Libertarisme is veel breder dan mensen beseffen. Wikipedia heeft het volgende overzicht dat je maar weer snel moet vergeten.

Het overzicht roept vragen op. Is libertarisch transhumanisme mogelijk? En wat is daar rechts aan? En wat is er links aan agorisme dat juist uitgaat van de markt? Waarom is christelijk libertarisme rechts? Sterker nog, is de links <> rechts indeling niet achterhaald? In hoeverre kan je een links <> rechts politieke indeling toepassen op soevereiniteit nastrevende individuen, die niet overheerst wensen te worden?

Is het niet beter uit te gaan van soevereiniteit en NAP? Waarbij soevereiniteit uit de onderdelen individuele vrijheid en economische vrijheid bestaat?

Uitgangspunten uitgewerkt

Individuele vrijheid moge duidelijk zijn, in hoeverre accepteer je een heerser? Economische vrijheid betekent ongelimiteerd vrije markt kapitalisme. Het NAP betekent respect voor eigendom en lichamelijke integriteit. Ben je van mening dat deze drie zonder nadere beperkingen samen kunnen gaan of dat eventuele beperkingen meer kwaad dan goed doen, en dat dit een realistische optie is, dan kom je bij anarcho-kapitalisme (AK) uit.

Ga je uit van maximale economische vrijheid, maar zie je AK mbt binnen- en buitenlandse veiligheid als onrealistisch? En onderschrijf je het NAP, dan wordt je minarchist. Het individu wordt (minimaal) onderworpen en het NAP wordt door belastingheffing in geringe mate geschaad.

Aanhangers van de arbeidswaarde theorieën zijn van mening dat alle vruchten terug te voeren zijn op de menselijke inspanningen. En dat kapitaalgoederen in privé handen zullen zorgen voor individuele onvrijheid. Want er zal sprake zijn van financiële onderwerping. Vandaar dat ze verregaande restricties stellen aan economische vrijheid. Waarbij soms zoals in anarcho-communisme zelfs de markt taboe is (van ieder naar zijn vermogen aan ieder naar zijn behoefte). Er is een spanningsveld tussen individuele en economische vrijheid. Dit kan volgens mutualisten, anarcho-syndicalisten, anarcho-communisten en veel andere stromingen slechts worden opgelost door de economische vrijheid te beperken. Zodat de belangrijkere individuele vrijheid geborgd kan worden.

NAP als moreel anker

Het lijkt erop dat met de parameters individuele en economische vrijheid een nuttige classificatie van libertarische stromingen plaats kan vinden. Soevereine individuen hebben geen heerser boven zich. Ze kunnen echter kiezen voor een moreel anker. Het NAP, je mag je wel verdedigen maar gaat rechten van anderen niet schenden. Libertariërs wordt soms egoïsme verweten. Ik beschouw dit als een dwaling. Een libertariër zal nooit zijn eigen voorkeuren via politici en afgedwongen belastinggelden of maatregelen middels een “democratisch besluit” aan anderen doen opdringen. Dat is pas egoïsme. Socialisten, zogenaamde liberalen en wat we al niet meer hebben op dit vlak juist geen moreel besef.

Het NAP is “negatief”. Je laat anderen met rust en gunt ze hun vrijheid. Het NAP streeft geen sociale doelen na. Je gaat niet herverdelen.

Geo-libertarisme als slot

Er is volgens geo-liberalisten een spanningsveld tussen de eigendomsrechten van de grondbezitters en de individuele vrijheid van degenen die geen grond bezetten. Net zoals kapitaalgoederenbezit volgens bijvoorbeeld de anarcho-syndicalisten zorgt voor grote beperkingen aan de individuele vrijheid van arbeiders, zorgt grondbezit voor scheve verhoudingen.

Het gaat hier om de uitgangspunten. Als privébezit van kapitaalgoederen of grondbezit een uiting van agressie is en dit degenen die hier niet over beschikken onderwerpt dan hebben anarcho-syndicalisten, anarcho-communisten en geo-libertariërs een punt.

Het klinkt wellicht apart, maar sommigen stellen dat de grond zo iets speciaals is, dat iemand dit niet in eigendom kan hebben. Net zoals de atmosfeer geen privé eigendom is. Stel dat dit wel is, en je hebt geen aandelen in de houdstermaatschappij van de atmosfeer dan zou je een prijs moeten betalen om te mogen ademen. En als je die niet kan betalen moet je maar stikken. Te gek voor woorden. Wat nu als 100 procent van de grond in privé eigendom is. En je wordt door bijvoorbeeld de noodzaak een medische rekening te betalen gedwongen je huis te verkopen. Ben je dan alle individuele vrijheid kwijt omdat je nergens kan verblijven?

