dinsdag, 21 oktober 2014
Doorsturen Doorsturen   Printen Printen

Column Marco Visscher, spreker op de Mises conferentie 25 oktober

marco-visscherOver enkele dagen is het zover. Op 25 oktober spreekt Marco Visscher op de Mises conferentie. Er zijn nog plaatsen beschikbaar. Ter introductie van deze spreker plaatsen we zijn column: Laat de Afrikanen maar komen. Hoe ik om de verkeerde redenen voor open grenzen was – en waarom iedereen die zich liberaal of progressief noemt, zou moeten strijden voor het recht om je vrij over de wereld te bewegen.

De kustlijn van Zuid-Europa is een kerkhof. Overvolle bootjes met Afrikanen zinken naar de bodem van de zee of slaan te pletter tegen de rotsen – althans, wanneer de mensensmokkelaars hun passagiers niet eerst hebben beroofd en overboord gekieperd. Hoeveel het er zijn, daar op de bodem van de Middellandse Zee, weet zelfs de Vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties niet. Schattingen lopen uiteen van honderden tot duizenden per jaar.

Een paar jaar geleden – toen Europa nog geen synoniem was geworden met woorden als crisis en verval – werd het schrikbeeld van een mislukte oversteek door de Spaanse regering aangegrepen om op de Afrikaanse televisiezenders ontmoedigende spotjes uit te zenden. Daarin zag je een moeder snikken dat ze haar zoon al acht maanden niet had gezien, voordat de camera inzoomde op het aangespoelde lichaam van een jongeman. Youssou N’Dour, de beroemdste zanger van Senegal, waarschuwde de kijkers: ‘Riskeer je leven niet voor niets.’

Intussen zet de Europese Unie alles in – helikopters, marineschepen, infraroodcamera’s – om de buitengrens te bewaken. De Verenigde Staten bouwen monter verder aan de muur die illegale immigranten vanuit Mexico moet tegenhouden. En in Australië heerst zo’n publieke weerzin tegen immigranten, dat dit gigantische land door velen als ‘vol’ wordt bestempeld. Het is soms alsof het een vijandelijke, gewapende invasie betreft, in plaats van de komst van ambitieuze mensen, die een beter leven wensen voor zichzelf en hun familie.

Tja, je zou thuis kunnen blijven in je straatarme, corrupte thuisland. Je zou als geboren Malinees, Mexicaan of Myanmarees kunnen leren leven met de gedachte dat het tijdens jouw leven wel nooit echt veel beter zal gaan en dat ze in dat andere continent, ietsje verderop, toch maar mooi geluk hebben dat het leven er zo comfortabel is.

Je zou ook, zoals een mensenrechtenorganisatie als Amnesty International doet, heel stoer kunnen roepen dat je ‘onvoorwaardelijk’ bent gekant tegen mensensmokkel, een internationaal erkend misdrijf waaronder alles van de begeleiding tijdens de reis tot het verzorgen van valse verblijfsdocumenten valt. Amnesty wil streng optreden tegen deze criminelen, die duizenden tot tienduizenden euro’s per reis per persoon vragen, en neemt het tevens op voor de slachtoffers – althans, voor ‘degenen die een gegronde vrees voor vervolging hebben’. Dat is een nobel uitgangspunt, maar toch wel pech voor al die jonge Afrikanen, Zuid-Amerikanen of Aziaten die zich gewoon stierlijk vervelen in hun eigen regio en het avontuur elders willen opzoeken…

Je zou ook, zoals ik, kunnen concluderen dat strenge grenscontroles de oorzaak zijn van een hoop leed: de levensgevaarlijke reis, de lijken op de bodem van de Middellandse Zee of in de hete woestijn van Arizona of Texas, het misbruik door mensensmokkelaars. Daarom ben ik al jaren een pleitbezorger van de afbraak van alle barrières voor immigratie.

