normaal en sociaal vinden, en waarbij tevens “het meer nodig hebben” opeens wel als een recht zien. Dit hoewel zij dit “recht” in de privé-situatie juist niet zouden erkennen en het uitoefenen van dit “recht” juist vrij onbeschoft en asociaal vinden.

Het lijkt er dus op dat deze mensen jarenlang door de staat zijn geïndoctrineerd om deze vrij rare schakeling (overheid/privé) steeds te maken. Het is daarom van essentieel belang om aan zoveel mogelijk mensen dit gegeven kenbaar te maken. Alleen dan bestaat er een reële kans dat mensen gaan inzien hoe immoreel en zelfs hypocriet ze eigelijk in hun politieke ideeën bezig zijn.