Het socialisme is weer in zwang. Zelfs in de USA waar ze vorige eeuw nog jacht maakten op communisten.  Bernie Sanders tot twee keer toe bijna presidentskandidaat door de Democraten. Opiniestukken die vertellen dat we niet meer geobsedeerd moeten raken door de mislukkingen van het socialisme in het verleden en ons oproepen om enthousiast te worden over de toekomstige voordelen. 

New York Times: 

“This time, people get to vote. Well, debate and deliberate and then vote – and have faith that people can organise together to chart new destinations for humanity. Stripped down to its essence, and returned to its roots, socialism is an ideology of radical democracy. […] [I]t seeks to empower civil society to allow participation in the decisions that affect our lives.”

Current Affairs:

“When anyone points me to the Soviet Union or Castro’s Cuba and says “Well, there’s your socialism,” my answer […] [is] that these regimes bear absolutely no relationship to the principle for which I am fighting. […] The history of the Soviet Union doesn’t really tell us much about “communism” […]

Washington Post:

“Not to be confused for a totalitarian nostalgist, I would support a kind of socialism that would be democratic and aimed primarily at decommodifying labor, reducing the vast inequality brought about by capitalism, and breaking capital’s stranglehold over politics and culture.”

Dit soort artikelen zijn doorgaans gelardeerd met een aantal veel voorkomende gebreken.

Ten eerste, hoewel de auteurs volhouden dat eerdere voorbeelden van socialisme niet ‘echt’ socialistisch waren, kan geen van hen ons vertellen wat ze precies anders zouden doen. In plaats van op zijn minst een globaal overzicht te geven van hoe “hun” versie van het socialisme in de praktijk zou werken, verschuilen ze zich in abstractie en praten ze over verheven ambities in plaats van tastbare institutionele kenmerken.

‘Nieuwe bestemmingen voor de mensheid in kaart brengen’ en ‘de economie democratiseren’ zijn mooie phrasen, maar wat betekent dit in de praktijk? Hoe zouden ‘de mensen’ gezamenlijk ‘hun’ economie beheren? Zouden we allemaal samenkomen op het Malieveld (o nee, weer verboden)  en bespreken hoeveel tandenborstels en hoeveel schroevendraaiers we zouden moeten produceren? Hoe zouden we beslissen wie wat krijgt? Hoe zouden we beslissen wie wat doet? Wat als blijkt dat we het niet echt eens zijn over veel zaken?

Dit zijn geen triviale technische details die we tot na de revolutie gewoon kunnen negeren. Dit zijn de meest fundamentele vragen die een voorstander van een economisch systeem moet kunnen beantwoorden. Er zijn bijna drie decennia verstreken sinds de val van de Berlijnse Muur – genoeg tijd, zou men denken, voor “moderne” socialisten om met ideeën te komen voor een ander soort socialisme.  Maar na al die jaren zitten ze nog steeds in het holle frasen stadium. 

Ten tweede lijken de auteurs zich niet te realiseren dat er niets nieuws is aan de verheven ambities waarover ze praten. ‘Het volk’ democratische controle geven over het economische leven is altijd de ambitie en de belofte van het socialisme geweest. Het is niet zo dat dit nooit is opgekomen bij de mensen die betrokken waren bij eerdere socialistische projecten. Integendeel: dat was altijd het idee. Er is nooit een tijd geweest dat socialisten begonnen met de uitdrukkelijke bedoeling samenlevingen met kastes te creëren onder leiding van een technocratische elite. Zo is het socialisme altijd verlopen, maar niet omdat het zo bedoeld was.

Socialisten reageren normaliter geïrriteerd wanneer je een eerder mislukt socialistisch project noemt. Ze willen niet accepteren dat dit iets anders is dan een stroman. Als gevolg hiervan weigeren ze de vraag te beantwoorden waarom die pogingen zijn verlopen zoals ze zijn verlopen. Volgens hedendaagse socialisten probeerden eerdere socialistische leiders het gewoon niet echt en/of werd het verkeerd geïmplementeerd en daarmee is de kous af. 

Ze hebben het mis.  De Oostenrijks-Britse econoom Friedrich Hayek liet in 1944 al zien waarom het socialisme altijd moet leiden tot een extreme machtsconcentratie in handen van de Staat, en waarom het idee dat deze geconcentreerde macht democratisch beheerst kon worden een illusie was. Als Hayek vandaag uit de dood zou terugkeren, zou hij waarschijnlijk een beetje worstelen met de iPhone, Uber en sociale media – maar hij zou de situatie in Venezuela meteen begrijpen.

