B.F. Skinner, de bekende grondlegger van het Behaviorisme, wordt volgens Hans Achterhuis “naast Freud en Piaget tot de belangrijkste psychologen van deze eeuw gerekend”. Het feit dat Achterhuis, “Denker des Vaderlands”, bestrijder van “De Utopie van de Vrije Markt”, een fan is van Skinner, zegt eigenlijk wel alles over het intellectuele gehalte van onze gevestigde “denkers”.

Skinners bekendste werk heet Beyond Freedom and Dignity (1971) – de Vrijheid en Waardigheid voorbij – en die titel geeft precies aan wat het boek is: een keihard en openlijk pleidooi voor de afschaffing van vrijheid en waardigheid en de instelling van een technocratische, totalitaire dictatuur. Met het oog op de coronadictatuur waar wij in terecht zijn gekomen, leek het me wel toepasselijk om dit boek weer eens onder de aandacht te brengen.

Defenders of freedom

Skinner begint Beyond Freedom and Dignity met een apocalyptische noot. De wereld gaat “onherroepelijk” op een “catastrofe” af, schrijft hij. Die kan alleen worden voorkomen, als het menselijk gedrag radicaal verandert. Hoe?

Het probleem is volgens Skinner dat we een verkeerd mensbeeld hanteren. We schrijven ons gedrag toe aan iets dat we de “innerlijke mens” noemen, een autonoom wezen, met een vrije wil, die in staat is om ideeën te vormen, zichzelf doelen te stellen en zijn gedrag daar op af te stemmen. Skinner noemt deze zienswijze ‘vóórwetenschappelijk’ (‘prescientific’). Zijn eigen standpunt is uiteraard ‘scientific’. Een bekende truc van pseudo-wetenschappers. Karl Marx was er ook zo één.

Skinner beweert dat degenen die geloven in de “vrijheid” van menselijk gedrag – de “defenders of freedom”, zoals hij ze smalend noemt ‑ zich “geen vragen stellen” over wat er zich in het innerlijk van de mens afspeelt en de mens in feite beschouwen als een soort zwart gat waar van alles uitkomt, maar waar je niet in kunt kijken.

Flauwekul natuurlijk. Psychologen die ervan uitgaan dat de mens een “vrije wil” heeft ‑ in staat is om zich bewust te worden van wat er in zijn hoofd omgaat en om zelf ideeën te genereren en aan de hand daarvan zijn gedrag te beïnvloeden ‑ proberen uiteraard wel degelijk te ontdekken hoe het mogelijk is dat deze unieke capaciteit is ontstaan en hoe hij functioneert. Ze hebben alleen een andere verklaring dan Skinner.

Zoals de Amerikaanse filosoof Tibor Machan heeft opgemerkt: “…het idee dat vrije wil bestaat is op geen enkele manier in tegenspraak met de wetenschap. Vrije wil kan best een natuurlijk verschijnsel zijn, iets dat in de natuur ontstond met het ontstaan van menselijke wezens, die hersenen hebben waarmee ze kunnen nadenken en zich bewust kunnen zijn van hun eigen denkprocessen.” (Tibor R. Machan, Classical Individualism, London/New York, 1998, p. 23)

“Waarschijnlijk zaait er niemand in de lente om vervolgens in de herfst te kunnen oogsten … Men zaait in de lente als gevolg van meer nabije omstandigheden, waarvan de meeste worden bepaald door de sociale omgeving.”

Skinnner gelooft niet in het bestaan van een “autonome mens”. Wat er zich in iemands hoofd afspeelt is volgens hem geen oorzaak van gedrag, maar een gevolg, of liever gezegd een “neveneffect” (“by-product”). Volgens Skinner verschilt de mens niet van ieder ander object in de natuur en kan hij als zodanig “wetenschappelijk” worden bestudeerd. We “hoeven ons niet af te vragen wat de persoonlijkheid, de gemoedstoestanden, de gevoelens, de karaktereigenschappen, de plannen, doelstellingen, intenties en dergelijke van de autonome mens zijn om het menselijk gedrag wetenschappelijk te kunnen analyseren.”

Hoe komt gedrag dan tot stand? “Gedrag wordt gevormd en in stand gehouden door de gevolgen die het heeft,” schrijft Skinner. Die gevolgen noemt hij “reinforcers”, waarvan er “positieve” en “negatieve” zijn. Positieve “reinforcers” (prikkels) zijn “things that feel good” en negatieve zijn “things that feel bad”. Die prikkels zijn evolutionair tot stand gekomen. “Dingen zijn vermoedelijk goed (“positively reinforcing”) of slecht (“negatively reinforcing”) vanwege hun toevallige rol in de overleving van de soort.”

(Hoe zit het dan met iets als heroïne, dat goed voelt maar slecht voor ons is? Volgens Skinner is dat een “anomalie”. Wow.)

Vuilniszak

De vraag is dan: hoe hebben mensen geleerd om dingen te doen die niet onmiddellijk (op direct zintuiglijk niveau) “reinforcing” zijn? Skinners antwoord op deze vraag is verbijsterend. Volgens hem komt dit soort gedrag min of meer toevallig tot stand. “Waarschijnlijk,” schrijft hij, “zaait er niemand in de lente om vervolgens in de herfst te kunnen oogsten … Men zaait in de lente als gevolg van meer nabije omstandigheden, waarvan de meeste worden bepaald door de sociale omgeving.”

Volgens Skinner is een mens dus letterlijk niet in staat om een half jaar vooruit te denken! Om überhaupt vooruit te denken. Waarom zetten we de vuilniszak buiten? Niet omdat we beseffen dat hij de volgende dag wordt opgehaald. Dat zou betekenen dat we ons een beeld kunnen vormen van de toekomst en daar naar kunnen handelen. Skinner zou waarschijnlijk zeggen dat we het doen omdat het begint te stinken in keuken.

Nu kan hij ook moeilijk iets anders beweren, want dan zou hij moeten erkennen dat mensen in staat zijn om zich een beeld te vormen over de toekomst en daar naar te handelen, en dat zou de doodsteek zijn voor zijn hele theorie.

Een mens kan volgens Skinner uiteraard niet verantwoordelijk worden gehouden voor zijn gedrag. We kunnen geen moreel onderscheid maken tussen een Wiesenthal en een Mengele, een Jezus en een Hitler. Skinner vindt het onzin dat iemand waardering zou moeten krijgen voor wat hij heeft bereikt. Een morele notie als “waardigheid” is in Skinners optiek onzinnig.

