voting_sheepVrijspreker: Het boek “propaganda, the formation of men’s attitudes” van Jacques Ellul uit 1965 bespreekt moderne propaganda, tenminste wat modern was in 1965. U bent het boek met interesse aan het lezen.

Opperdienaar: Ja, je kunt er veel van leren. Het begint al in het voorwoord. De meeste mensen denken dat propaganda zich vooral op domme, goedgelovige mensen richt, maar Ellul argumenteert dat het vooral intellectuelen zijn die kwetsbaar zijn voor propaganda. Dit omdat intellectuelen:

  • -de grootste hoeveelheden informatie verwerken, veelal 2e hands en niet te verifiëren.
  • -een verplichting voelen om over ieder belangrijk vraagstuk een mening te hebben. Ze vallen daarmee eenvoudig ten prooi aan de meningen die hen aangereikt worden via propaganda over allerlei onverteerbare ruwe informatie.
  • -ze achten zichzelf in staat om onafhankelijk een mening te vormen.

Daarnaast beweert de auteur het volgende:

De moderne mens aanbidt feiten, hij accepteert feiten als de ultieme realiteit. Verder is hij overtuigt dat wat de realiteit ook is, dat deze goed is. Hij gelooft dat feiten in zichzelf bewijs leveren en onderwerpt gewillig zijn waarden aan ze. Hij gehoorzaamt wat hij denkt dat noodzakelijk is en op een bepaalde manier verbindt hij dat met het idee van vooruitgang.

Omdat de onderdaan dus denkt dat feiten altijd goed zijn, denkt hij ten eerste dat als iemand een feit noemt, dat deze daar dan ook achter staat. Maar hij denkt ook dat als dat feit klopt, dat het dan gelijk goed is.

Vrijspreker: Hoe maakt een propagandist daar gebruik van?

Opperdienaar: Je kan een hoop feiten noemen en dan een mening over een verband tussen die feiten en dan gaat het allemaal in 1 grote slok bij de onderdaan naar binnen toe als zijnde waar.

Wat ook een onbegrepen aspect van propaganda is, is dat veel mensen denken dat het bij propaganda om een grote verzameling leugens en sterke verhalen gaat. Dat is al lang niet meer zo. Meestal worden redelijk betrouwbare feiten gebruikt. 1/5 van alle persinstructies van Goebbels ging over het niet naar buiten brengen van informatie. Het domweg noemen van verkeerde feiten, is een gevaarlijke strategie die in de moderne door informatie verbonden wereld snel door de mand valt. Wat je beter kunt doen. als je toch gaat liegen is een beetje sleutelen aan de feiten 1 2 3 en deze met wetenschappelijke wierook laten goedkeuren. De gewone man snapt toch niets van wetenschap, die gaat blind op hun autoriteit af zoals hij vroeger op de autoriteit van de priester afging.

Vrijspreker: Zijn er nog andere belangrijke punten?

Opperdienaar: Als je als propagandist je vijanden ergens van beschuldigt, moet je niet zomaar lukraak onzin naar zijn hoofd smijten. Je beschuldigt die vijand precies van wat je zelf van plan bent. Dus Hitler beschuldigde de Polen ervan Duitse radiostations aan te vallen (zette zelfs zo’n aanval in scene met operatie Himmler). Als jouw politiemacht onzettend veel honden doodschiet dan beschuldig je de vijand ervan dat hij honden vermoord. Als jouw instituut via ongelijkheid de democratie ondergraaft, dan beschuldig je ongelijkheid er van dat ‘hij’ de democratie in gevaar brengt. Als je wetenschappers koopt, dan beschuldig je je tegenstanders ervan dat ze wetenschappers kopen.

De onderdaan herkent dit patroon. Leg het filosofische vuur aan de schenen van om het even welke onderdaan en hij begint gelijk te projecteren. Hij beschuldigt je van logische fouten als hij logische fouten maakt, hij noemt je een idioot als hij een idioot is, hij noemt je een bruut als hij een bruut is, onwrikbaar als hij onwrikbaar is, geïndoctrineerd als hij geïndoctrineerd is, niet ter zake kundig als hij niet ter zake kundig is. Ze denkt dat je niet om de armen geeft als zij niet om de armen geeft, dan je niet om gezondheidszorg geeft, als ze niet om haar gezondheid geeft. Zelfs als ze denken dat het je niet kan schelen als er halve garen met een pistool rondlopen die massamoorden kunnen aanrichten, is het werkelijke punt dat ze niet doorhebben dat ze steun verlenen aan hun heersers die met een wapenarsenaal bloedbaden aanrichten.