Dit laatste voorbeeld gaat voorbij aan de aanname (of het feit?) dat de mens een sociaal wezen is. Er zijn inderdaad situaties waarin de mens voor de andere mens als een wolf is. Echter, als de aanname dat in ieder geval een significant deel van de mensen empathie heeft en het goede wenst na te streven, zullen mensen die struikelen worden opgevangen. En zal iemand die niet beschikt over geld en voedsel of een dak boven zijn hoofd worden geholpen. Een herverdelende instantie die de grond- en geldlozen beschermt is dan niet nodig en doet wellicht meer kwaad dan goed.

6 REACTIES

  1. Leuk stukje

    Dit kan volgens mutualisten, anarcho-syndicalisten, anarcho-communisten en veel andere stromingen slechts worden opgelost door de economische vrijheid te beperken. Zodat de belangrijkere individuele vrijheid geborgd kan worden.

    Dit is niet helemaal waar. Wat je hier zegt

    Mutualisten zijn voor de vrije markt. Ze zijn hetzelfde als libertariers, alleen hebben ze een andere moraliteit. Zo moet je het meer zien. Ze zijn libertariers, die loonarbeid verwerpelijk vinden, maar het niet willen verbieden.

    Ook gaat mutualisme uit van ‘gradualism’ (gradueel proces). Wat Proudhon (bedenker van de stroming) voor stond, was dat mensen allerlei krediet unies en coöperatieven en solidariteitsnetwerken zouden opzetten. Dit zou dan langzaamaan, de staat en het kapitaal wegconcurreren. Dit noemde men mutualisme. De labour theory of value, was meer een ethische houding, dan een ‘wet’, binnen deze doctrine.

    Moderne mutualisten zeggen vaak: het kapitalisme zoals we het kennen, met haar hiërarchische, megagrote bedrijven, bestaat alleen door staatsinterventie. In een écht vrije markt, zouden er meer coöperaties en kleine familiebedrijven bestaan, is hun idee. Ook zal alles meer gelokaliseerd tot stand komen. Economie zal lokaal plaatsvinden.

    Ze zijn dus libertariers, maar met een heel andere outlook on life, zou je kunnen zeggen.

    Iemand als Benjamin Tucker was bijvoorbeeld ook een mutualist, die uitgaat van de labour theory of value. Maar hij zegt: haal de staat weg en de markt vormt zichzelf naar een labour theory model. Hier is geen dwang voor nodig. Ook Kevin Carson zegt dit, geloof ik. Arbeid word niet geheel betaald en winst word uit arbeid gemaakt, als de staat zich bemoeid met de markt en sommige instituties privileges geeft.

    Dan anarcho syndicalisme. Syndicalisme zegt: vakbonden moeten net zo lang staken, tot het kapitalistische systeem omver valt. Daarna zal er een nieuwe soort distributieve economie ontstaan, gebaseerd op een soort raden communisme. In de vorige eeuw, was dit een beweging met veel aanhang. Dit omdat vakbonden in die tijd extreem veel macht hadden en groot waren en radicaal etc. Het FNV is niet zo syndicalistisch, nu, in deze tijd. Hehehe.

    Zodra de vakbonden het kapitalisme verslagen hebben, zullen de anarchistische intellectuelen de arbeiders begeleiden in het opzetten van een nieuwe lokaal communistische economie. Dat is een beetje het idee.

    Anarcho communisme zegt: Het kapitalisme gaat vanzelf vallen, hier hoef je alleen op te wachten. En hierna zal de mens terugkeren naar kleinschalige communes, die zich baseren op geven en nemen. Deze communes zouden het beste in de mens naar boven brengen. Ook zou dit model eigenlijk de ware aard van de mens zijn, zeggen ze. Dit is de meest onrealistische en sektarische stroming.

    Mutualisme is dus niet gewelddadig. Het heeft een evolutionaire instelling. Syndicalisme en anarcho communisme, gaan wel uit van fysieke confrontatie, strijd etc.

    Ja, ik verdiepte me in al deze dingen. Vraag me niet waarom

  2. In het verlengde van het genoemde rijtje ligt het distributisme, populair gemaakt door Belloc en Chesterton, meer recent door Brecht Arnaert na de vertaling van ‘de serviele staat’ van Hillaire Belloc.
    “Belangrijkste kenmerk van het distributisme is de verdeling van de productiemiddelen onder een zo groot mogelijk deel van de bevolking.”
    https://nl.wikipedia.org/wiki/Distributisme
    https://en.wikipedia.org/wiki/Distributism (Engelse versie is beter)

    Er wordt in het distributisme veel gesproken van coöperaties die eigendom beheren als grond, machines en allerlei tools. Volgens mij is dat in praktische zin vaak heel problematisch omdat sommigen minder zuinig omspringen met het gezamenlijke eigendom wat een bron voor conflicten is.

