Als het aan het kabinet ligt dan stijgen de prijzen voor bier en tabak fors. De eeuwige strijd van de overheid om de burger tegen zichzelf te beschermen gaat verder. Er moet een einde komen aan onze verslavingen aan drank, drugs, tabak en ongezond voedsel. Nederlanders moeten slank en zonder schadelijke verslavingen door het leven gaan.

Alhoewel de tabaksconsumptie in Nederland al decennia lang daalt, neemt het percentage mensen met overgewicht toe. De wereldbevolking wordt steeds dikker.

De afbeelding hierboven is uit 2008 envan de WHO. Donker geel geeft aan dat 20 – 30 procent van de bevolking lijdt aan obesitas, en rood dat dit percentage groter is dan 30 procent. Wat opvalt is dat naast de Verenigde Staten ook islamitische landen aan de Middellandse zee en op het Arabische schiereiland relatief dik zijn. Venezuela zal dankzij de huidige voedseltekorten intussen wel aan het afslanken zijn. West Europa doet het zo slecht nog niet.

Deze afbeelding geeft ook aan dat het obesitas vraagstuk complexer is dan het lijkt. Hoe komt het dat landen waar relatief grote delen in armoede leven, Zuid Afrika, Egypte, toch zo dik worden? Hoe komt het dat grote delen van de mensheid ongezond en zelf destructief gedrag vertonen?

Belasten is kortzichtig

Grote delen van de bevolking kiezen voor een ongezonde levensstijl. Het antwoord van de politiek daarop is extra belasting heffen. Dit gaat voorbij aan de kern van het probleem. Waarom kiest men voor een ongezonde levensstijl? Pas als die vraag is beantwoord kunnen we het probleem aanpakken. De rest van dit artikel is een brainstorm achtige verzameling van hypothesen die ik niet in alle gevallen onderschrijf

De achtergrond van destructief ongezond gedrag

1] We beschikken over genen die ons aanzetten een vetvoorraad aan te leggen. Dit verklaart niet de geografische spreiding, maar het lijkt me wel waarschijnlijk dat deze er zijn en dat deze drang deels door bijvoorbeeld de omgevingsfactoren, cultuur, kan worden versterkt dan wel beheerst.

2] De voeding die we eten is het probleem. Het miljoenen jaren lange jager – verzamelaars bestaan van de mens heeft ons zodanig genetisch gevormd dat de mens moeite heeft met het dieet dat de landbouw ons bracht. (pleidooi voor paleo?)

3] De bedrijven die de voeding produceren zijn het probleem. Er zitten tal van conserveringsmiddelen en verslavende additieven zoals MSG in ons voedsel. Bestrijdingsmiddelen en antibiotica komen ons lichaam binnen en zorgen voor vergaande verstoringen in de spijsvertering.

4] Het geloof is het probleem. Er is een zekere samenhang te onderkennen tussen islamitische landen en landen waar obesitas sterk vertegenwoordigd is. Er zijn echter ook islamitische landen waar dit niet opgaat.

5] De welvaart is het probleem. Er is een zekere samenhang tussen welvaart en obesitas, alhoewel er ook arme landen zijn met veel obesitas en rijke landen met relatief weinig obesitas. En wat ook opvallend is, is dat veel onderzoeken aantonen dat de onderlaag in westerse landen vooral een ongezonde levensstijl vertoont.

6] De mensheid heeft een probleem zich aan te passen aan de huidige leefwereld. De jager verzamelaars groepen waren relatief klein, ongeveer 100 tot 150 man groot. De opschaling naar een landbouw bestaan en daarna steeds grotere steden zorgt voor vervreemding, de mens is te ver los geraakt van zijn basis. In een paar millennia van een voornamelijk agrarisch bestaan, in kleine dorpjes, naar leven in een hoog technologische samenleving, vergt grote aanpassingen. De genetische selectie waarbij mensen gevormd werden om optimaal te kunnen presteren in kleine jager – verzamelaars groepen is een andere dan de eigenschappen die een moderne samenleving van haar populatie verwacht. De spanning die dit teweeg brengt vindt zijn uitlaatklep in ongezond destructief gedrag.