Vrijspreker: Hebben onderdanen dat nooit door?

Opperdienaar: Bijna nooit, als kind op school roepen ze nog wel eens: “Wat je zegt ben je zelf, met je kop door de helft” Maar als ze eenmaal uit ons ‘onderwijs’ systeem komen, zijn ze deze kennis helemaal kwijt. Er zijn alleen sommige libertariërs die het weer doorkrijgen en het gebruiken om het karakter van hun gesprekspartner in korte tijd te decoderen. Even filosofisch roosteren met het NAP en de misvattingen spatten er uit als vet in een BBQ.

16 REACTIES

  1. @Hub Jongen [1]: Heersers vinden een nap wereld niet aantrekkelijker. Ze geloven niet dat ze op vrijwillige basis iets van waarde te bieden hebben aan hun medemensen. Ze kunnen hun genen sneller verspreiden via koninkrijk.

  2. pcrs: Interenssant artikel.
    Tot nu toe kende ik alleen DE klassieker over propaganda, namelijk het boek Propaganda van Edward Bernays. Die is als PDF bestand in omloop en eenvoudig te vinden via internet.

    De strategiën van misleiders die anderen willen beheersen zijn niet altijd even duidelijk voor mensen. De methoden zijn voor velen bepaald niet doorzichtig. Dat komt naar mijn mening omdat hun denk- en beoordelingsvermogen ernstig is aangetast door verplichte scholing en religieze systemen die bevolkingen in het gareel van machthebbers moeten houden. Het devies; hou ze dom, geef ze brood en spelen. Dan blijven mensen braaf en slikken ze alles wat je ze voorhoudt en laat ondergaan.

    pcrs [4] reageerde op deze reactie.

  3. @Schrijver [3]:
    Aan die van Edward Bernays was ik ook begonnen, maar toen hij zei dat The New York Times duidelijk geen propaganda was, moest ik even afhaken. Volgens mij heb je dan het cruciale punt van propaganda niet door, namelijk dat dat het niet een verzameling leugens en sterke verhalen is, maar feitelijk juist kan zijn en toch propaganda.
    Deze schrijver zegt echter bijvoorbeeld over Goebbels:
    There remains the problem of Goebbels’ reputation. He wore the title of Big Liar (bestowed by Anglo-Saxon propaganda) and yet he never stopped battling for propaganda to be as accurate as possible. He preferred being cynical and brutal to being caught in a lie. He used to say: “Everybody must know what the situation is.” He was always the first to announce disastrous events or difficult situations, without hiding anything. The result was a general belief between 1939 and 1942 that German communiqués not only were more concise, clearer and less cluttered, but were more truthful than Allied communiqués (American and neutral opinion) — and, furthermore, that the Germans published all the news two or three days before the Allies. All this is so true that pinning the title of Big Liar on Goebbels must be considered quite a propaganda success.

    Heersers hebben idd een manier gevonden om het intellectueel immuunsysteem van de onderdaan te omzeilen, net zo als parasieten en ziekteverwekkers dat hebben gevonden voor het gewone immuunsysteem.

    Schrijver [5] reageerde op deze reactie.

  4. @pcrs [4]:
    Natuurlijk zitten er kronkels in Edward Bernays’ kop. Dat neemt niet weg dat hij de grondlegger is van propaganda, wat tegenwoordig PR wordt genoemd.

    Kijk… het GROTE probleem is dat het gezonde denkvermogen van mensen zover vernietigd, aangetast, ondermijnd etc. is dat ze niet meer helder kunnen denken, beoordelen, inschatten, doorzien. En dat heeft dan weer gevolgen voor hun gedrag, wat verschuift van natuurlijk naar onnatuurlijk (als zombies, androiden, productieslaven, onverzadigbare consumenten).

    Wacht eventjes af… er komt een artikel van mij aan getitelt ‘beoordelingsvermogen’. Is ingezonden ter publicatie, datum publicatie is aan de redactie. Een interessant stuk ter discussie.
    Gaat niet alleen in op oorzaken en gevolgen, maar stelt ook een route voor om de schade te herstellen.