***

Om het standpunt over open grenzen – álle grenzen, dus niet alleen die binnen de Europese Unie – te beargumenteren, verwees ik in discussies of eerdere opiniestukken naar de bijdrage van migranten aan de economie. Want ze pikken niet zozeer baantjes, maar creëren ze juist. Niet alleen omdat het een mythe is dat er in een land een vaste hoeveelheid banen zou bestaan die wordt verdeeld, maar ook omdat ze vanwege vaak gebrekkige scholing en taalbeheersing op de arbeidsmarkt zelden een serieuze bedreiging voor autochtonen vormen. Intussen neemt wel de vraag naar goederen en diensten toe, omdat immigranten nu eenmaal een deel van hun salaris besteden in hun nieuwe thuisland. Bovendien zetten immigranten die over de juiste papieren beschikken, eigen bedrijfjes op (kappers, kleermakers, restaurants, belwinkels), waarmee ze zorgen voor werkgelegenheid en, via belastingen, voor een bijdrage aan de nationale schatkist. En als ze van onze overheden geen papieren krijgen om hier te werken, terwijl ze wel een uitkering krijgen, is dat juist een argument om hun die kans op werk wél te geven.

Volgens Philippe Legrain, de Britse topadviseur van president José Manuel Barroso van de Europese Commissie, is dat alles niet eens de belangrijkste reden waarom rijke landen de grenzen open moeten zetten. In Immigrants: Your Country Needs Them wijst Legrain erop dat met name in Europa en Japan een groeiend tekort aan arbeidskrachten is. Dat betreft vooral werk waarvoor bijna niemand te vinden is: wc’s schoonmaken, vuilnis ophalen, schilderwerk, asperges steken… Zonder immigranten zou het een stuk duurder worden om dergelijke klusjes – die bij elkaar zo ongeveer de ruggengraat van de economie vormen – gedaan te krijgen. In het verlengde daarvan vervullen immigranten banen die anders niet zouden bestaan. Immers, als het 5 euro per uur kost om je huis te laten schoonmaken, ontstaan er meer schoonmaakbaantjes dan wanneer het 15 euro per uur kost.

Uiteraard leidt dat tot nieuwe vragen en zorgen. Is het geen uitbuiting om mensen voor zo weinig te laten werken? En leidt de import van goedkope arbeid niet tot lagere salarissen voor andere loonslaven, terwijl alleen bazen en aandeelhouders profiteren via hogere groeicijfers? Dat kan best zo zijn, maar volgens mij wijst dat eerder op de politieke nederlaag van de arbeidersklasse dan op de verderfelijke invloed van migratie. Het klinkt wat marxistisch, maar doordat de strijd van de arbeidersklasse allang niet meer serieus wordt genomen, hebben werkgevers meer vrijheid gekregen om hun werknemers uit te buiten. Dat is een serieus probleem. Je lost het niet op door de grenzen dicht te gooien, maar door gezamenlijk te strijden voor betere lonen en betere arbeidsomstandigheden.

Is het niet ook een belediging om migranten het werk te laten doen waarvoor wij onszelf kennelijk te goed vinden? Dat is eveneens een goede vraag, maar draai het eens om: als het werk gedaan moet worden en als er mensen zijn die het willen doen, nemen we hen dan werkelijk in bescherming, als we hen verhinderen het te doen? Is het dan misschien beter om een deel van onze eigen bevolking minder goed op te leiden, zodat zij deze minderwaardige baantjes gaan invullen?

De economische invloed stopt niet in de landen waar migranten zich vestigen. Doordat ze een deel van hun inkomsten terugsturen naar familie, zorgen zij voor een grotere geldstroom naar hun thuislanden dan alle rijke landen bij elkaar uit naam van ontwikkelingshulp overmaken aan diezelfde landen. De Wereldbank schat dat in 2009 zo’n 192 miljoen migrantenarbeiders samen 250 miljard euro hebben overgemaakt naar ontwikkelingslanden. Dat is twee keer zoveel als alle officiële ontwikkelingshulp van de meest welvarende overheden samen.