Datzelfde geldt voor het “achterhaalde” begrip vrijheid. Skinner constateert wel dat het menselijk gedrag in de praktijk vaak een “streven naar vrijheid” laat zien. Dat heeft volgens hem een evolutionaire oorzaak:

“Het is mogelijk dat de genetische eigenschappen van de mens een dergelijke strijd voor vrijheid ondersteunen: als mensen negatief worden behandeld, hebben ze de neiging om agressief te reageren en om zich positief geprikkeld te voelen door het zien van schade die ze hebben aangericht. Beide neigingen moeten evolutionaire voordelen hebben gehad.”

Verdere details over dit evolutionaire proces krijgen we niet te horen.

Maar is het niet zo dat mensen ook vrij willen zijn omdat ze door vrijheidsidealen worden aangestoken? Werden de Amerikaanse revolutionairen niet geïnspireerd door John Locke en Thomas Paine? Nee, volgens Skinner hebben ideeën over vrijheid geen “objectieve status”. Wat wel “objectieve status” heeft is de “literature of freedom” zelf, dat wil zeggen, ik citeer: de “boeken, pamfletten, manifesten, toespraken en andere verbale producten …” Maar deze vrijheidsliteratuur “brengt geen filosofie van de vrijheid over; zij zet mensen aan tot handelen.”

Denk hier maar eens over na, ja. Een Maoïst uit de jaren zestig werd volgens Skinner niet geïnspireerd door de ideeën van Mao; nee, het Rode Boekje – het boekje zelf, het ding, het papier, de kaft – “zette” Maoïsten “aan tot handelen”. Stapeltjes gelijmd papier brengen mensen ertoe om een regering omver te werpen.

Slavernij

Nu is het uiteindelijk helemaal niet zo belangrijk hoe mensen bij hun vrijheidsidealen komen, want vrijheid is sowieso een illusie volgens Skinner. De vraag is volgens hem niet of gedrag wordt gestuurd, maar hoe dat gebeurt.

Vroeger was er bijvoorbeeld slavernij, maar in onze “zogenaamde vrije maatschappij” worden de arbeiders gestuurd door lonen en salarissen. Voor Skinner is er geen wezenlijk verschil.

De “verdedigers van de vrijheid” zijn echter zo naïef om niet in te willen zien dat sturing (“control”) van gedrag onvermijdelijk is. Doordat zij pleiten voor vrijheid, ondermijnen zij een efficiënte inrichting van de maatschappij.

“Het is mogelijk dat een vrijheidsliteratuur inspiratie zou kunnen vormen voor een dusdanig fanatieke weerstand tegen sturingspraktijken dat er een neurotische of zelfs psychotische reactie zou kunnen optreden”

Volgens Skinner moet de omgeving worden veranderd om de mens te veranderen: “Wat moet worden veranderd is niet de verantwoordelijkheid van de autonome mens, maar de omstandigheden, genetisch of voortkomend uit de omgeving, waarvan zijn gedrag een functie is.”

Dit moet gebeuren volgens wat hij noemt een “technology of behaviour”, die nergens in het boek wordt uitgelegd. “De methoden die we [!] gebruiken zijn die van de fysische en biologische technologie, maar we gebruiken ze op speciale manieren om het gedrag te beïnvloeden,” schrijft Skinner, maar hij vindt het blijkbaar niet nodig om aan de leken die zijn boek lezen uit te leggen om wat voor “methoden” en “speciale manieren” het gaat.

En inderdaad, waarom zou hij ook? Het is een raadsel waarom hij het überhaupt nodig heeft gevonden om zijn boek te schrijven! Waarom complexe ideeën proberen uit te leggen aan mensen die niet eens de functie van een zaadje kunnen doorgronden?

Radicaal individualisme

Wie gaat voor de sturing zorgen? Drie keer raden. Skinner benoemt de mensen die aan de knoppen zitten niet, maar hij heeft het wel steeds over “wij”. Op zeker moment komt hij op de proppen met niet nader omschreven “cultural designers” die blijkbaar anders dan de rest van de mensheid wèl zes maanden vooruit kunnen denken.

Skinner gaat wel uitgebreid in op de criteria op basis waarvan de cultuurontwerpers de maatschappij gezond moeten gaan maken. Zijn ideaal is “een optimale toestand van evenwicht waarin iedereen maximaal [positief] geprikkeld wordt”.

Een dergelijk “redelijk evenwicht” kan echter niet tot stand komen, waarschuwt Skinner, zolang “positieve lange-termijn-effecten worden genegeerd door een radicaal individualisme of libertarisme of zolang het evenwicht even radicaal de andere richting uitgaat door een uitbuitend systeem.”

“Leven, vrijheid en het streven naar geluk zijn basisrechten,” schrijft Skinner. “Maar het zijn de rechten van het individu en ze werden opgesteld in een tijd toen de literatuur van de vrijheid en waardigheid zich bezighield met de verheffing van het individu. Ze hebben slechts een beperkte relevantie voor het voorbestaan van een cultuur … Onze cultuur heeft de wetenschap en technologie geproduceerd die zij nodig heeft om zichzelf te redden. Maar als zij vrijheid en waardigheid als haar belangrijkste waarden blijft beschouwen, in plaats van haar eigen voortbestaan, dan is het mogelijk dat een andere cultuur [uiteindelijk] een grotere bijdrage aan de toekomst zal leveren.”

Wie denkt dat Skinners Brave New World een soort Luilekkerland wordt, komt overigens bedrogen uit. “Mensen die niks doen worden toeschouwers, die het serieuze gedrag van anderen bekijken, zoals in een Romeins circus of bij een voetbalwedstrijd of in het theater of de bioscoop … Dit soort gedrag draagt nauwelijks bij aan persoonlijke overleving of de overleving van een cultuur.”

U protesteert dat u graag naar voetbal wil kijken? U heeft er nog steeds niets van begrepen! Ik zal het Skinner nog één keer laten uitleggen:

 “Een ander soort oppositie tegen een nieuwe culturele inrichting kan als volgt worden verwoord: ‘Ik zou het niet leuk vinden’ … Het ontwerp van een nieuwe cultuur is onvermijdelijk een soort her-vorming, die vrijwel onvermijdelijk leidt tot een verandering in prikkels … Niet alleen zullen we geen reden meer hebben om mensen te bewonderen die lijden, gevaar trotseren of proberen om goed te zijn, het is mogelijk dat we ook weinig interesse meer zullen hebben in films of boeken over dit soort mensen. De kunst en literatuur van een nieuwe cultuur zullen over andere dingen gaan. Dit zijn enorme veranderingen en wij [!] besteden hier uiteraard veel aandacht aan. … ‘Ik zou het niet leuk vinden’ is de klacht van een individualist die zijn eigen gevoeligheid voor sturing aanvoert als een gevestigde waarde.”