  5. Realiteit of de werkelijkheid, voor het individuele mens, word door het eigen ‘ik’ gecreëerd. Het ‘ik’, neemt alle informatie, die onze zintuigen waarnemen op, en met het eerdere opgenomen informatie en aannames, word het realiteit met het ‘gezonde verstand’ en het eigen logica gecreëerd.

    (Het handelen van het menselijke psychologie, zou ik zeggen.)

    Met propaganda spelen ze, met informatie die ze ons voorschotelen, directer op onze emoties in. Zoals tijdens radio uitzendingen met propaganda, in het 2de wereld door het Duitse rijk, opeens stroomuitval. Of overdreven karikaturistieke afbeeldingen enz. Ik vind niet dat het propaganda is, wanneer ze iets doen dat verkeerd is, en de ander ermee beschuldigen. Het beschuldigen, valt buiten de propaganda vind ik. Als het een feit was dat diegenen 2/3 honden hebben afgemaakt en wij een foto met hun informatie/artikel krijgen, waar er 30 honden zijn afgemaakt. Dan passen ze met die foto dus wel propaganda toe. Zo pakken ze het tegenwoordig meer aan. Ze beweren niet in een tekst dat de ander 30 honden hebben afgemaakt. Ze vertellen van, dat zij honden hebben afgemaakt. Woord honden duid op minstens 2 eenheden. Het zouden dus ook 2 honden kunnen wezen. En dan komt er een afbeelding van 30 afgemaakte honden naast het artikel..Ik gaf uiteraard een voorbeeld, die niet op de waarheid is berust.

    Er is overal wel propaganda op te merken. Wat men niet bij zulke artikels meld, is dat propaganda niet altijd voor slechte bedoelingen word gebruikt.

    Schrijver [8] reageerde op deze reactie.
    pcrs [10] reageerde op deze reactie.

  6. Dikke voorbeeld van propaganda?

    Erdogan toen. Naast Rutte. Werd zijn mening over Yunus gevraagd. Yunus was toen hij een paar maanden oud was bij 2 LESBIESCHE ouders ondergebracht..

    Turken boeide het niet zo erg als Nederlanders. Ze hadden een demonstratie hier verwacht en er werden zelfs enkele duizenden agenten in het garneel geroepen. Hier was er zoveel ophef over. Turkije mocht er niks over zeggen en dit en dat.

    Dus werd Erdogan zijn mening gevraagd. Hij zei in het Turks, letterlijk: kinderen van bepaalde bevolkingen, bij gezinnen die met het gelijke geslacht seks hebben, onderbrengen, is tegen het moraal, van bepaalde bevolkingen..

    Ondertiteling NOS: Moslim kinderen, mogen niet bij homo gezinnen worden ondergebracht.

    In Turkije is het woord seks met het gelijke geslacht netter dan lesbiennes. En wat hebben homo’s hiermee te maken?

    Na alle ophef hierover, en dat was echt groot. Zelfs op tv werd hierover voor en achteraf gediscussieerd, en niemand die het zag of begreep. Nu is het moraal in NL, misschien wel onbedoeld: NEDERLANDSE kinderen mogen wel bij homo gezinnen worden ondergebracht.

    Erdogan boeit me niet, ook een andere politicus niet. Ik volg ze niet eens. Het enige politicus die ik leuk vond en het hart volgens mij op de goede plaatst leek te zijn, was Femke. Ik gaf een voorbeeld over een geslaagde propaganda, die niemand doorhad of heeft.

  7. @TG [6]:
    “Er is overal wel propaganda op te merken. Wat men niet bij zulke artikels meld, is dat propaganda niet altijd voor slechte bedoelingen word gebruikt.”

    Leg mij dan eens uit wat het verschil is tussen propaganda en informeren?

  8. Hallo @schrijver. Propaganda is net als alle kennis, die wij met onze zintuigen waarnemen, ook informatie (voor onze ‘gezonde verstand” zoals dat bv Descartes en de eerdere filosofen dit zo mooi verwoordden). Maar dan PARTIJDIGE informatie, waarmee ze op verschillende manieren door op onze menselijke emoties in te spelen, hun doel willen bereiken. Deze artikel is geen propaganda. Dit is een informatieve en educatieve artikel zonder propaganda.

    Boven had ik neergezet: Dikke voorbeeld van propaganda?