    • Interessant, interessant

      Ieder gezin moest bij wijze van spreken rond kunnen komen (en in de mogelijkheid te worden gesteld om wat te sparen) door in het bezit te komen van een lapje grond.

      Dat klinkt als geolibertarisme

      zoals Dorothy Day en Peter Maurin.

      Dorothy Day, word altijd genoemd als zijnde een invloedrijke christelijke anarchiste.

      Het distributisme kon zich in de eerste helft van de twintigste eeuw verheugen in een behoorlijke aanhang, vooral onder katholieken.

      Interessant dat het zich juist aan katholicisme lieerde, dat het daaruit voort kwam. Er word weleens gezegd, dat industrieel kapitalisme voort kwam uit protestantisme. Op die manier zou het dan nog steeds een katholicisme/protestantisme strijd zijn, gevoerd via economische vraagstukken.

      Dat het socialisme de wantoestanden van het kapitalisme aan de kaak is in hun ogen terecht, maar de oplossing, nationalisatie van de productiemiddelen wordt als onpraktisch van de hand gewezen. Bovendien beschouwden Chesterton en Belloc eigendom als een recht.

      Dat heeft het dan gemeen met mutualisme (de eerste vorm van anarchisme). Ook een anti kapitalisme, dat eigendom belangrijk vind en anti communistisch is

      Je hoort mutualisme alleen nooit over ‘het gezin’. Dit is niet helemaal waar, Proudhon was cultureel gezien zeer, zeer conservatief. Modern mutualisme is alleen cultureel gezien progressief

    • Het gezin als hoeksteen van de maatschappij is een van de belangrijke grondgedachten van het distributisme.

      Hier doelde ik op, toen ik zei :

      Je hoort mutualisme alleen nooit over ‘het gezin’. Dit is niet helemaal waar, Proudhon was cultureel gezien zeer, zeer conservatief. Modern mutualisme is alleen cultureel gezien progressief

  3. Even een reactie naar aanleiding van je verwijzing naar egoïsme. Ik heb “the virtue of selfishness” altijd begrepen als de deugd van het rationele eigenbelang: de kunst om jezelf tijdens je leven staande te houden en je in richting sterkte, niet zwakte, te ontwikkelen. Wat je met die gewonnen zelfstandigheid en sterkte doet mag wat mij betreft niemand een ander voorschrijven omdat anders in de goede keuze geen deugd meer zit. Rand’s veroordeling van het collectief afgedwongen altruïsme is aan duidelijkheid niet te overtreffen. Haar beschrijving van de gedegenereerde deugmensen is profetisch naar onze tijd, met als toppunt de collectieve verheerlijking van filosofische onzin als de Woke-beweging. Balph!

  4. Nog even een ding over mutualism, Ratio

    Moderne mutualist intellectuelen, zeggen dus:

    De hiërarchische grote bedrijven, kunnen alleen bestaan via de staat. Kapitalisme zoals we het kennen is een inherent staats construct

    Want. Zo’n modern bedrijf kan hiërarchisch en groot zijn, omdat ze de staat kan inschakelen als er stakingen zijn. Kosten worden dus op andere verhaalt, op belasting betalen. Heb 700 mensen in dienst, die een wildcat strike beginnen, dan schakel je de staats politie in. Veel wetten zijn ook aangenomen, om te zorgen dat de radicale labour movements in toom gehouden werd en dat vakbondsactiviteit behapbaar werd, controleerbaar, in de wet vastgelegd. Dit om sociale orde te veroorzaken en te zorgen dat grote bedrijven groot blijven.

    In een radicaal vrije markt, zou je de politie zelf moeten betalen. Dit zou er dus toe leiden, dat hiërarchische/kapitalistische bedrijven nog wel zouden bestaan in een vrije markt. Maar ze zouden veel kleiner zijn, van opzet. En ze zouden conflicten met werknemers vermijden. Want conflict kost geld. Eigen geld, in dat geval.

    Moderne mutualist intellectuelen zeggen dus dat een vrije markt meer zou bestaan uit veel familiebedrijven, coöperaties en een paar kapitalistische bedrijfjes. Is dit waar? Daar kan ik niet over oordelen, want het blijft nog theorie, voor nu. Wel snap ik hun punt. Hoe groot kan een kapitalist überhaupt zijn, zonder moedertje staat, als bescherming? Een belangrijke vraag.

    Dit boek is wel een aanrader:

    Studies in mutualist political economy. Van Kevin Carson.

    Carson is nu heel woke etc, maar daar moet je even doorheen kijken. Dit is nog wel een heel sterk boek.

Comments are closed.