‘Volgens de wetten van de vrije markt zou de wereld veel rijker zijn als er geen nationale grenzen waren die het vrije verkeer van mensen en goederen in de weg stonden,’ schreef Harvard-econoom George Borjas eens. ‘Door de immigratie van velen te verbieden, wordt de mondiale economische groei onvermijdelijk belemmerd.’

***

Toch klopte er iets niet. Want als je aanvoert dat de grenzen open moeten, omdat migranten goed zouden zijn voor de economie, kun je op een goed moment – en zeker in een tijd van economische crisis – de volgende vraag verwachten: ben je nog steeds voor vrije migratie als migranten níet goed zouden zijn voor de economie?

Dat is een terechte vraag. En niet alleen doordat de huidige economische crisis zo ongekend is, dat het rooskleurige plaatje hierboven mogelijk niet altijd meer opgaat. Een beetje laf is het eigenlijk om je te verschuilen achter boekhoudkundige rekensommetjes. Het mag niemand ontslaan van de plicht om een politiek standpunt in te nemen. Borjas wist dat ook. Zijn constatering over de gunstige invloed van vrije migratie op de wereldeconomie heeft hem er nog geen voorstander van gemaakt. Sterker, in Amerika geldt hij als een prominente vertegenwoordiger van de roep om immigratie in te dammen.

Er zijn namelijk voldoende redenen te bedenken om de grensbewaking in stand te houden of te verzwaren. In de media horen we er genoeg: immigranten zouden schuldig zijn aan alles van een krappe arbeidsmarkt, een onbetaalbare verzorgingsstaat tot een tanende sociale cohesie. Ik zie dat anders. Het lijkt mij een gebrek aan politieke visie en daadkracht dat deze (en nog heel veel andere) problemen veroorzaakt.

Anders gezegd: als de ruime beschikbaarheid van sociale voorzieningen – in het altijd prikkelende proza van de PVV ‘een afhaalloket voor onevenredig veel lanterfantende moslimmigranten’ – ertoe kan leiden dat de werklust verdwijnt en de generositeit van de staat misbruikt wordt, dan is dat een reden om de welvaartsstaat op de schop te nemen, niet het immigratiebeleid. Datzelfde geldt voor andere reële problemen, zoals integratie. Helaas worden de uitdagingen van migratie niet aangepakt vanwege een tekort aan verbeeldingsvermogen en verantwoordelijkheidsgevoel in de politiek. In plaats daarvan worden allerlei ongemakken veel te gemakkelijk afgewenteld op de toch al kwetsbare groep van immigranten.

De principeloze houding ten opzichte van immigratie wordt gereflecteerd in de opvattingen van de politieke partijen, die elkaar in dit polderland weinig ontlopen. Politiek asiel is onbetwist. Allemaal willen ze migratie ‘in beheersbare banen’ leiden en wijzen ze op maatregelen ‘in Europees verband’. Ook lijkt er consensus over het soort immigrant dat wel welkom is: die is hoogopgeleid, wordt goedgemutst een ‘kenniswerker’ genoemd en komt onze economie versterken. Voor hen moet de procedure worden versoepeld, zodat zij een tijdelijke vergunning kunnen krijgen – of een permanente, als het zou liggen aan D66.

Alleen de zogeheten populistische partijen hebben een afwijkende mening. De PVV rept van ‘massa-immigratie’ die ‘jaar op jaar een triest record’ bereikt, nog verder zal ‘exploderen’ en dus moet worden gestopt. ‘Zolang er hier nog honderdduizenden mensen aan de kant staan, is het ongewenst om werknemers uit het buitenland te halen,’ meldt het verkiezingsprogramma.

