vrijdag, 16 oktober 2015
Doorsturen Doorsturen   Printen Printen

The Hidden Wealth of Nations

The Hidden Wealth of Nationsdoor Gabriel Zucman

boekbespreking

De laatste jaren is er een ware lawine aan boeken en studies naar belastingvermijding door multinationale ondernemingen opgetreden. Op deze site bespraken we al eerder Het Belastingparadijs en Treasure Islands. Recentelijk verscheen The Hidden Wealth of Nations, The Scourge of Tax Havens, van Gabriel Zucman.

Het boek van Zucman is interessant vanwege de methode die hij kiest. Zucman ontdekte namelijk dat als je de cijfers over internationale transacties van centrale banken en andere statistieken bijhoudende instellingen op een rij zet, er een mismatch is. Er blijken wereldwijd meer bezittingen dan schulden in de statistieken over vermogensbezit te zijn. Dit verschil heeft volgens Zucman te maken met vermogen dat is weggestopt in belastingparadijzen. Het werkt als volgt: als iemand – of een bank – van buiten de VS aandelen koopt op een Amerikaanse beurs, dan worden deze aandelen als buitenlands vermogen in de Amerikaanse statistieken opgenomen. Een liability op de nationale balans van de VS zogezegd. Stel nu dat de koper een Zwitserse bank is die deze aandelen koopt voor een vennootschap op de Bahama’s die vermogen van een Amerikaanse multinational beheert (Apple bijvoorbeeld), dan blijkt er in de Zwitserse nationale statistieken niets van dit aandelenbezit. De koper is immers geen Zwitser, maar iemand uit het buitenland. En de Zwitserse statistieken tonen alleen buitenlands bezit dat in handen is van Zwitsers. Door nu dit type statistieken wereldwijd te matchen, komt Zucman tot een schatting van verborgen vermogen in de orde van grootte van 7,6 triljoen dollar. Op een totaal particulier vermogen van 95,5 triljoen dollar is dat circa 8%.

Zelf vind ik dat niet eens wereldschokkend. In ieder land heb je een stuk ‘zwarte’ economie en dat is zelfs in landen met een effectieve belastingheffing al snel 10% van de totale economie. Als de verborgen welvaart inderdaad slechts 8% is, dan vraag ik me af waar Zucman zich zo druk om maakt. Sterker nog, in zijn boek berekent hij dat er wereldwijd circa 200 miljard dollar aan belastingen niet geheven wordt, dankzij het verbergen van vermogen. Hij voegt daaraan toe dat dit circa 1% is van de totale belasting die wereldwijd wordt geheven. Dat zou betekenen dat 99% van de belastingen die volgens de geldende wetgeving van alle landen ter wereld geheven moet worden, ook daadwerkelijk wordt geheven. Dat lijkt mij een goede score, negenennegentig op een schaal van honderd. Ik heb aan de universiteit weleens lager gescoord bij tentamens, wil ik maar zeggen.

Geheel in tegenstelling tot deze relativerende bevindingen is het fanatisme dat Zucman aan de dag legt als het gaat om mogelijke maatregelen om de door hem geschetste situatie te bestrijden. Hij bepleit een confiscatoire belastingheffing op verzwegen vermogen. In gewoon Nederland betekent dat dat de belasting op verzwegen vermogen zo hoog is dat het volledig wordt wegbelast. Een verkapte verbeurdverklaring dus. Ook wil hij een wereldwijd register van vermogens, zodat van al het vermogen in handen van rechtspersonen bekend is wie de rechthebbende is. Op deze wijze zal het ontgaan van belastingheffing niet meer mogelijk zijn, naar zijn opvatting.