Er is sowieso geen reden voor mensen om zich te beklagen over “sturing”, want wie er stuurt en wie er wordt gestuurd, maakt volgens Skinner feitelijk niets uit:

“De relatie tussen controleur en gecontroleerde is wederkerig. De wetenschapper … die het gedrag van een duif bestudeert … controleert de duif, maar we moeten ook de controle die de duif heeft over de wetenschapper niet vergeten.”

Zoals iets als “we moeten ook de controle van de concentratiekampgevangene over zijn bewaker niet vergeten”.

Skinner sluit niet uit dat een paar koppige individualisten zich blijven verzetten tegen zijn controle, maar daar weet hij wel raad mee.

“Het is mogelijk dat een vrijheidsliteratuur inspiratie zou kunnen vormen voor een dusdanig fanatieke weerstand tegen sturingspraktijken dat er een neurotische of zelfs psychotische reactie zou kunnen optreden. Er zijn tekenen van emotionele instabiliteit waarneembaar bij degenen die diepgaand beïnvloed zijn door deze literatuur.”

De implicatie is duidelijk: dwarsliggers gaan de psychiatrische inrichting in.

Je kunt denken, allemaal gelul van een gefrustreerde ideoloog. Maar ondertussen zijn al heel wat “cultural designers” aan het werk.

40 REACTIES

  1. Leuk verhaal weer.

    Skinner zoals jij hem hier schetst lijkt me een typisch voorbeeld van iemand die een beetje wetenschap gebruikt om zijn mening als “waar” neer te zetten.

    In wezen verschilt hij niet van Marx, ook Marx nam een aantal observaties die hij vervolgens me theel veel eigen mening verrijkte om zo een toekomst (cq theorie) te schetsen.

    Wat is het toch in de mens dat hen hiertoe aanzet?

  2. We gaan een hele harde tijd tegemoet mede aardebewoners, ons verstand bij elkaar houden zal niet meevallen. Deze “reset” kan 5 jaar aanhouden en wat je het beste kunt doen is er naar kijken als een toeschouwer, tegenhouden kunnen we het toch niet en de politiek heeft geen enkele invloed. Die worden bestuurd zonder dat ze het beseffen, gewoon kijken vanaf een (mentale) afstand en “Go with the flow”. Laat je niet gek maken, verplichten ze mondkapjes zet er een feestneus bij op, laat zien hoe belachelijk het allemaal is en lach er om. Zoals iemand in een ver verleden wel eens schijnt te hebben gezegd “Vergeef het ze, want ze weten niet wat ze doen”.

  3. Skinner in een notedop: de mens heeft geen vrije wil, is een object zoals een tafel of stoel en is niet in staat (vooruit) te denken.

    Gezien Skinner zelf een mens is, geldt dit dan ook voor hem. Dus volgens zijn eigen theorie heeft hij zelf geen vrije wil en kan hij niet denken. Ok, dus kunnen we niks vertrouwen van wat hij zegt.

    Echte wetenschap is behoorlijk simpel, en gemakkelijk uit te leggen aan iedereen met een gemiddeld IQ.

    Quasi alle zogenaamde wetenschap die ultracomplex is en stelt “het is te ingewikkeld” en er is zeldzame en dure apparatuur vereist dus, geloof ons nu maar gewoon. Is geen wetenschap, maar snakeoil verkoopspraat om zelfs slimme mensen te laten geloven dat ze de mindere zijn en best luisteren naar die ‘geniale’ koppen.
    Het is de nieuwe Religie, maar zonder de beperkingen van vaststaande dogma’s zoals de oude georganiseerde religiën, de nieuwe religie is veel verfijnder, deze kan steeds herzien worden zoals het de “rulers in high places” die dag het beste uitkomt. Tot het injecteren van de meute met de meest toxische stoffen toe, want “science”.

    Psychologie en filosofie die afwijkt van de Bijbelse waarheid, komt uit het kamp van satan the deceiver, father of lies.

    Laat je niet gek maken door de nieuwe hogepriesters.

    • In analogie met het oude systeem, zijn de kerken en moskee’s vervangen door de media, hun taak is het verkondigen van de nieuwe georganiseerde religie, en het demoniseren van afvalligen. Oude wijn in nieuwe zakken.

      De kudde heeft niets geleerd, wie niet horen wil zal voelen. Ik heb geen idee over de werkelijke oorsprong van de bijbel, en er staan vreemde zaken in, maar de rode lijn is wijsheid en waarheid. Iedereen die nog in staat is zelf te denken, kan dat vaststellen. Daarvoor hoef je niet religieus te zijn.

      Nergens in de bijbel staat iets over het Vaticaan, in de bijbel staat dat je de waarheid van god moet volgen, niet mensen, of door mensen opgezette instituten. Wie op mensen vertrouwd komt altijd bedrogen uit. Onwetendheid is een keuze, tenzij je mentaal gehandicapt bent.

      “The coming of the lawless one is by the activity of Satan with all power and false signs and wonders, and with all wicked deception for those who are perishing, because they refused to love the truth and so be saved. Therefore God sends them a strong delusion, so that they may believe what is false, in order that all may be condemned who did not believe the truth but had pleasure in unrighteousness.”

  4. Skinner is vrij oud alweer. Als je hedendaagse hersenwetenschappers leest lijken deze het met elkaar eens te zijn dat de vrije wil niet bestaat. Beslissingen zijn al genomen voordat het denkproces start. Denken dient eerder om de reeds genomen beslissing te rechtvaardigen. Beslissingen worden genomen op basis van je genetische materiaal en eerdere ervaringen die ergens in dat genetische materiaal zijn opgeslagen. Genetici lijken daarin niet van mening te verschillen. De essentiële vraag lijkt mij te zijn of mensen daadwerkelijk een zak met botten en chemicaliën zijn, en alleen dat, of dat er zoiets als een ziel bestaat. Wat die ziel is of waar je die kunt vinden weet niemand. Zolang daar geen antwoord op komt blijft de weg open naar bestuur, niet zozeer door andere mensen die vanzelfsprekend aan dezelfde euvels lijden, maar misschien wel door een algorithme van het een of ander. Dat is dan wel mooi in lijn met de deterministische kijk die stelt dat vanaf de oerknal alles in één rechte lijn naar een onafwendbaar resultaat moet lopen.