    Het kon zijn dat ik daarna loog en dus zelf propaganda maakte. Maar dit is niet zo. Ik heb niet gelogen. Het was informatie, zonder propaganda van mijn kant. (ik ben er wel woedend over, als een Nederlander he)

  9. @TG [6]:
    “Ik vind niet dat het propaganda is, wanneer ze iets doen dat verkeerd is, en de ander ermee beschuldigen. Het beschuldigen, valt buiten de propaganda vind ik. Als het een feit was dat diegenen 2/3 honden hebben afgemaakt en wij een foto met hun informatie/artikel krijgen, waar er 30 honden zijn afgemaakt. Dan passen ze met die foto dus wel propaganda toe. ”

    Daar is de schrijver van het boek het dus niet mee eens en ik eigenlijk ook niet. Het is niet zo dat propaganda alleen maar leugens zijn en als de waarheid verteld wordt, dat het geen propaganda kan zijn. Het weglaten van informatie is ook propaganda. Het is gericht op het laten opvlammen van haat tegen een onbekende verre vijand, die moet worden afgeschilderd als een soort wild dier. Je ligt een incident compleet uit zijn verband en verklaart de enge buitenlander een racist, homohater, anti semiet, kinderverkrachter, vrouwenhater, etc. etc.

    TG [11] reageerde op deze reactie.

  10. @pcrs [10]:

    Uiteraard geef ik u en de schrijver hierin ook wel gelijk. Maar niet alles is propaganda. Je kan het wel aan propaganda koppelen. Dat is een andere verhaal. Ik denk nu van. Stel een onafhankelijke en onpartijdige tijdschrift. Als deze dit meent, kan en mag er, in hun tijdschrift dus geen propaganda in voorkomen. Iig in artikels die zij zelf dus opmaken/opstellen.

    Het beschuldigen van iemand of iets behoeft dus geen propaganda te wezen. Het kan gewoon informatie wezen die klopt. Een onpartijdige en onafhankelijke tijdschrift, die meent dat er honden zijn afgemaakt. Geeft informatie vrij. De waarnemer die deze informatie opneemt, bepaald zelf uit zijn ethiek, het moraal hiervan voor zijn eigen, en komt hiervan weer tot een conclusie.

    Ik geef u en de schrijver over wat er bedoeld word, met beschuldigen van anderen en propaganda, onder bepaalde omstandigheden dus wel gelijk, alleen de voorbeelden die u geeft kloppen niet. Wetsdienaars die te snel op honden schieten en/of niet de alternatieven hiervoor gebruiken, en hun aanhang (dit maak ik uit uw verhaal op) die weer zou beweren dat honden in Rusland worden vergiftigt, kan ik niet aan elkaar koppelen en liggen echt los van elkaar. Kijk als u de voorbeelden van tegenwoordig zou nemen, China en de VS en cyberspionage, zoals dat de VS een paar Chinese militairen hiervan heeft beschuldigt, en omgekeerd..

    ‘Er is overal wel propaganda op te merken. Wat men niet bij zulke artikels meld, is dat propaganda niet altijd voor slechte bedoelingen word gebruikt.’

    Men kan ook propaganda maken, om de mensen in te laten zien, hoe erg bv het oorlog in Syrie wel niet is. Of hoe erg mensen in de Oekraine het wel niet hebben. Soms zie je mensen die net een aardbeving hebben ondervonden of een natuurramp. Die beelden zijn meestal toch ook 1 van de ergste beelden, die wij met het censuur nog mogen zien. Dit is toch ook propaganda. Dit is dus in mijn ogen, geen slechte propaganda, wanneer het met goede bedoelingen is gedaan of te wel gepropagandeerd.

  11. Wanneer iemand propaganda in het zoekmachine intoetst, ziet hij of zij, ook plaatjes waarop te zien is, dat men voor hun eigen ‘propagandeerd’. Propaganda heeft dus meestal het kenmerk van (iets) overdrijven, voor het eigen gewin.

  12. Ikzelf heb nu net ook meer over propaganda gelezen. Het was best een lange tijd terug voor mij, dat ik het had gelezen. Ik was vergeten, hoeveel vormen van propaganda er wel niet zijn. Echt boeiend en goede artikel en onderwerp dit voor mij. Bedankt hiervoor.