7] De zich te snel veranderende cultuur. De afgelopen eeuw heeft grote veranderingen gebracht. Men is bewust de samenleving vanuit de overheid gaan vormen. Er werden collectivistische experimenten uitgevoerd in China, Rusland en nu nog Noord Korea. Experimenten die zo tegennatuurlijk waren dat instandhouding stromen bloed vereiste. Waar in het westen begin twintigste eeuw liefde voor vaderland, en mannelijke karakteristieken werden benadrukt, is dit na de tweede wereldoorlog omgeslagen. Vanuit masculiene waardes is de samenleving in een halve eeuw sterk gefeminiseerd. De snelle technologische veranderingen, gecombineerd met het opschalen van de dorpjes in grote steden, en de snelle veranderingen van de cultuur, zorgen dat de mens zijn wortels, zijn anker kwijt is, en dit kan zich uiten in het zoeken van comfort, de roes van de alcohol, de high van drugs en het voldane gevoel na veel eten.

8] De verzorgingsstaat. De verzorgingsstaat heeft de familie als hoeksteen van de samenleving verdrongen. Waar een goede verstandhouding met je naasten van levensbelang was, is dat nu niet langer het geval. Daarnaast is er een vangnet. Die te vaak als hangmat gebruikt wordt. Men ontdekt dat men niet hoeft te werken. Men ontdekt dat men een leven lang kan roken, eten en Schultenbrau kan drinken. Niet iedereen heeft sterke benen, en een deel van de populatie kan deze vrijheid niet aan. Hierdoor zou een verzorgingsstaat op termijn zelfs negatief kunnen uitpakken voor de onderste laag van de samenleving. De laag daar net boven zit in een armoede val, harder werken loont bijna niet omdat men dan toeslagen mist. De mogelijkheid om zelfstandig een betere maatschappelijke positie te verkrijgen wordt hierdoor veel mensen ontnomen. Dit zorgt in zeker opzicht in een uitzichtloos bestaan, men kan bijvoorbeeld zijn kinderen niet dat bieden dat men wil. Hoe hard men ook werkt

9] Een factor die kan meespelen is dat de moderne mens niet langer de kick heeft van levensgevaar. Slechts bergbeklimmers, motorrijders en soldaten brengen zich in levensgevaarlijke omstandigheden. Deze kick die de jager verzamelaar wel had, is ons ontnomen. We zoeken nu alternatieven voor deze high in drugs en alcohol.

10] De scholing is een probleem. Kinderen worden gedwongen de hele dag stil te zitten. Dit is zo onnatuurlijk dat dit zorgt voor verknipte volwassenen. Die vervolgens in de huidige verzorgingsstaat ook nog eens eigen verantwoording wordt ontnomen.

De achtergrond van het zelfdestructieve gedrag van de mensheid is vele malen complexer dan ons kabinet voor ogen heeft. Een ordinaire belastingverhoging zal de diepere (genetische en culturele) oorzaken van het zelfdestructieve gedrag van een groot deel van de mensheid niet wegnemen.

 

53 REACTIES

  1. Om ongezond leven te kunnen definiëren zul je eerst een beeld nodig hebben van gezond leven. Hoe leef je dan? Persoonlijk ben ik zowel een liefhebber van het Latijnse mens sana in corpus sana als van de Aristoteliaanse gulden middenweg: nooit een feestje is niet goed, altijd een feestje ook niet.

    Waar dat midden precies ligt is voor iedereen anders en tevens aan veranderingen onderhevig. Een student van 23 heeft een ander midden dan een hardwerkende veertiger of een pensionado met de nodige lichamelijke klachten. Het lijkt me onmogelijk om een dergelijk continuüm met belastingen te sturen. Bovendien, je beloont en bestraft jezelf.

    Ratio [30] reageerde op deze reactie.

  2. Stel voor dat ze ‘dommigheid’ gaan belasten; is goed voor de maatschappij en gaan de belastinginkomsten uit Kamerleden ook fors stijgen.

  3. Zie veel Engelsen hier bijna letterlijk uit hun vel knappen, het is werkelijk unbelievable. De wereld in de overtreffende trap, vet, vetter, vetst.

    Waarom juist Engelstaligen zo fysiek exploderen is voor mij een raadsel.

    jhon [49] reageerde op deze reactie.

  4. Zit ik in geheel niet mee en ook bedrijven tot hun oren belasting heffen?

  5. Als je een beetje begrijpt hoe bepaalde verschijnselen veroorzaakt worden herken je dit (titel) als een typisch geval van problemen veroorzaken en vervolgens tot uitbating (van uitlaatkleppen en veiligheidsventielen) overgaan.

    Verder valt de weerspiegeling van een andere werkelijkheid op. Zo woonden we achter het vroegere IJzeren Gordijn, waar onder communisten suiker en een beetje zoet in gesprekken zeer schaars waren gemaakt.
    Na de val van de Berlijnse muur ging men ter (over)compensatie ineens bizar veel suiker vreten, hypercorrectie, hoewel het zoetgehalte van gesprekken heel veel langzamer omhoog ging. Koele afstandelijkheid en nors chagrijn bleven toch nog wel wat in de mode daar.