    • “Beslissingen zijn al genomen voor het denkproces start”. Ja, dit is het verhaal van “Wij zijn ons brein”. Hoe stel je je voor dat Shakespeare Hamlet heeft geschreven? Die tekst rees spontaan op uit zijn genen en chemicaliën en botten? Je maakt de fout om klakkeloos te geloven wat “genetici” beweren. Dat zijn zoals Santayana al vaststelde “learned ignomaruses”. There are more things in heaven and earth than are dreamed of in Dick Swaab’s philosophy.

    • @Youp. Terechte opmerkingen. Behaviorisme is volgens velen achterhaald, zie ook mijn artikel deze week. https://www.vrijspreker.nl/wp/2020/07/waarom-mensen-hun-lot-accepteren/. Stimulus Response denken (behaviorisme) is te simplistisch. Cognitieve psychologie probeert het antwoord te vinden.

      Het vraagstuk van de vrije wil is interessant en moet valide zijn wil men ethiek levend houden. Ik ben een paar boeken aan het lezen die stellen dat er geen vrije wil is. Omdat er experimenten gedaan zijn die lijken aan te tonen dat het mentale besluit (denken) achteraf genomen is, zodat het levende wezen denkt over een vrije wil te beschikken.

      Ik moet het nog goed verwoorden. In een artikel. Maar ik denk dus ik ben. Dat ik een automatische piloot heb, die beslissingen neemt, en me laat denken dat ik die beslissingen neem, wil niet zeggen dat ik mezelf niet kan programmeren. Ik kan mijn denken verheffen tot hogere concepten dan stimulus respons, ik kan abstract denken, kan mezelf evalueren, en kan mezelf bijsturen. De gewone beslissingen worden uitbesteed aan de automatische piloot, prima. Maar ik kan via NLP achtige acties mijn vizier bijstellen. De normen waarop de automatische piloot reageert veranderen. Heb jij nooit iemand zien veranderen? Van een prettig persoon in een klootzak of omgekeerd? Verandering is mogelijk. Dit kan door omstandigheden komen. Of, en dat is mijn boodschap die ik in het artikel moet onderbouwen, door zelfevaluatie en actie.

      Sterker nog, de mensheid heeft de genetische code gekraakt. En kan de volgende generatie genetisch programmeren. Of in ieder geval de codering beinvloeden. En is daarmee het eerste wezen in miljarden jaren dat de darwinistische boeien kan doorbreken. In ieder geval naar alle waarschijnlijkheid op deze planeet. We zijn heersers van onze eigen toekomst en die van andere wezens. Wij zitten aan het stuur van de evolutie. Tenzij de politici dat verbieden.

      Ik heb zowel moeite met het concept ziel als het concept determinisme. Determinisme. Denk je eens in. Na de oerknal zou dan alles vastliggen. De positie van ieder atoom is bepaald, op iedere planeet, ster en de ruimte daartussen. Op ieder moment. Als ik een appel klokkenhuis weggooi, is al tijdens de oerknal bepaald, welke cellen van de appel in mijn maag belanden en welke niet. Welke atomen ik opneem in mijn lichaam en welke niet. Bovendien is de plaats bepaald van ieder atoom dat ik opneem in mijn lichaam. Komt het in mijn hersenen terecht of in een cel in mijn linker kleine teen. Nogal lastig dit te accepteren.

      • “Sterker nog, de mensheid heeft de genetische code gekraakt.”

        Heb je dat zelf gecontroleerd? Of neem je dat gewoon aan van de autoriteiten? Wat weet je zelf, Wat wordt je vanaf kind ingepompt als “waarheid” en “wetenschap”? Ben jij op de maan geweest? Bestaat DNA?

        Je weet toch dat het atoom slechts een model is? Voortvloeiende uit een theorie? Al die tekeningen van atomen zijn slechts moddellen, geen foto’s.

        Virussen zijn nooit bewezen, het is een virus THEORIE. Net als de evolutie THEORIE.

        De technologie om de leeftijd van vondsten te bepalen steunt op een circelredenering. Carbon dating flaws: https://www.youtube.com/watch?v=oUim9Xr8pYQ

        Real thinkers question everything, if you just accept truth from others, you are not a thinker nor a scientist, but a believer!

        Only open minds work!

    • quote: “naar bestuur, niet zozeer door andere mensen die vanzelfsprekend aan dezelfde euvels lijden, maar misschien wel door een algorithme van het een of ander” /end quote.

      Dat is nu net het grote plan, de mensen laten geloven in AI.

      Dan kunnen de controllers, de “illuminatie” of hoe je de schaduwmacht ook wil noemen de wereld totaal domineren. Zij maken de schapen wijs dat ze een supercomputer hebben ontwikkeld die een kunstmatige intelligentie heeft veel groter dan eender welke mens.

      Alle beslissingen worden dan zogenaamd door deze neutrale computer genomen. Oppositie kan niet, want de computer is altijd juist. Het is “science” weet je wel, dus neutraal en objectief.

      In werkelijkheid zijn het natuurlijk de schaduwmachten(mensen) die deze beslissingen nemen.

      Iedereen die iets kent van programmeren en zelfstandig kan denken, weet dat AI een hoax is. Een onmogelijkheid, een computer is niet intelligent, integendeel. Een computer is dommer als een steen. Garbage in >>> garbage out.

      Een computer voert enkel vooraf geprogrammeerde code uit. Code geschreven door mensen. Hoe krachtig een computer ook is, dat veranderd niks aan dit feit. Het blijft een veredelde rekenmachine.

      Een computer kan machtige dingen, maar niet zelf logisch denken, dat kan alleen de mens.

      Jarenlange programmering met maanlandingen en oren op muizen en andere onzin, moet het geloof van mensen in de wetenschap gradueel doen toenemen, terwijl tegelijkertijd de scholen en media de mensen dommer en dommer maken. Door ze niet te leren HOE te denken, maar wel WAT te denken.

      Evolutie theorie en psychologische trucs van public shaming van gelovigen, moet het geloof in god en de ziel wegnemen. Conclusie, je bent niets, gewoon een dom toeval zonder doel of missie.

      Die combinatie van deze zaken moet ervoor zorgen dat de mensen straks geloven in technocratie door de AI supercomputer. Die niet bestaat en nooit zal bestaan omdat het gewoon niet kan.