  13. Propaganda: vertelt je wat je moet denken en voelen. Naakte feiten waarbij je de verbanden en de daarbij behorende gevoelens zelf mag uitzoeken zijn schaars.
    Daarvoor is onderzoek nodig en dus tijd, voldoende afstand, nuchterheid, enzovoorts. Zelfs degenen die zich verheugen in het lezen van “kwaliteits”- kranten, lezen stukken, geschreven door anderen die vertellen wat volgens hen de verbanden zijn en wat dat voor gevoel moet oproepen.

    En hier komt het NAP om de hoek kijken. Het is iets dat iedereen van nature snapt. Lange uitleg is niet nodig. Het moet alleen inzinken. Het heeft een catchy afkorting, buzz words (non altijd leuk, klinkt exotisch en geleerd(haakt aan bij latijn)) (Agressie: spreekt de niet passivisten aan), Principe: zeker in protestantse kringen klinkt dit goed. En hou vast is altijd goed, toch?

    Wanneer ik hierover binnen mijn netwerk spreek, bemerk ik dat het onbekend is. Reacties als: opgetrokken wenkbrauwen, de uitroep: huh? Allemaal signalen van verbazing. Het gaat zo tot in het hart van menselijk gedrag, dat ieder die er maar even bij stil staat in een spiegel staart. En wat men dan ziet is niet altijd leuk. Het beeld komt niet overeen met wat men van zichzelf denkt. Au!

    Wat gaat er dan gebeuren? Wordt het bewustzijn blijvend verhoogd en verbreed? Slaat er paniek toe, de neiging om te vluchten, te strijden, of te bevriezen?

    Dat korte moment van bezinning, wordt vervolgens maar al te vaak overschreven door verontschuldigingen. Ay! Het is al laat; Ik heb nog een everzwijn opstaan; Ik moet nog even op berichtjes en emails reageren want mijn inbox ontploft; De kinderen moeten naar voetballen; Of de laatste episode uit een of ander celebrity drama wordt opgedist.

    Nee, beter is het zo in je 40-tiger jaren naar Yoga te gaan en bewustzijnstherapie te gaan doen. We hebben een heel vakjargon verzonnen: verbinden, onthaasten, meditatie….bla bla bla.

    Boer zoekt vrouw, Holland got Talent (en meer van dat soort verstrooing (diversion)) scoort hogere kijkcijfers dan tegenlicht van de VPRO.

    En toch: kaskrakers als de ene man of vrouw die het opneemt tegen een bijna almachtige opponent (e.g.Bourne triologie) geeft aan dat er toch nog voldoende aanknopingspunten zijn.

    Wat kan er gedaan worden? Spreken in eigen kring over NAP is een goed begin. Wat dan te denken van Maatschappijleer op school, of Economie, Geschiedenis, en een gast les geven? Het is een simpele methode, echter we bereiken de toekomst: nl de jeugd. Het sluit aan bij programma’s zoals die tegen pesten.

    Elementen van Libertarisme, en NAP, zijn terug te vinden in onze wetgeving, met name civiel recht: bijvoorbeeld het concept van wederkerige overeenkomst, redenen waarom bepaalde overeenkomsten nietig zijn, of waarop nietigheid kan worden ingeroepen dan wel schadevergoeding kan worden geëist.

    Er kan dus met een goed gericht programma, nieuwe kiezers warm worden gemaakt voor een andere kijk op onze wereld.

    pcrs [15] reageerde op deze reactie.

  14. @Ivar [14]:
    “Naakte feiten waarbij je de verbanden en de daarbij behorende gevoelens zelf mag uitzoeken zijn schaars.”

    Een van de punten van het artikel was dat naakte feiten niet altijd vrij van propaganda zijn.
    Om een voorbeeld te tegen van RT (Russia Television)

    Devastation: Ukraine army shells hit another hospital
    http://rt.com/news/163384-hospital-school-shelling-ukraine/

    181 people killed, 293 injured in Kiev military op in eastern Ukraine
    http://rt.com/news/163308-killed-injured-eastern-ukraine/

    ISIL kills 102-year-old Syrian man in Alawite massacre – report
    http://rt.com/news/163308-killed-injured-eastern-ukraine/

    Allemaal feitelijk juist waarschijnlijk. Toch is dit bedoeld om een bepaald beeld te geven van de door de EU en USgvt gesteunde troepen in Kiev.

    Over Tsjetsjenië zou het nooit iets dergelijks gezegd hebben, hoewel dat soort feiten waarschijnlijk ook wel te vinden waren.

    pcrs [16] reageerde op deze reactie.

Comments are closed.