Oh nee, wacht. Dat laatste citaat kwam niet van de PVV, maar van die andere behoudzuchtige, nationalistische partij, de SP, die uitlegt waarom ze ‘zeer terughoudend’ is, als het gaat om arbeidsmigratie. Intussen doet de SP wel alsof ze heel erg betrokken is. Zo wordt verderop gemeld dat ‘die mensen’ in hun eigen land vaak ‘harder nodig’ zijn dan hier. Erger nog, ‘migratie kan leiden tot ontwrichting in het land van herkomst’. Jaja, SP’ers zijn zozeer begaan met het lot van arme sloebers in andere landen, dat ze vinden dat ze daar maar lekker moeten blijven.

De standpunten van de partijen, van links tot rechts, laten zien dat het huidige debat over immigratie is vernauwd tot een door xenofobie ingegeven economische berekening met een expliciet onderscheid tussen kansarme en kansrijke migranten. Dat is niet alleen laf, dat is hypocriet. Immers, mensen mogen kennelijk niet ‘om economische redenen’ naar Europa komen, maar intussen houden we ze of sturen we ze wel weg ‘om economische redenen’.

***

En zo realiseerde ik me dat ik om de verkeerde redenen voor open grenzen heb gepleit. Sommige zaken in het leven draaien nu eenmaal niet om economisch nut of het gebrek daaraan, maar vallen binnen de politieke categorieën van vrijheid en gelijkheid. In mijn mensbeeld zijn we geen economische machines die je importeert of exporteert, wanneer de markt daarom vraagt. Migratie is een uiting van vrije wil van volwassen mensen die hun leven vorm en betekenis willen geven. Niemand zou aan een ander hoeven uit te leggen waarom hij of zij naar een ander land wenst te verhuizen.

Ik vind heus niet iedere immigrant zo’n waardevolle aanvulling op de samenleving. Maar ja, ik vind ook niet iedere mening zo’n waardevolle bijdrage aan het publieke debat. En toch vind ik dat iedereen vrijheid van meningsuiting heeft, zonder mitsen en maren, dus ook als je iets onzinnigs te melden hebt. De vrijheid van mensen om zelf te bepalen waar ze gaan en staan, om welke reden dan ook, is volgens mij het enige argument dat telt.

Iemand die eens naar dit pleidooi voor open grenzen had geluisterd, suggereerde eensgezind dat het een warme uiting van barmhartigheid betrof. Maar zo zie ik dat niet. Naastenliefde is een fijne eigenschap en eentje waar de samenleving wel wat meer van kan gebruiken, maar mijn opvatting over immigratie heeft eigenlijk weinig te maken met erbarmen of medelijden, veel meer met een strijd voor politieke vrijheden.

Sterker, ik stoorde me een beetje aan een recente campagne in Engeland, die iedereen in een T-shirt met de opdruk ‘I ♥ MIGRANTS’ wilde hijsen. Op de website – vol foto’s van hippe, stadse jongeren in zo’n T-shirtje – werd gewezen op alle voordelen die immigranten brengen. Mijn favoriet: het Engelse voetbal is aantrekkelijker geworden dankzij buitenlanders. Tja. Ik heb er helemaal geen interesse in om immigranten te behandelen als zielige mensen die onze liefde nodig hebben. Laten we opkomen voor het recht om je waar ook ter wereld te vestigen.

Open grenzen lijkt misschien een veel te radicaal standpunt om uit te voeren, maar het is er juist eentje waarin iedereen zich zou moeten kunnen vinden die zich liberaal of progressief noemt, en die verlangt naar de werkelijke betekenis van die woorden. De inperking van de inmenging van de overheid zou iedere liberaal moeten aanspreken. Open grenzen sluiten heel goed aan bij de heersende ideologie van de vrije markt. Het is immers niet uit te leggen dat bananen, koffiebonen, T-shirts en dvd-recorders elke dag vrijelijk de wereld over reizen, terwijl de mensen die ze klaarmaken voor de westerse markt, bij de grens worden geweigerd. Geldt de liberale opvatting over globalisering zonder belemmeringen dan niet voor mensen? Open grenzen wordt dan ook ‘het beste immigratiebeleid’ genoemd in Libertarianism, From A to Z, het handboek voor het libertaire gedachtegoed, dat dichter bij het wereldbeeld van de klassieke liberaal zit dan bij dat van de gemiddelde VVD’er.