      Zo wordt straks het euthanaseren van degenen die niet meer meekunnen en niet meer nuttig zijn, net zo normaal gemaakt als het in stukken knippen van levende ongeboren baby’s nu. En iedereen gerantsoeneerd op energie en voedsel, want de computer says so,wegens klimaat enzo..

      De AI computer gaat ook rechter spelen, wie lastig doet, zal door de “neutrale computer” veroordeeld worden voor een bedachte misdaad. En de massa zal het geloven.

      Dat is de prijs als je je laat vangen aan de grote desillusies van de satanisten. De meesters van list en bedrog. De “humanisten” zijn alles behalve humaan. Wel heel sluw en ze kennen de menselijke psyche zeer goed, alle trucs in the book.

      Dit staat voor de deur. voor degenen die de vaccinaties overleven.

      Maar verwijt de “illuminatie” niet, zij weten niet beter, childeren of their father of lies. Verwijt de massa die alle geloof en moraliteit heeft laten varen onder invloed van hollywood, popcultuur, media en globale psyops.

      Was het hitler die zei, “How fortunate for governments that the people they administer don’t think.”?

      Repent: https://www.youtube.com/watch?v=mkRqQQWu_mA

    • “de deterministische kijk die stelt dat vanaf de oerknal alles in één rechte lijn naar een onafwendbaar resultaat moet lopen”

      Ik geloof niet in vrije wil, maar ook niet in determinisme op de manier zoals jij het stelt.

      Ik denk dat kans een rol speelt. Dat het principieel onmogelijk is voor Laplace’s demon om te bestaan. I.e. dat het principieel onmogelijk is om de toestand van het universum op een gegeven moment zo te beschrijven dat de toekomst van het universum volledig beschreven kan worden.

      Dit levert dan een interessant gegeven op: geen vrije wil, en geen determinisme. Het universum is dan geen gewoon algoritme dat afloopt, maar een zichzelf optimerend algoritme. Die zelf optimering komt dan tot uiting in (o.a.) evolutie. En het is zelfs mogelijk dat zelf-optimalisatie tot een 5de natuurlijke kracht zou moeten worden benoemd. Werkzaam op alle niveau’s van sub-atomair tot galaxy wijdt.

      • “Ik geloof niet in vrije wil”

        Dat maakt u per definitie een anti-libertariër, het faciliteren van zoveel mogelijk persoonlijk vrije wil, vormt de basis van het libertarisme.

        Blijkbaar zitten hier meerdere pseudo-libertariërs. Pleiten voor vrijheid van handelen, terwijl ze geloven dat zo’n vrijheid niet bestaat. Merkwaardig. Enfin, cognitieve dissonantie?

        Het gedrag van de mens wordt bepaald door zijn overtuigingen. U kunt zelf testen of uw bewering dat u niet in vrije wil gelooft werkelijk waar is.

        Indien u niet gelooft in vrije wil dan:

        Bent u nooit boos geworden op mensen die zich misdragen.
        Heeft u (als u ouder bent) uw kinderen nooit gedisciplineerd.
        Kan wat u betreft de correctionele rechtbank afgeschaft worden.
        Zijn gevangenisstraffen volgens u zinloos.
        Verkeersboetes volgens u eveneens zinloos.
        Opvoeding van kinderen, ook zinloos.
        Marketing en reclame hebben geen effect, deze activiteit is slechts geldverbranding.
        Geen daad is goed of slecht, zelfs moord of foltering niet, want de dader heeft geen andere keuze, hij voert gewoon een kosmisch voorgeprogrammeerd script uit dat al vastlag voor hij geboren werd.

        Ik betwijfel sterk dat uw dagelijks gedrag en uw interacties met uw omgeving bovenstaande overtuigingen reflecteren. In dat geval gelooft u niet werkelijk wat u hier beweert te geloven.

      • @BackToBasicLogic
        Het lijkt er op dat U niet verder gelezen heeft dan “ik geloof niet in vrije wil” voordat U Uw toetsenbord besteeg?

        “Het gedrag van de mens wordt bepaald door zijn overtuigingen.”

        Ik zou zeggen dat de overtuiging bepaald wordt door het gewenste gedrag.

        Ik ben overigens geen nihilist, maar wel een morele nihilist. Ik verwerp U morele overtuiging, maar voor de rest zijn we het waarschijnlijk eens over wat gewenst gedrag is.

      • Dank voor uw respons.

        “maar voor de rest zijn we het waarschijnlijk eens over wat gewenst gedrag is”

        In uw laatste zin gaat u uit zelf alweer uit van vrije wil. Er bestaat geen gewenst of ongewenst gedrag als er geen vrije wil bestaat.

        Dan bestaat er alleen gedrag. Punt.
        En dat gedrag ligt al vast.

        Morele nihilist, wat denkt een morele nihilist over moord of foltering? Is dat goed of kwaad? Of bestaat er geen goed en kwaad? En waarop baseert u uw oordeel?

      • “En dat gedrag ligt al vast.”

        Nee. Dat gedrag ligt niet vast. Er bestaat kans, en er is feedback. Dit maakt de toekomst volledig onvoorspelbaar.

        “Of bestaat er geen goed en kwaad?”

        Nee.
        Maar wanneer we een doel voor ogen hebben dan zijn er acties die ons dichter bij het doel brengen en acties die ons verder van het doel afbrengen. Dit zou je kunnen zien als goed/kwaad (maar is niet hetzelfde!)

      • -“Acties die ons dichter bij ons doel brengen.”-

        Als iemand een geldbeurs vindt met 1000€ in. Dan zou je kunnen stellen dat het geld houden en de beurs weggooien deze persoon vooruit helpt. Toch zijn er mensen die de beurs met geld en al terug aan de rechtmatige houder terugbezorgen. Vanuit het perspectief van dichter bij het doel komen is dit niet te verklaren.

        -“Nee. Dat gedrag ligt niet vast. Er bestaat kans, en er is feedback”-
        Een kans op wat? Op vrije wil? Op een bewuste afweging hoe te reageren? Het feit dat er een kans is, maakt dat er vrije wil in het spel is, anders was er geen kans en lag de uitkomst al vast.

        Mocht iemand u ooit knevelen en 10 minuten boven een kampvuur houden, zou u dat niet als kwaad beschouwen? Niet erg geloofwaardig.

      • @Rien
        Steunt u de libertarische gedachte? Zo ja, staat dat haaks op uw overtuiging dat er geen vrije wil bestaat. libertarisme pleit voor ruimte voor persoonlijke vrije wil.