    Politieke ideologieën maken veel kapot… maar ja, daar is dan weer de ziekte-industrie, pardon, gezondheidszorg voor om problemen uit te baten. Geen duurzaam business model, maar het werkt wel. Voor zolang het duurt.

  6. Is het iemand al opgevallen dat lid zijn van de wetgevende macht een privilege impliceert, wat bij misbruik kan leiden tot het veroorzaken van problemen waarbij de oorzaak aanpakken gecriminaliseerd kan worden en symptoombestrijding zowel gekanaliseerd als belast kan worden?

    Vandaar nationale oerwouden van wet- en regelgeving?

    Bertuz [13] reageerde op deze reactie.

  7. ..in dit geval is het ‘bazig doen door de herkenbare zondebok te belasten’ — geen woord over de totale eenzaamheid van de jeugd met hun mobieltjes, ingegeven door een totaal gebrek aan Leven

    ..en dat voor die CU schijnheiligen

    ik ben zelf gelovig –
    maar dat zijn eigengereide Honden.

  8. @IIS [8]: Dan zou je toch zeggen dat het civiele bestuurlijke apparaat zo langzamerhand aan de sloop toe is door of onder begeleiding van het militaire apparaat? Dat lijkt me de aangewezen weg voor bestuurlijke draken bestaande uit papieren tijgers…

    Mogelijk nog nuttige delen kunnen na sloop gerecycled worden door ze om te toveren tot daadwerkelijke community projecten.

    Overigens lijkt me dit een wereldwijd probleem. Overal hetzelfde gezeik kennelijk. Overheidsmachines als sloperijbedrijven van gezinnen, individuen om verzet en weerstand jegens perverse activiteiten te breken. Hoe dit heet? Nou, beschaving en vrijheid natuurlijk, hoe anders? 😀

  9. Deze producten kennen een inelastische vraag. Extra belasten zal niet veel helpen. Behalve dan bij het volkrijgen van de staatskas. Mensen zijn genotzuchtig. En die genotzucht leidt tot keuzes. Keuzes die ze van mij mogen maken en zeer waarschijnlijk ook zullen blijven maken. Heffen van belasting is sowieso fragwurdig. Een zogenaamd edel motief maakt het niet tot iets goeds.

  10. @Bertuz [13]: Georganiseerde misdaad is doorgaans inderdaad effectiever. Vandaar bijvoorbeeld politieke partijen. Functionarissen, ach, die zijn vervangbaar. Het eeuwige (beroepsmatige) leven dankzij een baantjescarroussel of equivalent. Zoiets als een stoelendans om dankzij een andere positie de dans te kunnen ontspringen.

    Bertuz [33] reageerde op deze reactie.

  11. Ik houd het maar bij Nederland.

    De Nederlander wil best maar kan niet. De ,,eerlijke,, levensmiddelen zijn simpelweg te duur. Ik zie het dagelijks. Karren vol met, sorry dat ik het vermeld, rotzooi. Kant en klare maaltijden zijn ook niet goed. U kan alles vinden op ‘t internet over alle E nummers, houdbaarheids toevoegingen, vele soorten gif, kleurstoffen etc. Maar ja, gemak dient de mens. In teveel aangeboden bieren zitten bestreidingsmiddelen. Voorgesneden groenten, gewassen en al, hoehaalt de mens het in zijn hoofd.
    Onze, niet gewaardeerde, overheid komt zo vreselijk veel geld te kort. En wie dat te kort moet aanvullen laat ik u raden

  12. Veel mensen hebben geen idee wat gezond eten is. Ze menen vaak dat wat ze eten wel in de haak is. De huisarts zou mensen door moeten sturen naar de diëtist in plaats van de pillen voor te schrijven.

  13. Kinderen stil laten zitten in schoolbanken is niet goed. Daarom is iemand op het idee gekomen ze af en toe rondjes te laten rennen op een sportveld – onder de meest uiteenlopende weersomstandigheden. Als je daar geen zin in hebt krijg je een één en blijf je zitten.

    fado [20] reageerde op deze reactie.

  14. Fles sterke drank in IJsland: 60 euro. Levensmiddelen: alles duur. Daar zouden ze in de EU ook wel eens naartoe kunnen gaan, ze moeten het geld ergens halen. De overheid heeft echt veel geld nodig.