Ten derde slagen hedendaagse socialisten er totaal niet in de tekortkomingen van het socialisme op economisch gebied aan te pakken. Ze praten veel over hoe hun versie van het socialisme democratisch, participatief, niet-autoritair, aardig en knuffelbaar zou zijn. Stel dat ze Hayek op die manier zijn ongelijk zouden kunnen bewijzen, wat dan? Ze zouden dan de Goelag, de showprocessen en de geheime politie de volgende keer kunnen vermijden, wat duidelijk een significante verbetering zou zijn ten opzichte van de versies van het socialisme die in het verleden bestonden. Maar we zouden nog steeds een disfunctionele economie overhouden.

Friedrich Hayek — ‘If socialists understood economics they wouldn’t be socialists.’

Hedendaagse socialisten lijken te veronderstellen dat een gedemocratiseerde versie van het socialisme niet alleen menselijker, maar ook economisch productiever en efficiënter zou zijn: het politieke systeem hervormen, en de rest zal op de een of andere manier volgen. Er is geen reden waarom dat zo zou zijn. Democratie, burgerlijke vrijheden en mensenrechten zijn op zich allemaal wenselijk, maar an sich ze maken landen niet rijker.

Een versie van Oost-Duitsland zonder de Stasi, de Berlijnse muur en het politiegeweld zou een veel beter land zijn geweest dan het land dat daadwerkelijk bestond. Maar zelfs dan: de economische output van Oost-Duitsland per hoofd van de bevolking was slechts een derde van het West-Duitse niveau. Op zichzelf zou de democratie niets hebben gedaan om die kloof te dichten. Een versie van Noord-Korea zonder de geheime politie en de werkkampen zou een veel beter land zijn. Maar zelfs dan: de kloof tussen Noord en Zuid in levensstandaard is zo groot dat de gemiddelde Zuid-Koreaan 3–8 cm langer is en meer dan tien jaar ouder wordt. Democratie zou de Noord-Koreanen niet langer maken of ouder doen worden.

Uiteindelijk komt het hedendaagse argument voor het socialisme neer op: ‘de volgende keer zal anders zijn, omdat wij het zeggen’. Na meer dan twee dozijn mislukte pogingen, veel menselijk leed en tientallen miljoenen doden is dat argument gewoon niet goed genoeg.

Originele artikel met alle links.

Hijseenberg, juni 2020

 

7 REACTIES

  1. Het regimegedrag (regime solution). Dit is wiskundig gezien de particuliere oplossing van de volledige differentiaalvergelijking. Fysisch is dit de zogenaamde gedwongen respons. Het regimegedrag is van dezelfde aard als de excitatie. Zo zal een constante excitatie een constant regimegedrag veroorzaken, echter de maatschappij is niet constant maar variabel. Uiteindelijk is het regimegedrag (systeem) eindig !

  2. In het verleden implementeerde ze socialisme verkeerd.
    Nu gaan ze het doen zoals het hoort.
    Dat gaat me een utopia worden jonguh!

  3. “Friedrich Hayek — ‘If socialists understood economics they wouldn’t be socialists.’”

    De slimmere socialisten hebben begrepen dat de marxistische aanpak niet werkt. Wat ze nodig hebben is een nieuwe economie. Eh voilá, aanschouw de circulaire economie, of kringloopeconomie. Wat wel duidelijk wordt is dat productie middels regels en richtlijnen ‘centraal gepland’ gaat worden. Idealiter wordt eigendom afgeschaft. Vergis je niet; zowel de EU als de Nederlandse regering zitten hier vol in. Als je jezelf afvraagt waarom ze niet willen begrijpen dat er geen klimaatprobleem is, waarom er een stikstofprobleem geschapen wordt, waarom de boeren nul steun hebben. Ik denk dat je hier het antwoord hebt en het is doodeng. Ik voorspel voedseltekorten in West-Europa. Het eten van insecten blijft geen imaginaire projectje.

    https://nl.wikipedia.org/wiki/Kringloopeconomie
    https://www.youtube.com/watch?time_continue=167&v=2_orGl_s7UY&feature=emb_logo

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in