        Vanuit uw perspectief pleit u niet voor meer vrije wil, want dat bestaat niet zegt u, maar voor meer loterij in de maatschappij. Meer chaos dus.

        Verklaart u ook eens het nut van opvoeding, reclame en dergelijke zonder het bestaan van vrije wil? Als de reacties van mensen slechts random zijn, de worp van een dobbelsteen, is dat weggegooid geld.

        Ik blijf erbij dat dergelijke ideeën verspreiden een aanloop zijn naar veel ellende. Zeker wanneer verkondigd met het idee dat er geen kwaad bestaat. Genocides zijn geen kwaad, dat kan allemaal gerationaliseerd worden, want kwaad bestaat niet.. Zeer verontrustend.

      • @BTBL: “Vanuit het perspectief van dichter bij het doel komen is dit niet te verklaren”

        Niet voor een libertarier nee. Maar daarbuiten zijn er talloze mensen voor wie dit heel verklaarbaar is.

        “Een kans op wat?”

        Kans an sich. Heisenberg laat groeten (onzekerheidsprincipe)

        “Het feit dat er een kans is, maakt dat er vrije wil in het spel is, anders was er geen kans en lag de uitkomst al vast.”

        Een onjuiste conclusie. En ik weet niet hoe ik U dit duidelijk kan maken. Ik heb dit al enkele keren geprobeerd, maar het lijkt niet over te komen.

        “Steunt u de libertarische gedachte?”

        Dat weet ik niet. Ik steun een groot aantal libertarische doelstellingen maar of dat met Uw gedachten overkomt weet ik niet.

        “Zeer verontrustend”

        Dit is voor mij de sleutel om Uw standpunt te verklaren: U lijkt een instelling te hebben waarbij de praktijken die U aanspreekt zeer kwalijk zijn, Uw morele basisinstelling (diepte-psychologisch). Het libertarisme geeft U middels het NAP een uitweg om het geciteerde gedrag te veroordelen, en U te beroepen op morele en intellectuele superioriteit. Een zeer verlijdelijke combo. (weet ik uit ervaring)

        Mijn preferenties voor type samenleving komen sterk overeen met de doelen van het libertarisme. Dus ik steun het libertarisme voor zover dit die samenleving dichterbijbrengt. Ik ga echter niet “de fout” in om dingen als het NAP (en in Uw geval ook vrije wil) als axioma aan te nemen. Dat is namelijk helemaal niet nodig, en in sommige gevallen zelf contra productief. En dit laatste is waarom ik af en toe aan de discussies hier deelneem. De libertarier die vrijheid onder alle omstandigheden wil handhaven creert enkel chaos die de beoogde vrijheid in de weg staat cq onmogelijk maakt. Het lijkt een paradox, maar ik geloof dat de libertarische samenleving die we wensen niet tot stand kan komen onder het libertaristische gedachtengoed van vandaag.

      • Vrije wil bestaat alleen voor de mensen die hun woede overwonnen hebben. Mensen met woede(de kwaadaardigen) hebben geen vrije wil, ze worden geleid door hun emoties (het kwaad).

  5. De oerknal is een aan aanname door wetenschappers die dit graag gebruikt als model.
    God schiep de mens met een vrije wil, om te staan te denken en te doen.
    Verder is de bijbel een uitstekend boek om te leren, en Gods wil te vinden voor ons bestaan.

    • En wat is dat dan eigenlijk, een vrije wil?

      Wetenschappers zeggen dat dit niet bestaat en je kunt dat meten. Nu ben ik geen hersenwetenschapper maar het schijnt dat zij weten, door activiteit in het brein te meten, welke beslissing je gaat nemen voordat jij dat zelf weet.

      • Jij gelooft alles wat “wetenschappers” zeggen? Ik zou gewoon zelf blijven nadenken. Wat vrije wil inhoudt, beschrijf ik in het artikel en ik citeer ook nog iemand die aangeeft dat er niets onwetenschappelijks is aan het idee van een vrije wil.

      • Wat weten we over mensen?

        Ze kunnen eerlijk en empathisch zijn, maar ook liegen, corrupt zijn, omgekocht worden, misleiden, bedriegen, egoïstisch zijn, moorden, enz. Het cliché van de corrupte politicus of de used carsales man. Geen fraai beeld, maar helaas realiteit.

        Vertel mij eens welke magische kracht mensen ontheft van deze eigenschappen als ze de pet “wetenschapper” opzetten? Wetenschappers zijn geen haar beter dan de rest van het gepeupel. Wellicht nog erger(grote ego’s).

        Verder is wetenschap zoals alles, afhankelijk van geld, afkomstig van de staat ofwel van bedrijven met een “dog in the fight”. Er heerst een hiërarchie in het incestueuze onderzoekswereldje. Wie de heersende doctrine afvalt kan zijn carrière vergeten.

        En vergeet niet de macht van de media, die ongewenste onderzoeksresultaten van onafhankelijke “dwarsliggers” kunnen doodzwijgen zodat deze nooit het grote publiek bereiken.

        Deze documentaire legt pijnlijk bloot, hoe onvrij de wetenschappers en universiteiten zijn, het wordt gerund als een sekte: https://www.youtube.com/watch?v=V5EPymcWp-g

        Kent Hovind(creationist) debates 3 atheïst professors , zeer leerzaam: https://www.youtube.com/watch?v=PqHgrUu4ZWg

        En misschien wel de belangrijkste, “wetenschap” moet de weg effenen voor dictatuur van de satanisten(Marx en co) en genocide van de niet uitverkorenen, een oude video maar wat hij daar voorspelt zien we nu gebeuren: https://www.youtube.com/watch?v=lZNuMOitD3w

    • @frits. Ik vind de theorie van de oerknal onbevredigend. De wetenschappers zijn gaan rekenen. Maar kwamen er niet uit. Voor hetgeen de wetenschappers niet begrijpen beroepen ze zich op “de singulariteit”. https://nl.wikipedia.org/wiki/Singulariteit_(natuurkunde). Hier zijn de natuurkundige wetten niet meer geldig. Kortom, de natuurkunde verklaart het ontstaan van het universum. Maar ontkent daarmee zijn eigen wetten. Want die gelden niet op t=0. Zonder dat ze een alternatief geven. De theorie van god als schepper vind ik overigens veel onbevredigender.