  15. Opmerkelijk overigens dat er op de staatsscholen zo weinig aandacht is voor een gezond leven. Wat er wel stevig wordt ingeramd: hoogopgeleid is gezond, laagopgeleid ongezond. Is er een verband tussen hoge- of lage opleiding en BMI? Ik vraag het me af.

  16. Ik vertrouw het water uit de kraan niet meer. Het regende veel te weinig, uit de kraan komt gezuiverd afvalwater. Ik drink niet meer uit de kraan maar uitsluitend nog mineraalwater.

    Ik vertel dat alleen op internet. 99,9% van de mensen vindt mineraalwater drinken gestoord. Ze denken dat er bronwater uit de kraan komt. Werkelijk.

    Anderen willen niet betalen voor producten zonder toevoegingen, smaakversterker waar je hoofdpijn van krijgt, antibiotica en andere troep. Ze vinden dat dat standaard moet zijn en zijn niet bereid meer te betalen voor een product zonder die zooi. Dat is natuurlijk niet realistisch: een beter product is duurder.

    Hoe krijg je mensen aan een gezonder leven? Bewustwording is natuurlijk nr. 1. Ze moeten weten wat echt niet kan, en daarna wat je beter niet kunt doen. En natuurlijk wat je wel moet eten en drinken. Ze zitten vast in oude diep ingesleten patronen.

    fado [25] reageerde op deze reactie.
    Ratio [29] reageerde op deze reactie.
    DzVzTkM [52] reageerde op deze reactie.

  17. @Nico de Geit [24]:
    Mineraalwater uit een fles ! zal je bedoelen. Toch niet uit plastic ? Lees alles over de weekmakers. Test zelf : laat een mineraalwater in pet fles dag in de zon staan, ook hetzelfde met een echte fles. U proeft iets, misschien ondefinieerbare smaak, dus gewoon gif.
    Olijfolie in plastic…. hoe slecht ! Vacuüm verpakte vis, chloor smaak…….

    Nico de Geit [27] reageerde op deze reactie.

  18. @fado [25]:

    Ik heb nog geen glazen flessen gevonden in grote hoeveelheden. En ik laat het plastic niet in de zon staan. Ze staan netjes koel en donker.

    In sommige landen zet je gewoon de kratten met glazen flessen leeg aan de weg, dan wisselen ze ze om voor volle flessen. Handig.

  19. beste Bertuz [12]: Je stelt dat de tien punten onzin zijn want ***De mens is en blijft zelf verantwoordelijk.*** Er zijn geldige argumenten aan te dragen waarom punten van de lijst onzinnig zijn. Het punt van eigen verantwoording is dat niet. Juist een besef van de ongezonde voeding (punt 3) kan mensen helpen. Dit geef je zelf ook aan in reactie 23.

    Andere mensen zijn van mening dat een diersoort die in miljoenen jaren genetisch gevormd is op een dieet dat afwijkt van wat de mens thans eet er wellicht beter aan doet zijn voedselpatroon te wijzigen. En terug te keren naar de basis die ons lichaam gewend is. Paleo dieet dus. Dit klinkt erg logisch maar dat hoeft nog niet te betekenen dat het klopt. https://nl.wikipedia.org/wiki/Paleodieet

    Ik stel slechts dat het vraagstuk complex is en draag tien factoren aan die kunnen bijdragen aan het begrijpen van het alom aanwezig zijn van het zelf destructieve gedrag van de moderne mens. Zodat de persoon zichzelf en de samenleving beter kan begrijpen en zich bewust is van schadelijke externe factoren. En zo zijn gedrag al dan niet kan aanpassen. Ik ben er juist van overtuigd dat eigen verantwoordelijkheid erg belangrijk is, en zie het afnemen van eigen verantwoordelijkheid door staatsdwang als een reden voor passiever en wellicht zelfs destructief gedrag.

    Het artikel is niet geschreven om een lijst van excuses te verschaffen. Jammer dat je het zo lijkt op te vatten. Het is niet bedoeld om de eigen verantwoordelijkheid te ontkennen.

    Bertuz [34] reageerde op deze reactie.
    Bertuz [36] reageerde op deze reactie.

  20. @Keinstein [2]: het gaat verder dan ongezond gedrag, veel mensen vertonen zelf destructief gedrag. Na WOII gingen we massaal roken, thans eten we teveel. Het lijkt wel alsof we verslavingen zoeken. Wat heb je aan een rookvrije generatie als die zich tonnetje rond gaat eten? Is er geen gemene deler die ons tot zelfdestructie of ongezond gedrag drijft? Of is het niet eerder een complex van factoren?

    Keinstein [32] reageerde op deze reactie.

Comments are closed.