Maar ook iedereen die vooruitgang wenst, zou zich hierbij kunnen aansluiten. De opvatting van de SP – door sommigen ‘linkser dan links’ genoemd – dat Nederlandse arbeiders een bevoorrechte positie innemen ten opzichte van immigranten, zou de Russische revolutionair Vladimir Lenin ‘sociaal-chauvinisme’ hebben genoemd. Lenin, ooit een inspirator voor de Nederlandse socialisten, meende dat arbeiders in alle landen ondergeschikt zijn gemaakt aan kapitaal en dat er daarom gedeelde belangen zijn die de landsgrenzen overschrijden. Een roep om de belangen van de eigen arbeiders boven die van anderen te zetten, betekende volgens Lenin een aanval op de solidariteit en zou de politieke agenda voor verandering verzwakken. Als de meest linkse politici het al niet opnemen voor de zwakkeren in de wereld, wie gaat het dan doen?

Ook als de economische bijdrage van migranten in de rode cijfers schiet, zijn open grenzen nog altijd een ideaal om na te streven. Uiteindelijk zouden alle mensen moeten kunnen verhuizen waarheen ze maar willen, zonder bemoeienis van de staat. Iedere beperking van dat recht op vrij verkeer is een schande en een bedreiging van vrijheid en vooruitgang. Vrije migratie is werkelijk het enige liberale, progressieve standpunt dat je kunt innemen.

***

Eerder gepubliceerd in De Nieuwe Liefde Magazine, september 2012 en alhier

 
Waardering: 
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars

Door , topic: Algemeen
Reacties op dit artikel kunnen gevolgd worden op de RSS 2.0 feed.
Reacties
  1. WijRos schreef op : 1

    Ik ben ook voor open grenzen zonder paspoorten etc. maar ook voor het stopzetten van alle uitkeringen en subsidies. De eventuele AOW of verzekeringen zouden uitgekeerd moeten worden aan de hand van het aantal jaren dat iemand DAADWERKELIJK bijgedragen heeft aan de maatschappij. Dus niet afhankelijk van het aantal jaren aanwezig zijn zoals nu het geval is en erg onrechtvaardig is t.o.v. degenen die wel steeds bijdragen.

    Jeanine Hoefnagels [3] reageerde op deze reactie.

  2. WijRos schreef op : 2

    Als mensen in NL geen werk kunnen vinden dan zullen ze het buiten NL moeten zoeken net als dat nu velen denken in NL werk te vinden. Waarom moeten mensen die wel zich inzetten om werk te vinden degenen die zich niet inzetten vrijwaarden?
    Je hoort erg weinig over de vele west Europeanen die naar andere landen trekken om de slechte arbeidsmarkt met de vele regels te ontvluchten. Deze mensen helpen plaats te maken voor de minder ondernemende zombies die in NL blijven en wachten met een uitkering op betere tijden. Sommigen hebben hun hele leven gewacht.

  3. Jeanine Hoefnagels schreef op : 3

    @WijRos [1]: @WijRos [1]:

    IEDER mens levert bij geboorte 650.000 euro op voor het bedrijf dat de staat der Nederlanden is (of welk ander westers land dan ook waar AANGIFTE moet worden gedaan van een geboorte)dus AL DIE mensen hebben recht op een fatsoenlijk leven. Niet in armoede. Laat je niet tegen elkaar opzetten, maar verzet je tegen de graaiers zoals het zgn koningshuis en grote multinationals.

    WijRos [5] reageerde op deze reactie.