Bij zijn ‘oplossingen’ – en zijn fanatisme – zijn kanttekeningen te plaatsen. Een wereldwijd vermogenskadaster – want daar praten we over – zal in de praktijk een uitnodiging zijn voor overheden om de belastingdruk op grote vermogens verder op te drijven. En we leven al in een tijd waarin ‘plunder de rijken’ het motto lijkt te zijn. Nivelleerders vergeten nog weleens dat welvaart het gevolg is van stijging van productiviteit. Productiviteit vereist doorgaans kapitaalinvesteringen. Voor kapitaalinvesteringen heb je kapitaal nodig, geaccumuleerd vermogen dus. Als overheden er in slagen maximaal beslag op privaat vermogen te leggen, doen zij dat doorgaans voor de financiering van overdrachtsuitgaven en consumptie. Wie het niet gelooft moet de besteding van de Nederlandse aardgasbaten maar eens bestuderen. De productiviteit zal sluitpost van de begroting blijken te zijn. Gewoon omdat het voor politici veel meer loont om direct geld in de zakken van de kiezers te stoppen, dan om een beroep te doen op uitstel van behoeftebevrediging door de kiezers omdat echte investeringen pas op termijn resultaten opleveren en niet per se vandaag al. Alleen particuliere ondernemingen hebben een tijdshorizon die de dag van de eerstvolgende verkiezingen overschrijdt, politici niet. Daarom is vermogen in particuliere handen de beste garantie voor blijvende welvaart, verborgen of niet.

Toch is het boek van Zucman een aanrader, vooral voor wie van sociaal-economische geschiedenis houdt. Zucman maakt duidelijk dat belastingontwijking in de afgelopen eeuw gelijk op is gegaan met de invoering van progressieve inkomstenbelastngen, en met name met de toename van de progressie. De grootste vermogensvlucht is uit Frankrijk geweest, omdat dat land al meer dan 100 jaar voorop loopt in Europa als het gaat om progressie in de belastingen. De ontwijking van belastingen door Amerikaanse multinationals komt eveneens aan de orde. Deze is voor een groot deel terug te voeren op de hoge vennootschapsbelasting (35%) in de VS. Ook de positie van Luxemburg komt uitvoering aan de orde. Het ministaatje blijkt de absolute leider te zijn bij het faciliteren van belastingontwijking in Europa. Wel grappig dat de huidige voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, in zijn tijd als minister van Financiën van Luxemburg grotendeels verantwoordelijk is geweest voor de uitbouw van de offshore sector van het hertogdom. In zijn EU-hoedanigheid zingt hij tegenwoordig een ander fiscaal lied en bewijst daarmee dat zijn carrière hem boven alles gaat. Maar wie zou van een politicus anders verwachten?

Paul Verhaegh

Het boek bestellen kan hier: www.bol.com. Of kijk anders op Amazon.

 
Waardering: 
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars

Door , topic: Boekbespreking
Reacties op dit artikel kunnen gevolgd worden op de RSS 2.0 feed.
Reacties
  1. Schiepers schreef op : 1

    8% is niet veel. Maar wel als deze 8% eigendom is van een hele kleine groep.

    Geen enkele persoon die voor zijn levensonderhoud afhankelijk is van een loon brengt zijn bezit op zo’n manier onder. Voor hen is er geen ‘zwart’ vermogensbeheer, alleen effectieve belastingen van 70% en meer(loonbelasting+btw).

    Stijging van productiviteit wordt altijd onder kapitalistische innovatie geschoven. Echter dit argument nogal zwak. Innovatie is op zich. De stoomtrein, de interne verbandingsmotor, communicatieve innovatie zijn allemaal eenmalige ontwikkelingen. Ik vind het nogal naief om te denken dat innovatie een eindeloos spectrum betreft waar alleen maar kapitalistische calculatie voor nodig is.

    Hub Jongen [2] reageerde op deze reactie.
    .M [4] reageerde op deze reactie.