  6. Dank voor alle reacties. Om te beginnen geloof ik niet alles wat de wetenschap zegt. Bovendien is de wetenschap over het algemeen verdeeld over zo ongeveer elk onderwerp. Maar wat minder als het over technische, meetbare uitspraken gaat. Wat ik wel geloof is dat DNA de software van een mens is. Je kunt dat ook beïnvloeden en veranderen. Dat kan kunstmatig. Genetisch bepaalde ziektes kunnen zo voorkomen worden, designer babies zijn mogelijk. Maar de beïnvloeding gebeurt ook door een mens zelf: sommige DNA sequenties kunnen uitgeschakeld worden of versterkt. Tevens zijn er invloeden van jouw omgeving op je eigen DNA (social epistasis: https://en.wikipedia.org/wiki/Epistasis). Dan kom je bv terecht bij de zogenaamde spiteful mutants, dat zijn mensen met genetische afwijkingen die normaliter zouden uitsterven maar door onze nog altijd hoge welvaart kunnen overleven en een destructieve invloed op hun omgeving kunnen uitoefenen. Denk hierbij aan de Antifa en BLM idioten. Zelfs een korte blik op deze mensen leert dat ze niet helemaal lekker zijn.

    Bestaat de vrije wil? Ik weet het niet. Als de vrije wil niet bestaat is determinisme een feit ongeacht of er ooit een oerknal is geweest of niet. Elke actie, van iedereen, volgt logisch en voorspelbaar uit de gegeven situatie op dat moment en leidt tot een volgende situatie met evenzo voorspelbare gevolgen en gevolgmatig een voorspelbaar eindresultaat. Dat wij mensen de gevolgen niet kunnen overzien of voorspellen is irrelevant. Als de vrije wil wel bestaat roept dat de volgende vragen op: wat is het, waar zit het en hoe verhoudt het zich tot de zak met botten en chemicaliën die het aanstuurt?

    Ik zou graag willen dat de vrije wil bestaat, of een ziel/geest, of hoe je het noemen wilt en als het bestaat schuur je meteen aan tegen religieuze concepten dat de mens meer is dan een sprekende steen, plant of amoebe.

    • De veronderstelling dat vrije wil niet bestaat is echt te gek voor woorden.
      Wie serieus overweegt dat vrije wil niet bestaat, ontkent zijn eigen bestaan. Insanity!

      Als vrije wil niet zou bestaan, waren er geen politieke campagnes.
      Dan bestonden er geen reclame agentschappen.
      Dan zouden politici geen speeches geven.

      De reden dat dit wel gebeurt is om onze beslissingen en gedachten te beïnvloeden!
      Absoluut tijdverlies als we geen vrije wil hebben.

      Wie serieus denkt dat hij geen vrije wil heeft, is doorgeslagen in zijn denken. Dan sta je op de rand van waanzin. Dan zeg je dat je een willoze robot bent, zonder logisch redeneervermogen, zonder emoties.

      Knettergek en zeer gevaarlijke ideeën op politiek vlak, dat is de enige reden dat zulke idioterie wordt gepromoot. Een excuus om te domineren en te onderdrukken en te mogen slachten. De eerste regel in een oorlog: dehumanize the enemy, dan haal je de morele bezwaren voor moorden weg.

      Gevaarlijke mensen met een agenda, die dergelijke onzin een air van geloofwaardigheid proberen te geven!

    • “Maar wat minder als het over technische, meetbare uitspraken gaat. Wat ik wel geloof is dat DNA de software van een mens is.”

      Meetbaar door wie? Door een selecte club, wiens woorden we maar moeten geloven. Het enige wat we van DNA te zien krijgen zijn computeranimaties en tekeningen. Gevolg door een hoop abracadabra theorie. De hogepriesters die de gelovigen vertellen wat te geloven. Je zegt het zelf “ik geloof”, dat zegt genoeg.

      Er is trouwens bewijs dat olifanten kunnen vliegen: https://www.youtube.com/watch?v=KBoIExQjKQ4

    • “Als de vrije wil wel bestaat roept dat de volgende vragen op: wat is het, waar zit het”

      Wat heeft dat er mee te maken? Ooit woede, verdriet, geluk, liefde, heimwee of vriendschap ervaren? Waar zit dat? Kan je me daar eens een foto van maken? Dat wij het niet kunnen aanwijzen of fysiek vastpakken betekent niet dat het niet bestaat. Dit zijn heel reële dingen met grote invloed op de mens en z’n omgeving.

      Het zijn de niet tastbare dingen die ons mens maken, niet de verpakking of de onderdelen. Heb je nooit iemand ontmoet die je op het eerste zicht niet aansprak qua uiterlijk, en dat die begint te spreken met enthousiasme en een happy drive? Dat je die mens ineens totaal anders ziet, veel aantrekkelijker?

      Een financiële crisis bestaat dat? Kan je dat vastpakken? Kan je er een foto van maken? Waar zit dat? Nee, dus financiële crisissen bestaan niet?

      Al dat over the top intellectualisme, die intellectuele masturbatie, maakt de wereld niet mooier, maar slechter. Genocide begint altijd met een intellectueel met een idee. Als Hitler boer was geworden ipv. allerlei bizarre theorieën en ideologieën te onderhouden, had veel ellende gescheeld.

      • “Ooit woede, verdriet, geluk, liefde, heimwee of vriendschap ervaren? Waar zit dat?”

        Dat zijn aanwijsbare centra in de hersenen die je kunt stimuleren en daarmee mensen op commando de bijbehorende emoties kunt laten ervaren.

        Het is duidelijk dat je nooit iets van hersenwetenschappers of genetici gelezen hebt. Ook je opmerking hiervoor dat mensen beslissingen nemen, keuzes maken, dit betwist niemand. Wat betwist wordt is hoe jij tot die keuzes komt. Middels een vrjie wil of middels een compilatie van eerdere ervaringen en je genetische compositie waarmee die keuze voorspelbaar wordt nog voordat jij zelf die keuze gemaakt hebt. In hoeverre heb jij een vrije wil als ik je keuze op voorhand kan voorspellen.

      • @youp
        Je kan die keuze nooit 100% voorspellen.

        Natuurlijk kan je een goede voorspelling doen, wanneer je de persoon in kwestie kent. Als je weet wat zijn morele waarden zijn en je zijn algemene gedragingen in het verleden hebt gezien. Dan nog kan je bedrogen uitkomen met je voorspelling.

        Maar die morele waarden heeft hij ooit gekozen. Hij heeft ooit de afweging gemaakt om die principes als guideline te gebruiken in zijn handelen.