  4. Patrick schreef op : 4

    Fijn om eens een ander geluid te lezen! (lol)

    Maar ik zou mezelf niet zijn als ik er niet wat op aan te merken had…

    U schrijft over de dood tot gevolg. Waarbij u de oplossing voorstaat alle barierres af te breken. Moeten we dan ook veerponden in gaan zetten? Betekend vrij reizen dan ook gratis reizen?

    U schrijft dat welke selectie ook, abitrair is. Politiek gekleurt is en bij definitie hypocriet. Logisch, als u een geheel vrije wandel bepleid.

    In de laatste alinea schrijft u: “Iedere beperking van dat recht op vrij verkeer is een schande en een bedreiging van vrijheid en vooruitgang.”

    In die laatste zin staan naar mijn idee de twee zaken die u het belangrijkst vind, vrijheid en vooruitgang.
    Vrijheid: Maar als alle mensen op deze aarde werkelijk die vrijheid hadden, dan waren het waarschijnlijk net sprinkhanen, of bankiers, u mag kiezen. Beiden hebben geen grenzen en plunderen daar waar het gras het groenst is, in grote getalen en zonder aanziens des toekomst. De informatie over hoe groen het gras elders is, is tegenwoordig overal voorhanden. En als u nu al wat wilt doen aan die enkeling die verdrinkt, hoezeer zet u zich straks dan in om de hongerdood van nog velen meer te voorkomen. Ziet u, er is een evenwicht nodig. Evenwicht tussen aanbod en behoefte. En dat is wat anders als de behoefte aan aanbod.
    En zo komen we bij vooruitgang: U zegt dat de belemmering van reizen momenteel een rem is op de vooruitgang. Mag ik dat zo zien dat de sprinkhanen de woestijn niet over kunnen steken om bij het volgende stukje groen te komen, is dat remmend? Of dat de wereldbankiers de markt van Iran nog niet op kunnen om daar hun prachtige bankaire producten op te dringen en iedereen in armoede te storten? Zijn dat belemmeringen tot vooruitgang?

    U gaat in uw schrijven volledig voorbij aan de reden waarom mensen zich willen verplaatsen.
    U lijkt gelijkheid gelijk te schakelen aan vooruitgang.
    Willen mensen wel gelijk zijn? Willen immigranten werkelijk Nederlander worden, in alles? Of wilt u het Nederlanderschap afschaffen en iedereen wereldburger maken?

    Dit zijn de twee grote problemen. Mensen willen helemaal niet gelijk zijn. Iedereen wil zelf een beetje meer gelijk zijn. En de immigrant wil helemaal geen Nederlander worden, hij wil de voordelen van het Nederlanderschap of / en de lokale economie. Want zoals u al aangaf, hij of zij is vrij verder te reizen als de gouden bergen elders toch hoger lijken.

    Het probleem bevindt zich op dit moment op de plekken waar de mensen weg willen. En daar zit hem de ongelijkheid.

    De ongelijkheid is niet op te lossen door de mensen allemaal naar het meest gelijke stukje land op aarde te brengen. Alle stukjes land zullen een beetje meer gelijk moeten worden. Dat er landen zijn die buurlanden overheersen, dat is het probleem. En wij als Nederland zijn onderdeel van dat probleem.

    Het is dus eerder raadzaam niet langer onderdeel van het probleem te zijn, dan te wensen onderdeel van de oplossing te worden.

  5. WijRos schreef op : 5

    @Jeanine Hoefnagels [3]:

    De echte graaiers zitten bij de overheid en de grote publiek genoteerde bedrijven. We moeten natuurlijk de parasieten en profiteurs niet vergeten die niet van plan zijn te werken.
    Iemand die zelf iets op poten heeft gezet en daar dag en nacht mee bezig is kan men toch moeilijk een graaier noemen. Wel degenen die vinden dat ze recht hebben op deel van wat deze werker produceert zonder daar iets tegen over te stellen.