  2. Hub Jongen schreef op : 2
    Hub Jongen

    @Schiepers [1]:
    “. . . Echter dit argument nogal zwak.. . . ”
    Vergeet niet de talloze (kleinere) ondernemers die er mee ophouden omdat verder hard werken en risico’s nemen door belastingen en betuttelingen hen de keel uithangen.
    Het belasten en betuttelen zal al ver in het aflopende deel van de Lafferkromme zijn.

  3. Igor schreef op : 3

    Belangrijk punt is dat de groep: zo rijk dat kan niemand “verdienen” altijd buiten schot blijft, het opschroeven van belastingen/handhaving treft alleen succesvolle ondernemers en dat maakt het melken dan weer eenvoudiger voor de echt rijke en machtige bovenbaasjes.

    Het lijkt erop dat veel mensen het besef tussen rijk en stinkend rijk niet goed bevatten, een miljoen staat tot een miljard als 1 euro tot 1000 — een rijk persoon met 10 miljoen heeft dus maar 1% van het vermogen van een miljardair!

    Het gemiddeld vermogen per “huishouden” in nederland is inclusief huis 20 duizend, dat is dus 1% van 2 miljoen, wat verklaard waarom iemand al gauw als rijk gezien wordt als je een paar miljoen weet te verdienen.

    Maar goed er zijn volgens forbes 1741 miljardairs, de rijke van 10 miljoen is een verhouding gewoon een dakloze hobo, het gewoon volk past enkel in hun financiele wereld als een abstract begrip, de “consument” als individu totaal niet bestaand, of het hier een nederland met een beetje vermogen betreft of een van de ongelukkige andere 75%+ die het met weer 1% van die welvaart moet doen is ook niet relevant – iedereen die deze reactie leest is een arme sloeber in de wereld van de giants, de cent achter de comma.

    Schiepers [5] reageerde op deze reactie.

  4. .M schreef op : 4

    @Schiepers [1]: “Geen enkele persoon die voor zijn levensonderhoud afhankelijk is van een loon brengt zijn bezit op zo’n manier onder.”

    Zo, zo, daar postuleert u nogal wat.
    Als voormalig Luxemburgs bankier kan ik u verzekeren dat het merendeel der klanten er kwam om zijn wit geld “zwart te wassen”. Het merendeel waren mensen in loondienst (met bovenmatige lonen als manager, niet als lopende bandmedewerker) die helaas veel belasting betaald hadden maar die geen zin hadden om later de staat nogmaals 27% te schenken bij hun overlijden.
    Daarom kwamen ze hun wit verdiende en reeds zwaar belaste centen er veilig stellen zodat hun kinderen t.z.t. zwart zouden kunnen erven.
    De bedragen varieerden maar ruim 95% der klanten zat tussen de half miljoen en de 2 miljoen. Enkele eronder en enkele erboven maar ik denk dat het overall gemiddelde op pakweg een dik miljoen uitkwam. (Hier en daar was er dan een klant met 20 miljoen en dat was dan meestal een ondernemer of een erfgenaam van een ondernemer die al klant was van voor zijn overlijden).
    Maar het punt is dat het meeste “zwarte” vermogen wel degelijk wit was opgebouwd.
    Amateurs denken altijd maar aan zwart geld witwassen, maar in de praktijk willen vele relatief begoden juists niets liever dan hun wit geld zwartwassen teneinde niet dubbelop gepakt te worden nadat ze al IB hadden betaald toen ze hun salaris trokken.

    Schiepers [5] reageerde op deze reactie.

  5. Schiepers schreef op : 5

    @Igor [3]:

    Precies. Eenieder van ons kan met zekerheid zeggen dat zij nooit in hun leven een écht vermogende zullen tegenkomen.

    @.M [4]:

    Bedankt voor die informatie. Daar zit een heel goed verhaal in, mensen die hun geld zwart wassen. Is het aandeel van deze kleine miljonairs van enige betekenis in het grote plaatje? Zoals Igor al zei: je hebt 1000 miljonairs nodig om een miljardair te matchen.