        Ook kan iemand zijn principes wijzigen gedurende zijn leven, door introspectie of nieuwe informatie, ervaringen. Dan nog is het een keuze om die wijziging te doen of niet.

        Nu ik ben een mens, met een ziel en vrije wil.

        Dat u en anderen uzelf wensen te beschouwen als een voorgeprogrammeerde robot is uw keuze. Een onbegrijpelijke en bizarre keuze, in mijn ogen.

        U verwerpt de essentie van uw bestaan en the gift of life. U verklaart uzelf van gelijke waarde als brandnetel of kikker. Jammer.

        Ik hoop alleen dat dit soort ideeën in de politiek geen aanhang vinden. Want dan kunnen we de graven alvast weer gaan graven.

        Dan wordt het weer boekhouden met mensenlevens.

      • @Youp: “Middels een vrjie wil of middels een compilatie van eerdere ervaringen en je genetische compositie waarmee die keuze voorspelbaar wordt nog voordat jij zelf die keuze gemaakt hebt.”

        Strickt genomen kan men dit aanvallen door te stellen dat de vrije wil en de ervaring hiervan niet coincident zijn. I.e. de vrije wil komt eerst, dan de spiercommando’s en dan de ervaring.

      • @youp

        “Dat zijn aanwijsbare centra in de hersenen die je kunt stimuleren en daarmee mensen op commando de bijbehorende emoties kunt laten ervaren. Het is duidelijk dat je nooit iets van hersenwetenschappers of genetici gelezen hebt.”

        Daar zijn we weer met de nieuwe religie, “wetenschap”. Geen enkele van die beweringen kunnen u of ik zelf verifiëren. Iets staat in een boek en dan is het waar. Of de meerderheid zegt iets en dat maakt het waar. U bent dus een “gelover” van de nieuwe religie. Wiens dogma’s net als de oude religie van bovenaf gepusht worden. Door de nieuwe priesters, de “wetenschappers”

        En u probeert een scepticus weg te zetten als een dommerik omdat hij de dogma’s van het nieuwe geloof niet van buiten geleerd heeft. Want ja intelligentie is het herhalen van wat anderen je vertellen. En dat zonder vragen blind accepteren. Autoriteit = waarheid.

        Weapons of mass destruction.. Ze zijn nog aan het zoeken..
        Spraying DDT Insecticide on Children 1947: https://www.youtube.com/watch?v=CUDVuugQmxE

        Wie oud genoeg is en wel eens wat verder kijkt dan de massamedia weet dat je best alles zeer kritisch bekijkt en dat dikke boeken of veel publiciteit iets niet noodzakelijk waar maken.

        Er bestaat geen rechtstreeks verband tussen waarheden en het aantal aanhangers of de budgetten van de verkondiger. Geloof wat je zelf kan verifiëren, en wees sceptisch voor de “false signs and wonders, and all wicked deception for those who are perishing, because they refused to love the truth”.

      • @Rien
        Als de vrije wil de driver is van de beslissing, kun je de keuze als buitenstaander niet voorspellen. Maar ik ben het met je eens dat er nog veel vragen zijn en de testjes die de hersenwetenschappers doen gaan nu niet bepaald over serieuze vragen die beantwoord moeten worden. Vrij naar Kahneman, we hebben twee hersenen: eentje waar we op de automatische piloot beslissingen nemen en eentje waar we daadwerkelijk nadenken, voor en tegens afwegen. Ofschoon je ook daar mag afvragen of de keuze niet al gemaakt is in het onderbewuste waar je vervolgens een verklaring voor geeft. Er is een heleboel wat we eenvoudig niet weten. Wat niet wegneemt dat een daadwerkelijk aanwezige vrije wil, als onderdeel van je unieke persoonlijkheid, waar die zich dan ook bevindt, de mens – en mogelijk alle hogere levende wezens – verheft boven het mechanische en chemische geheel wat de wetenschap er van maakt.

  7. Mensen zijn geprogrammeerde avatars levend in een illusie van waarnemingen die niet bestaan !
    DNA & RNA zijn de code welke bepalen (eten, drinken, ademen, hartslag, peristaltische bewegingen spijsvertering, ontlasting, knipperen van ogen etc….. ! TEST: probeer er maar 1 te stoppen met uw wil. Welkom in het spel !
    https://nl.wikipedia.org/wiki/Tweespletenexperiment

  8. Jaren geleden heb ik met veel interesse Walden 2 van Skinner gelezen waarin hij zijn theorieen omzet in hoe een gemeenschap op basis van zijn inzichten er uit zou zien. Basically een utopie.

    Aan het einde van het boek komt echter de aap uit de mouw. Iedereen wordt gemanipuleerd op basis van inzichten in ”hoe de mens werkt”door de ”leider”.

    Dus eens met Karel B dat Skinner zijn eigen werk meer dan onderuit gehaald heeft. Echter, de ”handleiding” die Walden 2 bood om een gemeenschap dusdanig te manipuleren lijkt mij door ”onze elites” wereld wijd over te zijn genomen. Dat wat hij propageerde, een heel goede, bijna God achtige goedheid nodig heeft om te ”werken” zoals hij zich voorstelde niet haalbaar is en dus alleen maar massieve schade zou opleveren zoals we nu zien is door hem niet erkend. In ieder geval niet dat ik weet.

    Ik raad eenieder aan om Walden 2 te lezen en dan te bedenken hoe het er uit zou zien als je geen Godachtige goedheid hebt die dat doet maar eerder voor zichzelf bezig is. Deze samenleving lijkt er redelijk op.

    groeten,
    Hugo

  9. “Dus eens met Karel B dat Skinner zijn eigen werk meer dan onderuit gehaald heeft. Echter, de ”handleiding” die Walden 2 bood om een gemeenschap dusdanig te manipuleren lijkt mij door ”onze elites” wereld wijd over te zijn genomen.”

    Ik beweer niet dat Skinner zijn eigen werk onderuit heeft gehaald, ik beweer dat hij bewust aanstuurt op een technocratische dictatuur met lieden zoals hij aan het stuur.
    Ik ben het er wel mee eens dat zijn ideeën door de elites wereldwijd zijn overgenomen. Iemand schreef in een reactie “Skinner is alweer oud”, maar zijn ideeën zijn nog springlevend.
    Mooi dat mijn artikel zoveel reacties oplevert, dank allemaal. Ik ben het eens met veel van wat BacktoBasicLogic schrijft.

Comments are closed.